ثنا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ ، وَيَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ ، قَالا : حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ ، ثنا كَثِيرُ بْنُ زَيْدٍ ، حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ تَمِيمٍ ، حَدَّثَنِي أَبِي ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ، يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَظَلَّكُمْ شَهْرُكُمْ هَذَا بِمَحْلُوفِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، مَا مَرَّ بِالْمُسْلِمِينَ شَهْرٌ خَيْرٌ لَهُمْ مِنْهُ ، وَلا مَرَّ بِالْمُنَافِقِينَ شَهْرٌ شَرٌّ لَهُمْ مِنْهُ بِمَحْلُوفِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، لَيَكْتُبُ أَجْرَهُ وَنَوَافِلَهُ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُ ، وَيَكْتُبُ إِصْرارَهُ وَشَقَاءَهُ قَبْلَ أَنْ يُدْخِلَهُ ، وَذَلِكَ أَنَّ الْمُؤْمِنَ يُعِدُّ فِيهِ الْقُوَّةَ مِنَ النَّفَقَةِ لِلْعِبَادَةِ ، وَيَعُدُّ فِيهِ الْمُنَافِقُ اتِّبَاعَ غَفَلاتِ الْمُؤْمِنِينَ ، وَاتِّبَاعَ عَوْرَاتِهِمْ ، فَغُنْمٌ يَغْنَمُهُ الْمُؤْمِنُ " . هَذَا حَدِيثُ يَحْيَى . وَقَالَ بُنْدَارٌ : " فَهُوَ غُنْمٌ لِلْمُؤْمِنِينَ ، يَغْتَنِمُهُ الْفَاجِرُ " . عَمْرُو بْنُ تَمِيمٍ هَذَا يُقَالُ لَهُ : مَوْلَى بَنِي رُمَّانَةَ مَدَنِيٌّ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mana bu oyingiz sizlarga soya soldi. Rasululloh ﷺ qasam ichib aytadilarki, musulmonlar ustidan bundan koʻra ular uchun yaxshiroq oy oʻtmagan va munofiqlar ustidan bundan koʻra ular uchun yomonroq oy oʻtmagan — Rasululloh ﷺning qasami bilan. Albatta, Alloh uni kiritmasidan oldin uning ajrini va nafl amallarini yozadi, uni kiritmasidan oldin uning gunohda davom etishini va badbaxtligini yozadi. Bu shuning uchunki, moʻmin unda ibodat uchun sarf-xarajatdan quvvat tayyorlaydi, munofiq esa unda moʻminlarning gʻaflatlarini va ayblarini poylashni tayyorlaydi. Bu — moʻmin qoʻlga kiritadigan gʻanimatdir», dedilar. Bu Yahyoning hadisi. Bundor esa: «Bu moʻminlar uchun gʻanimatdir, uni fojir kishi gʻanimat qilib oladi», dedi. Bu Amr ibn Tamim haqida: Banu Rummonaning mavlosi, madinalik, deyiladi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мана бу ойингиз сизларга соя солди. Расулуллоҳ ﷺ қасам ичиб айтадиларки, мусулмонлар устидан бундан кўра улар учун яхшироқ ой ўтмаган ва мунофиқлар устидан бундан кўра улар учун ёмонроқ ой ўтмаган — Расулуллоҳ ﷺнинг қасами билан. Албатта, Аллоҳ уни киритмасидан олдин унинг ажрини ва нафл амалларини ёзади, уни киритмасидан олдин унинг гуноҳда давом этишини ва бадбахтлигини ёзади. Бу шунинг учунки, мўмин унда ибодат учун сарф-харажатдан қувват тайёрлайди, мунофиқ эса унда мўминларнинг ғафлатларини ва айбларини пойлашни тайёрлайди. Бу — мўмин қўлга киритадиган ғаниматдир», дедилар. Бу Яҳёнинг ҳадиси. Бундор эса: «Бу мўминлар учун ғаниматдир, уни фожир киши ғанимат қилиб олади», деди. Бу Амр ибн Тамим ҳақида: Бану Руммонанинг мавлоси, мадиналик, дейилади.
حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ ، أنا ابْنُ وَهْبٍ ، أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ وَهُوَ ابْنُ بِلالٍ ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ زَيْدٍ ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ رَبَاحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَقِيَ الْمِنْبَرَ ، فَقَالَ : " آمِينَ ، آمِينَ ، آمِينَ " ، فَقِيلَ لَهُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، مَا كُنْتَ تَصْنَعُ هَذَا ؟ ! فَقَالَ : " قَالَ لِي جِبْرِيلُ : أَرْغَمَ اللَّهُ أَنْفَ عَبْدٍ أَوْ بَعُدَ دَخَلَ رَمَضَانَ فَلَمْ يُغْفَرْ لَهُ ، فَقُلْتُ : آمِينَ . ثُمَّ قَالَ : رَغِمَ أَنْفُ عَبْدٍ أَوْ بَعُدَ أَدْرَكَ وَالِدَيْهِ أَوْ أَحَدَهُمَا لَمْ يُدْخِلْهُ الْجَنَّةَ ، فَقُلْتُ : آمِينَ . ثُمَّ قَالَ : رَغِمَ أَنْفُ عَبْدٍ أَوْ بَعُدَ ، ذُكِرْتَ عِنْدَهُ فَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْكَ ، فَقُلْتُ : آمِينَ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ minbarga chiqdilar va: «Omin, omin, omin», dedilar. U zotga: «Ey Allohning Rasuli, siz bunday qilmas edingiz-ku?!» deyildi. U zot dedilar: «Menga Jibril: ‹Ramazonga kirib, magʻfirat qilinmagan bandaning burnini Alloh tuproqqa ishqasin yoki u rahmatdan uzoq boʻlsin›, dedi. Men: ‹Omin›, dedim. Soʻng u: ‹Ota-onasiga yoki ulardan biriga yetishib, ular uni jannatga kiritmagan bandaning burni tuproqqa ishqalsin yoki u uzoq boʻlsin›, dedi. Men: ‹Omin›, dedim. Soʻng u: ‹Sen uning yonida zikr qilinib, senga salavot aytmagan bandaning burni tuproqqa ishqalsin yoki u uzoq boʻlsin›, dedi. Men: ‹Omin›, dedim».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ минбарга чиқдилар ва: «Омин, омин, омин», дедилар. У зотга: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз бундай қилмас эдингиз-ку?!» дейилди. У зот дедилар: «Менга Жибрил: ‹Рамазонга кириб, мағфират қилинмаган банданинг бурнини Аллоҳ тупроққа ишқасин ёки у раҳматдан узоқ бўлсин›, деди. Мен: ‹Омин›, дедим. Сўнг у: ‹Ота-онасига ёки улардан бирига етишиб, улар уни жаннатга киритмаган банданинг бурни тупроққа ишқалсин ёки у узоқ бўлсин›, деди. Мен: ‹Омин›, дедим. Сўнг у: ‹Сен унинг ёнида зикр қилиниб, сенга салавот айтмаган банданинг бурни тупроққа ишқалсин ёки у узоқ бўлсин›, деди. Мен: ‹Омин›, дедим».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ ، نا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ ، ثنا ابْنُ جُرَيْجٍ ، أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ الزَّيَّاتِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " الصَّوْمُ جُنَّةٌ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Roʻza qalqondir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «Рўза қалқондир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ ، نا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ، وَمَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim iymon bilan va ajrni umid qilib Ramazon roʻzasini tutsa, oʻtgan gunohlari kechiriladi. Kim iymon bilan va ajrni umid qilib Laylatul Qadr kechasi qiyom qilsa, oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб Рамазон рўзасини тутса, ўтган гуноҳлари кечирилади. Ким иймон билан ва ажрни умид қилиб Лайлатул Қадр кечаси қиём қилса, ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.
ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ تَسْنِيمٍ ، نا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ بَكْرٍ الْبُرْسَانِيَّ ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ الزَّيَّاتِ ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ، يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي : " قَالَ اللَّهُ : كُلُّ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ لَهُ إِلا الصِّيَامَ ، فَهُوَ لِي ، وَأَنَا أَجْزِي بِهِ ، الصِّيَامُ عَنْهُ جُنَّةٌ ، وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ ، لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ ، لِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ : إِذَا أَفْطَرَ فَرِحَ بِفِطْرِهِ ، وَإِذَا لَقِيَ رَبَّهُ فَرِحَ بِصَوْمِهِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Alloh aytdi: Odam bolasining har bir amali oʻzi uchundir, roʻzadan boshqa. U Meniki va uning mukofotini Men beraman. Roʻza unga qalqondir. Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Zot ila qasamki, roʻzadorning ogʻiz hidi qiyomat kuni Alloh huzurida misk hididan koʻra yoqimliroqdir. Roʻzador uchun ikki quvonch bor: roʻzasini ochganda roʻzasini ochgani bilan quvonadi va Robbiga yoʻliqqanida roʻzasi bilan quvonadi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Аллоҳ айтди: Одам боласининг ҳар бир амали ўзи учундир, рўзадан бошқа. У Меники ва унинг мукофотини Мен бераман. Рўза унга қалқондир. Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Зот ила қасамки, рўзадорнинг оғиз ҳиди қиёмат куни Аллоҳ ҳузурида миск ҳидидан кўра ёқимлироқдир. Рўзадор учун икки қувонч бор: рўзасини очганда рўзасини очгани билан қувонади ва Роббига йўлиққанида рўзаси билан қувонади».
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ ، أنا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ ، عَنْ سُهَيْلٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " كُلُّ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ لَهُ ، الْحَسَنَةُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا إِلَى سَبْعِمِائَةِ ضِعْفٍ ، قَالَ اللَّهُ : إِلا الصِّيَامَ ، فَهُوَ لِي ، وَأَنَا أَجْزِي بِهِ ، يَدَعُ الطَّعَامَ مِنْ أَجْلِي ، وَيَدَعُ الشَّرَابَ مِنْ أَجْلِي ، وَيَدَعُ لَذَّتَهُ مِنْ أَجْلِي ، وَيَدَعُ زَوْجَتَهُ مِنْ أَجْلِي ، وَلَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ ، وَلِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ : فَرْحَةٌ حِينَ يُفْطِرُ ، وَفَرْحَةٌ عِنْدَ لِقَاءِ رَبِّهِ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Odam bolasining har bir amali oʻzi uchundir; bir yaxshilik oʻn barobaridan yetti yuz barobargachadir. Alloh aytdi: Roʻzadan boshqa. U Meniki va uning mukofotini Men beraman. U taomni Men uchun tark etadi, ichimlikni Men uchun tark etadi, lazzatini Men uchun tark etadi, ayolini Men uchun tark etadi. Albatta, roʻzadorning ogʻiz hidi Alloh huzurida misk hididan koʻra yoqimliroqdir. Roʻzador uchun ikki quvonch bor: roʻzasini ochganidagi quvonch va Robbiga yoʻliqqanidagi quvonch».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ шундай дедилар: «Одам боласининг ҳар бир амали ўзи учундир; бир яхшилик ўн баробаридан етти юз баробаргачадир. Аллоҳ айтди: Рўзадан бошқа. У Меники ва унинг мукофотини Мен бераман. У таомни Мен учун тарк этади, ичимликни Мен учун тарк этади, лаззатини Мен учун тарк этади, аёлини Мен учун тарк этади. Албатта, рўзадорнинг оғиз ҳиди Аллоҳ ҳузурида миск ҳидидан кўра ёқимлироқдир. Рўзадор учун икки қувонч бор: рўзасини очганидаги қувонч ва Роббига йўлиққанидаги қувонч».
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ هِلالٍ ، ثنا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ ، قَالَ : سَمِعْتُ مَعْنَ بْنَ مُحَمَّدٍ يُحَدِّثُ ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ ، قَالَ : كُنْتُ أَنَا وَحَنْظَلَةُ بْنُ عَلِيٍّ بِالْبَقِيعِ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ ، فَحَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " الطَّاعِمُ الشَّاكِرُ مِثْلُ الصَّائِمِ الصَّابِرِ "
Saʼid al-Maqburiy aytadi: Men va Hanzala ibn Ali Baqiʼda Abu Hurayra bilan birga edik. Abu Hurayra bizga Rasululloh ﷺdan rivoyat qilib dedi: «Shukr qiluvchi taomlanuvchi — sabr qiluvchi roʻzador kabidir».Саъид ал-Мақбурий айтади: Мен ва Ҳанзала ибн Али Бақиъда Абу Ҳурайра билан бирга эдик. Абу Ҳурайра бизга Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилиб деди: «Шукр қилувчи таомланувчи — сабр қилувчи рўзадор кабидир».
قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " قَالَ اللَّهُ : كُلُّ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ لَهُ إِلا الصَّوْمَ ؛ فَإِنَّهُ لِي ، وَأَنَا أَجْزِي بِهِ ، يَدَعُ الطَّعَامَ وَالشَّرَابَ وَشَهْوَتَهُ مِنْ أَجْلِي " . ناه إِسْمَاعِيلُ بْنُ بِشْرِ بْنِ مَنْصُورٍ السُّلَمِيُّ ، ثنا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ ، عَنْ مَعْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ حَنْظَلَةَ بْنَ عَلِيٍّ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ بِهَذَا الْبَقِيعِ ، يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : الإِسْنَادَانِ صَحِيحَانِ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ ، وَعَنْ حَنْظَلَةَ بْنِ عَلِيٍّ جَمِيعًا ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَلا تَسْمَعُ الْمَقْبُرِيَّ يَقُولُ : كُنْتُ أَنَا وَحَنْظَلَةُ بْنُ عَلِيٍّ بِالْبَقِيعِ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ
U dedi: Rasululloh ﷺ: «Alloh aytdi: Odam bolasining har bir amali oʻzi uchundir, roʻzadan boshqa. Chunki u Meniki va uning mukofotini Men beraman. U taomni, ichimlikni va shahvatini Men uchun tark etadi», dedilar. Buni bizga Ismoil ibn Bishr ibn Mansur as-Sulamiy ham rivoyat qildi: bizga Umar ibn Ali, u Maʼn ibn Muhammaddan rivoyat qildi; u dedi: Men Hanzala ibn Alidan eshitdim, u dedi: Men Abu Hurayraning mana shu Baqiʼda: Rasululloh ﷺ shunday dedilar, deganini eshitdim. Abu Bakr aytdi: Ikkala isnod ham sahihdir: biri Saʼid al-Maqburiydan, biri Hanzala ibn Alidan, ikkovi Abu Hurayradan rivoyat qilgan. Maqburiyning: Men va Hanzala ibn Ali Baqiʼda Abu Hurayra bilan birga edik, deganini eshitmayapsanmi?У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ айтди: Одам боласининг ҳар бир амали ўзи учундир, рўзадан бошқа. Чунки у Меники ва унинг мукофотини Мен бераман. У таомни, ичимликни ва шаҳватини Мен учун тарк этади», дедилар. Буни бизга Исмоил ибн Бишр ибн Мансур ас-Суламий ҳам ривоят қилди: бизга Умар ибн Али, у Маън ибн Муҳаммаддан ривоят қилди; у деди: Мен Ҳанзала ибн Алидан эшитдим, у деди: Мен Абу Ҳурайранинг мана шу Бақиъда: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар, деганини эшитдим. Абу Бакр айтди: Иккала иснод ҳам саҳиҳдир: бири Саъид ал-Мақбурийдан, бири Ҳанзала ибн Алидан, иккови Абу Ҳурайрадан ривоят қилган. Мақбурийнинг: Мен ва Ҳанзала ибн Али Бақиъда Абу Ҳурайра билан бирга эдик, деганини эшитмаяпсанми?
ثنا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ ، ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُحَارِبِيُّ ، أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ قَيْسٍ الْمُلائِيُّ ، عَنْ أَبِي مُجَاهِدٍ ، عَنْ أَبِي مُدِلَّةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " ثَلاثَةٌ لا تُرَدُّ دَعْوَتُهُمُ : الصَّائِمُ حَتَّى يُفْطِرَ ، وَإِمَامٌ عَدْلٌ ، وَدَعْوَةُ الْمَظْلُومِ ، يَرْفَعُهَا اللَّهُ فَوْقَ الْغَمَامِ ، وَيَفْتَحُ لَهَا أَبْوَابَ السَّمَوَاتِ ، فَيَقُولُ الرَّبُّ عَزَّ وَجَلَّ : وَعِزَّتِي لأَنْصُرَنَّكَ وَلَوْ بَعْدَ حِينٍ " . أَبُو مُجَاهِدٍ هُوَ هَذَا اسْمُهُ سَعْدٌ الطَّائِيُّ ، وَأَبُو مُدِلَّةَ مَوْلَى أَبِي هُرَيْرَةَ . وَعَمْرُو بْنُ قَيْسٍ هَذَا أَحَدُ عُبَّادِ الدُّنْيَا
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch (kishi) borki, ularning duosi rad qilinmaydi: roʻzador — ogʻiz ochguniga qadar, odil imom va mazlumning duosi. Alloh uni bulutlar ustiga koʻtaradi va unga osmon eshiklarini ochadi. Bas, Robb azza va jalla: ‹Izzatimga qasamki, garchi bir muddatdan keyin boʻlsa-da, albatta senga yordam beraman›, deydi», dedilar. Abu Mujohid — bu Saʼd at-Toiydir, Abu Mudilla esa Abu Hurayraning ozod qilingan qulidir. Bu Amr ibn Qays esa dunyoning obidlaridan biridir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч (киши) борки, уларнинг дуоси рад қилинмайди: рўзадор — оғиз очгунига қадар, одил имом ва мазлумнинг дуоси. Аллоҳ уни булутлар устига кўтаради ва унга осмон эшикларини очади. Бас, Робб азза ва жалла: ‹Иззатимга қасамки, гарчи бир муддатдан кейин бўлса-да, албатта сенга ёрдам бераман›, дейди», дедилар. Абу Мужоҳид — бу Саъд ат-Тоийдир, Абу Мудилла эса Абу Ҳурайранинг озод қилинган қулидир. Бу Амр ибн Қайс эса дунёнинг обидларидан биридир.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ ، أَنَّ ابْنَ وَهْبٍ أَخْبَرَهُمْ ، قَالَ : وَأَخْبَرَنِي يُونُسُ ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ خَبَرِ ابْنِ عُمَرَ ، فَقَالَ : " فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَعُدُّوا ثَلاثِينَ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan — Ibn Umarning xabariga oʻxshash — rivoyat qilinadi: U zot: «Agar sizlarga bulut toʻsib qolsa, oʻttizni sanab chiqing», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан — Ибн Умарнинг хабарига ўхшаш — ривоят қилинади: У зот: «Агар сизларга булут тўсиб қолса, ўттизни санаб чиқинг», дедилар.
حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ ، أَنَّ مَالِكًا حَدَّثَهُ . ح وَحَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ ، قَالَ : قَالَ الشَّافِعِيُّ : أَخْبَرَنَا مَالِكٌ ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . ح وَحَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ ، ثنا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ ، حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ تَسْنِيمٍ ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ ، حَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ حَدَّثَهُ ، " أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ رَجُلا أَفْطَرَ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ بِعِتْقِ رَقَبَةٍ , أَوْ صِيَامِ شَهْرَيْنِ , أَوْ إِطْعَامِ سِتِّينَ مِسْكِينًا " . وَقَالَ مَالِكٌ فِي عَقِبِ خَبَرِهِ : وَكَانَ فِطْرُهُ بِجِمَاعٍ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Ramazon oyida roʻzasini ochgan bir kishiga qul ozod qilishni, yoki ikki oy roʻza tutishni, yoki oltmish miskinni taomlantirishni buyurdilar. Molik oʻz xabarining oxirida: Uning roʻzasini ochishi jimoʼ bilan boʻlgan edi, dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Рамазон ойида рўзасини очган бир кишига қул озод қилишни, ёки икки ой рўза тутишни, ёки олтмиш мискинни таомлантиришни буюрдилар. Молик ўз хабарининг охирида: Унинг рўзасини очиши жимў билан бўлган эди, деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاءِ ، نا سُفْيَانُ ، قَالَ : حَفِظْتُهُ مِنْ فِي الزُّهْرِيِّ , سَمِعَ حُمَيْدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يُخْبِرُ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَقَالَ : هَلَكْتُ . فَقَالَ : " وَمَا أَهْلَكَكَ ؟ " قَالَ : وَقَعْتُ عَلَى امْرَأَتِي فِي شَهْرِ رَمَضَانَ . فَقَالَ : " هَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُعْتِقَ رَقَبَةً ؟ " قَالَ : لا . قَالَ : " فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تَصُومَ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ ؟ " قَالَ : لا . قَالَ : " فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُطْعِمَ سِتِّينَ مِسْكِينًا ؟ " قَالَ : لا . قَالَ : " اجْلِسْ " , فَجَلَسَ , فَأُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَقٍ فِيهِ تَمْرٌ , قَالَ : وَالْعَرَقُ هُوَ الْمِكْتَلُ الضَّخْمُ , قَالَ : " خُذْ هَذَا فَتَصَدَّقْ بِهِ " . فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , أَعَلَى أَهْلِ بَيْتٍ أَفْقَرَ مِنَّا ؟ فَمَا بَيْنَ لابَتَيْهَا أَهْلُ بَيْتٍ أَفْقَرَ مِنَّا . فَضَحِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَدَتْ أَنْيَابُهُ , وَقَالَ : " اذْهَبْ فَأَطْعِمْ أَهْلَكَ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Halok boʻldim!» dedi. U zot: «Seni nima halok qildi?» dedilar. U: «Ramazon oyida xotinimga yaqinlik qildim», dedi. U zot: «Bir qul ozod qilishga qodirmisan?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Ketma-ket ikki oy roʻza tuta olasanmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Oltmishta miskinni taomlantira olasanmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Oʻtir», dedilar. U oʻtirdi. Shunda Nabiy ﷺga ichida xurmo boʻlgan bir araq keltirildi — araq katta savatdir. U zot: «Buni ol va sadaqa qil», dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, bizdan kambagʻalroq bir uy ahligami? Madinaning ikki qora toshloqli chekkasi orasida bizdan kambagʻalroq uy ahli yoʻq», dedi. Shunda Nabiy ﷺ ozigʻ tishlari koʻringuncha kulib: «Bor, buni oilangga yedir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Ҳалок бўлдим!» деди. У зот: «Сени нима ҳалок қилди?» дедилар. У: «Рамазон ойида хотинимга яқинлик қилдим», деди. У зот: «Бир қул озод қилишга қодирмисан?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Кетма-кет икки ой рўза тута оласанми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Олтмишта мискинни таомлантира оласанми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Ўтир», дедилар. У ўтирди. Шунда Набий ﷺга ичида хурмо бўлган бир арақ келтирилди — арақ катта саватдир. У зот: «Буни ол ва садақа қил», дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, биздан камбағалроқ бир уй аҳлигами? Мадинанинг икки қора тошлоқли чеккаси орасида биздан камбағалроқ уй аҳли йўқ», деди. Шунда Набий ﷺ озиғ тишлари кўрингунча кулиб: «Бор, буни оилангга едир», дедилар.
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى ، نا جَرِيرٌ ، عَنْ مَنْصُورٍ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . فَقَالَ لَهُ : إِنَّ الآخَرَ وَقَعَ عَلَى امْرَأَتِهِ فِي رَمَضَانَ . قَالَ : فَقَالَ لَهُ : " أَتَجِدُ مَا تُحَرِّرُ رَقَبَةً ؟ " قَالَ : لا . قَالَ : " أَفَتَسْتَطِيعُ أَنْ تَصُومَ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ ؟ " قَالَ : لا . قَالَ : " أَفَتَجِدُ مَا تُطْعِمُ سِتِّينَ مِسْكِينًا ؟ " قَالَ : لا . قَالَ : فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَقٍ فِيهِ تَمْرٌ وَهُوَ الزِّنْبِيلُ , فَقَالَ : " أَطْعِمْ هَذَا عَنْكَ " . فَقَالَ : مَا بَيْنَ لابَتَيْهَا أَهْلُ بَيْتٍ أَحْوَجَ مِنَّا ، قَالَ : " فَأَطْعِمْ أَهْلَكَ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Bir kishi Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib, u zotga: «Falonchi Ramazonda xotiniga yaqinlik qildi», dedi. U zot unga: «Qul ozod qilishga (yetadigan narsa) topasanmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Ketma-ket ikki oy roʻza tuta olasanmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Oltmish miskinni taomlantiradigan narsa topasanmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. (Roviy) aytdi: Shunda Rasululloh ﷺga ichida xurmo boʻlgan bir araq — u zanbildir — keltirildi. U zot: «Buni oʻzing uchun taomlantir», dedilar. U: «Madinaning ikki qora toshloqli chekkasi orasida bizdan muhtojroq uy ahli yoʻq», dedi. U zot: «Unda oilangga yedir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб, у зотга: «Фалончи Рамазонда хотинига яқинлик қилди», деди. У зот унга: «Қул озод қилишга (етадиган нарса) топасанми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Кетма-кет икки ой рўза тута оласанми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Олтмиш мискинни таомлантирадиган нарса топасанми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. (Ровий) айтди: Шунда Расулуллоҳ ﷺга ичида хурмо бўлган бир арақ — у занбилдир — келтирилди. У зот: «Буни ўзинг учун таомлантир», дедилар. У: «Мадинанинг икки қора тошлоқли чеккаси орасида биздан муҳтожроқ уй аҳли йўқ», деди. У зот: «Унда оилангга едир», дедилар.
أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَزِيزٍ الأَيْلِيُّ ، أَنَّ سَلامَةَ حَدَّثَهُمْ , عَنْ عُقَيْلٍ ، أَنَّهُ سَأَلَ ابْنَ شِهَابٍ ، عَنْ رَجُلٍ جَامَعَ أَهْلَهُ فِي رَمَضَانَ ، قَالَ : حَدَّثَنِي حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ ، قَالَ : بَيْنَمَا أَنَا جَالِسٌ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , جَاءَهُ رَجُلٌ ، فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , هَلَكْتُ . قَالَ : " وَيْحَكَ ، مَا شَأْنُكَ ؟ " قَالَ : وَقَعْتُ عَلَى أَهْلِي فِي رَمَضَانَ . قَالَ : " أَعْتِقْ رَقَبَةً " . قَالَ : مَا أَجِدُهَا . قَالَ : " صُمْ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ " . قَالَ : مَا أَسْتَطِيعُ . قَالَ : " أَطْعِمْ سِتِّينَ مِسْكِينًا " . قَالَ : مَا أَجِدُهُ . قَالَ : فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَقٍ فِيهِ تَمْرٌ , فَقَالَ : " خُذْهُ وَتَصَدَّقْ بِهِ " , قَالَ : مَا أَجِدُ أَحَقَّ بِهِ مِنْ أَهْلِي , يَا رَسُولَ اللَّهِ , مَا بَيْنَ طُنُبَيِ الْمَدِينَةِ أَحَدًا أَحْوَجَ إِلَيْهِ مِنِّي . فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَدَتْ أَنْيَابُهُ . قَالَ : " خُذْهُ وَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ "
Uqayl Ibn Shihobdan Ramazonda oʻz ahliga yaqinlik qilgan kishi haqida soʻradi. U dedi: Menga Humayd ibn Abdurrahmon aytdi: Menga Abu Hurayra aytdi: U dedi: Men Rasululloh ﷺ huzurlarida oʻtirgan edim, u zotning oldilariga bir kishi kelib: «Ey Allohning Rasuli, halok boʻldim!» dedi. U zot: «Voy senga, senga nima boʻldi?» dedilar. U: «Ramazonda ahlimga yaqinlik qildim», dedi. U zot: «Bir qul ozod qil», dedilar. U: «Topa olmayman», dedi. U zot: «Ketma-ket ikki oy roʻza tut», dedilar. U: «Qodir emasman», dedi. U zot: «Oltmish miskinni taomlantir», dedilar. U: «Topa olmayman», dedi. (Roviy) aytdi: Shunda Rasululloh ﷺga ichida xurmo boʻlgan bir araq keltirildi. U zot: «Buni ol va sadaqa qil», dedilar. U: «Men bunga oʻz oilamdan haqliroq (kishini) topmayman. Ey Allohning Rasuli, Madinaning ikki chekkasi orasida bunga mendan muhtojroq birov yoʻq», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ ozigʻ tishlari koʻringuncha kuldilar va: «Uni ol va Allohdan magʻfirat soʻra», dedilar.Уқайл Ибн Шиҳобдан Рамазонда ўз аҳлига яқинлик қилган киши ҳақида сўради. У деди: Менга Ҳумайд ибн Абдурраҳмон айтди: Менга Абу Ҳурайра айтди: У деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида ўтирган эдим, у зотнинг олдиларига бир киши келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, ҳалок бўлдим!» деди. У зот: «Вой сенга, сенга нима бўлди?» дедилар. У: «Рамазонда аҳлимга яқинлик қилдим», деди. У зот: «Бир қул озод қил», дедилар. У: «Топа олмайман», деди. У зот: «Кетма-кет икки ой рўза тут», дедилар. У: «Қодир эмасман», деди. У зот: «Олтмиш мискинни таомлантир», дедилар. У: «Топа олмайман», деди. (Ровий) айтди: Шунда Расулуллоҳ ﷺга ичида хурмо бўлган бир арақ келтирилди. У зот: «Буни ол ва садақа қил», дедилар. У: «Мен бунга ўз оиламдан ҳақлироқ (кишини) топмайман. Эй Аллоҳнинг Расули, Мадинанинг икки чеккаси орасида бунга мендан муҳтожроқ биров йўқ», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ озиғ тишлари кўрингунча кулдилар ва: «Уни ол ва Аллоҳдан мағфират сўра», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى , ثنا مُؤَمَّلٌ , ثنا سُفْيَانُ ، ثنا مَنْصُورٌ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، فَذَكَرَ الْحَدِيثَ ، وَقَالَ : فَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِكْتَلٍ فِيهِ خَمْسَةَ عَشَرَ أَوْ عِشْرُونَ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " خُذْهُ , فَأَطْعِمْهُ عَنْكَ " . حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى ، ثنا مِهْرَانُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الرَّازِيُّ ، عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ ، قَالَ : حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَامِرٍ ، وَحَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ ، وَمَنْصُورٍ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنَّ رَجُلا أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . فَذَكَرَ الْحَدِيثَ . وَقَالَ : فَأُتِيَ بِمِكْتَلٍ فِيهِ خَمْسَةَ عَشَرَ صَاعًا , أَوْ عِشْرِينَ صَاعًا . إِلا أَنَّهُ غَلَطَ فِي الإِسْنَادِ , فَقَالَ : عَنْ أَبِي سَلَمَةَ . وَفِي خَبَرِ حَجَّاجٍ أَيْضًا , عَنِ الزُّهْرِيِّ : فَجِيءَ بِمِكْتَلٍ فِيهِ خَمْسَةَ عَشَرَ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ , إِلا أَنَّ الْحَجَّاجَ لَمْ يَسْمَعْ مِنَ الزُّهْرِيِّ . سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ عَمْرَةَ يَحْكِي عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي ظَبْيَةَ , عَنْ هُشَيْمٍ ، قَالَ : قَالَ الْحَجَّاجُ : صِفْ لِيَ الزُّهْرِيَّ لَمْ يَكُنْ يَرَاهُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan (rivoyat qilinib), u hadisni zikr qildi va: Rasululloh ﷺga ichida xurmodan oʻn besh yoki yigirma soʼ boʻlgan bir miktal keltirildi, dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Buni ol va oʻzing uchun taomlantir», dedilar. Bizga Yusuf ibn Muso aytdi: bizga Mehron ibn Abu Umar ar-Roziy Sufyon as-Savriydan aytdi: menga Ibrohim ibn Omir va Habib ibn Abu Sobit — Said ibn al-Musayyabdan, hamda Mansur — Zuhriydan, u Said ibn al-Musayyabdan, u Abu Hurayradan aytdiki, bir kishi Rasululloh ﷺ huzurlariga keldi, va u hadisni zikr qildi. Va: ichida oʻn besh soʼ yoki yigirma soʼ boʻlgan miktal keltirildi, dedi. Faqat u isnodda xato qilib: «Abu Salamadan», dedi. Hajjojning Zuhriydan (rivoyat qilgan) xabarida ham: ichida xurmodan oʻn besh soʼ boʻlgan miktal keltirildi, deyilgan; lekin Hajjoj Zuhriydan eshitmagan. Men Muhammad ibn Amrani Ahmad ibn Abu Zabyadan, u Hushaymdan hikoya qilib aytganini eshitdim: Hajjoj: «Menga Zuhriyni taʼriflab ber», dedi — u uni koʻrmagan edi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан (ривоят қилиниб), у ҳадисни зикр қилди ва: Расулуллоҳ ﷺга ичида хурмодан ўн беш ёки йигирма сў бўлган бир миктал келтирилди, деди. Шунда Набий ﷺ: «Буни ол ва ўзинг учун таомлантир», дедилар. Бизга Юсуф ибн Мусо айтди: бизга Меҳрон ибн Абу Умар ар-Розий Суфён ас-Саврийдан айтди: менга Иброҳим ибн Омир ва Ҳабиб ибн Абу Собит — Саид ибн ал-Мусайябдан, ҳамда Мансур — Зуҳрийдан, у Саид ибн ал-Мусайябдан, у Абу Ҳурайрадан айтдики, бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келди, ва у ҳадисни зикр қилди. Ва: ичида ўн беш сў ёки йигирма сў бўлган миктал келтирилди, деди. Фақат у иснодда хато қилиб: «Абу Саламадан», деди. Ҳажжожнинг Зуҳрийдан (ривоят қилган) хабарида ҳам: ичида хурмодан ўн беш сў бўлган миктал келтирилди, дейилган; лекин Ҳажжож Зуҳрийдан эшитмаган. Мен Муҳаммад ибн Амрани Аҳмад ибн Абу Забядан, у Ҳушаймдан ҳикоя қилиб айтганини эшитдим: Ҳажжож: «Менга Зуҳрийни таърифлаб бер», деди — у уни кўрмаган эди.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ ، نا حُسَيْنُ بْنُ حَفْصٍ الأَصْبَهَانِيُّ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنَّ رَجُلا جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَقَدْ وَقَعَ بِأَهْلِهِ فِي رَمَضَانَ , فَذَكَرَ الْحَدِيثَ . وَقَالَ فِي آخِرِهِ : " فَصُمْ يَوْمًا ، وَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : هَذَا الإِسْنَادُ وَهْمٌ . الْخَبَرُ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، هُوَ الصَّحِيحُ لا عَنْ أَبِي سَلَمَةَ . وَقَدْ رَوَى أَيْضًا الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ ، عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ مِثْلَ خَبَرِ الزُّهْرِيِّ . وَقَالَ فِي خَبَرِ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاءِ بْنِ كُرَيْبٍ , وَهَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ ، قَالا : ثنا أَبُو خَالِدٍ , قَالَ هَارُونُ : قَالَ حَجَّاجٌ : وَأَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ , وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاءِ ، عَنِ الْحَجَّاجِ , عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ . حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَهْدِيٍّ ، نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ ، قَالَ : الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ لَمْ يَسْمَعْ مِنَ الزُّهْرِيِّ شَيْئًا
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Ramazonda ahliga yaqinlik qilgan holda Nabiy ﷺ huzurlariga keldi — va u hadisni zikr qildi. Uning oxirida: «Bir kun roʻza tut va Allohdan magʻfirat soʻra», dedi. Abu Bakr aytdi: Bu isnod vahmdir. Sahihi — bu xabarning Ibn Shihobdan, u Humayd ibn Abdurrahmondan (rivoyat qilinishi)dir, Abu Salamadan emas. Hajjoj ibn Artot ham Amr ibn Shuaybdan, u otasidan, u bobosidan Zuhriyning xabariga oʻxshash rivoyat qilgan va Amr ibn Shuaybning xabarida shunday degan. Bizga Muhammad ibn al-Alo ibn Kurayb va Horun ibn Ishoq aytdilar: bizga Abu Xolid aytdi. Horun: Hajjoj aytdi: menga Amr ibn Shuayb xabar berdi, dedi. Muhammad ibn al-Alo esa: Hajjojdan, u Amr ibn Shuaybdan, dedi. Bizga Husayn ibn Mahdiy aytdi: bizga Abdurrazzoq aytdi: bizga Ibn al-Muborak xabar berib: Hajjoj ibn Artot Zuhriydan hech narsa eshitmagan, dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши Рамазонда аҳлига яқинлик қилган ҳолда Набий ﷺ ҳузурларига келди — ва у ҳадисни зикр қилди. Унинг охирида: «Бир кун рўза тут ва Аллоҳдан мағфират сўра», деди. Абу Бакр айтди: Бу иснод ваҳмдир. Саҳиҳи — бу хабарнинг Ибн Шиҳобдан, у Ҳумайд ибн Абдурраҳмондан (ривоят қилиниши)дир, Абу Саламадан эмас. Ҳажжож ибн Артот ҳам Амр ибн Шуайбдан, у отасидан, у бобосидан Зуҳрийнинг хабарига ўхшаш ривоят қилган ва Амр ибн Шуайбнинг хабарида шундай деган. Бизга Муҳаммад ибн ал-Ало ибн Курайб ва Ҳорун ибн Ишоқ айтдилар: бизга Абу Холид айтди. Ҳорун: Ҳажжож айтди: менга Амр ибн Шуайб хабар берди, деди. Муҳаммад ибн ал-Ало эса: Ҳажжождан, у Амр ибн Шуайбдан, деди. Бизга Ҳусайн ибн Маҳдий айтди: бизга Абдурраззоқ айтди: бизга Ибн ал-Муборак хабар бериб: Ҳажжож ибн Артот Зуҳрийдан ҳеч нарса эшитмаган, деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ ، ثنا عِيسَى بْنُ يُونُسَ ، عَنْ هِشَامٍ ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا اسْتَقَاءَ الصَّائِمُ أَفْطَرَ ، وَإِذَا ذَرَعَهُ الْقَيْءُ لَمْ يُفْطِرْ " . حَدَّثَنَاهُ عَلِيُّ مَرَّةً أُخْرَى ، فَقَالَ : " مَنْ ذَرَعَهُ الْقَيْءُ فَلَيْسَ عَلَيْهِ قَضَاءٌ ، وَمَنِ اسْتَقَاءَ فَلْيَقْضِ " . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى ، نا أَبُو سَعِيدٍ الْجُعْفِيُّ ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ ، عَنْ هِشَامٍ بِهَذَا الإِسْنَادِ ، فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ: «Roʻzador (atayin) qustirsa, roʻzasi ochiladi; qusish uni yengib kelsa, roʻzasi ochilmaydi», dedilar. Buni bizga Ali boshqa bir marta aytib: «Kimni qusish yengib kelsa, unga qazo yoʻq; kim atayin qustirsa, qazo qilsin», dedi. Bizga Muhammad ibn Yahyo aytdi: bizga Abu Said al-Juʼfiy aytdi: bizga Hafs ibn Gʻiyos Hishomdan shu isnod bilan aytdi va hadisni zikr qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Рўзадор (атайин) қустирса, рўзаси очилади; қусиш уни енгиб келса, рўзаси очилмайди», дедилар. Буни бизга Али бошқа бир марта айтиб: «Кимни қусиш енгиб келса, унга қазо йўқ; ким атайин қустирса, қазо қилсин», деди. Бизга Муҳаммад ибн Яҳё айтди: бизга Абу Саид ал-Жуъфий айтди: бизга Ҳафс ибн Ғиёс Ҳишомдан шу иснод билан айтди ва ҳадисни зикр қилди.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ بُنْدَارٌ ، نا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ ، وَحَدَّثَنَا الصَّنْعَانِيُّ ، نا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ ، قَالُوا : ثنا شُعْبَةُ ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ ، عَنِ ابْنِ الْمُطَوِّسِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ أَفْطَرَ يَوْمًا مِنْ رَمَضَانَ فِي غَيْرِ رُخْصَةٍ رَخَّصَهَا اللَّهُ ، لَمْ يَقْضِ عَنْهُ صَوْمُ الدَّهْرِ " . زَادَ فِي خَبَرِ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ : " وَإِنْ صَامَهُ " . حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ ، عَنْ أَبِي دَاوُدَ ، عَنْ شُعْبَةَ بِهَذَا الإِسْنَادِ مِثْلَهُ ، وَزَادَ قَالَ شُعْبَةُ : قَالَ حَبِيبٌ : فَلَقِيتُ أَبَا الْمُطَوِّسِ فَحَدَّثَنِي بِهِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ: «Kim Ramazonda Alloh bergan ruxsatsiz bir kun roʻzasini ochsa, butun umr roʻza tutsa ham, uning oʻrnini toʻldira olmaydi», dedilar. Muhammad ibn Jaʼfarning xabarida: «garchi uni tutsa ham», deb ziyoda qilingan. Bizga Bundor Abu Dovuddan, u Shuʼbadan shu isnod bilan xuddi shunday aytdi va Shuʼba: Habib aytdi: Men Abul-Mutavvis bilan uchrashdim, u menga buni aytib berdi, deb ziyoda qildi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Рамазонда Аллоҳ берган рухсатсиз бир кун рўзасини очса, бутун умр рўза тутса ҳам, унинг ўрнини тўлдира олмайди», дедилар. Муҳаммад ибн Жаъфарнинг хабарида: «гарчи уни тутса ҳам», деб зиёда қилинган. Бизга Бундор Абу Довуддан, у Шуъбадан шу иснод билан худди шундай айтди ва Шуъба: Ҳабиб айтди: Мен Абул-Мутаввис билан учрашдим, у менга буни айтиб берди, деб зиёда қилди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ بِشْرِ بْنِ مَنْصُورٍ السُّلَمِيُّ ، ثنا عَبْدُ الأَعْلَى ، نا هِشَامٌ ، عَنْ مُحَمَّدٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " إِذَا نَسِيَ أَحَدُكُمْ وَهُوَ صَائِمٌ فَأَكَلَ وَشَرِبَ فَلْيُتِمَّ صَوْمَهُ ، فَإِنَّمَا أَطْعَمَهُ اللَّهُ وَسَقَاهُ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Biringiz roʻzador holida unutib yeb-ichib qoʻysa, roʻzasini toʻldirsin. Chunki uni Alloh yedirdi va ichirdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Бирингиз рўзадор ҳолида унутиб еб-ичиб қўйса, рўзасини тўлдирсин. Чунки уни Аллоҳ едирди ва ичирди», дедилар.
نا مُحَمَّدٌ ، وَإِبْرَاهِيمُ ، ابْنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَرْزُوقٍ الْبَاهِلِيَّانِ الْبَصْرِيَّانِ ، قَالا : حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ أَفْطَرَ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ نَاسِيًا ، لا قَضَاءَ عَلَيْهِ وَلا كَفَّارَةَ " . هَذَا حَدِيثُ مُحَمَّدٍ . وَقَالَ إِبْرَاهِيمُ فِي حَدِيثِهِ : " مَنْ أَكَلَ أَوْ شَرِبَ فِي رَمَضَانَ نَاسِيًا ، فَلا قَضَاءَ عَلَيْهِ وَلا كَفَّارَةَ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim Ramazon oyida unutib roʻzasini ochsa, unga na qazo bor, na kafforat», dedilar. Bu Muhammadning hadisidir. Ibrohim esa oʻz hadisida: «Kim Ramazonda unutib yesa yoki ichsa, unga na qazo bor, na kafforat», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Рамазон ойида унутиб рўзасини очса, унга на қазо бор, на каффорат», дедилар. Бу Муҳаммаднинг ҳадисидир. Иброҳим эса ўз ҳадисида: «Ким Рамазонда унутиб еса ёки ичса, унга на қазо бор, на каффорат», деди.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ ، أَخْبَرَنَا عِيسَى ، عَنِ الأَعْمَشِ . ح وَثَنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الأَشَجُّ ، حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ ، عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا كَانَ صَوْمُ أَحَدِكُمْ ، فَلا يَرْفُثْ ، وَلا يَجْهَلْ ، فَإِنْ جُهِلَ عَلَيْهِ ، فَلْيَقُلْ : إِنِّي صَائِمٌ " . وَقَالَ الأَشَجُّ : " إِذَا كَانَ يَوْمُ صَوْمِ أَحَدِكُمْ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ: «Biringizning roʻzasi boʻlsa, u yomon soʻz aytmasin va nodonlik qilmasin. Agar unga (birov) nodonlik qilsa, ‹Men roʻzadorman› desin», dedilar. Ashajj esa: «Biringizning roʻza kuni boʻlsa», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг рўзаси бўлса, у ёмон сўз айтмасин ва нодонлик қилмасин. Агар унга (биров) нодонлик қилса, ‹Мен рўзадорман› десин», дедилар. Ашажж эса: «Бирингизнинг рўза куни бўлса», деди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ ، ثنا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ ، عَنْ سُهَيْلٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " إِذَا كَانَ يَوْمُ صَوْمِ أَحَدِكُمْ فَلا يَرْفُثْ ، فَإِنْ شَاتَمَهُ ، أَوْ سَابَّهُ ، وَقَاتَلَهُ ، فَلْيَقُلْ : إِنِّي صَائِمٌ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Biringizning roʻza kuni boʻlsa, u yomon soʻz aytmasin. Agar (birov) unga soʻkinsa yoki haqorat qilsa yoki urishsa, ‹Men roʻzadorman› desin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Бирингизнинг рўза куни бўлса, у ёмон сўз айтмасин. Агар (биров) унга сўкинса ёки ҳақорат қилса ёки уришса, ‹Мен рўзадорман› десин», дедилар.
نا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ ، ثنا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ ، أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ ، عَنْ عَجْلانَ مَوْلَى الْمُشْمَعِلِّ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا تُسَابَّ وَأَنْتَ صَائِمٌ ، فَإِنْ سَابَّكَ أَحَدٌ ، فَقُلْ : إِنِّي صَائِمٌ ، وَإِنْ كُنْتَ قَائِمًا فَاجْلِسْ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Roʻzador holingda soʻkishma. Agar kimdir senga soʻkinsa: ‹Men roʻzadorman›, degin. Agar tik turgan boʻlsang, oʻtir».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Рўзадор ҳолингда сўкишма. Агар кимдир сенга сўкинса: ‹Мен рўзадорман›, дегин. Агар тик турган бўлсанг, ўтир».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ ، نا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ ، نا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى ، نا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " مَنْ لَمْ يَدَعْ قَوْلَ الزُّورِ وَالْعَمَلَ بِهِ ، فَلَيْسَ لِلَّهِ حَاجَةٌ بِأَنْ يَدَعَ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُ " . هَذَا حَدِيثُ بُنْدَارٍ . وَفِي حَدِيثِ ابْنِ الْمُبَارَكِ : " وَالْعَمَلَ بِهِ وَالْجَهْلَ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Kim yolgʻon soʻzni va unga amal qilishni tark etmasa, Allohga uning taomi va ichimligini tark etishining hojati yoʻq», dedilar. Bu Bundorning hadisidir. Ibn al-Muborakning hadisida esa: «va unga amal qilishni hamda nodonlikni», deyilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Ким ёлғон сўзни ва унга амал қилишни тарк этмаса, Аллоҳга унинг таоми ва ичимлигини тарк этишининг ҳожати йўқ», дедилар. Бу Бундорнинг ҳадисидир. Ибн ал-Муборакнинг ҳадисида эса: «ва унга амал қилишни ҳамда нодонликни», дейилган.
أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الْحَكَمِ ، أَنَّ ابْنَ وَهْبٍ أَخْبَرَهُمْ ، وَأَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ عَمِّهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَيْسَ الصِّيَامُ مِنَ الأَكْلِ وَالشُّرْبِ ، إِنَّمَا الصِّيَامُ مِنَ اللَّغْوِ وَالرَّفَثِ ، فَإِنْ سَابَّكَ أَحَدٌ أَوْ جَهِلَ عَلَيْكَ ، فَلْتَقُلْ : إِنِّي صَائِمٌ ، إِنِّي صَائِمٌ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ: «Roʻza — yeb-ichishdan (tiyilish) emas. Roʻza — behuda soʻz va yomon gapdan (tiyilish)dir. Agar kimdir senga soʻkinsa yoki nodonlik qilsa: ‹Men roʻzadorman, men roʻzadorman›, degin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Рўза — еб-ичишдан (тийилиш) эмас. Рўза — беҳуда сўз ва ёмон гапдан (тийилиш)дир. Агар кимдир сенга сўкинса ёки нодонлик қилса: ‹Мен рўзадорман, мен рўзадорман›, дегин», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ ، حَدَّثَنَا عَمْرٌو هُوَ ابْنُ أَبِي عَمْرٍو ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " رُبَّ صَائِمٍ حَظُّهُ مِنْ صِيَامِهِ الْجُوعُ وَالْعَطَشُ ، وَرُبَّ قَائِمٍ حَظُّهُ مِنْ قِيَامِهِ السَّهَرُ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ: «Qancha roʻzadorlar borki, roʻzasidan nasibasi ochlik va chanqoqlikdir. Va qancha tunda ibodat qiluvchilar borki, qiyomidan nasibasi uyqusizlikdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қанча рўзадорлар борки, рўзасидан насибаси очлик ва чанқоқликдир. Ва қанча тунда ибодат қилувчилар борки, қиёмидан насибаси уйқусизликдир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ خَلَفٍ الْحَدَّادِيُّ ، قَالا : حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَرِّ الظَّهْرَانِ , فَأُتِيَ بِطَعَامٍ , فَقَالَ لأَبِي بَكْرٍ ، وَعُمَرَ : " ادْنُوَا فَكُلا " , فَقَالا : إِنَّا صَائِمَانِ . فَقَالَ : " اعْمَلُوا لِصَاحِبَيْكُمُ , ارْحَلُوا لِصَاحِبَيْكُمُ , ادْنُوَا فَكُلا " . قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ خَلَفٍ : حَدَّثَنِي سُفْيَانُ بْنُ سَعِيدٍ الثَّوْرِيُّ . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : هَذَا الْخَبَرُ أَيْضًا مِنَ الْجِنْسِ الَّذِي ذَكَرْتُ قَبْلُ أَنَّ لِلصَّائِمِ فِي السَّفَرِ الْفِطْرَ بَعْدَ مُضِيِّ بَعْضِ النَّهَارِ ، إِذِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَمَرَهُمَا بِالأَكْلِ بَعْدَ مَا أَعْلَمَاهُ أَنَّهُمَا صَائِمَانِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Marruz-Zahronda edik. Taom keltirildi. Shunda u zot Abu Bakr va Umarga: «Yaqin kelinglar, yenglar», dedilar. Ikkovlari: «Biz roʻzadormiz», deyishdi. U zot: «Ikki hamrohingiz uchun ishlanglar, ikki hamrohingiz uchun ulovni tayyorlanglar. Yaqin kelinglar, yenglar», dedilar. Muhammad ibn Xalaf aytdi: Menga Sufyon ibn Said as-Savriy soʻzlab berdi. Abu Bakr aytdi: Bu xabar ham men avval zikr qilgan turdandir — safardagi roʻzador kunning bir qismi oʻtganidan keyin ham iftor qilishi mumkinligiga (dalildir), chunki Nabiy ﷺ ikkovlari roʻzador ekanlarini bildirganlaridan keyin ham ularni yeyishga buyurdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Марруз-Заҳронда эдик. Таом келтирилди. Шунда у зот Абу Бакр ва Умарга: «Яқин келинглар, енглар», дедилар. Икковлари: «Биз рўзадормиз», дейишди. У зот: «Икки ҳамроҳингиз учун ишланглар, икки ҳамроҳингиз учун уловни тайёрланглар. Яқин келинглар, енглар», дедилар. Муҳаммад ибн Халаф айтди: Менга Суфён ибн Саид ас-Саврий сўзлаб берди. Абу Бакр айтди: Бу хабар ҳам мен аввал зикр қилган турдандир — сафардаги рўзадор куннинг бир қисми ўтганидан кейин ҳам ифтор қилиши мумкинлигига (далилдир), чунки Набий ﷺ икковлари рўзадор эканларини билдирганларидан кейин ҳам уларни ейишга буюрдилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ , حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى , حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو , ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ , حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الأَحْمَسُ , حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو , وَعَنْ أَبِي سَلَمَةَ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَا يَزَالُ الدِّينُ ظَاهِرًا مَا عَجَّلَ النَّاسُ الْفِطْرَ , إِنَّ الْيَهُودَ ، وَالنَّصَارَى يُؤَخِّرُونَ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlar iftorni tezlatishar ekan, din gʻolib boʻlib turaveradi. Albatta, yahudiylar va nasorolar (iftorni) kechiktiradilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлар ифторни тезлатишар экан, дин ғолиб бўлиб тураверади. Албатта, яҳудийлар ва насоролар (ифторни) кечиктирадилар», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ سَهْلٍ الرَّمْلِيُّ , حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ , نا الأَوْزَاعِيُّ , حَدَّثَنِي قُرَّةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَيْوَئِيلَ , أَنَّهُ سَمِعَ الزُّهْرِيَّ يُحَدِّثُ . ح وَحَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ , حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ , حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ , حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ وَهُوَ الزُّهْرِيُّ , عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى : أَحَبُّ عِبَادِي إِلَيَّ أَعْجَلُهُمْ فِطْرًا "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: «Alloh tabaraka va taolo shunday dedi: ‹Bandalarim ichida Menga eng suyuklisi iftorni eng tez qiladiganidir›».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: «Аллоҳ табарака ва таоло шундай деди: ‹Бандаларим ичида Менга энг суюклиси ифторни энг тез қиладиганидир›».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاءِ , حَدَّثَنَا سُفْيَانُ , عَنْ أَبِي الزِّنَادِ , عَنِ الأَعْرَجِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِيَّاكُمْ وَالْوِصَالَ " . قَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ , إِنَّكَ وَاصِلُ ؟ ! قَالَ : " إِنِّي لَسْتُ كَأَحَدِكُمْ , إِنِّي أَبِيتُ يُطْعِمُنِي رَبِّي وَيَسْقِينِي "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Visoldan saqlaninglar», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, axir siz visol qilasiz-ku?» deyishdi. U zot: «Men sizlarning birortangiz kabi emasman. Men tunni Robbim meni taomlantirib va sugʻorib turgan holda oʻtkazaman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Висолдан сақланинглар», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, ахир сиз висол қиласиз-ку?» дейишди. У зот: «Мен сизларнинг бирортангиз каби эмасман. Мен тунни Роббим мени таомлантириб ва суғориб турган ҳолда ўтказаман», дедилар.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ , حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ , حَدَّثَنَا عُمَارَةُ بْنُ الْقَعْقَاعِ , عَنِ ابْنِ أَبِي نُعَيْمٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَذْكُرُ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِيَّاكُمْ وَالْوِصَالَ " . قَالَهَا ثَلاثًا . قَالُوا : فَإِنَّكَ تُوَاصِلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ؟ قَالَ : " لَسْتُمْ فِي ذَلِكَ مِثْلِي , إِنِّي أَبِيتُ يُطْعِمُنِي وَيَسْقِينِي , فَاكْلَفُوا مِنَ الْعَمَلِ مَا تُطِيقُونَ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Visoldan saqlaninglar», dedilar — buni uch marta aytdilar. Ular: «Yo Rasululloh, axir siz visol qilasiz-ku?» deyishdi. U zot: «Sizlar bunda men kabi emassizlar. Men tunni (Robbim) meni taomlantirib va sugʻorib turgan holda oʻtkazaman. Bas, amaldan qodir boʻlganingizni oʻz zimmangizga olinglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Висолдан сақланинглар», дедилар — буни уч марта айтдилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, ахир сиз висол қиласиз-ку?» дейишди. У зот: «Сизлар бунда мен каби эмассизлар. Мен тунни (Роббим) мени таомлантириб ва суғориб турган ҳолда ўтказаман. Бас, амалдан қодир бўлганингизни ўз зиммангизга олинглар», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ , حَدَّثَنَا عُبَيْدَةُ يَعْنِي ابْنَ حُمَيْدٍ , عَنِ الأَعْمَشِ , عَنْ أَبِي صَالِحٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوَاصِلُ إِلَى السَّحَرِ , فَفَعَلَ بَعْضُ أَصْحَابِهِ , فَنَهَاهُ , فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , إِنَّكَ تَفْعَلُ ذَلِكَ . قَالَ : " لَسْتُمْ مِثْلِي , إِنِّي أَظَلُّ عِنْدَ رَبِّي يُطْعِمُنِي وَيَسْقِينِي "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sahargacha visol qilar edilar. Sahobalaridan baʼzisi ham shunday qildi, u zot uni qaytardilar. U: «Yo Rasululloh, axir siz shunday qilasiz-ku», dedi. U zot: «Sizlar men kabi emassizlar. Men Robbimning huzurida U meni taomlantirib va sugʻorib turgan holda kunni oʻtkazaman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ саҳаргача висол қилар эдилар. Саҳобаларидан баъзиси ҳам шундай қилди, у зот уни қайтардилар. У: «Ё Расулуллоҳ, ахир сиз шундай қиласиз-ку», деди. У зот: «Сизлар мен каби эмассизлар. Мен Роббимнинг ҳузурида У мени таомлантириб ва суғориб турган ҳолда кунни ўтказаман», дедилар.
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى , وَمُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى ، قَالا : حَدَّثَنَا جَرِيرٌ , عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ وَهُوَ ابْنُ عُمَيْرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْتَشِرِ , عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ يَرْفَعُهُ . قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : سُئِلَ أَيُّ الصَّلاةِ أَفْضَلُ بَعْدَ الْمَكْتُوبَةِ ؟ وَأَيُّ الصِّيَامِ أَفْضَلُ بَعْدَ شَهْرِ رَمَضَانَ ؟ فَقَالَ : " أَفْضَلُ الصَّلاةِ بَعْدَ الْمَكْتُوبَةِ الصَّلاةُ فِي جَوْفِ اللَّيْلِ , وَأَفْضَلُ الصِّيَامِ بَعْدَ رَمَضَانَ شَهْرُ اللَّهِ الْمُحَرَّمُ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, uni Nabiy ﷺga koʻtargan holda rivoyat qilinadi: Soʻraldi: «Farz (namoz)dan keyin qaysi namoz afzal? Ramazon oyidan keyin qaysi roʻza afzal?» U zot: «Farz namozdan keyin eng afzal namoz — tun oʻrtasidagi namozdir; Ramazondan keyin eng afzal roʻza — Allohning oyi Muharram (roʻzasi)dir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, уни Набий ﷺга кўтарган ҳолда ривоят қилинади: Сўралди: «Фарз (намоз)дан кейин қайси намоз афзал? Рамазон ойидан кейин қайси рўза афзал?» У зот: «Фарз намоздан кейин энг афзал намоз — тун ўртасидаги намоздир; Рамазондан кейин энг афзал рўза — Аллоҳнинг ойи Муҳаррам (рўзаси)дир», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ ، حَدَّثَنَا أَبُو دِحْيَةَ حَوْشَبُ بْنُ عُقَيْلٍ الْجَرْمِيُّ ، حَدَّثَنَا الْعَبْدِيُّ ، عَنْ عِكْرِمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صَوْمِ يَوْمِ عَرَفَةَ بِعَرَفَاتٍ "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ Arafotda turgan holda Arafa kuni roʻza tutishdan qaytardilar».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ Арафотда турган ҳолда Арафа куни рўза тутишдан қайтардилар».
حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ ، أَنَّ مَالِكَ بْنَ أَنَسٍ أَخْبَرَهُ ، عَنْ مُسْلِمِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : " تُعْرَضُ أَعْمَالُ النَّاسِ فِي كُلِّ جُمُعَةٍ مَرَّتَيْنِ : يَوْمُ الاثْنَيْنِ ، وَيَوْمُ الْخَمِيسِ ، فَيُغْفَرُ لِكُلِّ مُؤْمِنٍ ، إِلا عَبْدٌ بَيْنَهُ وَبَيْنَ أَخِيهِ شَحْنَاءُ ، فَيَقُولُ : اتْرُكُوا ، أَوْ أَرْجِئُوا هَذَيْنِ حَتَّى يَفِيئَا " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : هَذَا الْخَبَرُ فِي مُوَطَّإِ مَالِكٍ مَوْقُوفٌ غَيْرُ مَرْفُوعٍ ، وَهُوَ فِي مُوَطَّإِ ابْنِ وَهْبٍ مَرْفُوعٌ صَحِيحٌ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: «Odamlarning amallari har haftada ikki marta — dushanba kuni va payshanba kuni koʻrsatiladi. Shunda har bir moʻminga magʻfirat qilinadi, faqat oʻzi bilan birodari oʻrtasida adovat boʻlgan bandadan boshqasi: ‹Bu ikkovini bir-biriga qaytgunlaricha qoʻyib turinglar›, — yoki: ‹kechiktiringlar›, deyiladi». Abu Bakr aytdi: Bu xabar Molikning «Muvatto»sida mavquf boʻlib, marfuʼ emas; Ibn Vahbning «Muvatto»sida esa marfuʼ va sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: «Одамларнинг амаллари ҳар ҳафтада икки марта — душанба куни ва пайшанба куни кўрсатилади. Шунда ҳар бир мўминга мағфират қилинади, фақат ўзи билан биродари ўртасида адоват бўлган бандадан бошқаси: ‹Бу икковини бир-бирига қайтгунларича қўйиб туринглар›, — ёки: ‹кечиктиринглар›, дейилади». Абу Бакр айтди: Бу хабар Моликнинг «Муватто»сида мавқуф бўлиб, марфуъ эмас; Ибн Ваҳбнинг «Муватто»сида эса марфуъ ва саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ هِلالٍ الصَّوَّافُ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ الْعنبري ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : " أَوْصَانِي خَلِيلِي أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلاثٍ : صَوْمِ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ، وَالْوَتْرِ قَبْلَ النَّوْمِ ، وَرَكْعَتَيِ الضُّحَى "
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: «Doʻstim Abul-Qosim ﷺ menga uchta (narsani) vasiyat qildilar: har oydan uch kun roʻza tutishni, uxlashdan avval vitrni va chosht (namozining) ikki rakatini».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: «Дўстим Абул-Қосим ﷺ менга учта (нарсани) васият қилдилар: ҳар ойдан уч кун рўза тутишни, ухлашдан аввал витрни ва чошт (намозининг) икки ракатини».
حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ يَزِيدَ الْبَحْرَانِيُّ أَمْلَى بِبَغْدَادَ ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ كَيْسَانَ ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ أَصْبَحَ مِنْكُمُ الْيَوْمَ صَائِمًا ؟ " فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ : أَنَا ، فَقَالَ : " مَنْ أَطْعَمَ مِنْكُمُ الْيَوْمَ مِسْكِينًا ؟ " قَالَ أَبُو بَكْرٍ : أَنَا . فَقَالَ : " مَنْ تَبِعَ مِنْكُمُ الْيَوْمَ جَنَازَةً ؟ " فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ : أَنَا . قَالُ : " مَنْ عَادَ مِنْكُمُ الْيَوْمَ مَرِيضًا ؟ " قَالَ أَبُو بَكْرٍ : أَنَا . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَا اجْتَمَعَتْ هَذِهِ الْخِصَالُ قَطُّ فِي رَجُلٍ إِلا دَخَلَ الْجَنَّةَ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : هَذَا الْخَبَرُ مِنَ الْجِنْسِ الَّذِي بَيَّنْتُ فِي كِتَابِ الإِيمَانِ ، فَلَوْ كَانَ فِي قَوْلِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ قَالَ : لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ " ، دَلالَةٌ عَلَى أَنَّ جَمِيعَ الإِيمَانِ ، قَوْلُ : لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ ، لَكَانَ فِي هَذَا الْخَبَرِ دَلالَةٌ عَلَى أَنَّ جَمِيعَ الإِيمَانِ صَوْمُ يَوْمٍ ، وَإِطْعَامُ مِسْكِينٍ ، وَشُهُودُ جَنَازَةٍ ، وَعِيَادَةُ الْمَرِيضِ ، لَكِنْ هَذِهِ فَضَائِلُ لِهَذِهِ الأَعْمَالِ ، لا كَمَا يَدَّعِي مَنْ لا يَفْهَمُ الْعِلْمَ ، وَلا يُحْسِنُهُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bugun sizlardan kim roʻzador boʻlib tongni qarshi oldi?» dedilar. Abu Bakr: «Men», dedi. U zot: «Bugun sizlardan kim bir miskinni taomlantirdi?» dedilar. Abu Bakr: «Men», dedi. U zot: «Bugun sizlardan kim bir janozaga ergashdi?» dedilar. Abu Bakr: «Men», dedi. U zot: «Bugun sizlardan kim bir kasalni yoʻqlab bordi?» dedilar. Abu Bakr: «Men», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Bu xislatlar bir kishida jamlanmadiki, u jannatga kirmagan boʻlsa», dedilar. Abu Bakr aytdi: Bu xabar men «Kitobul-iymon»da bayon qilgan turdandir. Agar u zot ﷺning: «Kim ‹Lo ilaha illalloh›, desa, jannatga kiradi» degan soʻzlarida iymonning hammasi ‹Lo ilaha illalloh› deyish ekaniga dalolat boʻlganida edi, bu xabarda ham iymonning hammasi bir kun roʻza tutish, bir miskinni taomlantirish, janozada hozir boʻlish va kasalni yoʻqlash ekaniga dalolat boʻlur edi. Lekin bular — mana shu amallarning fazilatlaridir, ilmni tushunmaydigan va uni yaxshi bilmaydigan kishi daʼvo qilgani kabi emas.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бугун сизлардан ким рўзадор бўлиб тонгни қарши олди?» дедилар. Абу Бакр: «Мен», деди. У зот: «Бугун сизлардан ким бир мискинни таомлантирди?» дедилар. Абу Бакр: «Мен», деди. У зот: «Бугун сизлардан ким бир жанозага эргашди?» дедилар. Абу Бакр: «Мен», деди. У зот: «Бугун сизлардан ким бир касални йўқлаб борди?» дедилар. Абу Бакр: «Мен», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Бу хислатлар бир кишида жамланмадики, у жаннатга кирмаган бўлса», дедилар. Абу Бакр айтди: Бу хабар мен «Китобул-иймон»да баён қилган турдандир. Агар у зот ﷺнинг: «Ким ‹Ло илаҳа иллаллоҳ›, деса, жаннатга киради» деган сўзларида иймоннинг ҳаммаси ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› дейиш эканига далолат бўлганида эди, бу хабарда ҳам иймоннинг ҳаммаси бир кун рўза тутиш, бир мискинни таомлантириш, жанозада ҳозир бўлиш ва касални йўқлаш эканига далолат бўлур эди. Лекин булар — мана шу амалларнинг фазилатларидир, илмни тушунмайдиган ва уни яхши билмайдиган киши даъво қилгани каби эмас.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلاءِ ، وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ ، قَالا : حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ ، أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ جَعْدَةَ ، أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو الْقَارِئ ، يَقُولُ : أَبُو هُرَيْرَةَ يَقُولُ وَهُوَ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ : " وَرَبِّ الْكَعْبَةِ مَا أَنَا نَهَيْتُ عَنْ صِيَامِ يَوْمِ الْجُمُعَةِ ، مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، وَرَبِّ الْكَعْبَةِ نَهَى عَنْهَا " . قَالَ سَعِيدٌ : عَنْ يَحْيَى بْنِ جَعْدَةَ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو الْقَارِئِ ، وَلَمْ يَقُلْ : وَهُوَ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ
Abdulloh ibn Amr al-Qoriy aytdi: Abu Hurayra Baytni tavof qilib turib: «Kaʼbaning Robbiga qasamki, juma kuni roʻza tutishdan men qaytarganim yoʻq; Kaʼbaning Robbiga qasamki, undan Muhammad ﷺ qaytarganlar», der edi. Said Yahyo ibn Jaʼdadan, u Abdulloh ibn Amr al-Qoriydan (rivoyat qildi) va: «u Baytni tavof qilib turib», demadi.Абдуллоҳ ибн Амр ал-Қорий айтди: Абу Ҳурайра Байтни тавоф қилиб туриб: «Каъбанинг Роббига қасамки, жума куни рўза тутишдан мен қайтарганим йўқ; Каъбанинг Роббига қасамки, ундан Муҳаммад ﷺ қайтарганлар», дер эди. Саид Яҳё ибн Жаъдадан, у Абдуллоҳ ибн Амр ал-Қорийдан (ривоят қилди) ва: «у Байтни тавоф қилиб туриб», демади.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ الأَشَجُّ ، حَدَّثَنَا أَبُو نُمَيْرٍ ، عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا تَصُومُوا يَوْمَ الْجُمُعَةِ إِلا وَقَبْلَهُ يَوْمٌ ، أَوْ بَعْدَهُ يَوْمٌ " . رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ ، عَنْ عُمَرَ بْنِ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ ، عَنْ أَبِيهِ . وَمُسْلِمٌ ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ ، عَنِ الأَعْمَشِ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Juma kuni roʻza tutmanglar, faqat undan oldin bir kun yoki undan keyin bir kun (roʻza tutgan) boʻlsangizgina (tuting)», dedilar. Buni Buxoriy Umar ibn Hafs ibn Gʻiyosdan, u otasidan; Muslim esa Abu Bakr ibn Abu Shaybadan, u Abu Muoviyadan, u Aʼmashdan rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Жума куни рўза тутманглар, фақат ундан олдин бир кун ёки ундан кейин бир кун (рўза тутган) бўлсангизгина (тутинг)», дедилар. Буни Бухорий Умар ибн Ҳафс ибн Ғиёсдан, у отасидан; Муслим эса Абу Бакр ибн Абу Шайбадан, у Абу Муовиядан, у Аъмашдан ривоят қилган.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ ، قَالَ : حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ ، عَنْ مُعَاوِيَةَ ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ ، عَنْ عَامِرِ بْنِ لُدَيْنٍ الأَشْعَرِيِّ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، يَقُولُ : " إِنَّ يَوْمَ الْجُمُعَةِ يَوْمُ عِيدٍ ، فَلا تَجْعَلُوا يَوْمَ عِيدِكُمْ يَوْمَ صِيَامِكُمْ ، إِلا أَنْ تَصُومُوا قَبْلَهُ أَوْ بَعْدَهُ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : أَبُو بِشْرٍ هَذَا شَامِيٌّ ، لَيْسَ بِأَبِي بِشْرٍ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي وَحْشِيَّةَ صَاحِبِ شُعْبَةَ ، وَهُشَيْمٍ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Albatta juma kuni — hayit kunidir; bas, hayit kuningizni roʻza kuningiz qilmanglar, faqat undan oldin yoki keyin (bir kun) roʻza tutsangizgina (tuting)», deganlarini eshitdim. Abu Bakr aytdi: Bu Abu Bishr shomlikdir; u Shuʼba va Hushaymning ustozi Abu Bishr Jaʼfar ibn Abu Vahshiya emas.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Албатта жума куни — ҳайит кунидир; бас, ҳайит кунингизни рўза кунингиз қилманглар, фақат ундан олдин ёки кейин (бир кун) рўза тутсангизгина (тутинг)», деганларини эшитдим. Абу Бакр айтди: Бу Абу Бишр шомликдир; у Шуъба ва Ҳушаймнинг устози Абу Бишр Жаъфар ибн Абу Ваҳшия эмас.