نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ ، وَيُوسُفُ بْنُ مُوسَى ، وَجَمَاعَةٌ ، قَالُوا : ثنا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَبَّرَ فِي الصَّلاةِ سَكَتَ هُنَيْهَةً ، فَقُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي وَأُمِّي ، مَا تَقُولُ فِي سُكُوتِكَ بَيْنَ التَّكْبِيرِ وَالْقِرَاءَةِ ؟ قَالَ : " أَقُولُ : اللَّهُمَّ بَاعِدْ بَيْنِي وَبَيْنَ خَطَايَايَ ، كَمَا بَاعَدْتَ بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ ، اللَّهُمَّ نَقِّنِي مِنْ خَطَايَايَ كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الأَبْيَضُ مِنَ الدَّنَسِ ، اللَّهُمَّ اغْسِلْنِي مِنْ خَطَايَايَ بِالثَّلْجِ وَالْمَاءِ وَالْبَرَدِ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : خَبَرُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ فِي افْتِتَاحِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّلاةَ مِنْ هَذَا الْبَابِ . وَهَذَا بَابٌ طَوِيلٌ ، قَدْ خَرَّجْتُهُ فِي كِتَابِ الْكَبِيرِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ namozda takbir aytganlarida, bir oz jim turardilar. Men: Yo Rasululloh, ota-onam Sizga fido boʻlsin, takbir bilan qiroat orasidagi sukutingizda nima deysiz? dedim. U zot: «Men shunday deyman: ‹Allohumma boid bayni va bayna xotoyaaya kama boadta baynal-mashriqi val-magʻrib. Allohumma naqqini min xotoyaaya kama yunaqqas-savbul-abyazu minad-danas. Allohummagʻsilni min xotoyaaya bis-salji val-maai val-barad› (Ey Alloh, Sharq bilan Gʻarbni uzoqlashtirganing kabi men bilan xatolarim orasini uzoqlashtir; ey Alloh, oq kiyim kirdan tozalangani kabi meni xatolarimdan tozala; ey Alloh, meni xatolarimdan qor, suv va doʻl bilan yuvgil)», dedilar. Abu Bakr aytdi: Ali ibn Abu Tolibning Nabiy ﷺ namozni boshlashlari haqidagi xabari shu bobdandir. Bu uzun bobdir, men uni Kitobul-kabirda chiqarganman.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ намозда такбир айтганларида, бир оз жим турардилар. Мен: Ё Расулуллоҳ, ота-онам Сизга фидо бўлсин, такбир билан қироат орасидаги сукутингизда нима дейсиз? дедим. У зот: «Мен шундай дейман: ‹Аллоҳумма боид байни ва байна хотояая кама боадта байнал-машриқи вал-мағриб. Аллоҳумма наққини мин хотояая кама юнаққас-савбул-абязу минад-данас. Аллоҳуммағсилни мин хотояая бис-салжи вал-мааи вал-барад› (Эй Аллоҳ, Шарқ билан Ғарбни узоқлаштирганинг каби мен билан хатоларим орасини узоқлаштир; эй Аллоҳ, оқ кийим кирдан тозалангани каби мени хатоларимдан тозала; эй Аллоҳ, мени хатоларимдан қор, сув ва дўл билан ювгил)», дедилар. Абу Бакр айтди: Али ибн Абу Толибнинг Набий ﷺ намозни бошлашлари ҳақидаги хабари шу бобдандир. Бу узун бобдир, мен уни Китобул-кабирда чиқарганман.
ناه مُحَمَّدُ بْنُ سُفْيَانَ الأَيْلِيُّ ، نا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُعَاوِيَةَ بْنِ عَاصِمِ بْنِ الْمُنْذِرِ بْنِ الزُّبَيْرِ ، لَفْظًا ، قَالَ : ثنا سَلامٌ أَبُو الْمُنْذِرِ الْقَارِئُ ، نا يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ ، عَنِ الْحَسَنِ ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاةُ فَأْتُوهَا ، وَعَلَيْكُمُ السَّكِينَةُ وَالْوَقَارُ ، فَصَلُّوا مَا أَدْرَكْتُمْ ، وَأَتِمُّوا مَا فَاتَكُمْ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Namozga iqoma aytilsa, unga sokinlik va vazminlik bilan boringlar. Ulgurganingizni oʻqinglar, oʻtkazib yuborganingizni toʻldiringlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозга иқома айтилса, унга сокинлик ва вазминлик билан боринглар. Улгурганингизни ўқинглар, ўтказиб юборганингизни тўлдиринглар», дедилар.
نا بُنْدَارٌ ، نا يَحْيَى ، نا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو . ح وَثنا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ ، ثنا ابْنُ إِدْرِيسَ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " لا تَمْنَعُوا إِمَاءَ اللَّهِ مَسَاجِدَ اللَّهِ ، وَلْيَخْرُجْنَ إِذَا خَرَجْنَ تَفِلاتٍ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Allohning choʻrilarini Allohning masjidlaridan man qilmanglar; ular chiqqanlarida, atirsiz holda chiqsinlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Аллоҳнинг чўриларини Аллоҳнинг масжидларидан ман қилманглар; улар чиққанларида, атирсиз ҳолда чиқсинлар», дедилар.
نا أَبُو زُهَيْرٍ عَبْدُ الْمَجِيدِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْمِصْرِيُّ ، نا عَمْرُو بْنُ هَاشِمٍ يَعْنِي الْبَيْرُونِيَّ ، ثنا الأَوْزَاعِيُّ ، حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ يَسَارٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : مَرَّتْ بِأَبِي هُرَيْرَةَ امْرَأَةٌ وَرِيحُهَا تَعْصِفُ ، فَقَالَ لَهَا : إِلَى أَيْنَ تُرِيدِينَ يَا أَمَةَ الْجَبَّارِ ؟ قَالَتْ : إِلَى الْمَسْجِدِ . قَالَ : تَطَيَّبْتِ ؟ قَالَتْ : نَعَمْ . قَالَ : فَارْجِعِي فَاغْتَسِلِي ، فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ : " لا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنَ امْرَأَةٍ صَلاةً خَرَجَتْ إِلَى الْمَسْجِدِ وَرِيحُهَا تَعْصِفُ حَتَّى تَرْجِعَ فَتَغْتَسِلَ "
Muso ibn Yasordan rivoyat qilinadi: Abu Hurayraning yonidan hidi taralib turgan bir ayol oʻtdi. U ayolga: Qayoqqa ketyapsan, ey Jabborning choʻrisi? dedi. U: Masjidga, dedi. U: Atir surtindingmi? dedi. U: Ha, dedi. U dedi: Qaytib borib, gusl qil; chunki men Rasululloh ﷺning: «Alloh masjidga hidi taralib turgan holda chiqqan ayolning namozini — u qaytib borib gusl qilmagunicha — qabul qilmaydi», deganlarini eshitganman.Мусо ибн Ясордан ривоят қилинади: Абу Ҳурайранинг ёнидан ҳиди таралиб турган бир аёл ўтди. У аёлга: Қаёққа кетяпсан, эй Жабборнинг чўриси? деди. У: Масжидга, деди. У: Атир суртиндингми? деди. У: Ҳа, деди. У деди: Қайтиб бориб, гусл қил; чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Аллоҳ масжидга ҳиди таралиб турган ҳолда чиққан аёлнинг намозини — у қайтиб бориб гусл қилмагунича — қабул қилмайди», деганларини эшитганман.
وَرَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ وَفِي الْقَلْبِ مِنْهُ رَحِمَهُ اللَّهُ ، قَالَ : أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ أَحَبَّ صَلاةٍ تُصَلِّيهَا الْمَرْأَةُ إِلَى اللَّهِ أَنْ تُصَلِّيَ فِي أَشَدِّ مَكَانٍ مِنْ بَيْتِهَا ظُلْمَةً " . حَدَّثَنَاهُ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ ، نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, ayol kishi oʻqiydigan namozlarning Alloh huzurida eng suyuklisi — uyining eng qorongʻi joyida oʻqiganidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, аёл киши ўқийдиган намозларнинг Аллоҳ ҳузурида энг суюклиси — уйининг энг қоронғи жойида ўқиганидир», дедилар.
نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ ، ثنا عَبْدُ الْعَزِيزِ ، ثنا الْعَلاءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " خَيْرُ صُفُوفِ الرِّجَالِ أَوَّلُهَا ، وَشَرُّهَا آخِرُهَا ، وَخَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ آخِرُهَا ، وَشَرُّهَا أَوَّلُهَا "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Erkaklar saflarining eng yaxshisi birinchisi, eng yomoni oxirgisidir; ayollar saflarining eng yaxshisi oxirgisi, eng yomoni birinchisidir», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эркаклар сафларининг энг яхшиси биринчиси, энг ёмони охиргисидир; аёллар сафларининг энг яхшиси охиргиси, энг ёмони биринчисидир», — дедилар.
نا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاءِ ، ثنا سُفْيَانُ ، نا أَبُو الزِّنَادِ ، عَنِ الأَعْرَجِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، وَعَنِ ابْنِ طَاوُسٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . ح وَثنا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ , ثنا سُفْيَانُ , عَنْ أَبِي الزِّنَادِ , عَنِ الأَعْرَجِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , وَعَنِ ابْنِ طَاوُسٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . ح وَثنا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى ، خَبَّرَنَا ابْنُ وَهْبٍ ، أَنَّ مَالِكًا حَدَّثَهُ , عَنْ أَبِي الزِّنَادِ , عَنِ الأَعْرَجِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " نَحْنُ الآخِرُونَ , وَنَحْنُ السَّابِقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ , بَيْدَ أَنَّهُمْ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِنَا , وَأُوتِينَاهُ مِنْ بَعْدِهِمْ , ثُمَّ هَذَا الْيَوْمُ الَّذِي كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ , فَاخْتَلَفُوا فِيهِ , فَهَدَانَا اللَّهُ ، يَعْنِي يَوْمَ الْجُمُعَةِ النَّاسُ لَنَا تَبَعٌ فِيهِ , الْيَهُودُ غَدًا , وَالنَّصَارَى بَعْدَ غَدٍ " . هَذَا حَدِيثُ الْمَخْزُومِيُّ . وَقَالَ عَبْدُ الْجَبَّارِ : " وَإِنَّ هَذَا الْيَوْمَ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ " . وَقَالَ مَرَّةً : " ثُمَّ هَذَا الْيَوْمُ الَّذِي كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَيْهِمُ اخْتَلَفُوا فِيهِ " . وَفِي حَدِيثِ مَالِكٍ : " هَذَا يَوْمُهُمُ الَّذِي فُرِضَ عَلَيْهِمْ , فَاخْتَلَفُوا فِيهِ " . خَبَرُ مَعْمَرٍ , عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مِنْ هَذَا الْبَابِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biz dunyoga oxirgi kelganmiz, ammo Qiyomat kuni eng oldingimiz. Faqat ularga Kitob bizdan oldin berilgan, bizga esa ulardan keyin berilgan. Soʻng Alloh ularga farz qilgan mana shu kunda ular ixtilof qildilar va Alloh bizni unga hidoyat qildi — yaʼni juma kuniga. Odamlar bu kunda bizga ergashuvchidirlar: yahudiylar ertaga, nasroniylar indinga», dedilar. Bu Maxzumiyning hadisidir. Abduljabbor esa: «Va albatta, bu — ular ixtilof qilgan kundir», dedi. Bir marta esa: «Soʻng Alloh ularga farz qilgan mana shu kunda ular ixtilof qildilar», dedi. Molikning hadisida esa: «Bu — ularga farz qilingan oʻz kunlari boʻlib, unda ixtilof qildilar», deyilgan. Maʼmarning Hammom ibn Munabbihdan, uning Abu Hurayradan qilgan xabari ham shu bobdandir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Биз дунёга охирги келганмиз, аммо Қиёмат куни энг олдингимиз. Фақат уларга Китоб биздан олдин берилган, бизга эса улардан кейин берилган. Сўнг Аллоҳ уларга фарз қилган мана шу кунда улар ихтилоф қилдилар ва Аллоҳ бизни унга ҳидоят қилди — яъни жума кунига. Одамлар бу кунда бизга эргашувчидирлар: яҳудийлар эртага, насронийлар индинга», дедилар. Бу Махзумийнинг ҳадисидир. Абдулжаббор эса: «Ва албатта, бу — улар ихтилоф қилган кундир», деди. Бир марта эса: «Сўнг Аллоҳ уларга фарз қилган мана шу кунда улар ихтилоф қилдилар», деди. Моликнинг ҳадисида эса: «Бу — уларга фарз қилинган ўз кунлари бўлиб, унда ихтилоф қилдилар», дейилган. Маъмарнинг Ҳаммом ибн Мунаббиҳдан, унинг Абу Ҳурайрадан қилган хабари ҳам шу бобдандир.
نا عِيسَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْغَافِقِيُّ ، ثنا ابْنُ وَهْبٍ ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي فُدَيْكٍ , أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ , عَنِ الْمَقْبُرِيِّ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَا طَلَعَتِ الشَّمْسُ وَلا غَرَبَتْ عَلَى يَوْمٍ خَيْرٍ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ , هَدَانَا اللَّهُ لَهُ , وَضَلَّ النَّاسُ عَنْهُ , وَالنَّاسُ لَنَا فِيهِ تَبَعٌ , فَهُوَ لَنَا , وَالْيَهُودُ يَوْمُ السَّبْتِ , وَالنَّصَارَى يَوْمُ الأَحَدِ , إِنَّ فِيهِ لَسَاعَةً لا يُوَافِقُهَا مُؤْمِنٌ يُصَلِّي يَسْأَلُ اللَّهَ شَيْئًا إِلا أَعْطَاهُ " . فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Quyosh juma kunidan yaxshiroq kunda chiqmagan va botmagan. Alloh bizni unga hidoyat qildi, odamlar esa undan adashdilar. Odamlar bu kunda bizga ergashuvchidirlar: u bizniki, yahudiylarga shanba, nasroniylarga yakshanba. Albatta, unda shunday bir soat borki, biror moʻmin namoz oʻqib turib Allohdan bir narsa soʻragan holda unga toʻgʻri kelsa, Alloh unga oʻshani beradi», dedilar, soʻng hadisni zikr qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуёш жума кунидан яхшироқ кунда чиқмаган ва ботмаган. Аллоҳ бизни унга ҳидоят қилди, одамлар эса ундан адашдилар. Одамлар бу кунда бизга эргашувчидирлар: у бизники, яҳудийларга шанба, насронийларга якшанба. Албатта, унда шундай бир соат борки, бирор мўмин намоз ўқиб туриб Аллоҳдан бир нарса сўраган ҳолда унга тўғри келса, Аллоҳ унга ўшани беради», дедилар, сўнг ҳадисни зикр қилди.
نا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ ، نا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ ، نا الْعَلاءُ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ ، نا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدٍ يَعْنِي ابْنَ قَيْسٍ الْمَدَنِيَّ ، نا الْعَلاءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ ، وَثنا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ . ح وَحَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ، ثنا شُعْبَةُ ، قَالَ بُنْدَارٌ : عَنِ الْعَلاءِ ، وَقَالَ أَبُو مُوسَى : قَالَ : سَمِعْتُ الْعَلاءَ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيغٍ ، ثنا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ ، نا رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ ، عَنِ الْعَلاءِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَا تَطْلُعُ الشَّمْسُ بِيَوْمٍ ، وَلا تَغْرُبُ أَفْضَلَ أَوْ أَعْظَمَ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ , وَمَا مِنْ دَابَّةٍ لا تَفْزَعُ لِيَوْمِ الْجُمُعَةِ إِلا هَذَيْنِ الثَّقَلَيْنِ : الْجِنَّ وَالإِنْسَ " . قَالَ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ , وَابْنُ بَزِيعٍ , وَمُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ : " عَلَى يَوْمٍ أَفْضَلَ " , وَلَمْ يَشُكُّوا
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Quyosh juma kunidan afzalroq — yoki ulugʻroq — kunda chiqmaydi va botmaydi. Juma kunidan qoʻrqmaydigan biror jonivor yoʻq, faqat mana shu ikkovi: jin va insondan boshqa», dedilar. Ali ibn Hujr, Ibn Baziʼ va Muhammad ibn Valid: «afzalroq kunda», deb shubhasiz aytdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қуёш жума кунидан афзалроқ — ёки улуғроқ — кунда чиқмайди ва ботмайди. Жума кунидан қўрқмайдиган бирор жонивор йўқ, фақат мана шу иккови: жин ва инсондан бошқа», дедилар. Али ибн Ҳужр, Ибн Базиъ ва Муҳаммад ибн Валид: «афзалроқ кунда», деб шубҳасиз айтдилар.
أنا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمُرَادِيُّ ، نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ ، قَالَ : وَأَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عُثْمَانَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " سَيِّدُ الأَيَّامِ يَوْمُ الْجُمُعَةِ , فِيهِ خُلِقَ آدَمُ , وَفِيهِ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ , وَفِيهِ أُخْرِجَ مِنْهَا , وَلا تَقُومُ السَّاعَةُ إِلا يَوْمَ الْجُمُعَةِ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : غَلَطْنَا فِي إِخْرَاجِ الْحَدِيثِ ؛ لأَنَّ هَذَا مُرْسَلٌ مُوسَى بْنُ أَبِي عُثْمَانَ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , أَبُوهُ أَبُو عُثْمَانَ التَّبَّانُ ، رَوَى عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَخْبَارًا سَمِعَهَا مِنْهُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kunlarning sayyidi — juma kunidir. Unda Odam yaratildi, unda u jannatga kiritildi va unda u undan chiqarildi. Qiyomat ham faqat juma kuni qoim boʻladi», dedilar. Abu Bakr aytdi: Biz bu hadisni keltirishda xato qildik; chunki bu mursaldir: Muso ibn Abu Usmon Abu Hurayradan eshitmagan. Uning otasi Abu Usmon at-Tabbon esa Abu Hurayradan undan eshitgan xabarlarini rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кунларнинг саййиди — жума кунидир. Унда Одам яратилди, унда у жаннатга киритилди ва унда у ундан чиқарилди. Қиёмат ҳам фақат жума куни қоим бўлади», дедилар. Абу Бакр айтди: Биз бу ҳадисни келтиришда хато қилдик; чунки бу мурсалдир: Мусо ибн Абу Усмон Абу Ҳурайрадан эшитмаган. Унинг отаси Абу Усмон ат-Таббон эса Абу Ҳурайрадан ундан эшитган хабарларини ривоят қилган.
نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ يَعْنِي الْقُرْقُسَائِيَّ ، ثنا الأَوْزَاعِيُّ ، عَنْ أَبِي عَمَّارٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ فَرُّوخَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " خَيْرُ يَوْمٍ طَلَعَتْ فِيهِ الشَّمْسُ يَوْمُ الْجُمُعَةِ , فِيهِ خُلِقَ آدَمُ , وَفِيهِ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ , وَفِيهِ أُخْرِجَ مِنْهَا , وَفِيهِ تَقُومُ السَّاعَةُ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : قَدِ اخْتَلَفُوا فِي هَذِهِ اللَّفْظَةِ فِي قَوْلِهِ : " فِيهِ خُلِقَ آدَمُ " إِلَى قَوْلِهِ : " وَفِيهِ تَقُومُ السَّاعَةُ " , أَهُوَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ؟ أَوْ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , عَنْ كَعْبِ الأَحْبَارِ ؟ قَدْ خَرَّجْتُ هَذِهِ الأَخْبَارَ فِي كِتَابِ الْكَبِيرِ مَنْ جَعَلَ هَذَا الْكَلامَ رِوَايَةً مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَمَنْ جَعَلَهُ عَنْ كَعْبِ الأَحْبَارِ , وَالْقَلْبُ إِلَى رِوَايَةِ مَنْ جَعَلَ هَذَا الْكَلامَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنْ كَعْبٍ أَمْيَلُ ؛ لأَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ يَحْيَى حَدَّثَنَا ، قَالَ : نا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ , ثنا الأَوْزَاعِيُّ , عَنْ يَحْيَى , عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ : خَيْرُ يَوْمٍ طَلَعَتْ فِيهِ الشَّمْسُ يَوْمُ الْجُمُعَةِ , فِيهِ خُلِقَ آدَمُ , وَفِيهِ أُسْكِنَ الْجَنَّةَ , وَفِيهِ أُخْرِجَ مِنْهَا , وَفِيهِ تَقُومُ السَّاعَةُ , قَالَ : قُلْتُ لَهُ : أَشَيْءٌ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ؟ قَالَ : بَلْ شَيْءٌ حَدَّثَنَاهُ كَعْبٌ . وَهَكَذَا رَوَاهُ أَبَانُ بْنُ يَزِيدَ الْعَطَّارُ , وَشَيْبَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ النَّحْوِيُّ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : وَأَمَّا قَوْلُهُ : " خَيْرُ يَوْمٍ طَلَعَتْ فِيهِ الشَّمْسُ يَوْمُ الْجُمُعَةِ " , فَهُوَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لا شَكَّ وَلا مِرْيَةَ فِيهِ , وَالزِّيَادَةُ الَّتِي بَعْدَهَا : " فِيهِ خُلِقَ آدَمُ " إِلَى آخِرِهِ . هَذَا الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ : فَقَالَ بَعْضُهُمْ : عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَقَالَ بَعْضُهُمْ : عَنْ كَعْبٍ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Quyosh chiqqan kunlarning eng yaxshisi — juma kunidir: unda Odam yaratildi, unda u jannatga kiritildi, unda u undan chiqarildi va unda Qiyomat qoim boʻladi», dedilar. Abu Bakr aytdi: Ular bu lafzda — u zotning «unda Odam yaratildi» degan soʻzidan «unda Qiyomat qoim boʻladi» degan soʻzigacha — ixtilof qilishgan: u Abu Hurayradan, uning Nabiy ﷺ danmi yoki Abu Hurayradan, uning Kaʼbul-Ahbordanmi? Men bu xabarlarni Kitobul-kabirda keltirganman: kim bu soʻzni Abu Hurayradan, uning Nabiy ﷺ dan rivoyati qilgan va kim uni Kaʼbul-Ahbordan qilgan. Koʻngil bu soʻzni Abu Hurayradan, uning Kaʼbdan qilganlarning rivoyatiga koʻproq moyildir. Chunki Muhammad ibn Yahyo bizga aytdi: Muhammad ibn Yusuf bizga aytdi: Avzoiy bizga Yahyodan, u Abu Salamadan, u Abu Hurayradan aytdi: «Quyosh chiqqan kunlarning eng yaxshisi — juma kunidir: unda Odam yaratildi, unda u jannatga joylashtirildi, unda u undan chiqarildi va unda Qiyomat qoim boʻladi». Abu Salama aytdi: Men unga: «Buni Rasululloh ﷺ dan eshitganmisan?» dedim. U: «Yoʻq, balki buni bizga Kaʼb aytib bergan», dedi. Abon ibn Yazid al-Attor va Shaybon ibn Abdurrahmon an-Nahviy ham buni Yahyo ibn Abu Kasirdan shunday rivoyat qilganlar. Abu Bakr aytdi: U zotning: «Quyosh chiqqan kunlarning eng yaxshisi — juma kunidir» degan soʻzlariga kelsak, u Abu Hurayradan, uning Nabiy ﷺ dan rivoyatidir — bunda hech shubha va gumon yoʻq. Undan keyingi ziyoda — «unda Odam yaratildi» va oxirigacha — mana shunda ixtilof qilishgan: baʼzilari Nabiy ﷺ dan, dedilar, baʼzilari esa Kaʼbdan, dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қуёш чиққан кунларнинг энг яхшиси — жума кунидир: унда Одам яратилди, унда у жаннатга киритилди, унда у ундан чиқарилди ва унда Қиёмат қоим бўлади», дедилар. Абу Бакр айтди: Улар бу лафзда — у зотнинг «унда Одам яратилди» деган сўзидан «унда Қиёмат қоим бўлади» деган сўзигача — ихтилоф қилишган: у Абу Ҳурайрадан, унинг Набий ﷺ данми ёки Абу Ҳурайрадан, унинг Каъбул-Аҳборданми? Мен бу хабарларни Китобул-кабирда келтирганман: ким бу сўзни Абу Ҳурайрадан, унинг Набий ﷺ дан ривояти қилган ва ким уни Каъбул-Аҳбордан қилган. Кўнгил бу сўзни Абу Ҳурайрадан, унинг Каъбдан қилганларнинг ривоятига кўпроқ мойилдир. Чунки Муҳаммад ибн Яҳё бизга айтди: Муҳаммад ибн Юсуф бизга айтди: Авзоий бизга Яҳёдан, у Абу Саламадан, у Абу Ҳурайрадан айтди: «Қуёш чиққан кунларнинг энг яхшиси — жума кунидир: унда Одам яратилди, унда у жаннатга жойлаштирилди, унда у ундан чиқарилди ва унда Қиёмат қоим бўлади». Абу Салама айтди: Мен унга: «Буни Расулуллоҳ ﷺ дан эшитганмисан?» дедим. У: «Йўқ, балки буни бизга Каъб айтиб берган», деди. Абон ибн Язид ал-Аттор ва Шайбон ибн Абдурраҳмон ан-Наҳвий ҳам буни Яҳё ибн Абу Касирдан шундай ривоят қилганлар. Абу Бакр айтди: У зотнинг: «Қуёш чиққан кунларнинг энг яхшиси — жума кунидир» деган сўзларига келсак, у Абу Ҳурайрадан, унинг Набий ﷺ дан ривоятидир — бунда ҳеч шубҳа ва гумон йўқ. Ундан кейинги зиёда — «унда Одам яратилди» ва охиригача — мана шунда ихтилоф қилишган: баъзилари Набий ﷺ дан, дедилар, баъзилари эса Каъбдан, дедилар.
نا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرِ بْنِ الْحَكَمِ ، ثنا الْحَجَّاجُ ، قَالَ : قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ . ح وَحَدَّثَنَا أَبُو عَلِيٍّ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ ، وَجَمَاعَةٌ ، قَالُوا : ثنا الْحَجَّاجُ ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ ، أَخْبَرَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ ، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ خَالِدٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِي , فَقَالَ : " إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ التُّرْبَةَ يَوْمَ السَّبْتِ , وَخَلَقَ فِيهَا الْجِبَالَ يَوْمَ الأَحَدِ , وَخَلَقَ الشَّجَرَ يَوْمَ الاثْنَيْنِ , وَخَلَقَ الْمَكْرُوهَ يَوْمَ الثُّلاثَاءِ , وَخَلَقَ النُّورَ يَوْمَ الأَرْبِعَاءِ , وَبَثَّ فِيهَا الدَّوَابَّ يَوْمَ الْخَمِيسِ , وَخَلَقَ آدَمَ بَعْدَ الْعَصْرِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ ، آخِرَ خَلْقٍ فِي آخِرِ سَاعَةٍ مِنْ سَاعَاتِ الْجُمُعَةِ ، فِيمَا بَيْنَ الْعَصْرِ إِلَى اللَّيْلِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qoʻlimdan ushlab: «Alloh tuproqni shanba kuni yaratdi, unda togʻlarni yakshanba kuni yaratdi, daraxtlarni dushanba kuni yaratdi, yoqimsiz narsalarni seshanba kuni yaratdi, nurni chorshanba kuni yaratdi, jonivorlarni unda payshanba kuni yoydi va Odamni juma kuni asrdan keyin — jumaning soatlaridan eng oxirgi soatida, asr bilan kecha orasida — eng oxirgi maxluq qilib yaratdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қўлимдан ушлаб: «Аллоҳ тупроқни шанба куни яратди, унда тоғларни якшанба куни яратди, дарахтларни душанба куни яратди, ёқимсиз нарсаларни сешанба куни яратди, нурни чоршанба куни яратди, жониворларни унда пайшанба куни ёйди ва Одамни жума куни асрдан кейин — жуманинг соатларидан энг охирги соатида, аср билан кеча орасида — энг охирги махлуқ қилиб яратди», дедилар.
نا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ، ثنا شُعْبَةُ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ، يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ فِي الْجُمُعَةِ لَسَاعَةً لا يُوَافِقُهَا عَبْدٌ مُسْلِمٌ يَسْأَلُ اللَّهَ فِيهَا خَيْرًا إِلا أَعْطَاهُ إِيَّاهُ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, jumada shunday bir soat borki, qaysi bir musulmon banda unga toʻgʻri kelib, oʻshanda Allohdan yaxshilik soʻrasa, albatta Alloh unga oʻshani ato etadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, жумада шундай бир соат борки, қайси бир мусулмон банда унга тўғри келиб, ўшанда Аллоҳдан яхшилик сўраса, албатта Аллоҳ унга ўшани ато этади», дедилар.
نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ ، وَزِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ ، قَالا : حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ، أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ ، نا عَبْدُ الْوَهَّابِ ، نا أَيُّوبُ ، عَنْ مُحَمَّدٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ فِي الْجُمُعَةِ لَسَاعَةً لا يُوَافِقُهَا مُسْلِمٌ قَائِمٌ يُصَلِّي يَسْأَلُ اللَّهَ فِيهَا خَيْرًا إِلا أَعْطَاهُ إِيَّاهُ " . وَقَالَ بِيَدِهِ : " يُقَلِّلُهَا وَيُزَهِّدُهَا " . وَقَالَ بُنْدَارٌ : وَقَالَ بِيَدِهِ , قُلْنَا : يُزَهِّدُهَا يُقَلِّلُهَا . لَيْسَ فِي خَبَرِ ابْنِ عُلَيَّةَ " إِيَّاهُ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abul-Qosim ﷺ: «Juma kunida shunday bir soat borki, qaysi bir musulmon tik turib namoz oʻqiyotgan holida shu vaqtga toʻgʻri kelib Allohdan biror yaxshilik soʻrasa, albatta Alloh unga oʻshani ato etadi», dedilar. Va u zot qoʻllari bilan uning qisqa va ozligini bildirib ishora qildilar. Bundor esa: U zot qoʻllari bilan ishora qildilar, dedi; biz: uni oz va qisqa deb koʻrsatdilar, dedik. Ibn Ulayyaning xabarida «oʻshani» lafzi yoʻq.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абул-Қосим ﷺ: «Жума кунида шундай бир соат борки, қайси бир мусулмон тик туриб намоз ўқиётган ҳолида шу вақтга тўғри келиб Аллоҳдан бирор яхшилик сўраса, албатта Аллоҳ унга ўшани ато этади», дедилар. Ва у зот қўллари билан унинг қисқа ва озлигини билдириб ишора қилдилар. Бундор эса: У зот қўллари билан ишора қилдилар, деди; биз: уни оз ва қисқа деб кўрсатдилар, дедик. Ибн Улайянинг хабарида «ўшани» лафзи йўқ.
نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ التَّمِيمِيِّ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : جِئْتُ الطُّورَ , فَلَقِيتُ هُنَاكَ كَعْبَ الأَحْبَارِ , فَحَدَّثْتُهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَحَدَّثَ عَنِ التَّوْرَاةِ , فَمَا اخْتَلَفْنَا , حَتَّى مَرَرْتُ بِيَوْمِ الْجُمُعَةِ , قُلْتُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " فِي كُلِّ جُمُعَةٍ سَاعَةٌ لا يُوَافِقُهَا مُؤْمِنٌ وَهُوَ يُصَلِّي , فَيَسْأَلُ اللَّهَ شَيْئًا إِلا أَعْطَاهُ إِيَّاهُ " . فَقَالَ كَعْبٌ : بَلْ فِي كُلِّ سَنَةٍ . فَقُلْتُ : مَا كَذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . فَرَجَعَ ، فَتَلا ، ثُمَّ قَالَ : صَدَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فِي كُلِّ يَوْمِ جُمُعَةٍ . ثُمَّ ذَكَرَ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ مَعَ قِصَّةِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلامٍ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Turga bordim va u yerda Kaʼbul-Ahborni uchratdim. Men unga Rasululloh ﷺ dan hadis aytdim, u esa Tavrotdan aytdi; biz ixtilof qilmadik — toki men juma kuniga oʻtgunimcha. Men: Rasululloh ﷺ: «Har juma kunida shunday bir soat borki, biror moʻmin namoz oʻqib turib unga toʻgʻri kelsa va Allohdan bir narsa soʻrasa, Alloh unga oʻshani beradi», dedilar, dedim. Kaʼb: «Yoʻq, balki har yilda», dedi. Men: «Rasululloh ﷺ bunday demaganlar», dedim. Shunda u qaytib oʻqidi, soʻng: «Rasululloh ﷺ rost aytganlar — har juma kunida», dedi. Soʻng hadisni Abdulloh ibn Salom qissasi bilan birga toʻliq zikr qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Турга бордим ва у ерда Каъбул-Аҳборни учратдим. Мен унга Расулуллоҳ ﷺ дан ҳадис айтдим, у эса Тавротдан айтди; биз ихтилоф қилмадик — токи мен жума кунига ўтгунимча. Мен: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар жума кунида шундай бир соат борки, бирор мўмин намоз ўқиб туриб унга тўғри келса ва Аллоҳдан бир нарса сўраса, Аллоҳ унга ўшани беради», дедилар, дедим. Каъб: «Йўқ, балки ҳар йилда», деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ бундай демаганлар», дедим. Шунда у қайтиб ўқиди, сўнг: «Расулуллоҳ ﷺ рост айтганлар — ҳар жума кунида», деди. Сўнг ҳадисни Абдуллоҳ ибн Салом қиссаси билан бирга тўлиқ зикр қилди.
نا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ ، نا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ ، عَنْ مُحَمَّدٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ فِي الْجُمُعَةِ لَسَاعَةً لا يُوَافِقُهَا مُسْلِمٌ قَائِمٌ يُصَلِّي يَسْأَلُ اللَّهَ فِيهَا خَيْرًا إِلا أَعْطَاهُ إِيَّاهُ " . قَالَ ابْنُ عَوْنٍ : وَقَالَ بِيَدِهِ عَلَى رَأْسِهِ , قُلْنَا : يُزَهِّدُهَا . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : فِي الْخَبَرِ دَلالَةٌ عَلَى إِبَاحَةِ الدُّعَاءِ فِي الْقِيَامِ فِي الصَّلاةِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abul-Qosim ﷺ: «Juma kunida shunday bir soat borki, qaysi bir musulmon tik turib namoz oʻqiyotgan holida shu vaqtga toʻgʻri kelib Allohdan biror yaxshilik soʻrasa, albatta Alloh unga oʻshani ato etadi», dedilar. Ibn Avn aytdi: U zot qoʻllari bilan boshlariga ishora qildilar; biz: uni oz deb koʻrsatdilar, dedik. Abu Bakr aytdi: Bu xabarda namozda qiyomda duo qilishning mubohligiga dalolat bor.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абул-Қосим ﷺ: «Жума кунида шундай бир соат борки, қайси бир мусулмон тик туриб намоз ўқиётган ҳолида шу вақтга тўғри келиб Аллоҳдан бирор яхшилик сўраса, албатта Аллоҳ унга ўшани ато этади», дедилар. Ибн Авн айтди: У зот қўллари билан бошларига ишора қилдилар; биз: уни оз деб кўрсатдилар, дедик. Абу Бакр айтди: Бу хабарда намозда қиёмда дуо қилишнинг мубоҳлигига далолат бор.
نا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَيْمُونٍ ، ثنا الْوَلِيدُ ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . ح وَثنا مُحَمَّدُ بْنُ مِسْكِينٍ الْيَمَامِيُّ ، ثنا بِشْرٌ يَعْنِي ابْنَ بَكْرٍ ، نا الأَوْزَاعِيُّ ، ثنا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ ، حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ ، قَالَ : بَيْنَمَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ يَخْطُبُ النَّاسَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِذْ دَخَلَ عُثْمَانُ بْنُ عَفَّانَ , فَعَرَّضَ بِهِ , فَقَالَ : مَا بَالُ رِجَالٍ يَتَأَخَّرُونَ بَعْدَ النِّدَاءِ ؟ ! قَالَ عُثْمَانُ : يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ، مَا زِدْتُ حِينَ سَمِعْتُ النِّدَاءَ أَنْ تَوَضَّأْتُ ثُمَّ أَقْبَلْتُ . قَالَ : الْوُضُوءُ أَيْضًا ؟ أَوَلَمْ تَسْمَعْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ : " إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمُ الْجُمُعَةَ فَلْيَغْتَسِلْ " ؟ . فِي خَبَرِ الْوَلِيدِ : يَخْطُبُ النَّاسَ . وَلَمْ يَقُلْ : يَوْمَ الْجُمُعَةِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn Xattob juma kuni odamlarga xutba qilib turganida, Usmon ibn Affon kirdi. Umar unga ishora qilib: «Nidodan keyin kechikadigan kishilarga nima boʻldi?» dedi. Usmon: «Ey moʻminlar amiri, men nidoni eshitganimda tahorat olishdan ortigʻini qilmadim, soʻng keldim», dedi. Umar: «Tahorat ham-a?! Rasululloh ﷺ ning: ‹Biringiz jumaga kelsa, gʻusl qilsin›, deganlarini eshitmaganmiding?» dedi. Validning xabarida: «odamlarga xutba qilar edi» deyilgan va «juma kuni» deyilmagan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар ибн Хаттоб жума куни одамларга хутба қилиб турганида, Усмон ибн Аффон кирди. Умар унга ишора қилиб: «Нидодан кейин кечикадиган кишиларга нима бўлди?» деди. Усмон: «Эй мўминлар амири, мен нидони эшитганимда таҳорат олишдан ортиғини қилмадим, сўнг келдим», деди. Умар: «Таҳорат ҳам-а?! Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Бирингиз жумага келса, ғусл қилсин›, деганларини эшитмаганмидинг?» деди. Валиднинг хабарида: «одамларга хутба қилар эди» дейилган ва «жума куни» дейилмаган.
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ ، وَسَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ ، قَالا : ثنا أَبُو مُعَاوِيَةَ , قَالَ يَعْقُوبُ : ثنا الأَعْمَشُ ، وَقَالَ سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ : عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ تَوَضَّأَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ، ثُمَّ أَتَى الْجُمُعَةَ فَدَنَا وَأَنْصَتَ , وَاسْتَمَعَ غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْجُمُعَةِ وَزِيَادَةُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ , وَمَنْ مَسَّ الْحَصَا فَقَدْ لَغَا "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim juma kuni tahorat olsa va tahoratini chiroyli qilsa, soʻng jumaga kelib, imomga yaqinlashsa, jim turib quloq solsa, unga oʻsha juma bilan oldingi juma orasidagi gunohlari va yana uch kunlik gunohi magʻfirat qilinadi. Kim shagʻal toshlarni ushlab oʻynasa, behuda ish qilibdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жума куни таҳорат олса ва таҳоратини чиройли қилса, сўнг жумага келиб, имомга яқинлашса, жим туриб қулоқ солса, унга ўша жума билан олдинги жума орасидаги гуноҳлари ва яна уч кунлик гуноҳи мағфират қилинади. Ким шағал тошларни ушлаб ўйнаса, беҳуда иш қилибди», дедилар.
نا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ ، ثنا رَوْحٌ ، ثنا شُعْبَةُ ، قَالَ : سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ دِينَارٍ يُحَدِّثُ , عَنْ طَاوُسٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، أَنَّهُ قَالَ : " حَقٌّ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ أَنْ يَغْتَسِلَ كُلَّ سَبْعَةِ أَيَّامٍ , وَأَنْ يَمَسَّ طِيبًا إِنْ وَجَدَهُ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Har bir musulmonning zimmasida har yetti kunda bir marta gʻusl qilish va topsa, xushboʻylik surtish haqdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳар бир мусулмоннинг зиммасида ҳар етти кунда бир марта ғусл қилиш ва топса, хушбўйлик суртиш ҳақдир», дедилар.
ثنا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ أَبُو هَاشِمٍ ، نا مُبَشِّرٌ يَعْنِي ابْنَ إِسْمَاعِيلَ ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " الْمُسْتَعْجِلُ إِلَى الصَّلاةِ كَالْمُهْدِي بَدَنَةً , وَالَّذِي يَلِيهِ كَالْمُهْدِي بَقَرَةً , وَالَّذِي يَلِيهِ كَالْمُهْدِي شَاةً , وَالَّذِي يَلِيهِ كَالْمُهْدِي طَيْرًا "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozga shoshilgan kishi tuya qurbonlik qilgan kabidir; undan keyingisi sigir qurbonlik qilgan kabi; undan keyingisi qoʻy qurbonlik qilgan kabi; undan keyingisi qush qurbonlik qilgan kabidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозга шошилган киши туя қурбонлик қилган кабидир; ундан кейингиси сигир қурбонлик қилган каби; ундан кейингиси қўй қурбонлик қилган каби; ундан кейингиси қуш қурбонлик қилган кабидир», дедилар.
نا عَبْدُ الْجَبَّارِ ، ثنا سُفْيَانُ ، نا الزُّهْرِيُّ ، وَثنا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، ثنا سُفْيَانُ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا كَانَ يَوْمُ الْجُمُعَةِ كَانَ عَلَى كُلِّ بَابٍ مِنْ أَبْوَابِ الْمَسْجِدِ مَلائِكَةٌ يَكْتُبُونَ النَّاسَ عَلَى مَنَازِلِهِمُ الأَوَّلَ فَالأَوَّلَ , فَإِذَا خَرَجَ الإِمَامُ ، طُوِيَتِ الصُّحُفُ " . وَقَالَ عَبْدُ الْجَبَّارِ : " فَإِذَا جَلَسَ الإِمَامُ طَوَوَا الصُّحُفَ " . وَقَالا جَمِيعًا : " وَاسْتَمَعُوا الْخُطْبَةَ , فَالْمُهَجِّرُ إِلَى الصَّلاةِ كَالْمُهْدِي بَدَنَةً , ثُمَّ الَّذِي يَلِيهِ كَمُهْدِي بَقَرَةً , ثُمَّ الَّذِي يَلِيهِ كَمُهْدِي كَبْشًا " حَتَّى ذَكَرَ الدَّجَاجَةَ وَالْبَيْضَةَ . وَقَالَ الْمَخْزُومِيُّ : " كَمُهْدِي الْبَقَرَةِ " , وَقَالَ : " كَمُهْدِي الْكَبْشِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Juma kuni boʻlganda, masjidning har bir eshigi oldida farishtalar boʻlib, odamlarni darajalari boʻyicha — birinchisidan keyin birinchisini — yozib boradilar. Imom chiqqanida sahifalar yigʻishtiriladi», dedilar. Abduljabbor esa: «Imom oʻtirganida sahifalarni yigʻishtiradilar», dedi. Ikkovi ham: «Va xutbaga quloq soladilar. Namozga erta kelgan kishi tuya qurbonlik qilgan kabidir; undan keyingisi sigir qurbonlik qilgan kabi; undan keyingisi qoʻchqor qurbonlik qilgan kabidir», dedilar — toki tovuq va tuxumni zikr qilgunlaricha. Maxzumiy esa: «sigir qurbonlik qilgan kabi» va «qoʻchqor qurbonlik qilgan kabi», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жума куни бўлганда, масжиднинг ҳар бир эшиги олдида фаришталар бўлиб, одамларни даражалари бўйича — биринчисидан кейин биринчисини — ёзиб борадилар. Имом чиққанида саҳифалар йиғиштирилади», дедилар. Абдулжаббор эса: «Имом ўтирганида саҳифаларни йиғиштирадилар», деди. Иккови ҳам: «Ва хутбага қулоқ соладилар. Намозга эрта келган киши туя қурбонлик қилган кабидир; ундан кейингиси сигир қурбонлик қилган каби; ундан кейингиси қўчқор қурбонлик қилган кабидир», дедилар — токи товуқ ва тухумни зикр қилгунларича. Махзумий эса: «сигир қурбонлик қилган каби» ва «қўчқор қурбонлик қилган каби», деди.
نا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ ، نا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ ، ثنا الْعَلاءُ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ، نا شُعْبَةُ ، عَنِ الْعَلاءِ . ح وَثنا أَبُو مُوسَى ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ، قَالَ : ثنا شُعْبَةُ ، قَالَ : سَمِعْتُ الْعَلاءَ . ح وَثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ ، نا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ ، نا رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ ، عَنِ الْعَلاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " عَلَى كُلِّ بَابٍ مِنْ أَبْوَابِ الْمَسْجِدِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ مَلَكَانِ يَكْتُبَانِ الأَوَّلَ فَالأَوَّلَ , كَرَجُلٍ قَدَّمَ بَدَنَةً , وَكَرَجُلٍ قَدَّمَ بَقَرَةً , وَكَرَجُلٍ قَدَّمَ شَاةً , وَكَرَجُلٍ قَدَّمَ طَيْرًا , وَكَرَجُلٍ قَدَّمَ بَيْضَةً , فَإِذَا قَعَدَ الإِمَامُ طُوِيَتِ الصُّحُفُ " . وَقَالَ بُنْدَارٌ : " فَإِذَا قَعَدَ طُوِيَتِ الصُّحُفُ " . وَقَالَ عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ : " قَدَّمَ طَائِرًا " . قَالَ ابْنُ بَزِيعٍ : " فَإِذَا خَرَجَ الإِمَامُ طُوِيَتِ الصُّحُفُ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Juma kuni masjidning har bir eshigi oldida ikki farishta boʻlib, kelganlarni birinchisidan keyin birinchisini yozib boradilar: tuya keltirgan kishi kabi, sigir keltirgan kishi kabi, qoʻy keltirgan kishi kabi, qush keltirgan kishi kabi, tuxum keltirgan kishi kabi, deb. Imom oʻtirganida sahifalar yigʻishtiriladi», dedilar. Bundor: «U oʻtirganida sahifalar yigʻishtiriladi», dedi. Ali ibn Hujr: «qush keltirgan», dedi. Ibn Baziʼ esa: «Imom chiqqanida sahifalar yigʻishtiriladi», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Жума куни масжиднинг ҳар бир эшиги олдида икки фаришта бўлиб, келганларни биринчисидан кейин биринчисини ёзиб борадилар: туя келтирган киши каби, сигир келтирган киши каби, қўй келтирган киши каби, қуш келтирган киши каби, тухум келтирган киши каби, деб. Имом ўтирганида саҳифалар йиғиштирилади», дедилар. Бундор: «У ўтирганида саҳифалар йиғиштирилади», деди. Али ибн Ҳужр: «қуш келтирган», деди. Ибн Базиъ эса: «Имом чиққанида саҳифалар йиғиштирилади», деди.
نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى الْفَزَارِيُّ ، أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، وَالزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا أُقِيمَتِ الصَّلاةُ فَلا تَأْتُوهَا وَأَنْتُمْ تَسْعَوْنَ , وَأْتُوهَا وَأَنْتُمْ تَمْشُونَ ، عَلَيْكُمُ السَّكِينَةُ , فَمَا أَدْرَكْتُمْ فَصَلُّوا , وَمَا فَاتَكُمْ فَاقْضُوا "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozga iqoma aytilganda, unga yugurib kelmanglar; unga vazminlik bilan yurib kelinglar. Yetganingizni oʻqinglar, qoldirib qoʻyganingizni esa qazo qilinglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозга иқома айтилганда, унга югуриб келманглар; унга вазминлик билан юриб келинглар. Етганингизни ўқинглар, қолдириб қўйганингизни эса қазо қилинглар», дедилар.
نا أَحْمَدُ بْنُ نَصْرٍ ، ثنا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ بِلالٍ ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ ، أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ , أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا كَانَ يَوْمُ الْجُمُعَةِ فَاغْتَسَلَ الرَّجُلُ , وَغَسَلَ رَأْسَهُ , ثُمَّ تَطَيَّبَ مِنْ أَطْيَبِ طِيبِهِ , وَلَبِسَ مِنْ صَالِحِ ثِيَابِهِ ، ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلاةِ وَلَمْ يُفَرِّقْ بَيْنَ اثْنَيْنِ , ثُمَّ اسْتَمَعَ لِلإِمَامِ ، غُفِرَ لَهُ مِنَ الْجُمُعَةِ إِلَى الْجُمُعَةِ , وَزِيَادَةُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Juma kuni boʻlganda kishi gʻusl qilsa, boshini yuvsa, soʻng xushboʻyliklarining eng yaxshisidan surtsa, kiyimlarining yaxshisini kiysa, soʻng namozga chiqib, ikki kishining orasini ajratmasa, soʻng imomni diqqat bilan tinglasa, unga bir jumadan ikkinchi jumagacha va yana uch kunlik magʻfirat qilinadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жума куни бўлганда киши ғусл қилса, бошини ювса, сўнг хушбўйликларининг энг яхшисидан суртса, кийимларининг яхшисини кийса, сўнг намозга чиқиб, икки кишининг орасини ажратмаса, сўнг имомни диққат билан тингласа, унга бир жумадан иккинчи жумагача ва яна уч кунлик мағфират қилинади», дедилар.
نا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ الْقَيْسِيُّ ، ثنا حَبَّانُ ، ثنا وُهَيْبٌ ، ثنا سُهَيْلٌ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " إِذَا تَكَلَّمْتَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَدْ لَغَوْتَ , وَأُلْغِيَتْ " . يَعْنِي وَالإِمَامُ يَخْطُبُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Juma kuni gapirsang, behuda ish qilibsan va u behuda ketibdi», dedilar. Yaʼni imom xutba qilayotganda.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «Жума куни гапирсанг, беҳуда иш қилибсан ва у беҳуда кетибди», дедилар. Яъни имом хутба қилаётганда.
نا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ ، أَخْبَرَهُ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيِّبِ ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ، قَالَ . ح وَأَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَزِيزٍ الأَيْلِيُّ ، أَنَّ سَلامَةَ حَدَّثَهُمْ ، عَنْ عُقَيْلٍ ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ، قَالَ . ح وَثنا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ الْبُرْسَانِيُّ ، ثنا ابْنُ جُرَيْجٍ ، حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ ، عَنْ حَدِيثِ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ , عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ قَارِظٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . ح وَثنا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ ، ثنا ابْنُ جُرَيْجٍ ، حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ ، عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَارِظٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . ح وَعَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، يَقُولُ : " إِذَا قُلْتَ لِصَاحِبِكَ : أَنْصِتْ وَالإِمَامُ يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَدْ لَغَوْتَ " . هَذَا لَفْظُ خَبَرِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ . ح وَحَدَّثَنَا الْبُرْسَانِيُّ ، وَلَمْ يَذْكُرِ الآخِرُونَ السَّمَاعَ , قَالَ بَعْضُهُمْ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ : عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning: «Juma kuni imom xutba qilayotganda oʻrtogʻingga ‹jim boʻl› desang, behuda ish qilibsan», deyayotganlarini eshitdim. Bu Abdurrazzoq xabarining lafzi. Bizga Bursoniy ham rivoyat qildi, boshqalar esa eshitganini zikr qilmadilar; ulardan baʼzilari: Rasululloh ﷺ dedilar, deb aytdi, baʼzilari esa: Nabiy ﷺdan, deb aytdi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг: «Жума куни имом хутба қилаётганда ўртоғингга ‹жим бўл› десанг, беҳуда иш қилибсан», деяётганларини эшитдим. Бу Абдурраззоқ хабарининг лафзи. Бизга Бурсоний ҳам ривоят қилди, бошқалар эса эшитганини зикр қилмадилар; улардан баъзилари: Расулуллоҳ ﷺ дедилар, деб айтди, баъзилари эса: Набий ﷺдан, деб айтди.
نا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ . ح وَثنا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، ثنا سُفْيَانُ ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ ، عَنِ الأَعْرَجِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " إِذَا قَالَ الرَّجُلُ لِرَجُلٍ وَالإِمَامُ يَخْطُبُ : أَنْصِتْ فَقَدْ لَغَيْتَ " . وَإِنَّمَا هِيَ لُغَةُ أَبِي هُرَيْرَةَ . قَالَ الْمَخْزُومِيُّ : " إِذَا قُلْتَ لِصَاحِبِكَ : أَنْصِتْ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالإِمَامُ يَخْطُبُ فَقَدْ لَغَيْتَ " . قَالَ سُفْيَانُ : وَقَوْلُ أَبِي هُرَيْرَةَ : لَغَيْتَ : لُغَةُ أَبِي هُرَيْرَةَ , وَإِنَّمَا هُوَ لَغَوْتَ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Imom xutba qilayotganda bir kishi boshqa kishiga ‹jim boʻl› desa, behuda ish qilibdi», dedilar. Bu esa Abu Hurayraning lahjasidir. Maxzumiy: «Juma kuni imom xutba qilayotganda oʻrtogʻingga ‹jim boʻl› desang, behuda ish qilibsan», dedi. Sufyon aytdi: Abu Hurayraning ‹lagʻayta› degan soʻzi Abu Hurayraning lahjasidir, aslida u ‹lagʻavta›dir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «Имом хутба қилаётганда бир киши бошқа кишига ‹жим бўл› деса, беҳуда иш қилибди», дедилар. Бу эса Абу Ҳурайранинг лаҳжасидир. Махзумий: «Жума куни имом хутба қилаётганда ўртоғингга ‹жим бўл› десанг, беҳуда иш қилибсан», деди. Суфён айтди: Абу Ҳурайранинг ‹лағайта› деган сўзи Абу Ҳурайранинг лаҳжасидир, аслида у ‹лағавта›дир.
نا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ ، نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ ، نا الْعَلاءُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ , وَالْجُمُعَةُ إِلَى الْجُمُعَةِ كَفَّارَاتٌ لِمَا بَيْنَهُنَّ مَا لَمْ تُغْشَ الْكَبَائِرُ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Besh vaqt namoz va bir jumadan keyingi juma — agar kabira (katta) gunohlar qilinmagan boʻlsa — orasidagi (gunohlar)ga kafforatdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Беш вақт намоз ва бир жумадан кейинги жума — агар кабира (катта) гуноҳлар қилинмаган бўлса — орасидаги (гуноҳлар)га каффоратдир», дедилар.
نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ ، نا الأَعْمَشُ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ تَوَضَّأَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ، ثُمَّ أَتَى الْجُمُعَةَ ، فَدَنَا وَأَنْصَتَ وَاسْتَمَعَ , غُفِرَ لَهُ مَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْجُمُعَةِ وَزِيَادَةُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ , وَمَنْ مَسَّ الْحَصَى فَقَدْ لَغَا "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim juma kuni yaxshilab taharat olsa, soʻng jumaga kelib, imomga yaqin oʻtirsa, jim boʻlib diqqat bilan tinglasa, unga oʻsha juma bilan oldingi juma orasidagi gunohlari va yana uch kunlik gunohi kechiriladi. Kim shagʻal toshlarni ushlab oʻynasa, u behuda ish qilibdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жума куни яхшилаб таҳарат олса, сўнг жумага келиб, имомга яқин ўтирса, жим бўлиб диққат билан тингласа, унга ўша жума билан олдинги жума орасидаги гуноҳлари ва яна уч кунлик гуноҳи кечирилади. Ким шағал тошларни ушлаб ўйнаса, у беҳуда иш қилибди», дедилар.
نا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ ، ثنا ابْنُ أَبِي حَازِمٍ . ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ ، وَثنا أَبُو بِشْرٍ الْوَاسِطِيُّ ، ثنا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ ، كُلُّهُمْ ، عَنْ سُهَيْلٍ ، وَثنا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى ، نا جَرِيرٌ . ح وَثنا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ ، ثنا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ ، ثنا رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ ، قَالا : ثنا سُهَيْلٌ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ مِنْ مَجْلِسِهِ ثُمَّ يَرْجِعُ فَهُوَ أَحَقُّ بِهِ " . زَادَ يُوسُفُ : ثُمَّ قَامَ رَجُلٌ مِنْ مَجْلِسِهِ , فَجَلَسْتُ فِيهِ , فَعَادَ فَأَقَامَنِي أَبُو صَالِحٍ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oʻz joyidan turib, soʻng qaytib kelsa, oʻsha joyga u haqliroqdir», dedilar. Yusuf ziyoda qildi: Soʻng bir kishi oʻz joyidan turdi, men esa unga oʻtirdim. U qaytib keldi va Abu Solih meni turgʻizdi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ўз жойидан туриб, сўнг қайтиб келса, ўша жойга у ҳақлироқдир», дедилар. Юсуф зиёда қилди: Сўнг бир киши ўз жойидан турди, мен эса унга ўтирдим. У қайтиб келди ва Абу Солиҳ мени турғизди.
نا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ ، نا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ كَاتِبِ عَلِيٍّ ، قَالَ : كَانَ مَرْوَانُ يَسْتَخْلِفُ أَبَا هُرَيْرَةَ عَلَى الْمَدِينَةِ ، " فَصَلَّى بِهِمْ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَرَأَ بِـ الْجُمُعَةِ ، وَإِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ " ، فَقُلْتُ : أَبَا هُرَيْرَةَ ، لَقَدْ قَرَأْتَ بِنَا قِرَاءَةً قَرَأَهَا بِنَا عَلِيٌّ بِالْكُوفَةِ . فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ : " سَمِعْتُ حِبِّي أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ بِهِمَا " . نا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ ، نا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ ، عَنْ جَعْفَرٍ فِي الثَّانِيَةِ : إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ "
Alining kotibi Ubaydulloh ibn Abu Rofeʼ aytadi: Marvon Madinaga Abu Hurayrani oʻrniga xalifa qilar edi. U juma kuni ularga imom boʻlib, Jumʼa surasini va «Iza jaakal munafiquna»ni oʻqidi. Men: «Ey Abu Hurayra, sen bizga Ali Kufada oʻqigan qiroatni oʻqiding», dedim. Abu Hurayra: «Men habibim Abul Qosim ﷺning bu ikkalasini oʻqiyotganlarini eshitganman», dedi. Boshqa rivoyatda Jaʼfardan: ikkinchi rakatda «Iza jaakal munafiquna»ni oʻqidi, deb keltirilgan.Алининг котиби Убайдуллоҳ ибн Абу Рофеъ айтади: Марвон Мадинага Абу Ҳурайрани ўрнига халифа қилар эди. У жума куни уларга имом бўлиб, Жумъа сурасини ва «Иза жаакал мунафиқуна»ни ўқиди. Мен: «Эй Абу Ҳурайра, сен бизга Али Куфада ўқиган қироатни ўқидинг», дедим. Абу Ҳурайра: «Мен ҳабибим Абул Қосим ﷺнинг бу иккаласини ўқиётганларини эшитганман», деди. Бошқа ривоятда Жаъфардан: иккинчи ракатда «Иза жаакал мунафиқуна»ни ўқиди, деб келтирилган.
نا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاءِ ، ثنا سُفْيَانُ ، قَالَ : حَفِظْتُهُ مِنَ الزُّهْرِيِّ . ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الزُّهْرِيُّ ، وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ ، قَالا : حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، قَالَ : سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ عَبْدُ الْجَبَّارِ : يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَقَالَ الآخَرَانِ : عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ أَدْرَكَ مِنْ صَلاةٍ رَكْعَةً ، فَقَدْ أَدْرَكَهَا " . قَالَ الْمَخْزُومِيُّ : " مِنَ الصَّلاةِ رَكْعَةً ، فَقَدْ أَدْرَكَ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. Abdul Jabbor: uni Nabiy ﷺga yetkazgan holda, dedi; boshqa ikkovi esa: Nabiy ﷺdan, dedilar: «Kim namozdan bir rakatga ulgursa, unga ulgurgan boʻladi». Maxzumiy: «Namozdan bir rakatga ulgursa, ulgurgan boʻladi», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. Абдул Жаббор: уни Набий ﷺга етказган ҳолда, деди; бошқа иккови эса: Набий ﷺдан, дедилар: «Ким намоздан бир ракатга улгурса, унга улгурган бўлади». Махзумий: «Намоздан бир ракатга улгурса, улгурган бўлади», деди.
نا عَلِيُّ بْنُ سَهْلٍ الرَّمْلِيُّ ، ثنا الْوَلِيدُ يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ أَدْرَكَ مِنَ الصَّلاةِ رَكْعَةً فَقَدْ أَدْرَكَ الصَّلاةَ " . قَالَ الزُّهْرِيُّ : فَنَرَى أَنَّ صَلاةَ الْجُمُعَةِ مِنْ ذَلِكَ ، فَإِذَا أَدْرَكَ مِنْهَا رَكْعَةً ، فَلْيُصَلِّ إِلَيْهَا أُخْرَى
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: «Kim namozdan bir rakatga ulgursa, namozga ulgurgan boʻladi», dedilar. Zuhriy aytdi: Biz juma namozi ham shundan, deb bilamiz; kim undan bir rakatga ulgursa, unga yana bittasini qoʻshib oʻqisin.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: «Ким намоздан бир ракатга улгурса, намозга улгурган бўлади», дедилар. Зуҳрий айтди: Биз жума намози ҳам шундан, деб биламиз; ким ундан бир ракатга улгурса, унга яна биттасини қўшиб ўқисин.
نا بِخَبَرِ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَيْمُونٍ بِالإِسْكَنْدَرِيَّةِ ، ثنا الْوَلِيدُ ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ ، حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ أَدْرَكَ مِنْ صَلاةِ الْجُمُعَةِ رَكْعَةً ، فَقَدْ أَدْرَكَ الصَّلاةَ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : هَذَا خَبَرٌ رُوِيَ عَلَى الْمَعْنَى ، لَمْ يُؤَدَّ عَلَى لَفْظِ الْخَبَرِ ، وَلَفْظُ الْخَبَرِ : " مَنْ أَدْرَكَ مِنَ الصَّلاةِ رَكْعَةً " فَالْجُمُعَةُ مِنَ الصَّلاةِ أَيْضًا ، كَمَا قَالَهُ الزُّهْرِيُّ . فَإِذَا رُوِيَ الْخَبَرُ عَلَى الْمَعْنَى لا عَلَى اللَّفْظِ جَازَ أَنْ يُقَالَ : مَنْ أَدْرَكَ مِنَ الْجُمُعَةِ رَكْعَةً ، إِذِ الْجُمُعَةُ مِنَ الصَّلاةِ . فَإِذَا قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ أَدْرَكَ مِنَ الصَّلاةِ رَكْعَةً فَقَدْ أَدْرَكَ الصَّلاةَ " . كَانَتِ الصَّلَوَاتُ كُلُّهَا دَاخِلَةً فِي هَذَا الْخَبَرِ ، الْجُمُعَةُ وَغَيْرُهَا مِنَ الصَّلَوَاتِ . وَقَدْ رَوَى هَذَا الْخَبَرَ أَيْضًا بِمِثْلِ هَذَا اللَّفْظِ أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ اللَّيْثِيُّ ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: «Kim juma namozidan bir rakatga ulgursa, namozga ulgurgan boʻladi», dedilar. Abu Bakr aytdi: Bu xabar maʼno bilan rivoyat qilingan, xabarning lafzi bilan ado etilmagan. Xabarning lafzi: «Kim namozdan bir rakatga ulgursa», degandir. Juma ham namozdandir, Zuhriy aytganidek. Xabar lafz bilan emas, maʼno bilan rivoyat qilinsa, juma namozdan boʻlgani uchun: kim jumadan bir rakatga ulgursa, deb aytish joiz boʻladi. Nabiy ﷺ: «Kim namozdan bir rakatga ulgursa, namozga ulgurgan boʻladi», deganlarida, barcha namozlar — juma ham, undan boshqa namozlar ham — bu xabarga kiradi. Bu xabarni shu lafz bilan Usoma ibn Zayd al-Laysiy ham Ibn Shihobdan rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: «Ким жума намозидан бир ракатга улгурса, намозга улгурган бўлади», дедилар. Абу Бакр айтди: Бу хабар маъно билан ривоят қилинган, хабарнинг лафзи билан адо этилмаган. Хабарнинг лафзи: «Ким намоздан бир ракатга улгурса», дегандир. Жума ҳам намоздандир, Зуҳрий айтганидек. Хабар лафз билан эмас, маъно билан ривоят қилинса, жума намоздан бўлгани учун: ким жумадан бир ракатга улгурса, деб айтиш жоиз бўлади. Набий ﷺ: «Ким намоздан бир ракатга улгурса, намозга улгурган бўлади», деганларида, барча намозлар — жума ҳам, ундан бошқа намозлар ҳам — бу хабарга киради. Бу хабарни шу лафз билан Усома ибн Зайд ал-Лайсий ҳам Ибн Шиҳобдан ривоят қилган.
ثَنَاهُ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحِيمِ الْبَرْقِيُّ ، ثنا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ اللَّيْثِيِّ ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ أَدْرَكَ مِنَ الْجُمُعَةِ رَكْعَةً فَلْيُصَلِّ إِلَيْهَا أُخْرَى " . قَالَ أُسَامَةُ : وَسَمِعْتُ مِنَ أَهْلِ الْمَجْلِسِ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ ، وَسَالِمًا ، يَقُولانِ : بَلَغَنَا ذَلِكَ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: «Kim jumadan bir rakatga ulgursa, unga yana bittasini qoʻshib oʻqisin», dedilar. Usoma aytdi: Men majlis ahlidan Qosim ibn Muhammad va Solimning: bu bizga yetgan, deyayotganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: «Ким жумадан бир ракатга улгурса, унга яна биттасини қўшиб ўқисин», дедилар. Усома айтди: Мен мажлис аҳлидан Қосим ибн Муҳаммад ва Солимнинг: бу бизга етган, деяётганларини эшитдим.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ ، ثنا مَعْدِيُّ بْنُ سُلَيْمَانَ ، ثنا ابْنُ عَجْلانَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " أَلا هَلْ عَسَى أَحَدُكُمْ أَنْ يَتَّخِذَ الصُّبَّةَ مِنَ الْغَنَمِ عَلَى رَأْسِ مِيلٍ أَوْ مِيلَيْنِ ، فَتَعَذَّرَ عَلَيْهِ الْكَلأُ عَلَى رَأْسِ مِيلٍ أَوْ مِيلَيْنِ ، فَيَرْتَفِعَ حَتَّى تَجِيءَ الْجُمُعَةُ ، فَلا يَشْهَدُهَا ، وَتَجِيءُ الْجُمُعَةُ فَلا يَشْهَدُهَا ، وَتَجِيءُ الْجُمُعَةُ فَلا يَشْهَدُهَا حَتَّى يُطْبَعَ عَلَى قَلْبِهِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Ogoh boʻlinglar! Biringiz bir yoki ikki mil naridagi joyda qoʻylar podasini boqib yursa, oʻsha bir-ikki mil naridagi joyda oʻt topolmay, undan-da uzoqroqqa ketib qoladi. Soʻng juma keladi, u unga hozir boʻlmaydi; yana juma keladi, unga hozir boʻlmaydi; yana juma keladi, unga hozir boʻlmaydi — toki uning qalbi muhrlanib qoʻyilguncha», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «Огоҳ бўлинглар! Бирингиз бир ёки икки мил наридаги жойда қўйлар подасини боқиб юрса, ўша бир-икки мил наридаги жойда ўт тополмай, ундан-да узоқроққа кетиб қолади. Сўнг жума келади, у унга ҳозир бўлмайди; яна жума келади, унга ҳозир бўлмайди; яна жума келади, унга ҳозир бўлмайди — токи унинг қалби муҳрланиб қўйилгунча», дедилар.
نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيَّ ، وَثنا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاءِ ، ثنا سُفْيَانُ ، كِلاهُمَا عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " صَلُّوا بَعْدَ الْجُمُعَةِ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ " . وَقَالَ عَبْدُ الْجَبَّارِ : إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " أَمَرَهُمْ أَنْ يُصَلُّوا بَعْدَ الْجُمُعَةِ أَرْبَعًا "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jumadan keyin toʻrt rakat namoz oʻqinglar», dedilar. Abdul Jabbor esa: Nabiy ﷺ ularni jumadan keyin toʻrt rakat oʻqishga buyurdilar, dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жумадан кейин тўрт ракат намоз ўқинглар», дедилар. Абдул Жаббор эса: Набий ﷺ уларни жумадан кейин тўрт ракат ўқишга буюрдилар, деди.
نا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ ، وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ ، قَالا : ثنا سُفْيَانُ . ح وَثنا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى ، ثنا جَرِيرٌ . ح وَثنا سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ ، ثنا وَكِيعٌ ، عَنْ سُفْيَانَ ، جَمِيعًا ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ كَانَ مِنْكُمْ مُصَلِّيًا بَعْدَ الْجُمُعَةِ فَلْيُصَلِّ بَعْدَهَا أَرْبَعًا "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan kim jumadan keyin namoz oʻqimoqchi boʻlsa, toʻrt rakat oʻqisin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ким жумадан кейин намоз ўқимоқчи бўлса, тўрт ракат ўқисин», дедилар.
حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ ، ثنا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ ، نا أَبُو سُهَيْلٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " إِذَا جَاءَ شَهْرُ رَمَضَانَ ، فُتِحَتْ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ النَّارِ ، وَصُفِّدَتِ الشَّيَاطِينُ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : أَبُو سُهَيْلٍ عَمُّ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazon oyi kirganda jannat eshiklari ochiladi, doʻzax eshiklari yopiladi va shaytonlar kishanlanadi», dedilar. Abu Bakr aytdi: Abu Suhayl — Molik ibn Anasning amakisidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазон ойи кирганда жаннат эшиклари очилади, дўзах эшиклари ёпилади ва шайтонлар кишанланади», дедилар. Абу Бакр айтди: Абу Суҳайл — Молик ибн Анаснинг амакисидир.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاءِ بْنِ كُرَيْبٍ ، ثنا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ ، عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا كَانَ أَوَّلُ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ صُفِّدَتِ الشَّيَاطِينُ مَرَدَةُ الْجِنِّ ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ النَّارِ ، فَلَمْ يُفْتَحْ مِنْهَا بَابٌ ، وَفُتِّحَتْ أَبْوَابُ الْجِنَانِ ، فَلَمْ يُغْلَقْ مِنْهَا بَابٌ ، وَنَادَى مُنَادٍ : يَا بَاغِيَ الْخَيْرِ أَقْبِلْ ، وَيَا بَاغِيَ الشَّرِّ أَقْصِرْ ، وَلِلَّهِ عُتَقَاءُ مِنَ النَّارِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ramazon oyining birinchi kechasi boʻlganda shaytonlar va jinlarning sarkashlari kishanlanadi, doʻzaxning eshiklari yopiladi va ulardan birorta eshik ham ochilmaydi. Jannatning eshiklari ochiladi va ulardan birorta eshik ham yopilmaydi. Bir nido qiluvchi: ‹Ey yaxshilik istovchi, intil! Ey yomonlik istovchi, toʻxta!› deb nido qiladi. Allohning doʻzaxdan ozod qilganlari boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рамазон ойининг биринчи кечаси бўлганда шайтонлар ва жинларнинг саркашлари кишанланади, дўзахнинг эшиклари ёпилади ва улардан бирорта эшик ҳам очилмайди. Жаннатнинг эшиклари очилади ва улардан бирорта эшик ҳам ёпилмайди. Бир нидо қилувчи: ‹Эй яхшилик истовчи, интил! Эй ёмонлик истовчи, тўхта!› деб нидо қилади. Аллоҳнинг дўзахдан озод қилганлари бўлади», дедилар.