حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَنْ حَدَّثَكَ أَنَّ مُحَمَّدًا صلى الله عليه وسلم كَتَمَ شَيْئًا مِمَّا أُنْزِلَ عَلَيْهِ، فَقَدْ كَذَبَ، وَاللَّهُ يَقُولُ [quran sura="5" aya_start="67" aya_end="67"]{يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ} الآيَةَ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Kim senga — Muhammad ﷺ oʻ ziga nozil qilingan biror narsani yashirdilar — deb soʻzlasa, albatta yolgʻon aytibdi; Alloh: ‹Ey Rasul! Robbingdan senga nozil qilinganni yetkaz...› (Moida surasi, 67) (oyatini) aytadi-ku.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Ким сенга — Муҳаммад ﷺ ў зига нозил қилинган бирор нарсани яширдилар — деб сўзласа, албатта ёлғон айтибди; Аллоҳ: ‹Эй Расул! Роббингдан сенга нозил қилинганни етказ...› (Моида сураси, 67) (оятини) айтади-ку.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ سُعَيْرٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنِ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الآيَةُ [quran sura="2" aya_start="225" aya_end="225"]{لاَ يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ} فِي قَوْلِ الرَّجُلِ لاَ وَاللَّهِ، وَبَلَى وَاللَّهِ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Bu oyat — ‹Alloh sizlarni qasamlaringizdagi behuda (laxv) uchun (javobga) tutmaydi› (Baqara surasi, 225) — kishininng ‹yoʻq, Allohga qasam› va ‹ha, Allohga qasam› (deb oʻylamasdan aytadigan) soʻzi haqida nozil boʻ ldi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Бу оят — ‹Аллоҳ сизларни қасамларингиздаги беҳуда (лахв) учун (жавобга) тутмайди› (Бақара сураси, 225) — кишининнг ‹йўқ, Аллоҳга қасам› ва ‹ҳа, Аллоҳга қасам› (деб ўйламасдан айтадиган) сўзи ҳақида нозил бў лди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ أَبَاهَا، كَانَ لاَ يَحْنَثُ فِي يَمِينٍ حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ كَفَّارَةَ الْيَمِينِ. قَالَ أَبُو بَكْرٍ لاَ أَرَى يَمِينًا أُرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا، إِلاَّ قَبِلْتُ رُخْصَةَ اللَّهِ، وَفَعَلْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, uning otasi (Abu Bakr) — Alloh qasam kafforatini nozil qilguniga qadar — biror qasamida honis boʻ lmas (qasamini buzmas) edi. Abu Bakr: «Men bir qasam (ichgan) boʻ lsam-u, undan boshqasini (yaxshiroq) deb koʻ rsam, albatta Allohning ruxsatini qabul qilaman va qaysisi yaxshiroq boʻ lsa, oʻ shani qilaman», dedi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, унинг отаси (Абу Бакр) — Аллоҳ қасам каффоратини нозил қилгунига қадар — бирор қасамида ҳонис бў лмас (қасамини бузмас) эди. Абу Бакр: «Мен бир қасам (ичган) бў лсам-у, ундан бошқасини (яхшироқ) деб кў рсам, албатта Аллоҳнинг рухсатини қабул қиламан ва қайсиси яхшироқ бў лса, ў шани қиламан», деди.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي يَعْقُوبَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْكَرْمَانِيُّ، حَدَّثَنَا حَسَّانُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " رَأَيْتُ جَهَنَّمَ يَحْطِمُ بَعْضُهَا بَعْضًا، وَرَأَيْتُ عَمْرًا يَجُرُّ قُصْبَهُ، وَهْوَ أَوَّلُ مَنْ سَيَّبَ السَّوَائِبَ ".
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Men doʻ zaxni — baʼzisi baʼzisini singdirib (yutib) turgan holda — koʻ rdim; va Amrni — ichaklarini sudrab (ketayotgan holda) — koʻ rdim; u — soibalarni (butlar uchun) qoʻ yib yuborgan birinchi kishidir», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «Мен дў захни — баъзиси баъзисини сингдириб (ютиб) турган ҳолда — кў рдим; ва Амрни — ичакларини судраб (кетаётган ҳолда) — кў рдим; у — соибаларни (бутлар учун) қў йиб юборган биринчи кишидир», дедилар.
حَدَّثَنِي طَلْقُ بْنُ غَنَّامٍ، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ أُنْزِلَ ذَلِكَ فِي الدُّعَاءِ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) U (oyat) duo haqida nozil boʻ ldi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) У (оят) дуо ҳақида нозил бў лди.
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها – [quran sura="24" aya_start="11" aya_end="11"]{وَالَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ} قَالَتْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ ابْنُ سَلُولَ.
(Oisha (roziyallohu anho) — ‹Va uning kattasini (toʻ hmatning eng koʻ pini) oʻ z zimmasiga olgan (kishi)› (Nur surasi, 11) (haqida)) aytdi: (U) — Abdulloh ibn Ubayy ibn Salul(dir).(Оиша (розияллоҳу анҳо) — ‹Ва унинг каттасини (тў ҳматнинг энг кў пини) ў з зиммасига олган (киши)› (Нур сураси, 11) (ҳақида)) айтди: (У) — Абдуллоҳ ибн Убайй ибн Салул(дир).
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ حَدِيثِ، عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الإِفْكِ مَا قَالُوا، فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكُلٌّ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنَ الْحَدِيثِ، وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا، وَإِنْ كَانَ بَعْضُهُمْ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضٍ الَّذِي حَدَّثَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ أَقْرَعَ بَيْنَ أَزْوَاجِهِ، فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَهُ، قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا، فَخَرَجَ سَهْمِي، فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعْدَ مَا نَزَلَ الْحِجَابُ، فَأَنَا أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَزْوَتِهِ تِلْكَ وَقَفَلَ، وَدَنَوْنَا مِنَ الْمَدِينَةِ قَافِلِينَ آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ، فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ، فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ، فَلَمَّا قَضَيْتُ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى رَحْلِي، فَإِذَا عِقْدٌ لِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدِ انْقَطَعَ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي وَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يَرْحَلُونَ لِي، فَاحْتَمَلُوا هَوْدَجِي، فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِي الَّذِي كُنْتُ رَكِبْتُ، وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ، وَكَانَ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يُثْقِلْهُنَّ اللَّحْمُ، إِنَّمَا تَأْكُلُ الْعُلْقَةَ مِنَ الطَّعَامِ فَلَمْ يَسْتَنْكِرِ الْقَوْمُ خِفَّةَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَفَعُوهُ، وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ، فَبَعَثُوا الْجَمَلَ وَسَارُوا، فَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَ مَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ، فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ، وَلَيْسَ بِهَا دَاعٍ وَلاَ مُجِيبٌ، فَأَمَمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ بِهِ وَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَىَّ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ، وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ، فَأَدْلَجَ فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي، فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ، فَأَتَانِي فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي، وَكَانَ يَرَانِي قَبْلَ الْحِجَابِ، فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي، وَاللَّهِ مَا كَلَّمَنِي كَلِمَةً وَلاَ سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ، حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ فَوَطِئَ عَلَى يَدَيْهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ، بَعْدَ مَا نَزَلُوا مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ، فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ، وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى الإِفْكَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ ابْنَ سَلُولَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ، فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْتُ شَهْرًا، وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَصْحَابِ الإِفْكِ، لاَ أَشْعُرُ بِشَىْءٍ مِنْ ذَلِكَ، وَهْوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لاَ أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اللَّطَفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي، إِنَّمَا يَدْخُلُ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ " كَيْفَ تِيكُمْ ". ثُمَّ يَنْصَرِفُ، فَذَاكَ الَّذِي يَرِيبُنِي، وَلاَ أَشْعُرُ حَتَّى خَرَجْتُ بَعْدَ مَا نَقَهْتُ، فَخَرَجَتْ مَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ، وَهْوَ مُتَبَرَّزُنَا، وَكُنَّا لاَ نَخْرُجُ إِلاَّ لَيْلاً إِلَى لَيْلٍ، وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا، وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الأُوَلِ فِي التَّبَرُّزِ قِبَلَ الْغَائِطِ، فَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ، وَهْىَ ابْنَةُ أَبِي رُهْمِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ، وَأُمُّهَا بِنْتُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ، وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ، فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ بَيْتِي، قَدْ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا، فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ. فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ أَتَسُبِّينَ رَجُلاً شَهِدَ بَدْرًا قَالَتْ أَىْ هَنْتَاهُ، أَوَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قَالَتْ قُلْتُ وَمَا قَالَ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الإِفْكِ فَازْدَدْتُ مَرَضًا عَلَى مَرَضِي، فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي وَدَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَعْنِي سَلَّمَ ثُمَّ قَالَ " كَيْفَ تِيكُمْ ". فَقُلْتُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَىَّ قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أُرِيدُ أَنْ أَسْتَيْقِنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا، قَالَتْ فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجِئْتُ أَبَوَىَّ فَقُلْتُ لأُمِّي يَا أُمَّتَاهْ، مَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ قَالَتْ يَا بُنَيَّةُ، هَوِّنِي عَلَيْكَ فَوَاللَّهِ، لَقَلَّمَا كَانَتِ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةً عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا وَلَهَا ضَرَائِرُ إِلاَّ كَثَّرْنَ عَلَيْهَا. قَالَتْ فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَلَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ، وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ حَتَّى أَصْبَحْتُ أَبْكِي فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ، وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ ـ رضى الله عنهما ـ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْىُ، يَسْتَأْمِرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ، قَالَتْ فَأَمَّا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ، وَبِالَّذِي يَعْلَمُ لَهُمْ فِي نَفْسِهِ مِنَ الْوُدِّ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَهْلَكَ، وَمَا نَعْلَمُ إِلاَّ خَيْرًا، وَأَمَّا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، لَمْ يُضَيِّقِ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ، وَإِنْ تَسْأَلِ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ، قَالَتْ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَرِيرَةَ فَقَالَ " أَىْ بَرِيرَةُ، هَلْ رَأَيْتِ عَلَيْهَا مِنْ شَىْءٍ يَرِيبُكِ ". قَالَتْ بَرِيرَةُ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ، إِنْ رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا أَغْمِصُهُ عَلَيْهَا أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ، تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا، فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتَعْذَرَ يَوْمَئِذٍ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَىٍّ ابْنِ سَلُولَ، قَالَتْ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ عَلَى الْمِنْبَرِ " يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ، قَدْ بَلَغَنِي أَذَاهُ فِي أَهْلِ بَيْتِي، فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ خَيْرًا، وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلاً، مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلاَّ خَيْرًا، وَمَا كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ مَعِي ". فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ الأَنْصَارِيُّ، فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا أَعْذِرُكَ مِنْهُ، إِنْ كَانَ مِنَ الأَوْسِ، ضَرَبْتُ عُنُقَهُ، وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا مِنَ الْخَزْرَجِ، أَمَرْتَنَا، فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ، قَالَتْ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهْوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ، وَكَانَ قَبْلَ ذَلِكَ رَجُلاً صَالِحًا، وَلَكِنِ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدٍ كَذَبْتَ، لَعَمْرُ اللَّهِ لاَ تَقْتُلُهُ، وَلاَ تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ، فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ وَهْوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدٍ، فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ، لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ، فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنِ الْمُنَافِقِينَ، فَتَثَاوَرَ الْحَيَّانِ الأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ، فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ، قَالَتْ فَمَكُثْتُ يَوْمِي ذَلِكَ لاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ، قَالَتْ فَأَصْبَحَ أَبَوَاىَ عِنْدِي ـ وَقَدْ بَكَيْتُ لَيْلَتَيْنِ وَيَوْمًا لاَ أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ وَلاَ يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ ـ يَظُنَّانِ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي، قَالَتْ فَبَيْنَمَا هُمَا جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي، فَاسْتَأْذَنَتْ عَلَىَّ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ، فَأَذِنْتُ لَهَا، فَجَلَسَتْ تَبْكِي مَعِي، قَالَتْ فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ قَالَتْ وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مُنْذُ قِيلَ مَا قِيلَ قَبْلَهَا، وَقَدْ لَبِثَ شَهْرًا، لاَ يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي، قَالَتْ فَتَشَهَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ جَلَسَ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ، فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا، فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ، وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ بِذَنْبٍ فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ، فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ بِذَنْبِهِ ثُمَّ تَابَ إِلَى اللَّهِ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ ". قَالَتْ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَقَالَتَهُ، قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِنْهُ قَطْرَةً، فَقُلْتُ لأَبِي أَجِبْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا قَالَ. قَالَ وَاللَّهِ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لأُمِّي أَجِيبِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. قَالَتْ مَا أَدْرِي مَا أَقُولُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ فَقُلْتُ وَأَنَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ لاَ أَقْرَأُ كَثِيرًا مِنَ الْقُرْآنِ، إِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَقَدْ سَمِعْتُمْ هَذَا الْحَدِيثَ حَتَّى اسْتَقَرَّ فِي أَنْفُسِكُمْ، وَصَدَّقْتُمْ بِهِ فَلَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي بَرِيئَةٌ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ لاَ تُصَدِّقُونِي بِذَلِكَ، وَلَئِنِ اعْتَرَفْتُ لَكُمْ بِأَمْرٍ، وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي مِنْهُ بَرِيئَةٌ لَتُصَدِّقُنِّي، وَاللَّهِ مَا أَجِدُ لَكُمْ مَثَلاً إِلاَّ قَوْلَ أَبِي يُوسُفَ قَالَ [quran sura="12" aya_start="18" aya_end="18"]{فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ} قَالَتْ ثُمَّ تَحَوَّلْتُ فَاضْطَجَعْتُ عَلَى فِرَاشِي، قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أَعْلَمُ أَنِّي بَرِيئَةٌ، وَأَنَّ اللَّهَ مُبَرِّئِي بِبَرَاءَتِي، وَلَكِنْ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ أَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ مُنْزِلٌ فِي شَأْنِي وَحْيًا يُتْلَى، وَلَشَأْنِي فِي نَفْسِي كَانَ أَحْقَرَ مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ اللَّهُ فِيَّ بِأَمْرٍ يُتْلَى، وَلَكِنْ كُنْتُ أَرْجُو أَنْ يَرَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي النَّوْمِ رُؤْيَا يُبَرِّئُنِي اللَّهُ بِهَا، قَالَتْ فَوَاللَّهِ مَا رَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ خَرَجَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْبَيْتِ حَتَّى أُنْزِلَ عَلَيْهِ، فَأَخَذَهُ مَا كَانَ يَأْخُذُهُ مِنَ الْبُرَحَاءِ حَتَّى إِنَّهُ لَيَتَحَدَّرُ مِنْهُ مِثْلُ الْجُمَانِ مِنَ الْعَرَقِ، وَهْوَ فِي يَوْمٍ شَاتٍ مِنْ ثِقَلِ الْقَوْلِ الَّذِي يُنْزَلُ عَلَيْهِ، قَالَتْ فَلَمَّا سُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُرِّيَ عَنْهُ وَهْوَ يَضْحَكُ، فَكَانَتْ أَوَّلُ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَ بِهَا " يَا عَائِشَةُ، أَمَّا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَقَدْ بَرَّأَكِ ". فَقَالَتْ أُمِّي قُومِي إِلَيْهِ. قَالَتْ فَقُلْتُ وَاللَّهِ، لاَ أَقُومُ إِلَيْهِ، وَلاَ أَحْمَدُ إِلاَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ. وَأَنْزَلَ اللَّهُ [quran sura="24" aya_start="11" aya_end="11"]{إِنَّ الَّذِينَ جَاءُوا بِالإِفْكِ عُصْبَةٌ مِنْكُمْ لاَ تَحْسِبُوهُ} الْعَشْرَ الآيَاتِ كُلَّهَا، فَلَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ هَذَا فِي بَرَاءَتِي قَالَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ ـ رضى الله عنه ـ وَكَانَ يُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحِ بْنِ أُثَاثَةَ لِقَرَابَتِهِ مِنْهُ، وَفَقْرِهِ وَاللَّهِ لاَ أُنْفِقُ عَلَى مِسْطَحٍ شَيْئًا أَبَدًا بَعْدَ الَّذِي قَالَ لِعَائِشَةَ مَا قَالَ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ {وَلاَ يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا أَلاَ تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ} قَالَ أَبُو بَكْرٍ بَلَى، وَاللَّهِ إِنِّي أُحِبُّ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لِي، فَرَجَعَ إِلَى مِسْطَحٍ النَّفَقَةَ الَّتِي كَانَ يُنْفِقُ عَلَيْهِ، وَقَالَ وَاللَّهِ لاَ أَنْزِعُهَا مِنْهُ أَبَدًا. قَالَتْ عَائِشَةُ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْأَلُ زَيْنَبَ ابْنَةَ جَحْشٍ عَنْ أَمْرِي، فَقَالَ " يَا زَيْنَبُ مَاذَا عَلِمْتِ أَوْ رَأَيْتِ ". فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَحْمِي سَمْعِي وَبَصَرِي، مَا عَلِمْتُ إِلاَّ خَيْرًا. قَالَتْ وَهْىَ الَّتِي كَانَتْ تُسَامِينِي مِنْ أَزْوَاجِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِالْوَرَعِ، وَطَفِقَتْ أُخْتُهَا حَمْنَةُ تُحَارِبُ لَهَا فَهَلَكَتْ فِيمَنْ هَلَكَ مِنْ أَصْحَابِ الإِفْكِ.
(Ibn Shihob az-Zuhriy aytdi:) Menga Urva ibn Zubayr, Saʼid ibnul-Musayyab, Alqama ibn Vaqqos va Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utba ibn Masʼud — Paygʻambar ﷺning zavjasi Oisha (roziyallohu anho)ning hadisi haqida, ifk (boʻ hton) ahli unga oʻ z (toʻ hmat)larini aytganida va Alloh uni ular aytgan (narsa)dan pok (deb) chiqargan (voqea haqida) — xabar berdi. Har biri menga hadisning bir qismini soʻzlab berdi; ularning baʼzi hadisi baʼzisini tasdiqlaydi — garchand baʼzilari uni baʼzisidan koʻ ra yaxshiroq saqlagan (boʻ lsa ham). Urva menga Oishadan soʻzlab berdi(ki, Oisha shunday) dedi: «Rasululloh ﷺ (safarga) chiqmoqchi boʻ lganlarida, zavjalari orasida qurʼa (chek) tashlar edilar; qaysisining chegi chiqsa, Rasululloh ﷺ uni oʻ zlari bilan (safarga) olib chiqar edilar. Bir gʻazotda oramizda qurʼa tashladilar; mening chegim chiqdi va men Rasululloh ﷺ bilan (safarga) chiqdim — bu hijob (oyati) nozil boʻ lganidan keyin (edi). Men hovdaj (kajava)imda koʻ tarilar va unda tushirilar edim. Biz yurib ketdik; Rasululloh ﷺ oʻ sha gʻazotlaridan qaytgach, biz Madinaga yaqinlashib (qaytib) kelayotganimizda, u zot bir kechasi (yana) yurishga (joʻnashga) ruxsat berdilar. Yurishga ruxsat berilgan paytda men (oʻrnimdan) turib, (qisalgan hojatim uchun) yurib, qoʻ shindan oʻ tib ketdim. Hojatimni bitirgach, manzilimga (yuk-ulovimga) qaytdim — birdan zafor (yaman) marvarididan (boʻ lgan) marjonim uzilib (tush)gan edi. Men marjonimni izlab qoldim; uni izlash meni (oʻ sha yerda) ushlab qoldi.» «Menga (hovdajni) yuklaydigan guruh kelib, hovdajimni koʻ tardi va uni — men mingan tuyamga — yukladi; ular meni uning ichida (deb) oʻylar edilar. Oʻ sha paytlarda ayollar yengil edi — ularni goʻ sht (semizlik) ogʻ irlashtirmas edi, ular taomdan (faqat) ozgina (luqma) yer edi. Shu sababli qavm hovdajni koʻ targanida, uning yengilligini (sezib) gʻalati (deb) bilmadi; men yosh juvon edim. Ular tuyani (haydab) joʻnatdi va yurib ketdi. Men marjonimni — qoʻ shin oʻ tib ketganidan keyin — topdim va ularning manziliga keldim, (lekin) u yerda na (meni) chaqiruvchi, na javob beruvchi (hech kim) yoʻq edi. Men oʻ zim (avval) boʻ lgan joyimga keldim va ular meni yoʻqotib, mening oldimga qaytishadi deb oʻyladim. Men manzilimda oʻ tirgan paytimda, koʻ zim (uyquga) gʻolib keldi va uxlab qoldim. Safvon ibn Muattal as-Sulamiy — soʻng az-Zakvoniy — qoʻ shinning ortida (yurar) edi; u kechasi yoʻ lga tushib, tongda mening manzilim yonida boʻ ldi. U uxlab yotgan bir inson(ning) qorasini koʻ rdi va mening oldimga keldi; meni koʻ rganida tanidi — chunki u meni hijobdan oldin koʻ rgan edi. Men uning ‹inna lillahi va inna ilayhi rojiun› deganida — meni taniganida — uygʻ onib ketdim va yuzimni jilbobim bilan yopdim. Allohga qasamki, u menga bir ogʻ iz (ham) gapirmadi va men undan — ‹inna lillah...› (degani)dan boshqa bir ogʻ iz (ham) eshitmadim. U ulovini choʻ ktirdi va uning (oldingi) oyoqlariga bosdi (uni turgʻazdi); men unga mindim. U meni — ulovni yetaklab — joʻnadi, to biz qoʻ shinga — ular kun qizigan (peshin) paytda tushib (toʻ xtab turgan) da — yetib keldik. Bas, halok boʻ lgan (gunohga botgan) kishi halok boʻ ldi; ifkni oʻ z zimmasiga olgan (kishi) — Abdulloh ibn Ubayy ibn Salul edi.» «Biz Madinaga keldik; men kelganimdan keyin bir oy kasal boʻ ldim — odamlar ifk ahlining gapiga (shoʻngʻib) berilgan edi, men esa bundan hech narsani sezmas edim. Kasalligimda meni shubhaga solgan (narsa) — Rasululloh ﷺdan men kasal boʻ lganimda koʻ radigan (odatdagi) mehribonlikni (endi) koʻ rmaganim edi: Rasululloh ﷺ mening oldimga kirib, salom berar, soʻng: ‹U (kasaling) qanday?› der, soʻng (chiqib) ketar edilar. Mana shu meni shubhaga solar edi, (lekin) men (yomonlikni) sezmas edim, to men sogʻ ayganimdan keyin (uydan) chiqdim. Men bilan Ummu Mistah Manosiʼ tomonga chiqdi — u bizning hojatxonamiz (joyimiz) edi; biz faqat kechadan-kechaga chiqar edik — bu — uylarimizning yaqinida tuvalet (qulflar) qilib olishimizdan oldin (edi); bizning ishimiz — qadimgi arablarning ishidek — sahroda (ochiq joyda) hojat bitkazish edi. Biz qulflarni uylarimiz yonida qilishdan (ularning hididan) ozor topar edik. Men va Ummu Mistah — u Abu Ruhm ibn Abdumanofning qizi, onasi esa Saxr ibn Omirning qizi, Abu Bakr Siddiqning xolasi; oʻgʻ li esa Mistah ibn Usosa — (birga) joʻnadik. Men va Ummu Mistah — ishimizni bitirgach — uyim tomonga qaytdik. Ummu Mistah oʻ z roʻ molida (etagida) qoqildi va: ‹Mistah halok boʻ lsin (sharmanda boʻ lsin)!› dedi. Men unga: ‹Yomon (gap) aytding; Badrda (jangda) qatnashgan kishini soʻ kayapsanmi?› dedim. U: ‹Ey sodda(jon), u aytgan (gap)ni eshitmadingmi?› dedi. Men: ‹U nima dedi?› dedim. Shunda u menga ifk ahlining gapini aytdi; men kasalligim ustiga (yana) kasal qoʻ shdim.» «Uyimga qaytgach, Rasululloh ﷺ mening oldimga kirdilar — yaʼni salom berdilar — soʻng: ‹U (kasaling) qanday?› dedilar. Men: ‹Ota-onamning oldiga borishimga ruxsat berasizmi?› dedim — men oʻ sha paytda xabarni ular tomonidan aniqlab (yaqindan bilib) olmoqchi edim. Rasululloh ﷺ menga ruxsat berdilar; men ota-onamning oldiga kelib, onamga: ‹Ey onajon, odamlar nima (gap) gapirayotir?› dedim. U: ‹Ey qizalogʻ im, oʻ zingga yengillik qil; Allohga qasamki, kam (hollarda) boʻ ladiki, bir chiroyli ayol — uni sevadigan bir erning huzurida, uning kundoshlari boʻ lsa — ular unga (gap) koʻ paytirmay (qoʻ ymaydi)› dedi. Men: ‹Subhanalloh! Odamlar buni gapirdimi?› dedim. Men oʻ sha kechasi — tongga qadar — yigʻ lab chiqdim; koʻ z yoshim tinmas, koʻ zimga uyqu surma (qoʻ ndirmas) edi. Tongda (ham) yigʻ lab (turgan) edim. Vahy kechikganida, Rasululloh ﷺ — ahlidan ajralish (taloq) haqida ular bilan maslahat qilish uchun — Ali ibn Abu Tolib va Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhumo)ni chaqirdilar. Usoma ibn Zayd Rasululloh ﷺga — u zotning ahli pok ekanini bilgani va oʻ z koʻ nglida ularga (boʻ lgan) muhabbatini (bilgani) bilan — ishora (maslahat) qildi va: ‹Ey Allohning Rasuli, (u) sizning ahlingiz; biz faqat yaxshilik bilamiz› dedi. Ali ibn Abu Tolib esa: ‹Ey Allohning Rasuli, Alloh sizga torlik qilmagan; undan boshqa ayollar koʻ p; (lekin) chorini (xizmatkor qizni) soʻrab koʻ ring — u sizga rost (gapni) aytadi› dedi. Shunda Rasululloh ﷺ Barirani chaqirib: ‹Ey Barira, sen unda seni shubhaga soladigan biror narsani koʻ rdingmi?› dedilar. Barira: ‹Yoʻq — seni haq bilan yuborgan Zotga qasamki — men unda ayblab boʻ ladigan (biror) ishni — uning yosh juvon ekani, oilasining xamiri (ustida) uxlab qolib, echki (kelib) uni yeb ketishidan boshqa — koʻ rmaganman› dedi.» «Soʻng Rasululloh ﷺ (oʻrnidan) turib, oʻ sha kuni Abdulloh ibn Ubayy ibn Salul (sababli oʻ zlariga) uzr (yordamchi) izladilar. Rasululloh ﷺ — minbar ustida (turgan holda) — (shunday) dedilar: ‹Ey musulmonlar jamoasi, oilam haqida menga ozori (gapi) yetgan bir kishidan meni kim (himoya qilib) maʼzur (oqlaydi)? Allohga qasamki, men oilamda faqat yaxshilik bilaman; ular bir kishini (ham) zikr qildi — men u haqda faqat yaxshilik bilaman; u mening oilam huzuriga faqat men bilan birga kirar edi›. Shunda Saʼd ibn Muoz al-Ansoriy (oʻrnidan) turib: ‹Ey Allohning Rasuli, men sizni undan (himoya qilib) maʼzur qilaman: agar u Avs(qabilasi)dan boʻ lsa, men uning boʻ ynini uraman; agar u bizning birodarlarimizdan — Xazraj(qabilasi)dan — boʻ lsa, bizga buyuring — biz amringizni bajaramiz› dedi. Shunda Saʼd ibn Uboda (oʻrnidan) turdi — u Xazrajning sayyidi edi va bundan oldin solih kishi edi, lekin uni (qabilaviy) hamiyat (gʻ ayrat) qamrab oldi — va Saʼd(ibn Muoz)ga: ‹Yolgʻon aytding! Allohning umriga qasamki, sen uni oʻ ldirmaysan va uni oʻ ldirishga qodir (ham) emassan› dedi. Shunda Usayd ibn Huzayr (oʻrnidan) turdi — u Saʼdning amakivachchasi edi — va Saʼd ibn Ubodaga: ‹Yolgʻon aytding! Allohning umriga qasamki, biz uni albatta oʻ ldiramiz; sen — munofiqsan, munofiqlar tomonidan jidallashyapsan› dedi. Avs va Xazraj — ikki qabila — bir-biriga qoʻ zgʻ aldi, hatto janjal qilishga (urishga) shaylandi; Rasululloh ﷺ esa minbar ustida turar edilar. Rasululloh ﷺ ularni — tinchlangunlaricha — bosib (yumshatib) turaverdilar, soʻng (oʻ zlari ham) jim boʻ ldilar.» «Men oʻ sha kunimni — koʻ z yoshim tinmay, koʻ zimga uyqu surma qoʻ nmay — oʻ tkazdim. Ota-onam mening oldimda (tunni) tongga uladi — men ikki kecha va bir kun — koʻ zimga uyqu (surma) qoʻ nmay, koʻ z yoshim tinmay — yigʻ lagan edim; ular yigʻ i jigarimni yorib yuboradi (oʻ ldiradi) deb oʻylar edi. Ular mening oldimda oʻ tirgan, men esa yigʻ lab turgan paytimda, ansorlardan bir ayol mendan (kirishga) ruxsat soʻradi; men unga ruxsat berdim; u (kelib) men bilan birga yigʻ lab oʻ tirdi. Biz shu holda ekanimizda, Rasululloh ﷺ bizning oldimizga kirdilar va salom berib, soʻng oʻ tirdilar. U zot — shu (gaplar) aytilganidan beri mening yonimda oʻ tirmagan edilar; u zotga mening (ishim) haqida bir oy davomida vahy kelmagan edi. Rasululloh ﷺ oʻ tirgach, tashahhud (shahodat) aytdilar, soʻng: ‹Ammo baʼd, ey Oisha, menga sen haqda shunday-shunday (gap) yetdi; agar pok boʻ lsang, tezda Alloh seni pok (deb) chiqaradi; agar bir gunoh qilgan boʻ lsang, Allohdan magʻ firat soʻra va Unga tavba qil; chunki banda gunohini iqror etib, soʻng Allohga tavba qilsa, Alloh uning tavbasini qabul qiladi› dedilar. Rasululloh ﷺ gaplarini tugatgach, mening koʻ z yoshim — undan bir tomchi (ham) sezmaydigan darajada — qurib qoldi. Men otamga: ‹Rasululloh ﷺga u aytgan (gap) haqida javob bering› dedim. U: ‹Allohga qasamki, men Rasululloh ﷺga nima deyishimni bilmayman› dedi. Men onamga: ‹Rasululloh ﷺga javob bering› dedim. U: ‹Rasululloh ﷺga nima deyishimni bilmayman› dedi. Shunda men — koʻ p Qurʼon oʻqimaydigan yosh juvon (boʻ lganim holda) — (shunday) dedim: ‹Allohga qasamki, men sizlar bu hadisni eshitib, u koʻ nglingizda qaror topgan va uni tasdiqlaganingizni (yaxshi) bilaman; agar men sizlarga: ‹Men pokman› desam — Alloh men pok ekanimni biladi — sizlar meni tasdiqlamaysiz; agar bir ishni iqror etsam — Alloh men undan pok ekanimni biladi — sizlar meni (albatta) tasdiqlaysiz. Allohga qasamki, men sizlarga — Abu Yusuf (Yaʼqub) aytgan soʻzdan boshqa — misol topmayman; u: ‹...Bas, (menga) chiroyli sabr (lozim); va siz vasf qilayotgan (ishda) yordam soʻraladigan — Allohdir› (Yusuf surasi, 18) degan›. Soʻng men oʻ girilib, oʻ rnimda yotib oldim.» «Oʻ sha paytda men oʻ z pokligimni va Alloh meni pokligim bilan (albatta) oqlashini bilar edim; lekin Allohga qasamki, men Alloh mening ishimda — (doimo) tilovat qilinadigan vahy nozil qiladi deb oʻylamas edim; mening ishim oʻ z nazarimda — Alloh u haqda tilovat qilinadigan bir soʻz aytishidan koʻ ra — kichikroq (arzimasroq) edi; lekin men Rasululloh ﷺ tushida — Alloh meni u bilan oqlaydigan — bir tush koʻ rishini umid qilar edim. Allohga qasamki, Rasululloh ﷺ oʻ z (oʻrni)dan jilmadilar va uy ahlidan biror kishi (ham) chiqmadi, to u zotga (vahy) nozil qilindi. U zotni — odatda tutadigan — ogʻ ir holat tutdi, hatto u zotdan — sovuq kun boʻ lishiga qaramay — nozil qilinayotgan soʻzning ogʻ irligidan marvarid (donlari) kabi ter quyildi. Rasululloh ﷺdan (bu holat) koʻ tarilganida, u zot kulib turgan holda koʻ tarildi; u zot aytgan birinchi soʻz: ‹Ey Oisha, Alloh azza va jalla seni pok (deb) chiqardi!› (degani) boʻ ldi. Onam: ‹U zotning oldiga tur (bor)!› dedi. Men: ‹Allohga qasamki, men u zotning oldiga turmayman va faqat Alloh azza va jallaga hamd aytaman› dedim. Alloh ‹Albatta ifk (boʻ hton)ni keltirganlar — sizlardan bir guruhdir; uni (oʻ zingizga) yomonlik deb oʻylamanglar...› (Nur surasi, 11) (degan) oʻn oyatning hammasini nozil qildi. Alloh bularni mening pokligim haqida nozil qilgach, Abu Bakr Siddiq (roziyallohu anhu) — u Mistah ibn Usosaga — qarindoshligi va kambagʻ alligi sababli — nafaqa berar edi — : ‹Allohga qasamki, Mistah Oishaga aytgan (gap)ni aytganidan keyin, men unga aslo hech narsa bermayman› dedi. Shunda Alloh: ‹Sizlardan fazl va kenglik egalari boʻ lganlar — qarindoshlarga, miskinlarga va Alloh yoʻ lida hijrat qilganlarga (sadaqa) bermaslikka qasam ichmasinlar; afv etsinlar va kechirsinlar; Allohning sizlarni magʻ firat qilishini yoqtirmaysizmi? Alloh — Magʻ firatli, Rahmli(dir)› (Nur surasi, 22) (oyatini) nozil qildi. Abu Bakr: ‹Ha, Allohga qasamki, men Allohning meni magʻ firat qilishini yoqtiraman› dedi va Mistahga — unga berar edigan — nafaqani qaytardi va: ‹Allohga qasamki, men uni undan aslo tortib olmayman› dedi. Oisha aytdi: Rasululloh ﷺ Zaynab bint Jahshdan (ham) mening ishim haqida soʻrar edilar; u zot: ‹Ey Zaynab, nima bilasan yoki koʻ rding?› dedilar. U: ‹Ey Allohning Rasuli, men quloqim va koʻ zimni (yolgʻondan) saqlayman; men faqat yaxshilik bilaman› dedi. U — Rasululloh ﷺning zavjalari ichida men bilan (husnda) bahslashadigan (tenglashadigan) (ayol) edi; Alloh uni taqvo (varaʼ) bilan saqladi. Uning singlisi Hamna esa uning uchun (men bilan) urishishga tushdi; bas, u (Hamna) ifk ahlidan halok boʻ lganlar qatorida halok boʻ ldi (gunohga botdi).»(Ибн Шиҳоб аз-Зуҳрий айтди:) Менга Урва ибн Зубайр, Саъид ибнул-Мусайяб, Алқама ибн Ваққос ва Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утба ибн Масъуд — Пайғамбар ﷺнинг завжаси Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳадиси ҳақида, ифк (бў ҳтон) аҳли унга ў з (тў ҳмат)ларини айтганида ва Аллоҳ уни улар айтган (нарса)дан пок (деб) чиқарган (воқеа ҳақида) — хабар берди. Ҳар бири менга ҳадиснинг бир қисмини сўзлаб берди; уларнинг баъзи ҳадиси баъзисини тасдиқлайди — гарчанд баъзилари уни баъзисидан кў ра яхшироқ сақлаган (бў лса ҳам). Урва менга Оишадан сўзлаб берди(ки, Оиша шундай) деди: «Расулуллоҳ ﷺ (сафарга) чиқмоқчи бў лганларида, завжалари орасида қуръа (чек) ташлар эдилар; қайсисининг чеги чиқса, Расулуллоҳ ﷺ уни ў злари билан (сафарга) олиб чиқар эдилар. Бир ғазотда орамизда қуръа ташладилар; менинг чегим чиқди ва мен Расулуллоҳ ﷺ билан (сафарга) чиқдим — бу ҳижоб (ояти) нозил бў лганидан кейин (эди). Мен ҳовдаж (кажава)имда кў тарилар ва унда туширилар эдим. Биз юриб кетдик; Расулуллоҳ ﷺ ў ша ғазотларидан қайтгач, биз Мадинага яқинлашиб (қайтиб) келаётганимизда, у зот бир кечаси (яна) юришга (жўнашга) рухсат бердилар. Юришга рухсат берилган пайтда мен (ўрнимдан) туриб, (қисалган ҳожатим учун) юриб, қў шиндан ў тиб кетдим. Ҳожатимни битиргач, манзилимга (юк-уловимга) қайтдим — бирдан зафор (яман) марваридидан (бў лган) маржоним узилиб (туш)ган эди. Мен маржонимни излаб қолдим; уни излаш мени (ў ша ерда) ушлаб қолди.» «Менга (ҳовдажни) юклайдиган гуруҳ келиб, ҳовдажимни кў тарди ва уни — мен минган туямга — юклади; улар мени унинг ичида (деб) ўйлар эдилар. Ў ша пайтларда аёллар енгил эди — уларни гў шт (семизлик) оғ ирлаштирмас эди, улар таомдан (фақат) озгина (луқма) ер эди. Шу сабабли қавм ҳовдажни кў тарганида, унинг енгиллигини (сезиб) ғалати (деб) билмади; мен ёш жувон эдим. Улар туяни (ҳайдаб) жўнатди ва юриб кетди. Мен маржонимни — қў шин ў тиб кетганидан кейин — топдим ва уларнинг манзилига келдим, (лекин) у ерда на (мени) чақирувчи, на жавоб берувчи (ҳеч ким) йўқ эди. Мен ў зим (аввал) бў лган жойимга келдим ва улар мени йўқотиб, менинг олдимга қайтишади деб ўйладим. Мен манзилимда ў тирган пайтимда, кў зим (уйқуга) ғолиб келди ва ухлаб қолдим. Сафвон ибн Муаттал ас-Суламий — сўнг аз-Заквоний — қў шиннинг ортида (юрар) эди; у кечаси йў лга тушиб, тонгда менинг манзилим ёнида бў лди. У ухлаб ётган бир инсон(нинг) қорасини кў рди ва менинг олдимга келди; мени кў рганида таниди — чунки у мени ҳижобдан олдин кў рган эди. Мен унинг ‹инна лиллаҳи ва инна илайҳи рожиун› деганида — мени таниганида — уйғ ониб кетдим ва юзимни жилбобим билан ёпдим. Аллоҳга қасамки, у менга бир оғ из (ҳам) гапирмади ва мен ундан — ‹инна лиллаҳ...› (дегани)дан бошқа бир оғ из (ҳам) эшитмадим. У уловини чў ктирди ва унинг (олдинги) оёқларига босди (уни турғазди); мен унга миндим. У мени — уловни етаклаб — жўнади, то биз қў шинга — улар кун қизиган (пешин) пайтда тушиб (тў хтаб турган) да — етиб келдик. Бас, ҳалок бў лган (гуноҳга ботган) киши ҳалок бў лди; ифкни ў з зиммасига олган (киши) — Абдуллоҳ ибн Убайй ибн Салул эди.» «Биз Мадинага келдик; мен келганимдан кейин бир ой касал бў лдим — одамлар ифк аҳлининг гапига (шўнғиб) берилган эди, мен эса бундан ҳеч нарсани сезмас эдим. Касаллигимда мени шубҳага солган (нарса) — Расулуллоҳ ﷺдан мен касал бў лганимда кў радиган (одатдаги) меҳрибонликни (энди) кў рмаганим эди: Расулуллоҳ ﷺ менинг олдимга кириб, салом берар, сўнг: ‹У (касалинг) қандай?› дер, сўнг (чиқиб) кетар эдилар. Мана шу мени шубҳага солар эди, (лекин) мен (ёмонликни) сезмас эдим, то мен соғ айганимдан кейин (уйдан) чиқдим. Мен билан Умму Мистаҳ Маносиъ томонга чиқди — у бизнинг ҳожатхонамиз (жойимиз) эди; биз фақат кечадан-кечага чиқар эдик — бу — уйларимизнинг яқинида тувалет (қулфлар) қилиб олишимиздан олдин (эди); бизнинг ишимиз — қадимги арабларнинг ишидек — саҳрода (очиқ жойда) ҳожат битказиш эди. Биз қулфларни уйларимиз ёнида қилишдан (уларнинг ҳидидан) озор топар эдик. Мен ва Умму Мистаҳ — у Абу Руҳм ибн Абдуманофнинг қизи, онаси эса Сахр ибн Омирнинг қизи, Абу Бакр Сиддиқнинг холаси; ўғ ли эса Мистаҳ ибн Усоса — (бирга) жўнадик. Мен ва Умму Мистаҳ — ишимизни битиргач — уйим томонга қайтдик. Умму Мистаҳ ў з рў молида (этагида) қоқилди ва: ‹Мистаҳ ҳалок бў лсин (шарманда бў лсин)!› деди. Мен унга: ‹Ёмон (гап) айтдинг; Бадрда (жангда) қатнашган кишини сў каяпсанми?› дедим. У: ‹Эй содда(жон), у айтган (гап)ни эшитмадингми?› деди. Мен: ‹У нима деди?› дедим. Шунда у менга ифк аҳлининг гапини айтди; мен касаллигим устига (яна) касал қў шдим.» «Уйимга қайтгач, Расулуллоҳ ﷺ менинг олдимга кирдилар — яъни салом бердилар — сўнг: ‹У (касалинг) қандай?› дедилар. Мен: ‹Ота-онамнинг олдига боришимга рухсат берасизми?› дедим — мен ў ша пайтда хабарни улар томонидан аниқлаб (яқиндан билиб) олмоқчи эдим. Расулуллоҳ ﷺ менга рухсат бердилар; мен ота-онамнинг олдига келиб, онамга: ‹Эй онажон, одамлар нима (гап) гапираётир?› дедим. У: ‹Эй қизалоғ им, ў зингга енгиллик қил; Аллоҳга қасамки, кам (ҳолларда) бў ладики, бир чиройли аёл — уни севадиган бир эрнинг ҳузурида, унинг кундошлари бў лса — улар унга (гап) кў пайтирмай (қў ймайди)› деди. Мен: ‹Субҳаналлоҳ! Одамлар буни гапирдими?› дедим. Мен ў ша кечаси — тонгга қадар — йиғ лаб чиқдим; кў з ёшим тинмас, кў зимга уйқу сурма (қў ндирмас) эди. Тонгда (ҳам) йиғ лаб (турган) эдим. Ваҳй кечикганида, Расулуллоҳ ﷺ — аҳлидан ажралиш (талоқ) ҳақида улар билан маслаҳат қилиш учун — Али ибн Абу Толиб ва Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо)ни чақирдилар. Усома ибн Зайд Расулуллоҳ ﷺга — у зотнинг аҳли пок эканини билгани ва ў з кў нглида уларга (бў лган) муҳаббатини (билгани) билан — ишора (маслаҳат) қилди ва: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, (у) сизнинг аҳлингиз; биз фақат яхшилик биламиз› деди. Али ибн Абу Толиб эса: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ сизга торлик қилмаган; ундан бошқа аёллар кў п; (лекин) чорини (хизматкор қизни) сўраб кў ринг — у сизга рост (гапни) айтади› деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Барирани чақириб: ‹Эй Барира, сен унда сени шубҳага соладиган бирор нарсани кў рдингми?› дедилар. Барира: ‹Йўқ — сени ҳақ билан юборган Зотга қасамки — мен унда айблаб бў ладиган (бирор) ишни — унинг ёш жувон экани, оиласининг хамири (устида) ухлаб қолиб, эчки (келиб) уни еб кетишидан бошқа — кў рмаганман› деди.» «Сўнг Расулуллоҳ ﷺ (ўрнидан) туриб, ў ша куни Абдуллоҳ ибн Убайй ибн Салул (сабабли ў зларига) узр (ёрдамчи) изладилар. Расулуллоҳ ﷺ — минбар устида (турган ҳолда) — (шундай) дедилар: ‹Эй мусулмонлар жамоаси, оилам ҳақида менга озори (гапи) етган бир кишидан мени ким (ҳимоя қилиб) маъзур (оқлайди)? Аллоҳга қасамки, мен оиламда фақат яхшилик биламан; улар бир кишини (ҳам) зикр қилди — мен у ҳақда фақат яхшилик биламан; у менинг оилам ҳузурига фақат мен билан бирга кирар эди›. Шунда Саъд ибн Муоз ал-Ансорий (ўрнидан) туриб: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, мен сизни ундан (ҳимоя қилиб) маъзур қиламан: агар у Авс(қабиласи)дан бў лса, мен унинг бў йнини ураман; агар у бизнинг биродарларимиздан — Хазраж(қабиласи)дан — бў лса, бизга буюринг — биз амрингизни бажарамиз› деди. Шунда Саъд ибн Убода (ўрнидан) турди — у Хазражнинг саййиди эди ва бундан олдин солиҳ киши эди, лекин уни (қабилавий) ҳамият (ғ айрат) қамраб олди — ва Саъд(ибн Муоз)га: ‹Ёлғон айтдинг! Аллоҳнинг умрига қасамки, сен уни ў лдирмайсан ва уни ў лдиришга қодир (ҳам) эмассан› деди. Шунда Усайд ибн Ҳузайр (ўрнидан) турди — у Саъднинг амакиваччаси эди — ва Саъд ибн Убодага: ‹Ёлғон айтдинг! Аллоҳнинг умрига қасамки, биз уни албатта ў лдирамиз; сен — мунофиқсан, мунофиқлар томонидан жидаллашяпсан› деди. Авс ва Хазраж — икки қабила — бир-бирига қў зғ алди, ҳатто жанжал қилишга (уришга) шайланди; Расулуллоҳ ﷺ эса минбар устида турар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ уларни — тинчлангунларича — босиб (юмшатиб) туравердилар, сўнг (ў злари ҳам) жим бў лдилар.» «Мен ў ша кунимни — кў з ёшим тинмай, кў зимга уйқу сурма қў нмай — ў тказдим. Ота-онам менинг олдимда (тунни) тонгга улади — мен икки кеча ва бир кун — кў зимга уйқу (сурма) қў нмай, кў з ёшим тинмай — йиғ лаган эдим; улар йиғ и жигаримни ёриб юборади (ў лдиради) деб ўйлар эди. Улар менинг олдимда ў тирган, мен эса йиғ лаб турган пайтимда, ансорлардан бир аёл мендан (киришга) рухсат сўради; мен унга рухсат бердим; у (келиб) мен билан бирга йиғ лаб ў тирди. Биз шу ҳолда эканимизда, Расулуллоҳ ﷺ бизнинг олдимизга кирдилар ва салом бериб, сўнг ў тирдилар. У зот — шу (гаплар) айтилганидан бери менинг ёнимда ў тирмаган эдилар; у зотга менинг (ишим) ҳақида бир ой давомида ваҳй келмаган эди. Расулуллоҳ ﷺ ў тиргач, ташаҳҳуд (шаҳодат) айтдилар, сўнг: ‹Аммо баъд, эй Оиша, менга сен ҳақда шундай-шундай (гап) етди; агар пок бў лсанг, тезда Аллоҳ сени пок (деб) чиқаради; агар бир гуноҳ қилган бў лсанг, Аллоҳдан мағ фират сўра ва Унга тавба қил; чунки банда гуноҳини иқрор этиб, сўнг Аллоҳга тавба қилса, Аллоҳ унинг тавбасини қабул қилади› дедилар. Расулуллоҳ ﷺ гапларини тугатгач, менинг кў з ёшим — ундан бир томчи (ҳам) сезмайдиган даражада — қуриб қолди. Мен отамга: ‹Расулуллоҳ ﷺга у айтган (гап) ҳақида жавоб беринг› дедим. У: ‹Аллоҳга қасамки, мен Расулуллоҳ ﷺга нима дейишимни билмайман› деди. Мен онамга: ‹Расулуллоҳ ﷺга жавоб беринг› дедим. У: ‹Расулуллоҳ ﷺга нима дейишимни билмайман› деди. Шунда мен — кў п Қуръон ўқимайдиган ёш жувон (бў лганим ҳолда) — (шундай) дедим: ‹Аллоҳга қасамки, мен сизлар бу ҳадисни эшитиб, у кў нглингизда қарор топган ва уни тасдиқлаганингизни (яхши) биламан; агар мен сизларга: ‹Мен покман› десам — Аллоҳ мен пок эканимни билади — сизлар мени тасдиқламайсиз; агар бир ишни иқрор эцам — Аллоҳ мен ундан пок эканимни билади — сизлар мени (албатта) тасдиқлайсиз. Аллоҳга қасамки, мен сизларга — Абу Юсуф (Яъқуб) айтган сўздан бошқа — мисол топмайман; у: ‹...Бас, (менга) чиройли сабр (лозим); ва сиз васф қилаётган (ишда) ёрдам сўраладиган — Аллоҳдир› (Юсуф сураси, 18) деган›. Сўнг мен ў гирилиб, ў рнимда ётиб олдим.» «Ў ша пайтда мен ў з поклигимни ва Аллоҳ мени поклигим билан (албатта) оқлашини билар эдим; лекин Аллоҳга қасамки, мен Аллоҳ менинг ишимда — (доимо) тиловат қилинадиган ваҳй нозил қилади деб ўйламас эдим; менинг ишим ў з назаримда — Аллоҳ у ҳақда тиловат қилинадиган бир сўз айтишидан кў ра — кичикроқ (арзимасроқ) эди; лекин мен Расулуллоҳ ﷺ тушида — Аллоҳ мени у билан оқлайдиган — бир туш кў ришини умид қилар эдим. Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ ﷺ ў з (ўрни)дан жилмадилар ва уй аҳлидан бирор киши (ҳам) чиқмади, то у зотга (ваҳй) нозил қилинди. У зотни — одатда тутадиган — оғ ир ҳолат тутди, ҳатто у зотдан — совуқ кун бў лишига қарамай — нозил қилинаётган сўзнинг оғ ирлигидан марварид (донлари) каби тер қуйилди. Расулуллоҳ ﷺдан (бу ҳолат) кў тарилганида, у зот кулиб турган ҳолда кў тарилди; у зот айтган биринчи сўз: ‹Эй Оиша, Аллоҳ азза ва жалла сени пок (деб) чиқарди!› (дегани) бў лди. Онам: ‹У зотнинг олдига тур (бор)!› деди. Мен: ‹Аллоҳга қасамки, мен у зотнинг олдига турмайман ва фақат Аллоҳ азза ва жаллага ҳамд айтаман› дедим. Аллоҳ ‹Албатта ифк (бў ҳтон)ни келтирганлар — сизлардан бир гуруҳдир; уни (ў зингизга) ёмонлик деб ўйламанглар...› (Нур сураси, 11) (деган) ўн оятнинг ҳаммасини нозил қилди. Аллоҳ буларни менинг поклигим ҳақида нозил қилгач, Абу Бакр Сиддиқ (розияллоҳу анҳу) — у Мистаҳ ибн Усосага — қариндошлиги ва камбағ аллиги сабабли — нафақа берар эди — : ‹Аллоҳга қасамки, Мистаҳ Оишага айтган (гап)ни айтганидан кейин, мен унга асло ҳеч нарса бермайман› деди. Шунда Аллоҳ: ‹Сизлардан фазл ва кенглик эгалари бў лганлар — қариндошларга, мискинларга ва Аллоҳ йў лида ҳижрат қилганларга (садақа) бермасликка қасам ичмасинлар; афв эцинлар ва кечирсинлар; Аллоҳнинг сизларни мағ фират қилишини ёқтирмайсизми? Аллоҳ — Мағ фиратли, Раҳмли(дир)› (Нур сураси, 22) (оятини) нозил қилди. Абу Бакр: ‹Ҳа, Аллоҳга қасамки, мен Аллоҳнинг мени мағ фират қилишини ёқтираман› деди ва Мистаҳга — унга берар эдиган — нафақани қайтарди ва: ‹Аллоҳга қасамки, мен уни ундан асло тортиб олмайман› деди. Оиша айтди: Расулуллоҳ ﷺ Зайнаб бинт Жаҳшдан (ҳам) менинг ишим ҳақида сўрар эдилар; у зот: ‹Эй Зайнаб, нима биласан ёки кў рдинг?› дедилар. У: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, мен қулоқим ва кў зимни (ёлғондан) сақлайман; мен фақат яхшилик биламан› деди. У — Расулуллоҳ ﷺнинг завжалари ичида мен билан (ҳуснда) баҳслашадиган (тенглашадиган) (аёл) эди; Аллоҳ уни тақво (вараъ) билан сақлади. Унинг синглиси Ҳамна эса унинг учун (мен билан) уришишга тушди; бас, у (Ҳамна) ифк аҳлидан ҳалок бў лганлар қаторида ҳалок бў лди (гуноҳга ботди).»
وَقَالَ أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ لَمَّا ذُكِرَ مِنْ شَأْنِي الَّذِي ذُكِرَ وَمَا عَلِمْتُ بِهِ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيَّ خَطِيبًا، فَتَشَهَّدَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ أَشِيرُوا عَلَىَّ فِي أُنَاسٍ أَبَنُوا أَهْلِي، وَايْمُ اللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي مِنْ سُوءٍ، وَأَبَنُوهُمْ بِمَنْ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ قَطُّ، وَلاَ يَدْخُلُ بَيْتِي قَطُّ إِلاَّ وَأَنَا حَاضِرٌ، وَلاَ غِبْتُ فِي سَفَرٍ إِلاَّ غَابَ مَعِي ". فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ فَقَالَ ائْذَنْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ نَضْرِبَ أَعْنَاقَهُمْ، وَقَامَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي الْخَزْرَجِ، وَكَانَتْ أُمُّ حَسَّانَ بْنِ ثَابِتٍ مِنْ رَهْطِ ذَلِكَ الرَّجُلِ، فَقَالَ كَذَبْتَ، أَمَا وَاللَّهِ، أَنْ لَوْ كَانُوا مِنَ الأَوْسِ مَا أَحْبَبْتَ أَنْ تُضْرَبَ أَعْنَاقُهُمْ. حَتَّى كَادَ أَنْ يَكُونَ بَيْنَ الأَوْسِ وَالْخَزْرَجِ شَرٌّ فِي الْمَسْجِدِ، وَمَا عَلِمْتُ فَلَمَّا كَانَ مَسَاءُ ذَلِكَ الْيَوْمِ خَرَجْتُ لِبَعْضِ حَاجَتِي وَمَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ. فَعَثَرَتْ وَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ. فَقُلْتُ أَىْ أُمِّ تَسُبِّينَ ابْنَكِ وَسَكَتَتْ ثُمَّ عَثَرَتِ الثَّانِيَةَ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ، فَقُلْتُ لَهَا تَسُبِّينَ ابْنَكِ ثُمَّ عَثَرَتِ الثَّالِثَةَ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ. فَانْتَهَرْتُهَا، فَقَالَتْ وَاللَّهِ مَا أَسُبُّهُ إِلاَّ فِيكِ. فَقُلْتُ فِي أَىِّ شَأْنِي قَالَتْ فَبَقَرَتْ لِي الْحَدِيثَ فَقُلْتُ وَقَدْ كَانَ هَذَا قَالَتْ نَعَمْ وَاللَّهِ، فَرَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي كَأَنَّ الَّذِي خَرَجْتُ لَهُ لاَ أَجِدُ مِنْهُ قَلِيلاً وَلاَ كَثِيرًا، وَوُعِكْتُ فَقُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْسِلْنِي إِلَى بَيْتِ أَبِي. فَأَرْسَلَ مَعِي الْغُلاَمَ، فَدَخَلْتُ الدَّارَ فَوَجَدْتُ أُمَّ رُومَانَ فِي السُّفْلِ وَأَبَا بَكْرٍ فَوْقَ الْبَيْتِ يَقْرَأُ. فَقَالَتْ أُمِّي مَا جَاءَ بِكِ يَا بُنَيَّةُ فَأَخْبَرْتُهَا وَذَكَرْتُ لَهَا الْحَدِيثَ، وَإِذَا هُوَ لَمْ يَبْلُغْ مِنْهَا مِثْلَ مَا بَلَغَ مِنِّي، فَقَالَتْ يَا بُنَيَّةُ خَفِّضِي عَلَيْكِ الشَّأْنَ، فَإِنَّهُ وَاللَّهِ، لَقَلَّمَا كَانَتِ امْرَأَةٌ حَسْنَاءُ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا، لَهَا ضَرَائِرُ، إِلاَّ حَسَدْنَهَا وَقِيلَ فِيهَا. وَإِذَا هُوَ لَمْ يَبْلُغْ مِنْهَا مَا بَلَغَ مِنِّي، قُلْتُ وَقَدْ عَلِمَ بِهِ أَبِي قَالَتْ نَعَمْ. قُلْتُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ نَعَمْ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتَعْبَرْتُ وَبَكَيْتُ، فَسَمِعَ أَبُو بَكْرٍ صَوْتِي وَهْوَ فَوْقَ الْبَيْتِ يَقْرَأُ، فَنَزَلَ فَقَالَ لأُمِّي مَا شَأْنُهَا قَالَتْ بَلَغَهَا الَّذِي ذُكِرَ مِنْ شَأْنِهَا. فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ، قَالَ أَقْسَمْتُ عَلَيْكِ أَىْ بُنَيَّةُ إِلاَّ رَجَعْتِ إِلَى بَيْتِكِ، فَرَجَعْتُ وَلَقَدْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْتِي، فَسَأَلَ عَنِّي خَادِمَتِي فَقَالَتْ لاَ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهَا عَيْبًا إِلاَّ أَنَّهَا كَانَتْ تَرْقُدُ حَتَّى تَدْخُلَ الشَّاةُ فَتَأْكُلَ خَمِيرَهَا أَوْ عَجِينَهَا. وَانْتَهَرَهَا بَعْضُ أَصْحَابِهِ فَقَالَ اصْدُقِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَسْقَطُوا لَهَا بِهِ فَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ، وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهَا إِلاَّ مَا يَعْلَمُ الصَّائِغُ عَلَى تِبْرِ الذَّهَبِ الأَحْمَرِ. وَبَلَغَ الأَمْرُ إِلَى ذَلِكَ الرَّجُلِ الَّذِي قِيلَ لَهُ، فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَشَفْتُ كَنَفَ أُنْثَى قَطُّ. قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُتِلَ شَهِيدًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ. قَالَتْ وَأَصْبَحَ أَبَوَاىَ عِنْدِي، فَلَمْ يَزَالاَ حَتَّى دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ صَلَّى الْعَصْرَ، ثُمَّ دَخَلَ وَقَدِ اكْتَنَفَنِي أَبَوَاىَ عَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي، فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ " أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ، إِنْ كُنْتِ قَارَفْتِ سُوءًا أَوْ ظَلَمْتِ، فَتُوبِي إِلَى اللَّهِ، فَإِنَّ اللَّهَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ مِنْ عِبَادِهِ ". قَالَتْ وَقَدْ جَاءَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَهْىَ جَالِسَةٌ بِالْبَابِ فَقُلْتُ أَلاَ تَسْتَحِي مِنْ هَذِهِ الْمَرْأَةِ أَنْ تَذْكُرَ شَيْئًا. فَوَعَظَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَالْتَفَتُّ إِلَى أَبِي فَقُلْتُ أَجِبْهُ. قَالَ فَمَاذَا أَقُولُ فَالْتَفَتُّ إِلَى أُمِّي فَقُلْتُ أَجِيبِيهِ. فَقَالَتْ أَقُولُ مَاذَا فَلَمَّا لَمْ يُجِيبَاهُ تَشَهَّدْتُ فَحَمِدْتُ اللَّهَ وَأَثْنَيْتُ عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ، ثُمَّ قُلْتُ أَمَّا بَعْدُ فَوَاللَّهِ لَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي لَمْ أَفْعَلْ. وَاللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ يَشْهَدُ إِنِّي لَصَادِقَةٌ، مَا ذَاكَ بِنَافِعِي عِنْدَكُمْ، لَقَدْ تَكَلَّمْتُمْ بِهِ وَأُشْرِبَتْهُ قُلُوبُكُمْ، وَإِنْ قُلْتُ إِنِّي فَعَلْتُ. وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي لَمْ أَفْعَلْ، لَتَقُولُنَّ قَدْ بَاءَتْ بِهِ عَلَى نَفْسِهَا، وَإِنِّي وَاللَّهِ مَا أَجِدُ لِي وَلَكُمْ مَثَلاً ـ وَالْتَمَسْتُ اسْمَ يَعْقُوبَ فَلَمْ أَقْدِرْ عَلَيْهِ ـ إِلاَّ أَبَا يُوسُفَ حِينَ قَالَ {فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ} وَأُنْزِلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ سَاعَتِهِ فَسَكَتْنَا، فَرُفِعَ عَنْهُ وَإِنِّي لأَتَبَيَّنُ السُّرُورَ فِي وَجْهِهِ وَهْوَ يَمْسَحُ جَبِينَهُ وَيَقُولُ " أَبْشِرِي يَا عَائِشَةُ، فَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ بَرَاءَتَكِ ". قَالَتْ وَكُنْتُ أَشَدَّ مَا كُنْتُ غَضَبًا فَقَالَ لِي أَبَوَاىَ قُومِي إِلَيْهِ. فَقُلْتُ وَاللَّهِ لاَ أَقُومُ إِلَيْهِ، وَلاَ أَحْمَدُهُ وَلاَ أَحْمَدُكُمَا، وَلَكِنْ أَحْمَدُ اللَّهَ الَّذِي أَنْزَلَ بَرَاءَتِي، لَقَدْ سَمِعْتُمُوهُ، فَمَا أَنْكَرْتُمُوهُ وَلاَ غَيَّرْتُمُوهُ، وَكَانَتْ عَائِشَةُ تَقُولُ أَمَّا زَيْنَبُ ابْنَةُ جَحْشٍ فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِدِينِهَا، فَلَمْ تَقُلْ إِلاَّ خَيْرًا، وَأَمَّا أُخْتُهَا حَمْنَةُ فَهَلَكَتْ فِيمَنْ هَلَكَ، وَكَانَ الَّذِي يَتَكَلَّمُ فِيهِ مِسْطَحٌ وَحَسَّانُ بْنُ ثَابِتٍ وَالْمُنَافِقُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ، وَهْوَ الَّذِي كَانَ يَسْتَوْشِيهِ وَيَجْمَعُهُ، وَهْوَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ مِنْهُمْ هُوَ وَحَمْنَةُ قَالَتْ فَحَلَفَ أَبُو بَكْرٍ أَنْ لاَ يَنْفَعَ مِسْطَحًا بِنَافِعَةٍ أَبَدًا، فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {وَلاَ يَأْتَلِ أُولُو الْفَضْلِ مِنْكُمْ} إِلَى آخِرِ الآيَةِ يَعْنِي أَبَا بَكْرٍ vوَالسَّعَةِ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِينَ} ـ يَعْنِي مِسْطَحًا ـ إِلَى قَوْلِهِ {أَلاَ تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ} حَتَّى قَالَ أَبُو بَكْرٍ بَلَى وَاللَّهِ يَا رَبَّنَا إِنَّا لَنُحِبُّ أَنْ تَغْفِرَ لَنَا، وَعَادَ لَهُ بِمَا كَانَ يَصْنَعُ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Mening (ishim) haqida aytilgan (gap) aytilganida — men undan bexabar edim — Rasululloh ﷺ mening (haqimda) xatib boʻ lib turdilar; tashahhud aytdilar, Allohga — U loyiq boʻ lgan (taʼrif) bilan — hamd va sano aytdilar, soʻng: «Ammo baʼd, oilamga (boʻ hton) toʻ hmat qilgan kishilar haqida menga maslahat beringlar. Allohga qasamki, men oilamda biror yomonlik bilmadim; ular (toʻ hmatda) bir kishini (ham) zikr qildi — Allohga qasamki, men u haqda (ham) hech qachon biror yomonlik bilmadim; u mening uyimga — men hozir (boʻ lmagan paytda) — hech qachon kirmas edi; men biror safarda (ham) gʻ oyib boʻ lmadim, illo u (kishi ham) men bilan gʻ oyib boʻ ldi (yaʼni hammamiz birga edik)», dedilar. Shunda Saʼd ibn Muoz (oʻrnidan) turib: «Ey Allohning Rasuli, ularning boʻ ynini urishimizga menga ruxsat bering», dedi. Banu Xazrajdan bir kishi (ham) turdi — Hasson ibn Sobitning onasi oʻ sha kishining qabilasidan edi — va: «Yolgʻon aytding! Allohga qasamki, agar ular Avsdan boʻ lganida, ularning boʻ ynini urilishini yoqtirmas eding», dedi — hatto masjidda Avs bilan Xazraj orasida yomonlik (urush) boʻ lishiga oz qoldi; men (bundan) bexabar edim. Oʻ sha kuning kechqurunida men bir hojatim uchun chiqdim — men bilan Ummu Mistah (bor edi). U qoqildi va: «Mistah halok boʻ lsin!» dedi. Men: «Ey ona, oʻgʻ lingni soʻ kayapsanmi?» dedim; u jim boʻ ldi. Soʻng u ikkinchi marta qoqildi va: «Mistah halok boʻ lsin!» dedi; men unga: «Oʻgʻ lingni soʻ kayapsanmi?» dedim. Soʻng u uchinchi marta qoqildi va: «Mistah halok boʻ lsin!» dedi; men uni (jerkib) toʻ xtatdim. U: «Allohga qasamki, men uni faqat sening (ishing) sababli soʻ kayapman», dedi. Men: «Mening qaysi ishim haqida?» dedim. Shunda u menga (butun) hadisni yorib (ochib) berdi. Men: «Bu (gap) boʻ lganmi?» dedim. U: «Ha, Allohga qasamki», dedi. Men uyimga — goʻyo (hojat uchun) chiqgan edim-u, undan oz ham, koʻ p ham (hech narsa) sezmaydigandek (holda) — qaytdim va isitma qildim. Men Rasululloh ﷺga: «Meni otamning uyiga yuboring», dedim. U zot men bilan xizmatkor(bola)ni yubordilar. Men uyga kirdim va Ummu Rumanni pastda, Abu Bakrni esa uyning ustida (tomda) Qurʼon oʻqib (turgan holda) topdim. Onam: «Seni nima (sabab) keltirdi, ey qizalogʻ im?» dedi. Men unga xabar berdi va hadisni unga zikr qildim; (qarasam,) u (bu gap) menga yetkanchalik unga (onamga) yetmagan ekan. U: «Ey qizalogʻ im, bu ishni oʻ zingga yengil (qilib) ol; Allohga qasamki, kam (hollarda) boʻ ladiki, bir chiroyli ayol — uni sevadigan bir erning huzurida, uning kundoshlari boʻ lsa — ular unga hasad qilmay va u haqda (gap) aytmay (qoʻ ymaydi)», dedi. Men: «Subhanalloh! Otam buni bildimi?» dedim. U: «Ha», dedi. Men: «Rasululloh ﷺ (ham)?» dedim. U: «Ha, Rasululloh ﷺ (ham)», dedi. Mening koʻ zimga yosh keldi va yigʻ ladim. Abu Bakr — tomda Qurʼon oʻqib turgan — mening ovozimni eshitdi va (pastga) tushdi; u onamga: «Unga nima boʻ ldi?» dedi. U: «Uning (ishi) haqida aytilgan (gap) unga yetdi», dedi. Uning koʻ zlari yoshga toʻ ldi va: «Ey qizalogʻ im, senga qasam ichaman — uyingga qayt», dedi. Men qaytdim. (Oisha aytdi:) Rasululloh ﷺ mening uyimga kelgan va xizmatchi (qiz)imdan men haqimda soʻragan edilar. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, men unda biror ayb bilmayman — faqat u (baʼzan) uxlab qoladi va echki kirib, uning xamiri yoki achitqisini yeb ketadi (xolos)», dedi. Ashobidan baʼzilari uni (xizmatchi qizni) jerkib: «Rasululloh ﷺga rost (gapni) ayt», dedi — hatto unga u (gap)ni roʻ y-rost (aytishga majburlab) tashladilar. U: «Subhanalloh! Allohga qasamki, men unda — zargar qizil oltinning quymasida (biror ayb) bilganchalik (ham) — ayb bilmayman», dedi. (Bu gap) — (boʻ hton) aytilgan oʻ sha kishiga (ham) yetdi; u: «Subhanalloh! Allohga qasamki, men hech qachon biror ayolning (kiyim) pardasini ochmaganman», dedi. Oisha aytdi: U (keyinchalik) Alloh yoʻ lida shahid (boʻ lib) oʻ ldirildi. (Oisha aytdi:) Ota-onam mening oldimda (tunni tongga) uladi, to Rasululloh ﷺ — asr namozini oʻqib boʻ lgach — mening oldimga kirdilar; ota-onam mening oʻ ngimda va chap tomonimda meni oʻ rab (oʻ tirgan edi). U zot Allohga hamd va sano aytdilar, soʻng: «Ammo baʼd, ey Oisha, agar yomon (ish) qilgan yoki zulm qilgan boʻ lsang, Allohga tavba qil; chunki Alloh bandalaridan tavbani qabul qiladi», dedilar. Ansordan bir ayol kelgan edi — u eshikda oʻ tirgan edi; men: «Bu ayoldan uyalmaysizmi — (mening haqimda) bir narsa zikr qilishdan?» dedim. Rasululloh ﷺ vaʼz qildilar. Men otamga oʻ girilib: «U zotga javob bering», dedim. U: «Nima deyman?» dedi. Onamga oʻ girilib: «U zotga javob bering», dedim. U: «Nima deyman?» dedi. Ular ikkovi u zotga javob bermaganida, men tashahhud aytdim, Allohga — U loyiq boʻ lgan (taʼrif) bilan — hamd va sano aytdim, soʻng: «Ammo baʼd, Allohga qasamki, agar men sizlarga: ‹Men (bu ishni) qilmadim› desam — Alloh azza va jalla men rost (soʻzlovchi) ekanimga guvoh — bu sizlar huzurida menga naf bermaydi; agar sizlarga: ‹Men (uni) qildim› desam — Alloh men qilmaganimni biladi — sizlar: ‹U oʻ ziga (qarshi buni) iqror boʻ ldi› deysizlar. Allohga qasamki, men oʻ zimga va sizlarga — Abu Yusuf (Yaʼqub)dan boshqa — misol topmayman (men Yaʼqubning ismini izladim, (lekin) uni topolmadim) — u: ‹...Bas, (menga) chiroyli sabr (lozim); va siz vasf qilayotgan (ishda) yordam soʻraladigan — Allohdir› (Yusuf surasi, 18) degan», dedim. (Oisha aytdi:) Oʻ sha soatda Rasululloh ﷺga (vahy) nozil qilindi; biz jim boʻ ldik. U zotdan (vahy) koʻ tarildi; men u zotning yuzida surur (xursandlik)ni — u zot peshonalarini artib: «Suyunchli xabar (qabul qil), ey Oisha; Alloh sening pokligingni nozil qildi» deb turgan holda — koʻ rib turar edim. Men (oʻ shanda) eng qattiq gʻ azabda edim. Ota-onam menga: «U zotning oldiga tur (bor)», dedi. Men: «Allohga qasamki, men u zotning oldiga turmayman; men na unga (boshqa kishiga), na sizlar ikkovingizga hamd aytaman; balki men — pokligimni nozil qilgan — Allohga hamd aytaman. Sizlar uni (boʻ hton)ni eshitdingiz-u, uni inkor (ham) qilmadingiz, oʻ zgartirmadingiz (ham)», dedim. Oisha (shunday) der edi: Zaynab bint Jahshga kelsak — Alloh uni oʻ z dinicha saqladi; u faqat yaxshilik aytdi; uning singlisi Hamna esa — halok boʻ lganlar qatorida halok boʻ ldi. U haqda gapirgan (kishilar) — Mistah, Hasson ibn Sobit va munofiq Abdulloh ibn Ubayy edi; oʻ sha (Abdulloh ibn Ubayy) uni (boʻ htonni) qoʻ zgʻ atib (tarqatib) toʻplar edi; ulardan uning kattasini (eng koʻ pini) oʻ z zimmasiga olgan — oʻ sha (Abdulloh) va Hamna edi. (Oisha) aytdi: Abu Bakr — Mistahga hech qachon biror naf (yordam) bermaslikka qasam ichdi. Shunda Alloh azza va jalla: ‹Sizlardan fazl egalari boʻ lganlar... qarindoshlarga, miskinlarga va Alloh yoʻ lida hijrat qilganlarga (sadaqa) bermaslikka qasam ichmasinlar...› (degan oyatdan) — Abu Bakrni (nazarda tutar edi) — ‹...Allohning sizlarni magʻ firat qilishini yoqtirmaysizmi? Alloh — Magʻ firatli, Rahmli(dir)› (Nur surasi, 22) (degan soʻzigacha) (oyatni) nozil qildi — Mistahni (nazarda tutar edi). Hatto Abu Bakr: «Ha, Allohga qasamki, ey Robbimiz, biz albatta Sening bizni magʻ firat qilishingni yoqtiramiz», dedi va unga (Mistahga) — qilar edigan (nafaqani) qaytardi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Менинг (ишим) ҳақида айтилган (гап) айтилганида — мен ундан бехабар эдим — Расулуллоҳ ﷺ менинг (ҳақимда) хатиб бў либ турдилар; ташаҳҳуд айтдилар, Аллоҳга — У лойиқ бў лган (таъриф) билан — ҳамд ва сано айтдилар, сўнг: «Аммо баъд, оиламга (бў ҳтон) тў ҳмат қилган кишилар ҳақида менга маслаҳат беринглар. Аллоҳга қасамки, мен оиламда бирор ёмонлик билмадим; улар (тў ҳматда) бир кишини (ҳам) зикр қилди — Аллоҳга қасамки, мен у ҳақда (ҳам) ҳеч қачон бирор ёмонлик билмадим; у менинг уйимга — мен ҳозир (бў лмаган пайтда) — ҳеч қачон кирмас эди; мен бирор сафарда (ҳам) ғ ойиб бў лмадим, илло у (киши ҳам) мен билан ғ ойиб бў лди (яъни ҳаммамиз бирга эдик)», дедилар. Шунда Саъд ибн Муоз (ўрнидан) туриб: «Эй Аллоҳнинг Расули, уларнинг бў йнини уришимизга менга рухсат беринг», деди. Бану Хазраждан бир киши (ҳам) турди — Ҳассон ибн Собитнинг онаси ў ша кишининг қабиласидан эди — ва: «Ёлғон айтдинг! Аллоҳга қасамки, агар улар Авсдан бў лганида, уларнинг бў йнини урилишини ёқтирмас эдинг», деди — ҳатто масжидда Авс билан Хазраж орасида ёмонлик (уруш) бў лишига оз қолди; мен (бундан) бехабар эдим. Ў ша кунинг кечқурунида мен бир ҳожатим учун чиқдим — мен билан Умму Мистаҳ (бор эди). У қоқилди ва: «Мистаҳ ҳалок бў лсин!» деди. Мен: «Эй она, ўғ лингни сў каяпсанми?» дедим; у жим бў лди. Сўнг у иккинчи марта қоқилди ва: «Мистаҳ ҳалок бў лсин!» деди; мен унга: «Ўғ лингни сў каяпсанми?» дедим. Сўнг у учинчи марта қоқилди ва: «Мистаҳ ҳалок бў лсин!» деди; мен уни (жеркиб) тў хтатдим. У: «Аллоҳга қасамки, мен уни фақат сенинг (ишинг) сабабли сў каяпман», деди. Мен: «Менинг қайси ишим ҳақида?» дедим. Шунда у менга (бутун) ҳадисни ёриб (очиб) берди. Мен: «Бу (гап) бў лганми?» дедим. У: «Ҳа, Аллоҳга қасамки», деди. Мен уйимга — гўё (ҳожат учун) чиқган эдим-у, ундан оз ҳам, кў п ҳам (ҳеч нарса) сезмайдигандек (ҳолда) — қайтдим ва иситма қилдим. Мен Расулуллоҳ ﷺга: «Мени отамнинг уйига юборинг», дедим. У зот мен билан хизматкор(бола)ни юбордилар. Мен уйга кирдим ва Умму Руманни пастда, Абу Бакрни эса уйнинг устида (томда) Қуръон ўқиб (турган ҳолда) топдим. Онам: «Сени нима (сабаб) келтирди, эй қизалоғ им?» деди. Мен унга хабар берди ва ҳадисни унга зикр қилдим; (қарасам,) у (бу гап) менга етканчалик унга (онамга) етмаган экан. У: «Эй қизалоғ им, бу ишни ў зингга енгил (қилиб) ол; Аллоҳга қасамки, кам (ҳолларда) бў ладики, бир чиройли аёл — уни севадиган бир эрнинг ҳузурида, унинг кундошлари бў лса — улар унга ҳасад қилмай ва у ҳақда (гап) айтмай (қў ймайди)», деди. Мен: «Субҳаналлоҳ! Отам буни билдими?» дедим. У: «Ҳа», деди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ (ҳам)?» дедим. У: «Ҳа, Расулуллоҳ ﷺ (ҳам)», деди. Менинг кў зимга ёш келди ва йиғ ладим. Абу Бакр — томда Қуръон ўқиб турган — менинг овозимни эшитди ва (пастга) тушди; у онамга: «Унга нима бў лди?» деди. У: «Унинг (иши) ҳақида айтилган (гап) унга етди», деди. Унинг кў злари ёшга тў лди ва: «Эй қизалоғ им, сенга қасам ичаман — уйингга қайт», деди. Мен қайтдим. (Оиша айтди:) Расулуллоҳ ﷺ менинг уйимга келган ва хизматчи (қиз)имдан мен ҳақимда сўраган эдилар. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, мен унда бирор айб билмайман — фақат у (баъзан) ухлаб қолади ва эчки кириб, унинг хамири ёки ачитқисини еб кетади (холос)», деди. Ашобидан баъзилари уни (хизматчи қизни) жеркиб: «Расулуллоҳ ﷺга рост (гапни) айт», деди — ҳатто унга у (гап)ни рў й-рост (айтишга мажбурлаб) ташладилар. У: «Субҳаналлоҳ! Аллоҳга қасамки, мен унда — заргар қизил олтиннинг қуймасида (бирор айб) билганчалик (ҳам) — айб билмайман», деди. (Бу гап) — (бў ҳтон) айтилган ў ша кишига (ҳам) етди; у: «Субҳаналлоҳ! Аллоҳга қасамки, мен ҳеч қачон бирор аёлнинг (кийим) пардасини очмаганман», деди. Оиша айтди: У (кейинчалик) Аллоҳ йў лида шаҳид (бў либ) ў лдирилди. (Оиша айтди:) Ота-онам менинг олдимда (тунни тонгга) улади, то Расулуллоҳ ﷺ — аср намозини ўқиб бў лгач — менинг олдимга кирдилар; ота-онам менинг ў нгимда ва чап томонимда мени ў раб (ў тирган эди). У зот Аллоҳга ҳамд ва сано айтдилар, сўнг: «Аммо баъд, эй Оиша, агар ёмон (иш) қилган ёки зулм қилган бў лсанг, Аллоҳга тавба қил; чунки Аллоҳ бандаларидан тавбани қабул қилади», дедилар. Ансордан бир аёл келган эди — у эшикда ў тирган эди; мен: «Бу аёлдан уялмайсизми — (менинг ҳақимда) бир нарса зикр қилишдан?» дедим. Расулуллоҳ ﷺ ваъз қилдилар. Мен отамга ў гирилиб: «У зотга жавоб беринг», дедим. У: «Нима дейман?» деди. Онамга ў гирилиб: «У зотга жавоб беринг», дедим. У: «Нима дейман?» деди. Улар иккови у зотга жавоб бермаганида, мен ташаҳҳуд айтдим, Аллоҳга — У лойиқ бў лган (таъриф) билан — ҳамд ва сано айтдим, сўнг: «Аммо баъд, Аллоҳга қасамки, агар мен сизларга: ‹Мен (бу ишни) қилмадим› десам — Аллоҳ азза ва жалла мен рост (сўзловчи) эканимга гувоҳ — бу сизлар ҳузурида менга наф бермайди; агар сизларга: ‹Мен (уни) қилдим› десам — Аллоҳ мен қилмаганимни билади — сизлар: ‹У ў зига (қарши буни) иқрор бў лди› дейсизлар. Аллоҳга қасамки, мен ў зимга ва сизларга — Абу Юсуф (Яъқуб)дан бошқа — мисол топмайман (мен Яъқубнинг исмини изладим, (лекин) уни тополмадим) — у: ‹...Бас, (менга) чиройли сабр (лозим); ва сиз васф қилаётган (ишда) ёрдам сўраладиган — Аллоҳдир› (Юсуф сураси, 18) деган», дедим. (Оиша айтди:) Ў ша соатда Расулуллоҳ ﷺга (ваҳй) нозил қилинди; биз жим бў лдик. У зотдан (ваҳй) кў тарилди; мен у зотнинг юзида сурур (хурсандлик)ни — у зот пешоналарини артиб: «Суюнчли хабар (қабул қил), эй Оиша; Аллоҳ сенинг поклигингни нозил қилди» деб турган ҳолда — кў риб турар эдим. Мен (ў шанда) энг қаттиқ ғ азабда эдим. Ота-онам менга: «У зотнинг олдига тур (бор)», деди. Мен: «Аллоҳга қасамки, мен у зотнинг олдига турмайман; мен на унга (бошқа кишига), на сизлар икковингизга ҳамд айтаман; балки мен — поклигимни нозил қилган — Аллоҳга ҳамд айтаман. Сизлар уни (бў ҳтон)ни эшитдингиз-у, уни инкор (ҳам) қилмадингиз, ў згартирмадингиз (ҳам)», дедим. Оиша (шундай) дер эди: Зайнаб бинт Жаҳшга келсак — Аллоҳ уни ў з динича сақлади; у фақат яхшилик айтди; унинг синглиси Ҳамна эса — ҳалок бў лганлар қаторида ҳалок бў лди. У ҳақда гапирган (кишилар) — Мистаҳ, Ҳассон ибн Собит ва мунофиқ Абдуллоҳ ибн Убайй эди; ў ша (Абдуллоҳ ибн Убайй) уни (бў ҳтонни) қў зғ атиб (тарқатиб) тўплар эди; улардан унинг каттасини (энг кў пини) ў з зиммасига олган — ў ша (Абдуллоҳ) ва Ҳамна эди. (Оиша) айтди: Абу Бакр — Мистаҳга ҳеч қачон бирор наф (ёрдам) бермасликка қасам ичди. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: ‹Сизлардан фазл эгалари бў лганлар... қариндошларга, мискинларга ва Аллоҳ йў лида ҳижрат қилганларга (садақа) бермасликка қасам ичмасинлар...› (деган оятдан) — Абу Бакрни (назарда тутар эди) — ‹...Аллоҳнинг сизларни мағ фират қилишини ёқтирмайсизми? Аллоҳ — Мағ фиратли, Раҳмли(дир)› (Нур сураси, 22) (деган сўзигача) (оятни) нозил қилди — Мистаҳни (назарда тутар эди). Ҳатто Абу Бакр: «Ҳа, Аллоҳга қасамки, эй Роббимиз, биз албатта Сенинг бизни мағ фират қилишингни ёқтирамиз», деди ва унга (Мистаҳга) — қилар эдиган (нафақани) қайтарди.
وَقَالَ أَحْمَدُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ يُونُسَ، قَالَ ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ يَرْحَمُ اللَّهُ نِسَاءَ الْمُهَاجِرَاتِ الأُوَلَ، لَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ {وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ} شَقَّقْنَ مُرُوطَهُنَّ فَاخْتَمَرْنَ بِها.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Alloh avvalgi muhojir ayollarga rahmat qilsin! Alloh: ‹Va roʻ mollari bilan yoqalari ustini (yopsinlar)› (Nur surasi, 31) (oyatini) nozil qilganida, ular oʻ z roʻ mollarini (chetidan) yirtib, ular bilan (boshlarini) oʻ rab (yopdilar).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Аллоҳ аввалги муҳожир аёлларга раҳмат қилсин! Аллоҳ: ‹Ва рў моллари билан ёқалари устини (ёпсинлар)› (Нур сураси, 31) (оятини) нозил қилганида, улар ў з рў молларини (четидан) йиртиб, улар билан (бошларини) ў раб (ёпдилар).
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَائِشَةَ، رضى الله عنها زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم جَاءَهَا حِينَ أَمَرَ اللَّهُ أَنْ يُخَيِّرَ أَزْوَاجَهُ، فَبَدَأَ بِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِنِّي ذَاكِرٌ لَكِ أَمْرًا فَلاَ عَلَيْكِ أَنْ تَسْتَعْجِلِي حَتَّى تَسْتَأْمِرِي أَبَوَيْكِ "، وَقَدْ عَلِمَ أَنَّ أَبَوَىَّ لَمْ يَكُونَا يَأْمُرَانِي بِفِرَاقِهِ، قَالَتْ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ اللَّهَ قَالَ [quran sura="33" aya_start="28" aya_end="28"]{يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لأَزْوَاجِكَ} ". إِلَى تَمَامِ الآيَتَيْنِ فَقُلْتُ لَهُ فَفِي أَىِّ هَذَا أَسْتَأْمِرُ أَبَوَىَّ فَإِنِّي أُرِيدُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الآخِرَةَ.
(Oisha (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺning zavjasi — xabar berdiki,) Rasululloh ﷺ — Alloh u zotni zavjalarini ixtiyorli (saylab) qoʻ yishga buyurgan paytda — uning oldigʻa keldilar va mendan boshlab: «Men senga bir ishni zikr qilaman; ota-onangdan (maslahat) soʻramaguningcha, shoshilmasang (ham boʻ ladi)», dedilar — u zot ota-onam uni (uzatishni — taloqni) menga buyurmasliklarini bilar edilar. (Oisha) aytdi: Soʻng u zot: «Albatta Alloh: ‹Ey Paygʻambar! Zavjalaringga ayt...› (Ahzob surasi, 28) dedi», dedilar — ikki oyatning toʻ liqigacha. Men u zotga: «Bu (ishning) qaysisida men ota-onamdan soʻrayman? Albatta men Allohni, Uning Rasulini va oxirat diyorini istayman», dedim.(Оиша (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺнинг завжаси — хабар бердики,) Расулуллоҳ ﷺ — Аллоҳ у зотни завжаларини ихтиёрли (сайлаб) қў йишга буюрган пайтда — унинг олдиға келдилар ва мендан бошлаб: «Мен сенга бир ишни зикр қиламан; ота-онангдан (маслаҳат) сўрамагунингча, шошилмасанг (ҳам бў лади)», дедилар — у зот ота-онам уни (узатишни — талоқни) менга буюрмасликларини билар эдилар. (Оиша) айтди: Сўнг у зот: «Албатта Аллоҳ: ‹Эй Пайғамбар! Завжаларингга айт...› (Аҳзоб сураси, 28) деди», дедилар — икки оятнинг тў лиқигача. Мен у зотга: «Бу (ишнинг) қайсисида мен ота-онамдан сўрайман? Албатта мен Аллоҳни, Унинг Расулини ва охират диёрини истайман», дедим.
وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ لَمَّا أُمِرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِتَخْيِيرِ أَزْوَاجِهِ بَدَأَ بِي فَقَالَ " إِنِّي ذَاكِرٌ لَكِ أَمْرًا فَلاَ عَلَيْكِ أَنْ لاَ تَعْجَلِي حَتَّى تَسْتَأْمِرِي أَبَوَيْكِ ". قَالَتْ وَقَدْ عَلِمَ أَنَّ أَبَوَىَّ لَمْ يَكُونَا يَأْمُرَانِي بِفِرَاقِهِ، قَالَتْ ثُمَّ قَالَ " إِنَّ اللَّهَ جَلَّ ثَنَاؤُهُ قَالَ {يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لأَزْوَاجِكَ إِنْ كُنْتُنَّ تُرِدْنَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا} إِلَى {أَجْرًا عَظِيمًا} ". قَالَتْ فَقُلْتُ فَفِي أَىِّ هَذَا أَسْتَأْمِرُ أَبَوَىَّ فَإِنِّي أُرِيدُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الآخِرَةَ، قَالَتْ ثُمَّ فَعَلَ أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَ مَا فَعَلْتُ. تَابَعَهُ مُوسَى بْنُ أَعْيَنَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ. وَقَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَأَبُو سُفْيَانَ الْمَعْمَرِيُّ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ.
(Oisha (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺning zavjasi — aytdi:) Rasululloh ﷺ zavjalarini ixtiyorli (saylab) qoʻ yishga buyurilgan paytda, mendan boshlab: «Men senga bir ishni zikr qilaman; ota-onangdan (maslahat) soʻramaguningcha, shoshilmasang (ham boʻ ladi)», dedilar. (Oisha) aytdi: U zot ota-onam uni (taloqni) menga buyurmasliklarini bilar edilar. Soʻng u zot: «Albatta Alloh jalla sanoʼuhu: ‹Ey Paygʻambar! Zavjalaringga ayt: ‹Agar sizlar dunyo hayoti va uning ziynatini istasangiz...›› (degan oyatdan) to ‹...ulkan ajr (degan soʻzigacha)› (Ahzob surasi, 28-29) dedi», dedilar. Men: «Bu (ishning) qaysisida men ota-onamdan soʻrayman? Albatta men Allohni, Uning Rasulini va oxirat diyorini istayman», dedim. (Oisha) aytdi: Soʻng Paygʻambar ﷺning (boshqa) zavjalari (ham) — men qilganimdek — qildi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺнинг завжаси — айтди:) Расулуллоҳ ﷺ завжаларини ихтиёрли (сайлаб) қў йишга буюрилган пайтда, мендан бошлаб: «Мен сенга бир ишни зикр қиламан; ота-онангдан (маслаҳат) сўрамагунингча, шошилмасанг (ҳам бў лади)», дедилар. (Оиша) айтди: У зот ота-онам уни (талоқни) менга буюрмасликларини билар эдилар. Сўнг у зот: «Албатта Аллоҳ жалла санўуҳу: ‹Эй Пайғамбар! Завжаларингга айт: ‹Агар сизлар дунё ҳаёти ва унинг зийнатини истасангиз...›› (деган оятдан) то ‹...улкан ажр (деган сўзигача)› (Аҳзоб сураси, 28-29) деди», дедилар. Мен: «Бу (ишнинг) қайсисида мен ота-онамдан сўрайман? Албатта мен Аллоҳни, Унинг Расулини ва охират диёрини истайман», дедим. (Оиша) айтди: Сўнг Пайғамбар ﷺнинг (бошқа) завжалари (ҳам) — мен қилганимдек — қилди.
حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ هِشَامٌ حَدَّثَنَا عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كُنْتُ أَغَارُ عَلَى اللاَّتِي وَهَبْنَ أَنْفُسَهُنَّ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَقُولُ أَتَهَبُ الْمَرْأَةُ نَفْسَهَا فَلَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى [quran sura="33" aya_start="51" aya_end="51"]{تُرْجِئُ مَنْ تَشَاءُ مِنْهُنَّ وَتُؤْوِي إِلَيْكَ مَنْ تَشَاءُ وَمَنِ ابْتَغَيْتَ مِمَّنْ عَزَلْتَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكَ} قُلْتُ مَا أُرَى رَبَّكَ إِلاَّ يُسَارِعُ فِي هَوَاكَ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Men — oʻ zlarini Rasululloh ﷺga hadya (tortiq) qilgan ayollarga rashk qilar va: «Ayol kishi oʻ zini hadya qiladi(mi)?!» der edim. Alloh taolo: ‹Ulardan xohlaganingni (navbatini) keyinga surasan va xohlaganingni oʻ zingga (yaqin) olasan; (vaqtincha) chetga qoʻ ygan(lar)ingdan (birontasini yana) istasang, senga gunoh yoʻq› (Ahzob surasi, 51) (oyatini) nozil qilganida, men: «Men Robbingni — faqat sening havoyishingda (xohishingda) shoshilayotgan (deb) koʻ raman», dedim.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен — ў зларини Расулуллоҳ ﷺга ҳадя (тортиқ) қилган аёлларга рашк қилар ва: «Аёл киши ў зини ҳадя қилади(ми)?!» дер эдим. Аллоҳ таоло: ‹Улардан хоҳлаганингни (навбатини) кейинга сурасан ва хоҳлаганингни ў зингга (яқин) оласан; (вақтинча) четга қў йган(лар)ингдан (биронтасини яна) истасанг, сенга гуноҳ йўқ› (Аҳзоб сураси, 51) (оятини) нозил қилганида, мен: «Мен Роббингни — фақат сенинг ҳавойишингда (хоҳишингда) шошилаётган (деб) кў раман», дедим.
حَدَّثَنِي زَكَرِيَّاءُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ خَرَجَتْ سَوْدَةُ بَعْدَ مَا ضُرِبَ الْحِجَابُ لِحَاجَتِهَا، وَكَانَتِ امْرَأَةً جَسِيمَةً لاَ تَخْفَى عَلَى مَنْ يَعْرِفُهَا، فَرَآهَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ يَا سَوْدَةُ أَمَا وَاللَّهِ مَا تَخْفَيْنَ عَلَيْنَا، فَانْظُرِي كَيْفَ تَخْرُجِينَ، قَالَتْ فَانْكَفَأَتْ رَاجِعَةً، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَيْتِي، وَإِنَّهُ لَيَتَعَشَّى. وَفِي يَدِهِ عَرْقٌ فَدَخَلَتْ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي خَرَجْتُ لِبَعْضِ حَاجَتِي فَقَالَ لِي عُمَرُ كَذَا وَكَذَا. قَالَتْ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ ثُمَّ رُفِعَ عَنْهُ وَإِنَّ الْعَرْقَ فِي يَدِهِ مَا وَضَعَهُ فَقَالَ " إِنَّهُ قَدْ أُذِنَ لَكُنَّ أَنْ تَخْرُجْنَ لِحَاجَتِكُنَّ ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Savda — hijob (parda) tutilganidan keyin — hojati uchun (tashqariga) chiqdi; u — koʻ rkam (yirik) ayol edi, uni taniydiganlardan yashirin qolmas edi. Umar ibnul-Xattob uni koʻ rib: «Ey Savda, Allohga qasamki, sen bizdan yashirin qolmaysan; (endi) qanday chiqishingga qarab (ehtiyot) boʻ l», dedi. (Oisha) aytdi: U (Savda) — Rasululloh ﷺ mening uyimda kechki taom yeb oʻ tirgan, qoʻ llarida (suyakli) goʻ sht boʻ lgan paytda — orqaga qaytdi va kirib: «Ey Allohning Rasuli, men bir hojatim uchun chiqgan edim; Umar menga shunday-shunday dedi», dedi. (Oisha) aytdi: Shunda Allloh u zotga vahy yubordi, soʻng (vahy) u zotdan koʻ tarildi — goʻ sht (hamon) qoʻ llarida edi, uni qoʻ ygan emas edilar; u zot: «Albatta sizlarga — hojatlaringiz uchun chiqishingiz — izn berildi», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Савда — ҳижоб (парда) тутилганидан кейин — ҳожати учун (ташқарига) чиқди; у — кў ркам (йирик) аёл эди, уни танийдиганлардан яширин қолмас эди. Умар ибнул-Хаттоб уни кў риб: «Эй Савда, Аллоҳга қасамки, сен биздан яширин қолмайсан; (энди) қандай чиқишингга қараб (эҳтиёт) бў л», деди. (Оиша) айтди: У (Савда) — Расулуллоҳ ﷺ менинг уйимда кечки таом еб ў тирган, қў лларида (суякли) гў шт бў лган пайтда — орқага қайтди ва кириб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен бир ҳожатим учун чиқган эдим; Умар менга шундай-шундай деди», деди. (Оиша) айтди: Шунда Алллоҳ у зотга ваҳй юборди, сўнг (ваҳй) у зотдан кў тарилди — гў шт (ҳамон) қў лларида эди, уни қў йган эмас эдилар; у зот: «Албатта сизларга — ҳожатларингиз учун чиқишингиз — изн берилди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتِ اسْتَأْذَنَ عَلَىَّ أَفْلَحُ أَخُو أَبِي الْقُعَيْسِ بَعْدَ مَا أُنْزِلَ الْحِجَابُ، فَقُلْتُ لاَ آذَنُ لَهُ حَتَّى أَسْتَأْذِنَ فِيهِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ أَخَاهُ أَبَا الْقُعَيْسِ لَيْسَ هُوَ أَرْضَعَنِي، وَلَكِنْ أَرْضَعَتْنِي امْرَأَةُ أَبِي الْقُعَيْسِ، فَدَخَلَ عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّ أَفْلَحَ أَخَا أَبِي الْقُعَيْسِ اسْتَأْذَنَ، فَأَبَيْتُ أَنْ آذَنَ حَتَّى أَسْتَأْذِنَكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " وَمَا مَنَعَكِ أَنْ تَأْذَنِي عَمُّكِ ". قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ الرَّجُلَ لَيْسَ هُوَ أَرْضَعَنِي، وَلَكِنْ أَرْضَعَتْنِي امْرَأَةُ أَبِي الْقُعَيْسِ. فَقَالَ " ائْذَنِي لَهُ فَإِنَّهُ عَمُّكِ، تَرِبَتْ يَمِينُكِ ". قَالَ عُرْوَةُ فَلِذَلِكَ كَانَتْ عَائِشَةُ تَقُولُ حَرِّمُوا مِنَ الرَّضَاعَةِ مَا تُحَرِّمُونَ مِنَ النَّسَبِ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Aflah — Abul-Quʼaysning ukasi — hijob nozil boʻ lganidan keyin mening oldigʻa (kirishga) ruxsat soʻradi. Men: «Men bu haqda Paygʻambar ﷺdan izn soʻramagunimcha, unga ruxsat bermayman; chunki uning ukasi Abul-Quʼays meni emizmagan, balki meni Abul-Quʼaysning xotini emizgan», dedim. Paygʻambar ﷺ mening oldimga kirdilar; men u zotga: «Ey Allohning Rasuli, Aflah — Abul-Quʼaysning ukasi — (kirishga) ruxsat soʻradi; men sizdan izn soʻramagunimcha, ruxsat berishdan bosh tortdim», dedim. Paygʻambar ﷺ: «Amakingga ruxsat berishdan seni nima toʻ sdi?» dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, u kishi meni emizmagan, balki meni Abul-Quʼaysning xotini emizgan», dedim. U zot: «Unga ruxsat ber; chunki u — sening amakingdir; qoʻ ling tuproqli boʻ lsin (xayrli boʻ l)», dedilar. Urva aytdi: Mana shu sababli Oisha: «Nasabdan harom qiladiganlaringizni — emizishdan (ham) harom qilinglar», der edi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Афлаҳ — Абул-Қуъайснинг укаси — ҳижоб нозил бў лганидан кейин менинг олдиға (киришга) рухсат сўради. Мен: «Мен бу ҳақда Пайғамбар ﷺдан изн сўрамагунимча, унга рухсат бермайман; чунки унинг укаси Абул-Қуъайс мени эмизмаган, балки мени Абул-Қуъайснинг хотини эмизган», дедим. Пайғамбар ﷺ менинг олдимга кирдилар; мен у зотга: «Эй Аллоҳнинг Расули, Афлаҳ — Абул-Қуъайснинг укаси — (киришга) рухсат сўради; мен сиздан изн сўрамагунимча, рухсат беришдан бош тортдим», дедим. Пайғамбар ﷺ: «Амакингга рухсат беришдан сени нима тў сди?» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, у киши мени эмизмаган, балки мени Абул-Қуъайснинг хотини эмизган», дедим. У зот: «Унга рухсат бер; чунки у — сенинг амакингдир; қў линг тупроқли бў лсин (хайрли бў л)», дедилар. Урва айтди: Мана шу сабабли Оиша: «Насабдан ҳаром қиладиганларингизни — эмизишдан (ҳам) ҳаром қилинглар», дер эди.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنَا عَمْرٌو، أَنَّ أَبَا النَّضْرِ، حَدَّثَهُ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ مَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضَاحِكًا حَتَّى أَرَى مِنْهُ لَهَوَاتِهِ، إِنَّمَا كَانَ يَتَبَسَّمُ. قَالَتْ وَكَانَ إِذَا رَأَى غَيْمًا أَوْ رِيحًا عُرِفَ فِي وَجْهِهِ. قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوُا الْغَيْمَ فَرِحُوا، رَجَاءَ أَنْ يَكُونَ فِيهِ الْمَطَرُ، وَأَرَاكَ إِذَا رَأَيْتَهُ عُرِفَ فِي وَجْهِكَ الْكَرَاهِيَةُ. فَقَالَ " يَا عَائِشَةُ مَا يُؤْمِنِّي أَنْ يَكُونَ فِيهِ عَذَابٌ عُذِّبَ قَوْمٌ بِالرِّيحِ، وَقَدْ رَأَى قَوْمٌ الْعَذَابَ فَقَالُوا [quran sura="46" aya_start="24" aya_end="24"]{هَذَا عَارِضٌ مُمْطِرُنَا}"
(Oisha (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺning zavjasi — aytdi:) Men Rasululloh ﷺni — kichik tilchalari (komogi) koʻ rinadigan darajada — (qah-qah urib) kulganlarini koʻ rmaganman; u zot faqat tabassum qilar edilar. (Oisha) aytdi: U zot bir bulut yoki shamolni koʻ rganlarida, (bu) yuzlarida bilinar edi. Men: «Ey Allohning Rasuli, odamlar bulutni koʻ rganida — unda yomgʻ ir boʻ lishi umidida — xursand boʻ ladi; sizni esa uni koʻ rganingizda, yuzingizda yoqtirmaslik (noxushlik) bilinadi», dedim. U zot: «Ey Oisha, unda azob boʻ lmasligidan meni nima xotirjam qiladi? Bir qavm shamol bilan azoblangan edi; bir qavm azobni koʻ rib: ‹Bu — bizga yomgʻ ir yogʻ diradigan bulut› (Ahqof surasi, 24) dedi (yaʼni azobni yomgʻ ir deb oʻyladi)», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺнинг завжаси — айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺни — кичик тилчалари (комоги) кў ринадиган даражада — (қаҳ-қаҳ уриб) кулганларини кў рмаганман; у зот фақат табассум қилар эдилар. (Оиша) айтди: У зот бир булут ёки шамолни кў рганларида, (бу) юзларида билинар эди. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, одамлар булутни кў рганида — унда ёмғ ир бў лиши умидида — хурсанд бў лади; сизни эса уни кў рганингизда, юзингизда ёқтирмаслик (нохушлик) билинади», дедим. У зот: «Эй Оиша, унда азоб бў лмаслигидан мени нима хотиржам қилади? Бир қавм шамол билан азобланган эди; бир қавм азобни кў риб: ‹Бу — бизга ёмғ ир ёғ дирадиган булут› (Аҳқоф сураси, 24) деди (яъни азобни ёмғ ир деб ўйлади)», дедилар.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، سَمِعَ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُومُ مِنَ اللَّيْلِ حَتَّى تَتَفَطَّرَ قَدَمَاهُ فَقَالَتْ عَائِشَةُ لِمَ تَصْنَعُ هَذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَقَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ قَالَ " أَفَلاَ أُحِبُّ أَنْ أَكُونَ عَبْدًا شَكُورًا ". فَلَمَّا كَثُرَ لَحْمُهُ صَلَّى جَالِسًا فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ قَامَ، فَقَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Allohning Paygʻambari ﷺ — oyoqlari yorilguncha — kechasi (namozga) turar edilar. Oisha: «Nega bunday qilasiz, ey Allohning Rasuli — Alloh sizning avvalgi va keyingi gunohlaringizni magʻ firat qilgan-ku?» dedi. U zot: «Men shukr qiluvchi banda boʻ lishni yoqtirmayinmi?» dedilar. Soʻng (u zot) semirib (vazni ortib) qolgach, oʻ tirgan holda namoz oʻqir, rukuʼ qilmoqchi boʻ lganlarida turib, (qiroat) oʻqir, soʻng rukuʼ qilar edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ — оёқлари ёрилгунча — кечаси (намозга) турар эдилар. Оиша: «Нега бундай қиласиз, эй Аллоҳнинг Расули — Аллоҳ сизнинг аввалги ва кейинги гуноҳларингизни мағ фират қилган-ку?» деди. У зот: «Мен шукр қилувчи банда бў лишни ёқтирмайинми?» дедилар. Сўнг (у зот) семириб (вазни ортиб) қолгач, ў тирган ҳолда намоз ўқир, рукуъ қилмоқчи бў лганларида туриб, (қироат) ўқир, сўнг рукуъ қилар эдилар.
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَشْرَبُ عَسَلاً عِنْدَ زَيْنَبَ ابْنَةِ جَحْشٍ وَيَمْكُثُ عِنْدَهَا فَوَاطَيْتُ أَنَا وَحَفْصَةُ عَنْ أَيَّتُنَا دَخَلَ عَلَيْهَا فَلْتَقُلْ لَهُ أَكَلْتَ مَغَافِيرَ إِنِّي أَجِدُ مِنْكَ رِيحَ مَغَافِيرَ. قَالَ " لاَ وَلَكِنِّي كُنْتُ أَشْرَبُ عَسَلاً عِنْدَ زَيْنَبَ ابْنَةِ جَحْشٍ فَلَنْ أَعُودَ لَهُ وَقَدْ حَلَفْتُ لاَ تُخْبِرِي بِذَلِكِ أَحَدًا ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ Zaynab bint Jahshning huzurida asal ichar va uning oldida (uzoq) turar (qolar) edilar. Men va Hafsa — qaysimizning oldiga u zot kirsa, ‹Sen magʻ ofir (yoqimsiz hidli yelim) yedingizmi? Men sizdan magʻ ofir hidini sezyapman› deyishimizga — kelishib oldik. U zot: «Yoʻq, lekin men Zaynab bint Jahshning huzurida asal ichgan edim; (endi) unga aslo qaytmayman; men (buni) qasam (ham) ichdim — buni hech kimga aytma», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ Зайнаб бинт Жаҳшнинг ҳузурида асал ичар ва унинг олдида (узоқ) турар (қолар) эдилар. Мен ва Ҳафса — қайсимизнинг олдига у зот кирса, ‹Сен мағ офир (ёқимсиз ҳидли елим) едингизми? Мен сиздан мағ офир ҳидини сезяпман› дейишимизга — келишиб олдик. У зот: «Йўқ, лекин мен Зайнаб бинт Жаҳшнинг ҳузурида асал ичган эдим; (энди) унга асло қайтмайман; мен (буни) қасам (ҳам) ичдим — буни ҳеч кимга айтма», дедилар.
حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، قَالَ سَمِعْتُ زُرَارَةَ بْنَ أَوْفَى، يُحَدِّثُ عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَثَلُ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَهْوَ حَافِظٌ لَهُ مَعَ السَّفَرَةِ الْكِرَامِ الْبَرَرَةِ، وَمَثَلُ الَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَهْوَ يَتَعَاهَدُهُ وَهْوَ عَلَيْهِ شَدِيدٌ، فَلَهُ أَجْرَانِ ".
(Oisha (roziyallohu anho) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi)ki, u zot: «Qurʼonni oʻqib, uni yodlab olgan (kishi)ning misli — ulugʻ, yaxshi (farishtalar boʻ lgan) safara (yozuvchi farishtalar) bilan (birga)dir; Qurʼonni oʻqib, unga (mashaqqat bilan) doimo qarab turadigan — u (oʻqish) unga ogʻ ir keladigan — (kishi)ning misli esa, unga ikki ajr bordir», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди)ки, у зот: «Қуръонни ўқиб, уни ёдлаб олган (киши)нинг мисли — улуғ, яхши (фаришталар бў лган) сафара (ёзувчи фаришталар) билан (бирга)дир; Қуръонни ўқиб, унга (машаққат билан) доимо қараб турадиган — у (ўқиш) унга оғ ир келадиган — (киши)нинг мисли эса, унга икки ажр бордир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الأَسْوَدِ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي مُلَيْكَةَ، سَمِعْتُ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم. حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم. حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي يُونُسَ، حَاتِمِ بْنِ أَبِي صَغِيرَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنِ الْقَاسِمِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَيْسَ أَحَدٌ يُحَاسَبُ إِلاَّ هَلَكَ ". قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ، أَلَيْسَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ [quran sura="84" aya_start="7" aya_end="8"]{فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ * فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا}. قَالَ " ذَاكَ الْعَرْضُ يُعْرَضُونَ، وَمَنْ نُوقِشَ الْحِسَابَ هَلَكَ ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Hisob-kitob qilingan (har) bir kishi — albatta halok boʻ ladi», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, Alloh meni senga fido qilsin, Alloh azza va jalla: ‹Bas, kimga kitobi oʻ ng (qoʻ li) bilan berilsa, tezda undan oson hisob-kitob qilinadi› (Inshiqoq surasi, 7-8) demaydimi?» dedim. U zot: «U — (faqat) ‹arz› (amallarning koʻ rsatilishi)dir; (ammo) kim hisob-kitobda (sinchiklab) surishtirilsa, halok boʻ ladi», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳисоб-китоб қилинган (ҳар) бир киши — албатта ҳалок бў лади», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳ мени сенга фидо қилсин, Аллоҳ азза ва жалла: ‹Бас, кимга китоби ў нг (қў ли) билан берилса, тезда ундан осон ҳисоб-китоб қилинади› (Иншиқоқ сураси, 7-8) демайдими?» дедим. У зот: «У — (фақат) ‹арз› (амалларнинг кў рсатилиши)дир; (аммо) ким ҳисоб-китобда (синчиклаб) суриштирилса, ҳалок бў лади», дедилар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ مَرْوَانَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رِزْمَةَ، أَخْبَرَنَا أَبُو صَالِحٍ، سَلْمَوَيْهِ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدَ، قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ، أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَتْ كَانَ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ فِي النَّوْمِ، فَكَانَ لاَ يَرَى رُؤْيَا إِلاَّ جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ، ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلاَءُ فَكَانَ يَلْحَقُ بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ ـ قَالَ وَالتَّحَنُّثُ التَّعَبُّدُ ـ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهِ، وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ، ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ بِمِثْلِهَا، حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهْوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا أَنَا بِقَارِئٍ ". قَالَ " فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجُهْدُ ثُمَّ أَرْسَلَنِي. فَقَالَ اقْرَأْ. قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ. فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيِةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجُهْدُ، ثُمَّ أَرْسَلَنِي. فَقَالَ اقْرَأْ. قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ. فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجُهْدُ ثُمَّ أَرْسَلَنِي. فَقَالَ [quran sura="96" aya_start="1" aya_end="4"]{اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ * خَلَقَ الإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ * اقْرَأْ وَرَبُّكَ الأَكْرَمُ * الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ} ". الآيَاتِ إِلَى قَوْلِهِ [quran sura="96" aya_start="5" aya_end="5"]{عَلَّمَ الإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ} فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ " زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي ". فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ قَالَ لِخَدِيجَةَ " أَىْ خَدِيجَةُ مَا لِي، لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي ". فَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ. قَالَتْ خَدِيجَةُ كَلاَّ أَبْشِرْ، فَوَاللَّهِ لاَ يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا، فَوَاللَّهِ إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ، وَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ، وَتَحْمِلُ الْكَلَّ، وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ، وَتَقْرِي الضَّيْفَ، وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ. فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلٍ وَهْوَ ابْنُ عَمِّ خَدِيجَةَ أَخِي أَبِيهَا، وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ، وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعَرَبِيَّ وَيَكْتُبُ مِنَ الإِنْجِيلِ بِالْعَرَبِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ، وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ. قَالَ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم خَبَرَ مَا رَأَى. فَقَالَ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى مُوسَى، لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا، لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا. ذَكَرَ حَرْفًا. قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ ". قَالَ وَرَقَةُ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ بِمَا جِئْتَ بِهِ إِلاَّ أُوذِيَ، وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ حَيًّا أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا. ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ، وَفَتَرَ الْوَحْىُ، فَتْرَةً حَتَّى حَزِنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم.
(Oisha (roziyallohu anho) — Paygʻambar ﷺning zavjasi — aytdi:) Rasululloh ﷺga (vahy) avval boshlangan (narsa) — uyquda (koʻ rilgan) rost tush edi; u zot hech bir tush koʻ rmas edilarki, illo u — subhning yorishidek (ravshan boʻ lib) kelar edi. Soʻng u zotga xilvat (yolgʻ izlik) suyukli qilindi; u zot Hiro gʻoriga borib, unda — ahliga qaytishidan oldin — sanoqli kechalar tahannus (ibodat) qilar edilar — ‹tahannus› — taabbud (ibodat qilish)dir — va buning uchun ozuqa olar edilar; soʻng Xadijaning oldigʻa qaytib, yana shuncha (ozuqa) olar edilar — to u zotga — Hiro gʻorida turgan paytlarida — Haq (vahy) tuyqusdan keldi. Farishta u zotning oldigʻa kelib: «Oʻqi!» dedi. Rasululloh ﷺ: «Men oʻqiydigan (kishi) emasman», dedilar. (U zot dedilar:) «(Farishta) meni olib, qattiq siqdi — hatto menga charchoq (holsizlik) yetdi — soʻng meni qoʻ yib yubordi va: ‹Oʻqi!› dedi. Men: ‹Men oʻqiydigan (kishi) emasman›, dedim. (U) meni olib, ikkinchi marta qattiq siqdi — hatto menga charchoq yetdi — soʻng meni qoʻ yib yubordi va: ‹Oʻqi!› dedi. Men: ‹Men oʻqiydigan (kishi) emasman›, dedim. (U) meni olib, uchinchi marta qattiq siqdi — hatto menga charchoq yetdi — soʻng meni qoʻ yib yubordi va: ‹Yaratgan Robbing ismi bilan oʻqi! U insonni (laxta) qondan yaratdi. Oʻqi! Robbing — eng karamli (Zot)dir; U qalam bilan (yozishni) oʻ rgatdi; insonga bilmagan (narsa)ni oʻ rgatdi› (Alaq surasi, 1-5) (oyatlarini) (oʻqidi).» (Oisha dedi:) Rasululloh ﷺ — yelka (boʻ yin) muskullari titrab turgan holda — u (oyatlar) bilan qaytdilar, to Xadijaning oldigʻa kirdilar va: «Meni burkanglar, meni burkanglar!» dedilar. Ular u zotni burkadi, to u zotdan qoʻ rquv (vahima) ketdi. U zot Xadijaga: «Ey Xadija, menga nima boʻ ldi?» dedilar va unga xabarni aytib berdilar; (soʻng): «Men oʻ zimdan qoʻ rqdim», dedilar. Xadija: «Aslo (unday emas)! Suyunchli boʻ ling; Allohga qasamki, Alloh sizni hech qachon xor qilmaydi: chunki siz qarindoshlik rishtasini ulaysiz, rost gapirasiz, (kuchsizlarning) ogʻ irligini koʻ tarasiz, kambagʻ alga (yoʻq narsani topib) berasiz, mehmonni siylaysiz va haq yoʻ lidagi musibatlarda yordam berasiz», dedi. Soʻng Xadija u zotni olib bordi, to uni Varaqa ibn Navfalning oldigʻa keltirdi — u Xadijaning amakisining oʻgʻ li, otasining ukasi (jiyani) edi; u johiliyatda nasroniy boʻ lgan kishi edi; arab xatini yozar va Injildan — Alloh xohlagancha — arabchada yozar edi; u keksayib (yoshi ulgʻ ayib), koʻ zi koʻ rmay qolgan chol edi. Xadija: «Ey amakimning oʻgʻ li, jiyaningni eshitgin», dedi. Varaqa: «Ey jiyanim, nima koʻ ryapsan?» dedi. Paygʻambar ﷺ unga koʻ rgan (narsa)si xabarini aytib berdilar. Varaqa: «Bu — Musoga nozil qilingan Nomus (Jibril)dir; qaniydi men unda (oʻ sha kunlarda) yosh (baquvvat) boʻ lsam; qaniydi men sen (qavming tomonidan) chiqarib yuborilgan paytingda tirik boʻ lsam», dedi — (Varaqa yana) bir soʻz zikr qildi. Rasululloh ﷺ: «Ular meni (Makkadan) chiqarib yuboradilarmi (rostmi)?» dedilar. Varaqa: «Ha; sen keltirgan (narsa)ni keltirgan hech bir kishi yoʻqki, illo (unga) dushmanlik qilingan (ozor berilgan) boʻ lmasin; agar sening kuning menga (tirik holda) yetsa, men senga qattiq yordam beraman», dedi. Soʻng koʻ p oʻ tmay, Varaqa vafot etdi va vahy bir muddat toʻ xtadi (fatra), to Rasululloh ﷺ qaygʻ urdilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) — Пайғамбар ﷺнинг завжаси — айтди:) Расулуллоҳ ﷺга (ваҳй) аввал бошланган (нарса) — уйқуда (кў рилган) рост туш эди; у зот ҳеч бир туш кў рмас эдиларки, илло у — субҳнинг ёришидек (равшан бў либ) келар эди. Сўнг у зотга хилват (ёлғ излик) суюкли қилинди; у зот Ҳиро ғорига бориб, унда — аҳлига қайтишидан олдин — саноқли кечалар таҳаннус (ибодат) қилар эдилар — ‹таҳаннус› — тааббуд (ибодат қилиш)дир — ва бунинг учун озуқа олар эдилар; сўнг Хадижанинг олдиға қайтиб, яна шунча (озуқа) олар эдилар — то у зотга — Ҳиро ғорида турган пайтларида — Ҳақ (ваҳй) туйқусдан келди. Фаришта у зотнинг олдиға келиб: «Ўқи!» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен ўқийдиган (киши) эмасман», дедилар. (У зот дедилар:) «(Фаришта) мени олиб, қаттиқ сиқди — ҳатто менга чарчоқ (ҳолсизлик) етди — сўнг мени қў йиб юборди ва: ‹Ўқи!› деди. Мен: ‹Мен ўқийдиган (киши) эмасман›, дедим. (У) мени олиб, иккинчи марта қаттиқ сиқди — ҳатто менга чарчоқ етди — сўнг мени қў йиб юборди ва: ‹Ўқи!› деди. Мен: ‹Мен ўқийдиган (киши) эмасман›, дедим. (У) мени олиб, учинчи марта қаттиқ сиқди — ҳатто менга чарчоқ етди — сўнг мени қў йиб юборди ва: ‹Яратган Роббинг исми билан ўқи! У инсонни (лахта) қондан яратди. Ўқи! Роббинг — энг карамли (Зот)дир; У қалам билан (ёзишни) ў ргатди; инсонга билмаган (нарса)ни ў ргатди› (Алақ сураси, 1-5) (оятларини) (ўқиди).» (Оиша деди:) Расулуллоҳ ﷺ — елка (бў йин) мускуллари титраб турган ҳолда — у (оятлар) билан қайтдилар, то Хадижанинг олдиға кирдилар ва: «Мени бурканглар, мени бурканглар!» дедилар. Улар у зотни буркади, то у зотдан қў рқув (ваҳима) кетди. У зот Хадижага: «Эй Хадижа, менга нима бў лди?» дедилар ва унга хабарни айтиб бердилар; (сўнг): «Мен ў зимдан қў рқдим», дедилар. Хадижа: «Асло (ундай эмас)! Суюнчли бў линг; Аллоҳга қасамки, Аллоҳ сизни ҳеч қачон хор қилмайди: чунки сиз қариндошлик риштасини улайсиз, рост гапирасиз, (кучсизларнинг) оғ ирлигини кў тарасиз, камбағ алга (йўқ нарсани топиб) берасиз, меҳмонни сийлайсиз ва ҳақ йў лидаги мусибатларда ёрдам берасиз», деди. Сўнг Хадижа у зотни олиб борди, то уни Варақа ибн Навфалнинг олдиға келтирди — у Хадижанинг амакисининг ўғ ли, отасининг укаси (жияни) эди; у жоҳилиятда насроний бў лган киши эди; араб хатини ёзар ва Инжилдан — Аллоҳ хоҳлаганча — арабчада ёзар эди; у кексайиб (ёши улғ айиб), кў зи кў рмай қолган чол эди. Хадижа: «Эй амакимнинг ўғ ли, жиянингни эшитгин», деди. Варақа: «Эй жияним, нима кў ряпсан?» деди. Пайғамбар ﷺ унга кў рган (нарса)си хабарини айтиб бердилар. Варақа: «Бу — Мусога нозил қилинган Номус (Жибрил)дир; қанийди мен унда (ў ша кунларда) ёш (бақувват) бў лсам; қанийди мен сен (қавминг томонидан) чиқариб юборилган пайтингда тирик бў лсам», деди — (Варақа яна) бир сўз зикр қилди. Расулуллоҳ ﷺ: «Улар мени (Маккадан) чиқариб юборадиларми (ростми)?» дедилар. Варақа: «Ҳа; сен келтирган (нарса)ни келтирган ҳеч бир киши йўқки, илло (унга) душманлик қилинган (озор берилган) бў лмасин; агар сенинг кунинг менга (тирик ҳолда) еца, мен сенга қаттиқ ёрдам бераман», деди. Сўнг кў п ў тмай, Варақа вафот этди ва ваҳй бир муддат тў хтади (фатра), то Расулуллоҳ ﷺ қайғ урдилар.
حَدَّثَنَا ابْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ [quran sura="96" aya_start="1" aya_end="3"]{اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ * خَلَقَ الإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ * اقْرَأْ وَرَبُّكَ الأَكْرَمُ}
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺga (vahy) avval boshlangan (narsa) — solih (rost) tush edi. Soʻng farishta u zotga kelib: ‹Yaratgan Robbing ismi bilan oʻqi! U insonni (laxta) qondan yaratdi. Oʻqi! Robbing — eng karamli (Zot)dir› (Alaq surasi, 1-3) dedi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺга (ваҳй) аввал бошланган (нарса) — солиҳ (рост) туш эди. Сўнг фаришта у зотга келиб: ‹Яратган Роббинг исми билан ўқи! У инсонни (лахта) қондан яратди. Ўқи! Роббинг — энг карамли (Зот)дир› (Алақ сураси, 1-3) деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، ح وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، قَالَ مُحَمَّدُ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها. أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ جَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ [quran sura="96" aya_start="1" aya_end="4"]{اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ * خَلَقَ الإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ * اقْرَأْ وَرَبُّكَ الأَكْرَمُ * الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ}
(Urva, Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qildi:) Rasululloh ﷺga (vahy) avval boshlangan (narsa) — rost tush edi. Farishta u zotga kelib: ‹Yaratgan Robbing ismi bilan oʻqi! U insonni (laxta) qondan yaratdi. Oʻqi! Robbing — eng karamli (Zot)dir; U qalam bilan (yozishni) oʻ rgatdi› (Alaq surasi, 1-4) dedi.(Урва, Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилди:) Расулуллоҳ ﷺга (ваҳй) аввал бошланган (нарса) — рост туш эди. Фаришта у зотга келиб: ‹Яратган Роббинг исми билан ўқи! У инсонни (лахта) қондан яратди. Ўқи! Роббинг — энг карамли (Зот)дир; У қалам билан (ёзишни) ў ргатди› (Алақ сураси, 1-4) деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ سَمِعْتُ عُرْوَةَ، قَالَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ فَرَجَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ " زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي ". فَذَكَرَ الْحَدِيثَ
(Urva aytdi:) Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Soʻng Paygʻambar ﷺ Xadijaning oldigʻa qaytdilar va: «Meni burkanglar, meni burkanglar!» dedilar — soʻng (u) hadisni zikr qildi (yaʼni avvalgi hadisning oʻ zi).(Урва айтди:) Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Сўнг Пайғамбар ﷺ Хадижанинг олдиға қайтдилар ва: «Мени бурканглар, мени бурканглар!» дедилар — сўнг (у) ҳадисни зикр қилди (яъни аввалги ҳадиснинг ў зи).
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَا صَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم صَلاَةً بَعْدَ أَنْ نَزَلَتْ عَلَيْهِ [quran sura="110" aya_start="1" aya_end="1"]{إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ} إِلاَّ يَقُولُ فِيهَا " سُبْحَانَكَ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ — unga ‹Izo jaa nasrullohi val-fath (Allohning yordami va fath (gʻ alaba) kelganida)› (Nasr surasi, 1) (surasi) nozil boʻ lgandan keyin — hech bir namoz oʻqimas edilarki, unda: «Subhonaka robbano va bihamdik, allohummagʻ firli (Pokim Sen, ey Robbimiz, va Senga hamd bilan (tasbeh aytaman); Allohim, meni magʻ firat qil)» demagan boʻ lsinlar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ — унга ‹Изо жаа насруллоҳи вал-фатҳ (Аллоҳнинг ёрдами ва фатҳ (ғ алаба) келганида)› (Наср сураси, 1) (сураси) нозил бў лгандан кейин — ҳеч бир намоз ўқимас эдиларки, унда: «Субҳонака роббано ва биҳамдик, аллоҳуммағ фирли (Поким Сен, эй Роббимиз, ва Сенга ҳамд билан (тасбеҳ айтаман); Аллоҳим, мени мағ фират қил)» демаган бў лсинлар.
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ فِي رُكُوعِهِ وَسُجُودِهِ " سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَبِحَمْدِكَ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ". يَتَأَوَّلُ الْقُرْآنَ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ rukuʼ va sajdalarida «Subhonaka-llohumma robbano va bihamdik, allohummagʻ firli (Pokim Sen, ey Allohim, Robbimiz, va Senga hamd bilan (tasbeh aytaman); Allohim, meni magʻ firat qil)» (deb) koʻ p aytar edilar — (bu bilan u zot) Qurʼonni (yaʼni Nasr surasidagi amrni) taʼvil (ado) qilar edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ рукуъ ва саждаларида «Субҳонака-ллоҳумма роббано ва биҳамдик, аллоҳуммағ фирли (Поким Сен, эй Аллоҳим, Роббимиз, ва Сенга ҳамд билан (тасбеҳ айтаман); Аллоҳим, мени мағ фират қил)» (деб) кў п айтар эдилар — (бу билан у зот) Қуръонни (яъни Наср сурасидаги амрни) таъвил (адо) қилар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا اشْتَكَى يَقْرَأُ عَلَى نَفْسِهِ بِالْمُعَوِّذَاتِ وَيَنْفُثُ، فَلَمَّا اشْتَدَّ وَجَعُهُ كُنْتُ أَقْرَأُ عَلَيْهِ وَأَمْسَحُ بِيَدِهِ رَجَاءَ بَرَكَتِهَا.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ — betob boʻ lganlarida — oʻ zlariga muavvizatlarni (Falaq va Nas suralarini) oʻqib, (qoʻ llariga) puflar (damlar) edilar. Uning ogʻ rigʻ i kuchayganida, men u zotga (muavvizatlarni) oʻqir va — uning barakatini umid qilib — u zotning qoʻ li bilan (badanlariga) silar edim.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ — бетоб бў лганларида — ў зларига муаввизатларни (Фалақ ва Нас сураларини) ўқиб, (қў лларига) пуфлар (дамлар) эдилар. Унинг оғ риғ и кучайганида, мен у зотга (муаввизатларни) ўқир ва — унинг баракатини умид қилиб — у зотнинг қў ли билан (баданларига) силар эдим.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا الْمُفَضَّلُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ كُلَّ لَيْلَةٍ جَمَعَ كَفَّيْهِ ثُمَّ نَفَثَ فِيهِمَا فَقَرَأَ فِيهِمَا [quran sura="112" aya_start="1" aya_end="1"]{قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ} وَ[quran sura="113" aya_start="1" aya_end="1"]{قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ} وَ[quran sura="114" aya_start="1" aya_end="1"]{قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ} ثُمَّ يَمْسَحُ بِهِمَا مَا اسْتَطَاعَ مِنْ جَسَدِهِ يَبْدَأُ بِهِمَا عَلَى رَأْسِهِ وَوَجْهِهِ وَمَا أَقْبَلَ مِنْ جَسَدِهِ يَفْعَلُ ذَلِكَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ — har kecha toʻ shagiga borganlarida (yotganlarida) — ikki kaftlarini jamlab, soʻng ularga puflar (damlar), soʻng ularda ‹Qul Huvallohu Ahad› (Ixlos), ‹Qul aʼuzu bi-Robbil-falaq› (Falaq) va ‹Qul aʼuzu bi-Robbin-nas› (Nas) (suralarini) oʻqir edilar; soʻng ular bilan badanlarining — qoʻ li yetgan (joylari)ni — silar edilar; ularni boshlari va yuzlaridan, hamda badanlarining old (tomoni)dan boshlar edilar; buni uch marta qilar edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ — ҳар кеча тў шагига борганларида (ётганларида) — икки кафтларини жамлаб, сўнг уларга пуфлар (дамлар), сўнг уларда ‹Қул Ҳуваллоҳу Аҳад› (Ихлос), ‹Қул аъузу би-Роббил-фалақ› (Фалақ) ва ‹Қул аъузу би-Роббин-нас› (Нас) (сураларини) ўқир эдилар; сўнг улар билан баданларининг — қў ли етган (жойлари)ни — силар эдилар; уларни бошлари ва юзларидан, ҳамда баданларининг олд (томони)дан бошлар эдилар; буни уч марта қилар эдилар.
حَدَّثَنَا رَبِيعُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً يَقْرَأُ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ " يَرْحَمُهُ اللَّهُ لَقَدْ أَذْكَرَنِي كَذَا وَكَذَا آيَةً مِنْ سُورَةِ كَذَا ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ bir kishini masjidda (Qurʼon) oʻqiyotganini eshitdilar va: «Allohning rahmati unga boʻ lsin! U menga falon suradan falon-falon oyatni eslatdi», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ бир кишини масжидда (Қуръон) ўқиётганини эшитдилар ва: «Аллоҳнинг раҳмати унга бў лсин! У менга фалон сурадан фалон-фалон оятни эслатди», дедилар.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي رَجَاءٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً يَقْرَأُ فِي سُورَةٍ بِاللَّيْلِ فَقَالَ " يَرْحَمُهُ اللَّهُ لَقَدْ أَذْكَرَنِي كَذَا وَكَذَا آيَةً كُنْتُ أُنْسِيتُهَا مِنْ سُورَةِ كَذَا وَكَذَا ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ bir kishini kechasi bir surani oʻqiyotganini eshitdilar va: «Allohning rahmati unga boʻ lsin! U menga — men falon-falon suradan unutgan (unuttirilgan) falon-falon oyatni — eslatdi», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ бир кишини кечаси бир сурани ўқиётганини эшитдилар ва: «Аллоҳнинг раҳмати унга бў лсин! У менга — мен фалон-фалон сурадан унутган (унуттирилган) фалон-фалон оятни — эслатди», дедилар.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ آدَمَ، أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَارِئًا يَقْرَأُ مِنَ اللَّيْلِ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ " يَرْحَمُهُ اللَّهُ لَقَدْ أَذْكَرَنِي كَذَا وَكَذَا آيَةً، أَسْقَطْتُهَا مِنْ سُورَةِ كَذَا وَكَذَا ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ bir qorini kechasi masjidda (Qurʼon) oʻqiyotganini eshitdilar va: «Allohning rahmati unga boʻ lsin! U menga — men falon-falon suradan tushirib qoldirgan (unutgan) falon-falon oyatni — eslatdi», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ бир қорини кечаси масжидда (Қуръон) ўқиётганини эшитдилар ва: «Аллоҳнинг раҳмати унга бў лсин! У менга — мен фалон-фалон сурадан тушириб қолдирган (унутган) фалон-фалон оятни — эслатди», дедилар.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ لَوْ نَزَلْتَ وَادِيًا وَفِيهِ شَجَرَةٌ قَدْ أُكِلَ مِنْهَا، وَوَجَدْتَ شَجَرًا لَمْ يُؤْكَلْ مِنْهَا، فِي أَيِّهَا كُنْتَ تُرْتِعُ بَعِيرَكَ قَالَ " فِي الَّذِي لَمْ يُرْتَعْ مِنْهَا ". تَعْنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَتَزَوَّجْ بِكْرًا غَيْرَهَا.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Men: «Ey Allohning Rasuli, aytib ber-chi, agar sen bir vodiyga tushsang, unda (oʻ ti) yeyilgan (boshqalar yegan) bir daraxt boʻ lsa, va (yana) yeyilmagan daraxtlarni topsang — tuyangni qaysisida oʻ tlatar (boqar) eding?» dedim. U zot: «Undan (hali) oʻ tlanmagan (yeyilmagan) (daraxt)da», dedilar. (Oisha) — Rasululloh ﷺ oʻ zidan boshqa bokira (qiz)ga uylanmaganliklarini nazarda tutadi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, айтиб бер-чи, агар сен бир водийга тушсанг, унда (ў ти) ейилган (бошқалар еган) бир дарахт бў лса, ва (яна) ейилмаган дарахтларни топсанг — туянгни қайсисида ў тлатар (боқар) эдинг?» дедим. У зот: «Ундан (ҳали) ў тланмаган (ейилмаган) (дарахт)да», дедилар. (Оиша) — Расулуллоҳ ﷺ ў зидан бошқа бокира (қиз)га уйланмаганликларини назарда тутади.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أُرِيتُكِ فِي الْمَنَامِ مَرَّتَيْنِ، إِذَا رَجُلٌ يَحْمِلُكِ فِي سَرَقَةِ حَرِيرٍ فَيَقُولُ هَذِهِ امْرَأَتُكَ، فَأَكْشِفُهَا فَإِذَا هِيَ أَنْتِ، فَأَقُولُ إِنْ يَكُنْ هَذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ يُمْضِهِ ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Sen menga tushimda ikki marta koʻ rsatilding: birdan bir kishi seni ipak (matoga) oʻ rab koʻ tarib (kelar) va: ‹Bu — sening xotining› der edi; men uni ochsam — birdan u sen (boʻ lib chiqar) eding; shunda men: ‹Agar bu Alloh huzuridan boʻ lsa, U uni amalga oshiradi› der edim», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Сен менга тушимда икки марта кў рсатилдинг: бирдан бир киши сени ипак (матога) ў раб кў тариб (келар) ва: ‹Бу — сенинг хотининг› дер эди; мен уни очсам — бирдан у сен (бў либ чиқар) эдинг; шунда мен: ‹Агар бу Аллоҳ ҳузуридан бў лса, У уни амалга оширади› дер эдим», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ أَبَا حُذَيْفَةَ بْنَ عُتْبَةَ بْنِ رَبِيعَةَ بْنِ عَبْدِ شَمْسٍ،، وَكَانَ، مِمَّنْ شَهِدَ بَدْرًا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم تَبَنَّى سَالِمًا، وَأَنْكَحَهُ بِنْتَ أَخِيهِ هِنْدَ بِنْتَ الْوَلِيدِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ رَبِيعَةَ وَهْوَ مَوْلًى لاِمْرَأَةٍ مِنَ الأَنْصَارِ، كَمَا تَبَنَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم زَيْدًا، وَكَانَ مَنْ تَبَنَّى رَجُلاً فِي الْجَاهِلِيَّةِ دَعَاهُ النَّاسُ إِلَيْهِ وَوَرِثَ مِنْ مِيرَاثِهِ حَتَّى أَنْزَلَ اللَّهُ {ادْعُوهُمْ لآبَائِهِمْ} إِلَى قَوْلِهِ {وَمَوَالِيكُمْ} فَرُدُّوا إِلَى آبَائِهِمْ، فَمَنْ لَمْ يُعْلَمْ لَهُ أَبٌ كَانَ مَوْلًى وَأَخًا فِي الدِّينِ، فَجَاءَتْ سَهْلَةُ بِنْتُ سُهَيْلِ بْنِ عَمْرٍو الْقُرَشِيِّ ثُمَّ الْعَامِرِيِّ ـ وَهْىَ امْرَأَةُ أَبِي حُذَيْفَةَ ـ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا نَرَى سَالِمًا وَلَدًا وَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ فِيهِ مَا قَدْ عَلِمْتَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ.
(Urva ibn Zubayr, Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qildi)ki, Abu Huzayfa ibn Utba ibn Robiʼa ibn Abdu Shams — u Paygʻambar ﷺ bilan birga Badrda (jangda) qatnashgan (kishilar)dan edi — Solimni (oʻ ziga) farzandlikka oldi (tabanniy qildi) va unga oʻ z (uka)sining qizi Hind bint Valid ibn Utba ibn Robiʼani nikohlab berdi — holbuki u (Solim) ansorlardan bir ayolning ozod qilgan (quli) edi — xuddi Paygʻambar ﷺ Zaydni farzandlikka olganlaridek. Johiliyatda kim bir kishini farzandlikka olsa, odamlar uni oʻ shanga (nisbat bilan) chaqirar va u (bola) uning merosidan voris boʻ lar edi — to Alloh ‹Ularni (asl) otalariga nisbat bilan chaqiringlar...› (degan oyatdan) to ‹...(ular) sizning (din) birodarlaringiz va doʻ stlaringizdir› (Ahzob surasi, 5) (degan soʻzigacha) (oyatni) nozil qildi. Shunda ular oʻ z otalariga (nisbat bilan) qaytarildi; kimning otasi maʼlum boʻ lmasa, u (oʻ zini asrab olganning) doʻ sti (mavlosi) va dinda birodari (boʻ lib qoldi). Soʻng Sahla bint Suhayl ibn Amr al-Qurashiy, soʻng al-Omiriy — u Abu Huzayfaning xotini edi — Paygʻambar ﷺning oldigʻa kelib: «Ey Allohning Rasuli, biz Solimni (oʻ z) bolamiz deb bilar edik; Alloh esa u (haq)da sen bilgan (narsani) nozil qildi...» dedi — soʻng (Urva) hadisni (toʻ liq) zikr qildi.(Урва ибн Зубайр, Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилди)ки, Абу Ҳузайфа ибн Утба ибн Робиъа ибн Абду Шамс — у Пайғамбар ﷺ билан бирга Бадрда (жангда) қатнашган (кишилар)дан эди — Солимни (ў зига) фарзандликка олди (табанний қилди) ва унга ў з (ука)сининг қизи Ҳинд бинт Валид ибн Утба ибн Робиъани никоҳлаб берди — ҳолбуки у (Солим) ансорлардан бир аёлнинг озод қилган (қули) эди — худди Пайғамбар ﷺ Зайдни фарзандликка олганларидек. Жоҳилиятда ким бир кишини фарзандликка олса, одамлар уни ў шанга (нисбат билан) чақирар ва у (бола) унинг меросидан ворис бў лар эди — то Аллоҳ ‹Уларни (асл) оталарига нисбат билан чақиринглар...› (деган оятдан) то ‹...(улар) сизнинг (дин) биродарларингиз ва дў стларингиздир› (Аҳзоб сураси, 5) (деган сўзигача) (оятни) нозил қилди. Шунда улар ў з оталарига (нисбат билан) қайтарилди; кимнинг отаси маълум бў лмаса, у (ў зини асраб олганнинг) дў сти (мавлоси) ва динда биродари (бў либ қолди). Сўнг Саҳла бинт Суҳайл ибн Амр ал-Қураший, сўнг ал-Омирий — у Абу Ҳузайфанинг хотини эди — Пайғамбар ﷺнинг олдиға келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз Солимни (ў з) боламиз деб билар эдик; Аллоҳ эса у (ҳақ)да сен билган (нарсани) нозил қилди...» деди — сўнг (Урва) ҳадисни (тў лиқ) зикр қилди.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى ضُبَاعَةَ بِنْتِ الزُّبَيْرِ فَقَالَ لَهَا " لَعَلَّكِ أَرَدْتِ الْحَجَّ ". قَالَتْ وَاللَّهِ لاَ أَجِدُنِي إِلاَّ وَجِعَةً. فَقَالَ لَهَا " حُجِّي وَاشْتَرِطِي، قُولِي اللَّهُمَّ مَحِلِّي حَيْثُ حَبَسْتَنِي ". وَكَانَتْ تَحْتَ الْمِقْدَادِ بْنِ الأَسْوَدِ.
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ Duboa bint Zubayrning huzuriga kirdilar va unga: «Ehtimol, sen haj (qilish)ni xohlagandirsan?» dedilar. U: «Allohga qasamki, men oʻ zimni faqat ogʻ riq (kasal) holda topyapman», dedi. U zot unga: «Haj qil va shart qoʻ y; ‹Allohim, mening (ihromdan) chiqadigan joyim — Sen meni qaerda (kasallik bilan) toʻ xtatsang, oʻ sha (joy)dir› deb ayt», dedilar. U (Duboa) Miqdod ibnul-Aswadning (nikohida) (xotini) edi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ Дубоа бинт Зубайрнинг ҳузурига кирдилар ва унга: «Эҳтимол, сен ҳаж (қилиш)ни хоҳлагандирсан?» дедилар. У: «Аллоҳга қасамки, мен ў зимни фақат оғ риқ (касал) ҳолда топяпман», деди. У зот унга: «Ҳаж қил ва шарт қў й; ‹Аллоҳим, менинг (иҳромдан) чиқадиган жойим — Сен мени қаэрда (касаллик билан) тў хтацанг, ў ша (жой)дир› деб айт», дедилар. У (Дубоа) Миқдод ибнул-Асваднинг (никоҳида) (хотини) эди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ فِي بَرِيرَةَ ثَلاَثُ سُنَنٍ عَتَقَتْ فَخُيِّرَتْ، وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ". وَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبُرْمَةٌ عَلَى النَّارِ، فَقُرِّبَ إِلَيْهِ خُبْزٌ وَأُدْمٌ مِنْ أُدْمِ الْبَيْتِ فَقَالَ " لَمْ أَرَ الْبُرْمَةَ ". فَقِيلَ لَحْمٌ تُصُدِّقَ عَلَى بَرِيرَةَ، وَأَنْتَ لاَ تَأْكُلُ الصَّدَقَةَ قَالَ " هُوَ عَلَيْهَا صَدَقَةٌ، وَلَنَا هَدِيَّةٌ ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Barira (voqeasi)da uch sunnat (hukm) boʻ ldi: u ozod qilindi va (eriga nisbatan tanlovda) ixtiyor (qoldirildi) berildi; va Rasululloh ﷺ: «Valo (meros-himoya huquqi) — ozod qilgan (kishi)ga(dir)», dedilar; va Rasululloh ﷺ (uyga) kirdilar — oʻ choqda (olovda) bir qozon (boʻ lib qaynab turgan) edi; u zotga non va uyning yon(taom)laridan bir yonlik (taom) yaqinlashtirildi. U zot: «Men qozonni (unda goʻsht) koʻ rgan edim-ku?» dedilar. (Ularga): «(U) — Bariraga sadaqa qilingan goʻsht; sen esa sadaqani yemaysan-ku» deyildi. U zot: «(U) — unga (Bariraga) sadaqa(dir); bizga esa — hadya (tortiq)dir», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Барира (воқеаси)да уч суннат (ҳукм) бў лди: у озод қилинди ва (эрига нисбатан танловда) ихтиёр (қолдирилди) берилди; ва Расулуллоҳ ﷺ: «Вало (мерос-ҳимоя ҳуқуқи) — озод қилган (киши)га(дир)», дедилар; ва Расулуллоҳ ﷺ (уйга) кирдилар — ў чоқда (оловда) бир қозон (бў либ қайнаб турган) эди; у зотга нон ва уйнинг ён(таом)ларидан бир ёнлик (таом) яқинлаштирилди. У зот: «Мен қозонни (унда гўшт) кў рган эдим-ку?» дедилар. (Уларга): «(У) — Барирага садақа қилинган гўшт; сен эса садақани емайсан-ку» дейилди. У зот: «(У) — унга (Барирага) садақа(дир); бизга эса — ҳадя (тортиқ)дир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، [quran sura="4" aya_start="3" aya_end="3"]{وَإِنْ خِفْتُمْ أَنْ لاَ، تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى}. قَالَتِ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ عِنْدَ الرَّجُلِ وَهْوَ وَلِيُّهَا، فَيَتَزَوَّجُهَا عَلَى مَالِهَا، وَيُسِيءُ صُحْبَتَهَا، وَلاَ يَعْدِلُ فِي مَالِهَا، فَلْيَتَزَوَّجْ مَا طَابَ لَهُ مِنَ النِّسَاءِ سِوَاهَا مَثْنَى وَثُلاَثَ وَرُبَاعَ.
(Oisha (roziyallohu anho) ‹Agar yetimlar (haqi)da adolat qilolmasligingizdan qoʻ rqsangiz...› (Niso surasi, 3) (haqida)) aytdi: «Yetim qiz — bir kishining huzurida boʻ ladi; u — uning valiysi(dir); (valiysi) uning moli uchun unga uylanadi, suhbatini (unga muomalani) yomon qiladi va uning molida adolat qilmaydi. Bas, u — undan boshqa, oʻ ziga yoqqan ayollardan — ikki, uch va toʻ rttagacha uylansin», dedi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ‹Агар етимлар (ҳақи)да адолат қилолмаслигингиздан қў рқсангиз...› (Нисо сураси, 3) (ҳақида)) айтди: «Етим қиз — бир кишининг ҳузурида бў лади; у — унинг валийси(дир); (валийси) унинг моли учун унга уйланади, суҳбатини (унга муомалани) ёмон қилади ва унинг молида адолат қилмайди. Бас, у — ундан бошқа, ў зига ёққан аёллардан — икки, уч ва тў рттагача уйлансин», деди.
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ عَمْرَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ عِنْدَهَا، وَأَنَّهَا سَمِعَتْ صَوْتَ رَجُلٍ يَسْتَأْذِنُ فِي بَيْتِ حَفْصَةَ، قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا رَجُلٌ يَسْتَأْذِنُ فِي بَيْتِكَ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " أُرَاهُ فُلاَنًا ". لِعَمِّ حَفْصَةَ مِنَ الرَّضَاعَةِ. قَالَتْ عَائِشَةُ لَوْ كَانَ فُلاَنٌ حَيًّا، لِعَمِّهَا مِنَ الرَّضَاعَةِ دَخَلَ عَلَىَّ فَقَالَ " نَعَمِ الرَّضَاعَةُ تُحَرِّمُ مَا تُحَرِّمُ الْوِلاَدَةُ ".
(Amra bint Abdurrahmon rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺning zavjasi Oisha (roziyallohu anho) unga xabar berdi: Rasululloh ﷺ uning huzurida edilar; u (Oisha) Hafsaning uyida (izn soʻrab turgan) bir kishining ovozini eshitdi. (Oisha:) «Men: ‹Ey Allohning Rasuli, bu — sening uyingda izn soʻrayotgan bir kishi› dedim. Paygʻambar ﷺ: ‹Men uni falon (kishi) deb oʻylayman› dedilar» — Hafsaning sut (emizish)dan (boʻ lgan) amakisini (nazarda tutdi). Oisha: «Agar falon (kishi) tirik boʻ lganida» — oʻ zining sut (emizish)dan (boʻ lgan) amakisini (nazarda tutib) — «mening huzurimga kirar edimi?» dedi. U zot: «Ha; emizish — tugʻ ilish (nasab) harom qilgan (mahram qilgan) narsalarni harom qiladi», dedilar.(Амра бинт Абдурраҳмон ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺнинг завжаси Оиша (розияллоҳу анҳо) унга хабар берди: Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳузурида эдилар; у (Оиша) Ҳафсанинг уйида (изн сўраб турган) бир кишининг овозини эшитди. (Оиша:) «Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, бу — сенинг уйингда изн сўраётган бир киши› дедим. Пайғамбар ﷺ: ‹Мен уни фалон (киши) деб ўйлайман› дедилар» — Ҳафсанинг сут (эмизиш)дан (бў лган) амакисини (назарда тутди). Оиша: «Агар фалон (киши) тирик бў лганида» — ў зининг сут (эмизиш)дан (бў лган) амакисини (назарда тутиб) — «менинг ҳузуримга кирар эдими?» деди. У зот: «Ҳа; эмизиш — туғ илиш (насаб) ҳаром қилган (маҳрам қилган) нарсаларни ҳаром қилади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَشْعَثِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا رَجُلٌ، فَكَأَنَّهُ تَغَيَّرَ وَجْهُهُ، كَأَنَّهُ كَرِهَ ذَلِكَ فَقَالَتْ إِنَّهُ أَخِي. فَقَالَ " انْظُرْنَ مَا إِخْوَانُكُنَّ، فَإِنَّمَا الرَّضَاعَةُ مِنَ الْمَجَاعَةِ ".
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ uning huzuriga kirdilar — uning yonida bir kishi (bor) edi; goʻyo u zotning yuzlari oʻ zgardi — goʻyo u zot buni yoqtirmadilar. Shunda u (Oisha): «Albatta u — mening (sut)birodarim», dedi. U zot: «(Ey ayollar,) sut(birodar)laringiz kimligiga (yaxshi) qaranglar; chunki (mahramlik keltiradigan) emizish — (faqat) ochlik (chaqaloqlik)dandir», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ унинг ҳузурига кирдилар — унинг ёнида бир киши (бор) эди; гўё у зотнинг юзлари ў згарди — гўё у зот буни ёқтирмадилар. Шунда у (Оиша): «Албатта у — менинг (сут)биродарим», деди. У зот: «(Эй аёллар,) сут(биродар)ларингиз кимлигига (яхши) қаранглар; чунки (маҳрамлик келтирадиган) эмизиш — (фақат) очлик (чақалоқлик)дандир», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ أَفْلَحَ، أَخَا أَبِي الْقُعَيْسِ جَاءَ يَسْتَأْذِنُ عَلَيْهَا ـ وَهْوَ عَمُّهَا مِنَ الرَّضَاعَةِ ـ بَعْدَ أَنْ نَزَلَ الْحِجَابُ، فَأَبَيْتُ أَنْ آذَنَ لَهُ، فَلَمَّا جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي صَنَعْتُ، فَأَمَرَنِي أَنْ آذَنَ لَهُ.
(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Abul-Quaysning ukasi Aflah — u (Oisha)ning sut (emizish)dan (boʻ lgan) amakisi edi — hijob (parda) (oyati) nozil boʻ lgandan keyin, uning huzuriga (kirishga) izn soʻrab keldi. (Oisha:) «Men unga izn berishdan bosh tortdim. Rasululloh ﷺ kelgach, men u zotga oʻ zim qilgan (ish)ni xabar berdim. U zot menga — unga izn berishimni — buyurdilar.»(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Абул-Қуайснинг укаси Афлаҳ — у (Оиша)нинг сут (эмизиш)дан (бў лган) амакиси эди — ҳижоб (парда) (ояти) нозил бў лгандан кейин, унинг ҳузурига (киришга) изн сўраб келди. (Оиша:) «Мен унга изн беришдан бош тортдим. Расулуллоҳ ﷺ келгач, мен у зотга ў зим қилган (иш)ни хабар бердим. У зот менга — унга изн беришимни — буюрдилар.»
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " رَأَيْتُكِ فِي الْمَنَامِ يَجِيءُ بِكِ الْمَلَكُ فِي سَرَقَةٍ مِنْ حَرِيرٍ فَقَالَ لِي هَذِهِ امْرَأَتُكَ. فَكَشَفْتُ عَنْ وَجْهِكِ الثَّوْبَ، فَإِذَا أَنْتِ هِيَ فَقُلْتُ إِنْ يَكُ هَذَا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ يُمْضِهِ ".
(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ menga: «Sen menga tushimda koʻ rsatilding: farishta seni bir parcha ipak (mato)da olib (kelar) va menga: ‹Bu — sening xotining› der edi. Men yuzingdan (oʻ sha) kiyimni ochsam — birdan u sen (boʻ lib chiqar) eding. Shunda men: ‹Agar bu Alloh huzuridan boʻ lsa, U uni amalga oshiradi› der edim», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ менга: «Сен менга тушимда кў рсатилдинг: фаришта сени бир парча ипак (мато)да олиб (келар) ва менга: ‹Бу — сенинг хотининг› дер эди. Мен юзингдан (ў ша) кийимни очсам — бирдан у сен (бў либ чиқар) эдинг. Шунда мен: ‹Агар бу Аллоҳ ҳузуридан бў лса, У уни амалга оширади› дер эдим», дедилар.