حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ غَنَّامٍ عَنْ عَمَّاتِهِ عَنْ أُمِّ فَرْوَةَ قَالَتْسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ الصَّلَاةُ لِأَوَّلِ وَقْتِهَا

Ummu Farva (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Rasululloh ﷺdan: «Qaysi amal afzal?» deb soʻraldi. U zot: «Namozni avvalgi vaqtida oʻqimoq», dedilar.Умму Фарва (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади. У деди: Расулуллоҳ ﷺдан: «Қайси амал афзал?» деб сўралди. У зот: «Намозни аввалги вақтида ўқимоқ», дедилар.

حَدَّثَنَا الْخُزَاعِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْعُمَرِيُّ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ غَنَّامٍ عَنْ جَدَّتِهِ الدُّنْيَا عَنْ أُمِّ فَرْوَةَ وَكَانَتْ قَدْ بَايَعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَفْضَلِ الْعَمَلِ فَقَالَ الصَّلَاةُ لِأَوَّلِ وَقْتِهَا

Ummu Farva (roziyallohu anho) — u Rasululloh ﷺga bayʼat qilgan edi — aytadi: Rasululloh ﷺdan amalning eng afzali haqida soʻraldi. U zot: «Namozni vaqtining avvalida (oʻqish)», dedilar.Умму Фарва (розияллоҳу анҳо) — у Расулуллоҳ ﷺга байъат қилган эди — айтади: Расулуллоҳ ﷺдан амалнинг энг афзали ҳақида сўралди. У зот: «Намозни вақтининг аввалида (ўқиш)», дедилар.

حَدَّثَنَا يُونُسُ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ بْنِ حَفْصِ بْنِ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ غَنَّامٍ عَنْ جَدَّتِهِ أُمِّ أَبِيهِ الدُّنْيَا عَنْ جَدَّتِهِ أُمِّ فَرْوَةَ وَكَانَتْ مِمَّنْ بَايَعَ أَنَّهاسَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَكَرَ الْأَعْمَالَ فَقَالَ أَحَبُّ الْعَمَلِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ تَعْجِيلُ الصَّلَاةِ لِأَوَّلِ وَقْتِهَا

Ummu Farva (roziyallohu anho) — u bayʼat qilganlardan edi — Rasululloh ﷺni eshitdi: u zot amallarni zikr qilib: «Alloh azza va jallaga eng suyukli amal — namozni vaqtining avvalida shoshilib (oʻqish)dir», dedilar.Умму Фарва (розияллоҳу анҳо) — у байъат қилганлардан эди — Расулуллоҳ ﷺни эшитди: у зот амалларни зикр қилиб: «Аллоҳ азза ва жаллага энг суюкли амал — намозни вақтининг аввалида шошилиб (ўқиш)дир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ غَنَّامٍ عَنْ أَهْلِ بَيْتِهِ عَنْ جَدَّتِهِ أُمِّ فَرْوَةَ أَنَّهَاسَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ عَنْ أَفْضَلِ الْأَعْمَالِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّلَاةُ لِأَوَّلِ وَقْتِهَا

Ummu Farva (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺni eshitdi: bir kishi u zotdan amallarning eng afzali haqida soʻradi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Namozni vaqtining avvalida (oʻqish)», dedilar.Умму Фарва (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺни эшитди: бир киши у зотдан амалларнинг энг афзали ҳақида сўради. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Намозни вақтининг аввалида (ўқиш)», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أُمِّ كُرْزٍ الْخُزَاعِيَّةِ قَالَتْأُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِغُلَامٍ فَبَالَ عَلَيْهِ فَأَمَرَ بِهِ فَنُضِحَ وَأُتِيَ بِجَارِيَةٍ فَبَالَتْ عَلَيْهِ فَأَمَرَ بِهِ فَغُسِلَ

Ummu Kurz Xuzoiya (roziyallohu anho) aytadi: Nabiy ﷺning huzurlariga bir oʻgʻil bola keltirildi, u zotning ustiga siydi. U zot buyurdilar va (u joyga) suv sepildi. Soʻng bir qiz bola keltirildi, u ham u zotning ustiga siydi. U zot buyurdilar va (u joy) yuvildi.Умму Курз Хузоия (розияллоҳу анҳо) айтади: Набий ﷺнинг ҳузурларига бир ўғил бола келтирилди, у зотнинг устига сийди. У зот буюрдилар ва (у жойга) сув сепилди. Сўнг бир қиз бола келтирилди, у ҳам у зотнинг устига сийди. У зот буюрдилар ва (у жой) ювилди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ الْغَسَّانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ حَكِيمُ بْنُ عُمَيْرٍ وَحَبِيبُ بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَدَعْ رَجُلٌ مِنْكُمْ أَنْ يَعْمَلَ لِلَّهِ أَلْفَ حَسَنَةٍ حِينَ يُصْبِحُ يَقُولُ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ مِائَةَ مَرَّةٍ فَإِنَّهَا أَلْفُ حَسَنَةٍ فَإِنَّهُ لَا يَعْمَلُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ مِثْلَ ذَلِكَ فِي يَوْمِهِ مِنْ الذُّنُوبِ وَيَكُونُ مَا عَمِلَ مِنْ خَيْرٍ سِوَى ذَلِكَ وَافِرًا

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biror kishi tongga chiqqanida Alloh uchun ming savob qilishni tark etmasin: u yuz marta ‹Subhanallohi va bihamdihi› desin, zero bu ming savobdir. Chunki u, in shaa Alloh, oʻsha kunida gunohlardan shuncha (savobga teng gunoh) qilmaydi; bundan boshqa qilgan yaxshiliklari esa yana ustama boʻladi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирор киши тонгга чиққанида Аллоҳ учун минг савоб қилишни тарк этмасин: у юз марта ‹Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳи› десин, зеро бу минг савобдир. Чунки у, ин шаа Аллоҳ, ўша кунида гуноҳлардан шунча (савобга тенг гуноҳ) қилмайди; бундан бошқа қилган яхшиликлари эса яна устама бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ قَالَ حَدَّثَنِي حُمَيْدُ بْنُ عُقْبَةَ بْنِ رُومَانَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ زَحْزَحَ عَنْ طَرِيقِ الْمُسْلِمِينَ شَيْئًا يُؤْذِيهِمْ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِهِ حَسَنَةً وَمَنْ كُتِبَ لَهُ عِنْدَهُ حَسَنَةٌ أَدْخَلَهُ اللَّهُ بِهَا الْجَنَّةَ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Kim musulmonlarning yoʻlidan ularga ozor beradigan bir narsani olib tashlasa, Alloh unga buning evaziga bir savob yozadi; kimga Uning huzurida bir savob yozilsa, Alloh uni oʻsha (savob) sababli jannatga kiritadi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Ким мусулмонларнинг йўлидан уларга озор берадиган бир нарсани олиб ташласа, Аллоҳ унга бунинг эвазига бир савоб ёзади; кимга Унинг ҳузурида бир савоб ёзилса, Аллоҳ уни ўша (савоб) сабабли жаннатга киритади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ قَالَ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ قَالَ حَدَّثَنِي شُرَيْحُ بْنُ عُبَيْدٍ الْحَضْرَمِيُّ وَغَيْرُهُ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ يَا ابْنَ آدَمَ لَا تَعْجَزَنَّ مِنْ الْأَرْبَعِ رَكَعَاتٍ مِنْ أَوَّلِ نَهَارِكَ أَكْفِكَ آخِرَهُ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh taolo: ‹Ey Odam farzandi, kunning avvalida toʻrt rakʼat (namoz oʻqish)dan ojiz boʻlma, Men senga kuningning oxirida kifoya qilaman›, deydi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ таоло: ‹Эй Одам фарзанди, куннинг аввалида тўрт ракъат (намоз ўқиш)дан ожиз бўлма, Мен сенга кунингнинг охирида кифоя қиламан›, дейди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ قَالَ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ قَالَ حَدَّثَنِي بَعْضُ الْمَشْيَخَةِ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ السَّكُونِيِّ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَأَوْصَانِي خَلِيلِي أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلَاثٍ لَا أَدَعُهُنَّ لِشَيْءٍ أَوْصَانِي بِصِيَامِ بِثَلَاثَةِ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ وَأَنْ لَا أَنَامَ إِلَّا عَلَى وِتْرٍ وَسُبْحَةِ الضُّحَى فِي الْحَضَرِ وَالسَّفَرِ

Abu Dardo (roziyallohu anhu) aytdi: Doʻstim Abul-Qosim ﷺ menga hech narsa uchun tark etmaydigan uchta narsani tayinladilar: har oydan uch kun roʻza tutishni, faqat vitrni oʻqib boʻlgach uxlashni hamda muqim turganda ham, safarda ham zuho namozini oʻqishni tayinladilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) айтди: Дўстим Абул-Қосим ﷺ менга ҳеч нарса учун тарк этмайдиган учта нарсани тайинладилар: ҳар ойдан уч кун рўза тутишни, фақат витрни ўқиб бўлгач ухлашни ҳамда муқим турганда ҳам, сафарда ҳам зуҳо намозини ўқишни тайинладилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَصَدَّقَ عَلَيْكُمْ بِثُلُثِ أَمْوَالِكُمْ عِنْدَ وَفَاتِكُمْ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Albatta, Alloh vafotingiz chogʻida mollaringizning uchdan biri bilan sizlarga sadaqa qildi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Албатта, Аллоҳ вафотингиз чоғида молларингизнинг учдан бири билан сизларга садақа қилди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْطَاةَ عَنْ بَعْضِ إِخْوَانِهِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كُلُّ شَيْءٍ يَنْقُصُ إِلَّا الشَّرَّ فَإِنَّهُ يُزَادُ فِيهِ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Har bir narsa kamayadi, faqat yomonlik bundan mustasno — unga ziyoda qilinadi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Ҳар бир нарса камаяди, фақат ёмонлик бундан мустасно — унга зиёда қилинади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ السُّوَيْدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ سُلَيْمَانُ بْنُ عُتْبَةَ الدِّمَشْقِيُّ قَالَ سَمِعْتُ يُونُسَ بْنَ مَيْسَرَةَ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ عَائِذِ اللَّهِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ عَاقٌّ وَلَا مُؤْمِنٌ بِسِحْرٍ وَلَا مُدْمِنُ خَمْرٍ وَلَا مُكَذِّبٌ بِقَدَرٍ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Jannatga ota-onasiga oq boʻlgan kishi, sehrga ishonuvchi, xamrga berilib ketgan va qadarni yolgʻonga chiqaruvchi kirmaydi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Жаннатга ота-онасига оқ бўлган киши, сеҳрга ишонувчи, хамрга берилиб кетган ва қадарни ёлғонга чиқарувчи кирмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِيهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَخٌ لِعَدِيِّ بْنِ أَرْطَاةَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَعَهِدَ إِلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمْ الْأَئِمَّةُ الْمُضِلُّونَ

Abu Dardo (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga: «Men sizlar haqingizda eng koʻp qoʻrqadigan narsam — yoʻldan ozdiruvchi imomlardir», deb tayinladilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Мен сизлар ҳақингизда энг кўп қўрқадиган нарсам — йўлдан оздирувчи имомлардир», деб тайинладилар.

حَدَّثَنَا هَيْثَمُ بْنُ خَارِجَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو الرَّبِيعِ سُلَيْمَانُ بْنُ عُتْبَةَ السُّلَمِيُّ عَنْ يُونُسَ بْنِ مَيْسَرَةَ بْنِ حَلْبَسٍ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ غُفِرَ لَكُمْ مَا تَأْتُونَ إِلَى الْبَهَائِمِ لَغُفِرَ لَكُمْ كَثِيرًا

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Agar sizlarga chorva hayvonlariga qilayotgan (ishlaringiz) magʻfirat qilinsa, sizlarga koʻp (narsa) magʻfirat qilingan boʻlar edi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Агар сизларга чорва ҳайвонларига қилаётган (ишларингиз) мағфират қилинса, сизларга кўп (нарса) мағфират қилинган бўлар эди», дедилар.

حَدَّثَنَا هَيْثَمٌ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ هَيْثَمٍ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو الرَّبِيعِ عَنْ يُونُسَ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ مَا نَعْمَلُ أَمْرٌ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ أَمْ أَمْرٌ نَسْتَأْنِفُهُ قَالَ بَلْ أَمْرٌ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالُوا فَكَيْفَ بِالْعَمَلِ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلُّ امْرِئٍ مُهَيَّأٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ular: «Ey Allohning Rasuli, ayting-chi, biz qilayotgan ish allaqachon bitirib qoʻyilgan ishmi yoki biz endi boshlaydigan ishmi?», deyishdi. U zot: «Balki, allaqachon bitirib qoʻyilgan ishdir», dedilar. Ular: «Unda amal qanday boʻladi, ey Allohning Rasuli?», deyishdi. U zot: «Har bir kishi nima uchun yaratilgan boʻlsa, oʻshanga muyassar qilingandir», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, айтинг-чи, биз қилаётган иш аллақачон битириб қўйилган ишми ёки биз энди бошлайдиган ишми?», дейишди. У зот: «Балки, аллақачон битириб қўйилган ишдир», дедилар. Улар: «Унда амал қандай бўлади, эй Аллоҳнинг Расули?», дейишди. У зот: «Ҳар бир киши нима учун яратилган бўлса, ўшанга муяссар қилингандир», дедилар.

حَدَّثَنَا هَيْثَمٌ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ عَنْ يُونُسَ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَلَقَ اللَّهُ آدَمَ حِينَ خَلَقَهُ فَضَرَبَ كَتِفَهُ الْيُمْنَى فَأَخْرَجَ ذُرِّيَّةً بَيْضَاءَ كَأَنَّهُمْ الذَّرُّ وَضَرَبَ كَتِفَهُ الْيُسْرَى فَأَخْرَجَ ذُرِّيَّةً سَوْدَاءَ كَأَنَّهُمْ الْحُمَمُ فَقَالَ لِلَّذِي فِي يَمِينِهِ إِلَى الْجَنَّةِ وَلَا أُبَالِي وَقَالَ لِلَّذِي فِي كَفِّهِ الْيُسْرَى إِلَى النَّارِ وَلَا أُبَالِي

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh Odamni yaratganida uning oʻng yelkasiga urib, mayda chumolilardek oppoq zurriyotni chiqardi; chap yelkasiga urib, koʻmirdek qora zurriyotni chiqardi. Soʻng oʻng (tomon)idagilarga: ‹Jannatga, parvo qilmayman›, dedi; chap kaftidagilarga: ‹Doʻzaxga, parvo qilmayman›, dedi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ Одамни яратганида унинг ўнг елкасига уриб, майда чумолилардек оппоқ зурриётни чиқарди; чап елкасига уриб, кўмирдек қора зурриётни чиқарди. Сўнг ўнг (томон)идагиларга: ‹Жаннатга, парво қилмайман›, деди; чап кафтидагиларга: ‹Дўзахга, парво қилмайман›, деди», дедилар.

حَدَّثَنَا هَيْثَمٌ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو الرَّبِيعِ عَنْ يُونُسَ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِآدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام قُمْ فَجَهِّزْ مِنْ ذُرِّيَّتِكَ تِسْعَ مِائَةٍ وَتِسْعَةً وَتِسْعِينَ إِلَى النَّارِ وَوَاحِدًا إِلَى الْجَنَّةِ فَبَكَى أَصْحَابُهُ وَبَكَوْا ثُمَّ قَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ارْفَعُوا رُءُوسَكُمْ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا أُمَّتِي فِي الْأُمَمِ إِلَّا كَالشَّعْرَةِ الْبَيْضَاءِ فِي جِلْدِ الثَّوْرِ الْأَسْوَدِ فَخَفَّفَ ذَلِكَ عَنْهُمْ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Albatta, Alloh taolo Qiyomat kuni Odam (alayhissalom)ga: ‹Tur, zurriyotingdan toʻqqiz yuz toʻqson toʻqqiztasini doʻzaxga, bittasini jannatga tayyorla›, deydi», dedilar. Shunda sahobalar yigʻlab yuborishdi. Soʻng Rasululloh ﷺ ularga: «Boshlaringizni koʻtaringlar! Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, mening ummatim (boshqa) ummatlar orasida qora buqaning terisidagi oq tukdek, xolos», dedilar. Bu esa ulardan (gʻamni) yengillashtirdi.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Албатта, Аллоҳ таоло Қиёмат куни Одам (алайҳиссалом)га: ‹Тур, зурриётингдан тўққиз юз тўқсон тўққизтасини дўзахга, биттасини жаннатга тайёрла›, дейди», дедилар. Шунда саҳобалар йиғлаб юборишди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Бошларингизни кўтаринглар! Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, менинг умматим (бошқа) умматлар орасида қора буқанинг терисидаги оқ тукдек, холос», дедилар. Бу эса улардан (ғамни) енгиллаштирди.

حَدَّثَنَا هَيْثَمٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ عَنْ يُونُسَ عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِكُلِّ شَيْءٍ حَقِيقَةٌ وَمَا بَلَغَ عَبْدٌ حَقِيقَةَ الْإِيمَانِ حَتَّى يَعْلَمَ أَنَّ مَا أَصَابَهُ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَهُ وَمَا أَخْطَأَهُ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَهُقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ حَدَّثَنِي الْهَيْثَمُ بْنُ خَارِجَةَ عَنْ أَبِي الرَّبِيعِ بِهَذِهِ الْأَحَادِيثِ كُلِّهَا إِلَّا أَنَّهُ أَوْقَفَ مِنْهَا حَدِيثَ لَوْ غُفِرَ لَكُمْ مَا تَأْتُونَ إِلَى الْبَهَائِمِ وَقَدْ حَدَّثَنَاهُ أَبِي عَنْهُ مَرْفُوعًا

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Har bir narsaning haqiqati bor. Banda oʻziga yetgan narsa uni xato qilib oʻtib ketmasligini va oʻzidan oʻtib ketgan narsa unga yetmasligini bilmagunicha, iymonning haqiqatiga yetmaydi», dedilar. Abu Abdurrahmon aytdi: Menga Haysam ibn Xorija Abur-Rabiʼdan bu hadislarning barchasini soʻzlab berdi, faqat ulardan «Agar sizlarga chorva hayvonlariga qilayotganingiz magʻfirat qilinsa» hadisini mavquf qildi; otam esa uni bizga undan marfuʼ qilib soʻzlab berdi.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Ҳар бир нарсанинг ҳақиқати бор. Банда ўзига етган нарса уни хато қилиб ўтиб кетмаслигини ва ўзидан ўтиб кетган нарса унга етмаслигини билмагунича, иймоннинг ҳақиқатига етмайди», дедилар. Абу Абдурраҳмон айтди: Менга Ҳайсам ибн Хорижа Абур-Рабиъдан бу ҳадисларнинг барчасини сўзлаб берди, фақат улардан «Агар сизларга чорва ҳайвонларига қилаётганингиз мағфират қилинса» ҳадисини мавқуф қилди; отам эса уни бизга ундан марфуъ қилиб сўзлаб берди.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ وَاهبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ أَبَا الدَّرْدَاءِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ دَخَلَ الْجَنَّةَ قَالَ قُلْتُ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قَالَ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قُلْتُ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قَالَ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قُلْتُ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قَالَ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ عَلَى رَغْمِ أَنْفِ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَ فَخَرَجْتُ لِأُنَادِيَ بِهَا فِي النَّاسِ قَالَ فَلَقِيَنِي عُمَرُ فَقَالَ ارْجِعْ فَإِنَّ النَّاسَ إِنْ عَلِمُوا بِهَذِهِ اتَّكَلُوا عَلَيْهَا فَرَجَعْتُ فَأَخْبَرْتُهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدَقَ عُمَرُ

Abu Dardo (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim ‹La ilaha illalloh, yolgʻiz Uning Oʻzi, Uning sherigi yoʻq› desa, jannatga kiradi», dedilar. Men: «Zino qilsa va oʻgʻirlik qilsa ham-a?», dedim. U zot: «Zino qilsa va oʻgʻirlik qilsa ham», dedilar. Men: «Zino qilsa va oʻgʻirlik qilsa ham-a?», dedim. U zot: «Zino qilsa va oʻgʻirlik qilsa ham», dedilar. Men: «Zino qilsa va oʻgʻirlik qilsa ham-a?», dedim. U zot: «Zino qilsa va oʻgʻirlik qilsa ham — Abu Dardoning burniga qaramay», dedilar. U aytdi: Men buni odamlarga jar solib aytish uchun chiqdim. Shunda Umar meni uchratib: «Qayt, chunki odamlar buni bilsalar, shunga suyanib qoladilar», dedi. Men qaytib, buni u zot ﷺga xabar berdim. U zot ﷺ: «Umar rost aytibdi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ‹Ла илаҳа иллаллоҳ, ёлғиз Унинг Ўзи, Унинг шериги йўқ› деса, жаннатга киради», дедилар. Мен: «Зино қилса ва ўғирлик қилса ҳам-а?», дедим. У зот: «Зино қилса ва ўғирлик қилса ҳам», дедилар. Мен: «Зино қилса ва ўғирлик қилса ҳам-а?», дедим. У зот: «Зино қилса ва ўғирлик қилса ҳам», дедилар. Мен: «Зино қилса ва ўғирлик қилса ҳам-а?», дедим. У зот: «Зино қилса ва ўғирлик қилса ҳам — Абу Дардонинг бурнига қарамай», дедилар. У айтди: Мен буни одамларга жар солиб айтиш учун чиқдим. Шунда Умар мени учратиб: «Қайт, чунки одамлар буни билсалар, шунга суяниб қоладилар», деди. Мен қайтиб, буни у зот ﷺга хабар бердим. У зот ﷺ: «Умар рост айтибди», дедилар.

حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ النُّعْمَانِ قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ رَاشِدٍ الْمِنْقَرِيُّ عَنْ الْحَسَنِ وَأَبِي قِلَابَةَ كَانَا جَالِسَيْنِ فَقَالَ فَقَالَ أَبُو قِلَابَةَ قَالَ أَبُو الدَّرْدَاءِقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ تَرَكَ صَلَاةَ الْعَصْرِ مُتَعَمِّدًا حَتَّى تَفُوتَهُ فَقَدْ أُحْبِطَ عَمَلُهُ

Abu Dardo (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim asr namozini qasddan tark etib, uni qazo qilsa, uning amali bekor boʻlibdi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким аср намозини қасддан тарк этиб, уни қазо қилса, унинг амали бекор бўлибди», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى وَسُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ بِلَالِ بْنِ أَبِي الدَّرْدَاءِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا أَظَلَّتْ الْخَضْرَاءُ وَلَا أَقَلَّتْ الْغَبْرَاءُ مِنْ ذِي لَهْجَةٍ أَصْدَقَ مِنْ أَبِي ذَرٍّ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Koʻk (osmon) soya solgan va sargʻish (yer) koʻtargan kishilar orasida Abu Zarrdan koʻra rostgoʻyroq tilli kishi yoʻqdir», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Кўк (осмон) соя солган ва сарғиш (ер) кўтарган кишилар орасида Абу Заррдан кўра ростгўйроқ тилли киши йўқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا رِشْدِينُ قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ عُمَرَ الدِّمَشْقِيِّ أَنَّ مُخْبِرًا أَخْبَرَهُ عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ أَنَّهُ قَالَسَجَدْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِحْدَى عَشْرَةَ سَجْدَةً مِنْهُنَّ سَجْدَةُ النَّجْمِ

Abu Dardo (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺ bilan birga oʻn bir sajda qildim, ularning orasida Najm (surasi)ning sajdasi ham bor edi.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺ билан бирга ўн бир сажда қилдим, уларнинг орасида Нажм (сураси)нинг саждаси ҳам бор эди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ يَعْنِي أَبَا دَاوُدَ الطَّيَالِسِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ سَالِمَ بْنَ أَبِي الْجَعْدِ يُحَدِّثُ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ أَيَعْجَزُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَقْرَأَ ثُلُثَ الْقُرْآنِ فِي لَيْلَةٍ فَقِيلَ وَمَنْ يُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ اقْرَأْ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Sizlardan biringiz bir kechada Qurʼonning uchdan birini oʻqishdan ojizmi?», dedilar. «Bunga kim qodir boʻladi?», deyildi. U zot: «‹Qul huvallohu ahad›ni oʻqi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Сизлардан бирингиз бир кечада Қуръоннинг учдан бирини ўқишдан ожизми?», дедилар. «Бунга ким қодир бўлади?», дейилди. У зот: «‹Қул ҳуваллоҳу аҳад›ни ўқи», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو وَابْنُ أَبِي بُكَيْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ نَافِعٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ خَالِهِ عَطَاءِ بْنِ نَافِعٍ أَنَّهُمْ دَخَلُوا عَلَى أُمِّ الدَّرْدَاءِ فَأَخْبَرَتْهُمْ أَنَّهَا سَمِعَتْ أَبَا الدَّرْدَاءِ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَفْضَلَ شَيْءٍ فِي الْمِيزَانِ قَالَ ابْنُ أَبِي بُكَيْرٍ أَثْقَلَ شَيْءٍ فِي الْمِيزَانِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ الْخُلُقُ الْحَسَنُ

Ular Ummud-Dardoning huzuriga kirdilar, u esa ularga Abu Dardo (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitganini xabar berdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, mezondagi eng afzal narsa — Ibn Abu Bukayr: ‹Qiyomat kuni mezondagi eng ogʻir narsa› dedi — chiroyli xulqdir», dedilar.Улар Уммуд-Дардонинг ҳузурига кирдилар, у эса уларга Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитганини хабар берди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мезондаги энг афзал нарса — Ибн Абу Букайр: ‹Қиёмат куни мезондаги энг оғир нарса› деди — чиройли хулқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَيْمُونٌ يَعْنِي أَبَا مُحَمَّدٍ الْمَرَئِيَّ التَّمِيمِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ قَالَصَحِبْتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ أَتَعَلَّمُ مِنْهُ فَلَمَّا حَضَرَهُ الْمَوْتُ قَالَ آذِنْ النَّاسَ بِمَوْتِي فَآذَنْتُ النَّاسَ بِمَوْتِهِ فَجِئْتُ وَقَدْ مُلِئَ الدَّارُ وَمَا سِوَاهُ قَالَ فَقُلْتُ قَدْ آذَنْتُ النَّاسَ بِمَوْتِكَ وَقَدْ مُلِئَ الدَّارُ وَمَا سِوَاهُ قَالَ أَخْرِجُونِي فَأَخْرَجْنَاهُ قَالَ أَجْلِسُونِي قَالَ فَأَجْلَسْنَاهُ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ تَوَضَّأَ فَأَسْبَغَ الْوُضُوءَ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ يُتِمُّهُمَا أَعْطَاهُ اللَّهُ مَا سَأَلَ مُعَجِّلًا أَوْ مُؤَخِّرًا قَالَ أَبُو الدَّرْدَاءِ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالِالْتِفَاتَ فَإِنَّهُ لَا صَلَاةَ لِلْمُلْتَفِتِ فَإِنْ غُلِبْتُمْ فِي التَّطَوُّعِ فَلَا تُغْلَبُنَّ فِي الْفَرِيضَةِ

Yusuf ibn Abdulloh ibn Salom aytdi: Men Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan ilm oʻrganib, u kishiga hamroh boʻldim. U kishiga oʻlim yaqinlashganda: «Odamlarga vafotimni eʼlon qil», dedi. Men odamlarga uning vafot etayotganini eʼlon qildim. Kelsam, uy ham, undan tashqarisi ham toʻlib ketibdi. Men: «Odamlarga vafotingizni eʼlon qildim, uy ham, undan tashqarisi ham toʻlib ketibdi», dedim. U: «Meni (tashqariga) chiqaringlar», dedi. Biz uni chiqardik. U: «Meni oʻtqazinglar», dedi. Biz uni oʻtqazdik. U: «Ey odamlar, men Rasululloh ﷺning: ‹Kim tahorat qilib, tahoratni komil qilsa, soʻng ikki rakʼat namoz oʻqib, uni toʻliq ado etsa, Alloh unga soʻraganini — tezroq yoki kechroq — beradi›, deganlarini eshitganman», dedi. Abu Dardo (yana): «Ey odamlar, (namozda) oʻgirilishdan saqlaninglar, chunki oʻgirilgan kishiga namoz yoʻqdir. Agar nafl (namoz)da yengilsangiz, farzda yengilmanglar», dedi.Юсуф ибн Абдуллоҳ ибн Салом айтди: Мен Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан илм ўрганиб, у кишига ҳамроҳ бўлдим. У кишига ўлим яқинлашганда: «Одамларга вафотимни эълон қил», деди. Мен одамларга унинг вафот этаётганини эълон қилдим. Келсам, уй ҳам, ундан ташқариси ҳам тўлиб кетибди. Мен: «Одамларга вафотингизни эълон қилдим, уй ҳам, ундан ташқариси ҳам тўлиб кетибди», дедим. У: «Мени (ташқарига) чиқаринглар», деди. Биз уни чиқардик. У: «Мени ўтқазинглар», деди. Биз уни ўтқаздик. У: «Эй одамлар, мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким таҳорат қилиб, таҳоратни комил қилса, сўнг икки ракъат намоз ўқиб, уни тўлиқ адо этса, Аллоҳ унга сўраганини — тезроқ ёки кечроқ — беради›, деганларини эшитганман», деди. Абу Дардо (яна): «Эй одамлар, (намозда) ўгирилишдан сақланинглар, чунки ўгирилган кишига намоз йўқдир. Агар нафл (намоз)да енгилсангиз, фарзда енгилманглар», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ قَالَا أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمُرِيِّ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَا يَسْتَطِيعُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَقْرَأَ ثُلُثَ الْقُرْآنِ فِي لَيْلَةٍ قَالُوا نَحْنُ أَضْعَفُ مِنْ ذَلِكَ وَأَعْجَزُ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ جَزَّأَ الْقُرْآنَ ثَلَاثَةَ أَجْزَاءٍ فَجَعَلَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ جُزْءًا مِنْ أَجْزَاءِ الْقُرْآنِ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Sizlardan biringiz bir kechada Qurʼonning uchdan birini oʻqishga qodir emasmi?», dedilar. Ular: «Biz bundan zaifroq va ojizroqmiz», deyishdi. U zot: «Albatta, Alloh azza va jalla Qurʼonni uch juzga boʻldi va ‹Qul huvallohu ahad›ni Qurʼon juzlaridan bir juz qildi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Сизлардан бирингиз бир кечада Қуръоннинг учдан бирини ўқишга қодир эмасми?», дедилар. Улар: «Биз бундан заифроқ ва ожизроқмиз», дейишди. У зот: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла Қуръонни уч жузга бўлди ва ‹Қул ҳуваллоҳу аҳад›ни Қуръон жузларидан бир жуз қилди», дедилар.

حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ يُونُسَ يُحَدِّثُ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَنَّ أَبَا الدَّرْدَاءِ قَالَبَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَتَذَاكَرُ مَا يَكُونُ إِذْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَمِعْتُمْ بِجَبَلٍ زَالَ عَنْ مَكَانِهِ فَصَدِّقُوا وَإِذَا سَمِعْتُمْ بِرَجُلٍ تَغَيَّرَ عَنْ خُلُقِهِ فَلَا تُصَدِّقُوا بِهِ وَإِنَّهُ يَصِيرُ إِلَى مَا جُبِلَ عَلَيْهِ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ huzurida boʻlajak narsalarni oʻzaro muhokama qilib oʻtirgan edik, shu payt Rasululloh ﷺ: «Bir togʻ oʻz joyidan siljibdi, deb eshitsangiz, tasdiqlanglar; ammo bir kishi oʻz xulqidan oʻzgaribdi, deb eshitsangiz, unga ishonmanglar, chunki u albatta oʻzi yaratilgan (tabiati) tomon qaytadi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурида бўлажак нарсаларни ўзаро муҳокама қилиб ўтирган эдик, шу пайт Расулуллоҳ ﷺ: «Бир тоғ ўз жойидан силжибди, деб эшитсангиз, тасдиқланглар; аммо бир киши ўз хулқидан ўзгарибди, деб эшитсангиз, унга ишонманглар, чунки у албатта ўзи яратилган (табиати) томон қайтади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ قَالَتْدَخَلَ عَلَيَّ أَبُو الدَّرْدَاءِ وَهُوَ مُغْضَبٌ فَقُلْتُ مَنْ أَغْضَبَكَ قَالَ وَاللَّهِ لَا أَعْرِفُ فِيهِمْ مِنْ أَمْرِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا إِلَّا أَنَّهُمْ يُصَلُّونَ جَمِيعًا

Ummud-Dardo (roziyallohu anho) aytdi: Abu Dardo achchiqlangan holda huzurimga kirdi. Men: «Seni kim achchiqlantirdi?», dedim. U: «Allohga qasamki, men ularda Muhammad ﷺning ishlaridan hech narsani tanimayapman, faqat ular jamoat boʻlib namoz oʻqishlarinigina (tanidim)», dedi.Уммуд-Дардо (розияллоҳу анҳо) айтди: Абу Дардо аччиқланган ҳолда ҳузуримга кирди. Мен: «Сени ким аччиқлантирди?», дедим. У: «Аллоҳга қасамки, мен уларда Муҳаммад ﷺнинг ишларидан ҳеч нарсани танимаяпман, фақат улар жамоат бўлиб намоз ўқишларинигина (танидим)», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ قَالَتْدَخَلَ عَلَيَّ أَبُو الدَّرْدَاءِ وَهُوَ مُغْضَبٌ فَقُلْتُ لَهُ مَا لَكَ فَقَالَ مَا أَعْرِفُ مِنْ أَمْرِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا الصَّلَاةَ

Ummud-Dardo (roziyallohu anho) aytdi: Abu Dardo achchiqlangan holda huzurimga kirdi. Men unga: «Senga nima boʻldi?», dedim. U: «Men Muhammad ﷺning ishlaridan namozdan boshqa narsani tanimayapman», dedi.Уммуд-Дардо (розияллоҳу анҳо) айтди: Абу Дардо аччиқланган ҳолда ҳузуримга кирди. Мен унга: «Сенга нима бўлди?», дедим. У: «Мен Муҳаммад ﷺнинг ишларидан намоздан бошқа нарсани танимаяпман», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ بْنِ هِشَامٍ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ قَالَ حَدَّثَنِي مَعْدَانُ بْنُ أَبِي طَلْحَةَ أَنَّ أَبَا الدَّرْدَاءِ أَخْبَرَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاءَ فَأَفْطَرَقَالَ فَلَقِيتُ ثَوْبَانَ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِ دِمَشْقَ فَقُلْتُ إِنَّ أَبَا الدَّرْدَاءِ أَخْبَرَنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاءَ فَأَفْطَرَ قَالَ صَدَقَ أَنَا صَبَبْتُ لَهُ وَضُوءَهُ

Maʼdon ibn Abu Talha (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abu Dardo (roziyallohu anhu) unga xabar berdi: Allohning Rasuli ﷺ qusdilar va roʻzalarini ochdilar. (Maʼdon) aytdi: Soʻng men Damashq masjidida Allohning Rasuli ﷺning ozod qilingan quli Savbonni uchratdim va unga: «Abu Dardo menga Allohning Rasuli ﷺ qusib, roʻzalarini ochganlarini xabar berdi», dedim. U: «Rost aytibdi, men u zotga tahorat suvini quygan edim», dedi.Маъдон ибн Абу Талҳа (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) унга хабар берди: Аллоҳнинг Расули ﷺ қусдилар ва рўзаларини очдилар. (Маъдон) айтди: Сўнг мен Дамашқ масжидида Аллоҳнинг Расули ﷺнинг озод қилинган қули Савбонни учратдим ва унга: «Абу Дардо менга Аллоҳнинг Расули ﷺ қусиб, рўзаларини очганларини хабар берди», дедим. У: «Рост айтибди, мен у зотга таҳорат сувини қуйган эдим», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو يَعْقُوبَ يَعْنِي إِسْحَاقَ بْنَ عُثْمَانَ الْكِلَابِيَّ قَالَ سَمِعْتُ خَالِدَ بْنَ دُرَيْكٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ يَرْفَعُ الْحَدِيثَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَجْمَعُ اللَّهُ فِي جَوْفِ رَجُلٍ غُبَارًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَدُخَانَ جَهَنَّمَ وَمَنْ اغْبَرَّتْ قَدَمَاهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ حَرَّمَ اللَّهُ سَائِرَ جَسَدِهِ عَلَى النَّارِ وَمَنْ صَامَ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ بَاعَدَ اللَّهُ عَنْهُ النَّارَ مَسِيرَةَ أَلْفِ سَنَةٍ لِلرَّاكِبِ الْمُسْتَعْجِلِ وَمَنْ جُرِحَ جِرَاحَةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ خَتَمَ لَهُ بِخَاتَمِ الشُّهَدَاءِ لَهُ نُورٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَوْنُهَا مِثْلُ لَوْنِ الزَّعْفَرَانِ وَرِيحُهَا مِثْلُ رِيحِ الْمِسْكِ يَعْرِفُهُ بِهَا الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ يَقُولُونَ فُلَانٌ عَلَيْهِ طَابَعُ الشُّهَدَاءِ وَمَنْ قَاتَلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فُوَاقَ نَاقَةٍ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Alloh bir kishining ich-ichida Alloh yoʻlidagi changni va jahannam tutunini jamlamaydi. Kimning oyoqlari Alloh yoʻlida changga belansa, Alloh uning butun badanini doʻzaxga harom qiladi. Kim Alloh yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh undan doʻzaxni shoshgan otliqning ming yillik yoʻli miqdoricha uzoqlashtiradi. Kim Alloh yoʻlida bir jarohat olsa, unga shahidlar muhri bosiladi: Qiyomat kuni uning nuri boʻlib, rangi zaʼfaron rangidek, hidi mushk hididek boʻladi; avvalgilar ham, keyingilar ham uni shu bilan taniydilar va: ‹Falonchining ustida shahidlar muhri bor›, deydilar. Kim Alloh yoʻlida tuya sogʻim orasidagi vaqt miqdoricha jang qilsa, unga jannat vojib boʻladi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ бир кишининг ич-ичида Аллоҳ йўлидаги чангни ва жаҳаннам тутунини жамламайди. Кимнинг оёқлари Аллоҳ йўлида чангга беланса, Аллоҳ унинг бутун баданини дўзахга ҳаром қилади. Ким Аллоҳ йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ ундан дўзахни шошган отлиқнинг минг йиллик йўли миқдорича узоқлаштиради. Ким Аллоҳ йўлида бир жароҳат олса, унга шаҳидлар муҳри босилади: Қиёмат куни унинг нури бўлиб, ранги заъфарон рангидек, ҳиди мушк ҳидидек бўлади; аввалгилар ҳам, кейингилар ҳам уни шу билан танийдилар ва: ‹Фалончининг устида шаҳидлар муҳри бор›, дейдилар. Ким Аллоҳ йўлида туя соғим орасидаги вақт миқдорича жанг қилса, унга жаннат вожиб бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ حَيَّانَ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَلَقَدْ رَأَيْنَا فِي بَعْضِ أَسْفَارِنَا وَإِنَّ أَحَدَنَا لَيَضَعُ يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ مِنْ شِدَّةِ الْحَرِّ وَمَا فِي الْقَوْمِ صَائِمٌ إِلَّا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَوَقَالَ أَبُو عَامِرٍ عُثْمَانُ بْنُ حَيَّانَ وَحْدَهُ

Abu Dardo (roziyallohu anhu) aytdi: Baʼzi safarlarimizda shunday holni koʻrdikki, issiqning qattiqligidan birimiz qoʻlini boshiga qoʻyar edi. Jamoat ichida Rasululloh ﷺ va Abdulloh ibn Ravohadan boshqa roʻzador kishi yoʻq edi. Abu Omir esa yolgʻiz Usmon ibn Hayyonni (zikr qildi).Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) айтди: Баъзи сафарларимизда шундай ҳолни кўрдикки, иссиқнинг қаттиқлигидан биримиз қўлини бошига қўяр эди. Жамоат ичида Расулуллоҳ ﷺ ва Абдуллоҳ ибн Равоҳадан бошқа рўзадор киши йўқ эди. Абу Омир эса ёлғиз Усмон ибн Ҳайённи (зикр қилди).

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنِ ثَابِتٍ أَوْ عَنْ أَبِي ثَابِتٍأَنَّ رَجُلًا دَخَلَ مَسْجِدَ دِمَشْقَ فَقَالَ اللَّهُمَّ آنِسْ وَحْشَتِي وَارْحَمْ غُرْبَتِي وَارْزُقْنِي جَلِيسًا حَبِيبًا صَالِحًا فَسَمِعَهُ أَبُو الدَّرْدَاءِ فَقَالَ لَئِنْ كُنْتَ صَادِقًا لَأَنَا أَسْعَدُ بِمَا قُلْتَ مِنْكَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ {فَمِنْهُمْ ظَالِمٌ لِنَفْسِهِ} قَالَ الظَّالِمُ يُؤْخَذُ مِنْهُ فِي مَقَامِهِ فَذَلِكَ الْهَمُّ وَالْحَزَنُ {وَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ} يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا {وَمِنْهُمْ سَابِقٌ بِالْخَيْرَاتِ} فَذَلِكَ الَّذِينَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ بِغَيْرِ حِسَابٍ

Bir kishi Damashq masjidiga kirib: «Ey Bor Xudoyo, yolgʻizligimga uns ber, gʻurbatimga rahm qil va menga suhbatdosh boʻladigan sevimli, solih kishini ravo qil», dedi. Buni Abu Dardo eshitib qoldi va: «Agar rost soʻzlagan boʻlsang, aytganingdan men sendan koʻra baxtliroqman. Men Rasululloh ﷺning {Ulardan oʻziga zulm qilguvchisi bor} (degan oyat haqida) shunday deganlarini eshitganman: Zolim oʻz oʻrnida (hisobga) tutiladi, mana shu — gʻam va qaygʻudir. {Ulardan oʻrtachasi ham bor} — u yengil hisob bilan hisob qilinadi. {Ulardan yaxshiliklarda oldinga oʻtguvchisi ham bor} — mana shular jannatga hisobsiz kiradiganlardir», dedi.Бир киши Дамашқ масжидига кириб: «Эй Бор Худоё, ёлғизлигимга унс бер, ғурбатимга раҳм қил ва менга суҳбатдош бўладиган севимли, солиҳ кишини раво қил», деди. Буни Абу Дардо эшитиб қолди ва: «Агар рост сўзлаган бўлсанг, айтганингдан мен сендан кўра бахтлироқман. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг {Улардан ўзига зулм қилгувчиси бор} (деган оят ҳақида) шундай деганларини эшитганман: Золим ўз ўрнида (ҳисобга) тутилади, мана шу — ғам ва қайғудир. {Улардан ўртачаси ҳам бор} — у енгил ҳисоб билан ҳисоб қилинади. {Улардан яхшиликларда олдинга ўтгувчиси ҳам бор} — мана шулар жаннатга ҳисобсиз кирадиганлардир», деди.

حَدَّثَنَا عَلِىُّ بْنُ بَحْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ عَجْلَانَ قَالَ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ مَوْلَى بَنِي يَزِيدَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّ رَجُلًا مَرَّ بِهِ وَهُوَ يَغْرِسُ غَرْسًا بِدِمَشْقَ فَقَالَ لَهُ أَتَفْعَلُ هَذَا وَأَنْتَ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَا تَعْجَلْ عَلَيَّ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ غَرَسَ غَرْسًا لَمْ يَأْكُلْ مِنْهُ آدَمِيٌّ وَلَا خَلْقٌ مِنْ خَلْقِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا كَانَ لَهُ صَدَقَةًقَالَ عَبْد اللَّهِ قَالَ أَبِي قَالَ الْأَشْجَعِيُ يَعْنِي عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي زِيَادٍ دَخَلْتُ مَسْجِدَ دِمَشْقَ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u kishi Damashqda koʻchat oʻtqazayotganida bir kishi uning yonidan oʻtib qoldi va unga: «Sen Rasululloh ﷺning sahobalaridan boʻla turib, shu ishni qilyapsanmi?», dedi. U: «Menga shoshilma. Men Rasululloh ﷺning: ‹Kim bir koʻchat oʻtqazsa, undan biror odam yoki Alloh azza va jallaning maxluqlaridan biror maxluq yesa, bu unga sadaqa boʻladi›, deganlarini eshitganman», dedi. Abdulloh aytdi: Otam aytdi: Ashjaʼiy, yaʼni Sufyondan, u Aʼmashdan, u Abu Ziyoddan: «Men Damashq masjidiga kirdim», deb (rivoyat qildi).Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у киши Дамашқда кўчат ўтқазаётганида бир киши унинг ёнидан ўтиб қолди ва унга: «Сен Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бўла туриб, шу ишни қиляпсанми?», деди. У: «Менга шошилма. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким бир кўчат ўтқазса, ундан бирор одам ёки Аллоҳ азза ва жалланинг махлуқларидан бирор махлуқ еса, бу унга садақа бўлади›, деганларини эшитганман», деди. Абдуллоҳ айтди: Отам айтди: Ашжаъий, яъни Суфёндан, у Аъмашдан, у Абу Зиёддан: «Мен Дамашқ масжидига кирдим», деб (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا الدَّرْدَاءِ لَا تَخْتَصَّ لَيْلَةَ الْجُمُعَةِ بِقِيَامٍ دُونَ اللَّيَالِي وَلَا يَوْمَ الْجُمُعَةِ بِصِيَامٍ دُونَ الْأَيَّامِ

Abu Dardo (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ey Abu Dardo, juma kechasini boshqa kechalardan ajratib qiyom qilma, juma kunini ham boshqa kunlardan ajratib roʻza tutma», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Абу Дардо, жума кечасини бошқа кечалардан ажратиб қиём қилма, жума кунини ҳам бошқа кунлардан ажратиб рўза тутма», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِأَفْضَلَ مِنْ دَرَجَةِ الصَّلَاةِ وَالصِّيَامِ وَالصَّدَقَةِ قَالُوا بَلَى قَالَ إِصْلَاحُ ذَاتِ الْبَيْنِ وَفَسَادُ ذَاتِ الْبَيْنِ هِيَ الْحَالِقَةُ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarga namoz, roʻza va sadaqaning darajasidan afzalroq narsani aytib bermaymi?» dedilar. Ular: «Albatta (ayting)», deyishdi. U zot: «Oʻzaro yarashtirish. Zero, oʻzaro aloqalarning buzilishi — qiruvchidir», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга намоз, рўза ва садақанинг даражасидан афзалроқ нарсани айтиб бермайми?» дедилар. Улар: «Албатта (айтинг)», дейишди. У зот: «Ўзаро яраштириш. Зеро, ўзаро алоқаларнинг бузилиши — қирувчидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ الْوَصَّافِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَمِعَ مِنْ رَجُلٍ حَدِيثًا لَا يَشْتَهِي أَنْ يُذْكَرَ عَنْهُ فَهُوَ أَمَانَةٌ وَإِنْ لَمْ يَسْتَكْتِمْهُ

Abu Dardo (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir kishidan, u oʻzidan aytilishini istamaydigan bir gapni eshitsa, bu — omonatdir, garchi u (aytuvchi) uni sir saqlashni soʻramagan boʻlsa ham», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир кишидан, у ўзидан айтилишини истамайдиган бир гапни эшитса, бу — омонатдир, гарчи у (айтувчи) уни сир сақлашни сўрамаган бўлса ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ ذَكْوَانَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ {لَهُمْ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ} قَالَ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ يَرَاهَا الْمُسْلِمُ أَوْ تُرَى لَهُ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan Alloh azza va jallaning: {Ular uchun bu dunyo hayotida ham, oxiratda ham xushxabar bordir} degan soʻzi haqida rivoyat qilinadiki, u zot: «(Bu) — musulmon koʻradigan yoki uning haqida koʻriladigan solih tushdir», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан Аллоҳ азза ва жалланинг: {Улар учун бу дунё ҳаётида ҳам, охиратда ҳам хушхабар бордир} деган сўзи ҳақида ривоят қилинадики, у зот: «(Бу) — мусулмон кўрадиган ёки унинг ҳақида кўриладиган солиҳ тушдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ قَالَكَانَ فِينَا رَجُلٌ لَمْ تَزَلْ بِهِ أُمُّهُ أَنْ يَتَزَوَّجَ حَتَّى تَزَوَّجَ ثُمَّ أَمَرَتْهُ أَنْ يُفَارِقَهَا فَرَحَلَ إِلَى أَبِي الدَّرْدَاءِ بِالشَّامِ فَقَالَ إِنَّ أُمِّي لَمْ تَزَلْ بِي حَتَّى تَزَوَّجْتُ ثُمَّ أَمَرَتْنِي أَنْ أُفَارِقَ قَالَ مَا أَنَا بِالَّذِي آمُرُكَ أَنْ تُفَارِقَ وَمَا أَنَا بِالَّذِي آمُرُكَ أَنْ تُمْسِكَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْوَالِدُ أَوْسَطُ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ فَأَضِعْ ذَلِكَ الْبَابَ أَوْ احْفَظْهُ قَالَ فَرَجَعَ وَقَدْ فَارَقَهَا

Abu Abdurrahmon Sulamiy aytdi: Bizning orasimizda bir kishi bor edi, onasi uni uylanishga undayverib, oxiri u uylandi. Soʻng onasi undan xotinini ajratishni talab qildi. U Shomga, Abu Dardo (roziyallohu anhu)ning huzuriga borib: «Onam meni undayverib uylandim, soʻng u mendan ajrashishni talab qilyapti», dedi. U: «Men senga ajrash deb buyuradiganlardan ham emasman, ushlab qol deb buyuradiganlardan ham emasman. Men Rasululloh ﷺning: ‹Ota-ona — jannat eshiklarining oʻrtadagisidir; xohlasang, oʻsha eshikni zoye qil, xohlasang, uni saqla›, deganlarini eshitganman», dedi. (Roviy) aytdi: U qaytdi va xotinini ajratgan edi.Абу Абдурраҳмон Суламий айтди: Бизнинг орасимизда бир киши бор эди, онаси уни уйланишга ундайвериб, охири у уйланди. Сўнг онаси ундан хотинини ажратишни талаб қилди. У Шомга, Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига бориб: «Онам мени ундайвериб уйландим, сўнг у мендан ажрашишни талаб қиляпти», деди. У: «Мен сенга ажраш деб буюрадиганлардан ҳам эмасман, ушлаб қол деб буюрадиганлардан ҳам эмасман. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ота-она — жаннат эшикларининг ўртадагисидир; хоҳласанг, ўша эшикни зое қил, хоҳласанг, уни сақла›, деганларини эшитганман», деди. (Ровий) айтди: У қайтди ва хотинини ажратган эди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَاصِمٍ حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ السَّعْدِيِّ قَالَأَمَرَنِي نَاسٌ مِنْ قَوْمِي أَنْ أَسْأَلَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ سِنَانٍ يُحَدِّدُونَهُ وَيُرَكِّزُونَهُ فِي الْأَرْضِ فَيُصْبِحُ وَقَدْ قَتَلَ الضَّبُعَ أَتُرَاهُ ذَكَاتَهُ قَالَ فَجَلَسْتُ إِلَى سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ فَإِذَا عِنْدَهُ شَيْخٌ أَبْيَضُ الرَّأْسِ وَاللِّحْيَةِ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ لِي وَإِنَّكَ لَتَأْكُلُ الضَّبُعَ قَالَ قُلْتُ مَا أَكَلْتُهَا قَطُّ وَإِنَّ نَاسًا مِنْ قَوْمِي لَيَأْكُلُونَهَا قَالَ فَقَالَ إِنَّ أَكْلَهَا لَا يَحِلُّ قَالَ فَقَالَ الشَّيْخُ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَلَا أُحَدِّثُكَ بِحَدِيثٍ سَمِعْتُهُ مِنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ يَرْوِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَإِنِّي سَمِعْتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ كُلِّ ذِي خِطْفَةٍ وَعَنْ كُلِّ نُهْبَةٍ وَعَنْ كُلِّ مُجَثَّمَةٍ وَعَنْ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنْ السِّبَاعِقَالَ فَقَالَ سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ صَدَقَ

Abdulloh ibn Yazid as-Saʼdiy aytdi: Qavmimdan baʼzi kishilar menga Saʼid ibn Musayyabdan bir nayza haqida soʻrashimni buyurishdi: uni oʻtkirlab, yerga tikib qoʻyisharkan, ertalab qarashsa, u sirtlonni oʻldirgan boʻlarkan — shuni uning zabhi deb bilasanmi? U aytdi: Men Saʼid ibn Musayyabning oldiga oʻtirdim. Qarasam, uning huzurida Shom ahlidan boshi ham, soqoli ham oppoq bir chol bor ekan. Men undan shu haqda soʻradim. U menga: «Sen sirtlon yeysanmi?» dedi. Men: «Uni hech qachon yemaganman, lekin qavmimdan baʼzi kishilar uni yeydilar», dedim. U: «Uni yeyish halol emas», dedi. Soʻng chol: «Ey Abdulloh, senga Abu Dardodan eshitgan, uni Nabiy ﷺdan rivoyat qiladigan bir hadisni aytib bermaymi?» dedi. Men: «Albatta», dedim. U: «Men Abu Dardoning shunday deganini eshitganman: Rasululloh ﷺ (yirtqich) ilib ketgan har bir narsadan, har qanday talon-taroj (bilan olingan narsa)dan, har qanday mujassamadan va yirtqichlardan tishli boʻlgan har biridan qaytardilar», dedi. Shunda Saʼid ibn Musayyab: «Rost aytdi», dedi.Абдуллоҳ ибн Язид ас-Саъдий айтди: Қавмимдан баъзи кишилар менга Саъид ибн Мусайябдан бир найза ҳақида сўрашимни буюришди: уни ўткирлаб, ерга тикиб қўйишаркан, эрталаб қарашса, у сиртлонни ўлдирган бўларкан — шуни унинг забҳи деб биласанми? У айтди: Мен Саъид ибн Мусайябнинг олдига ўтирдим. Қарасам, унинг ҳузурида Шом аҳлидан боши ҳам, соқоли ҳам оппоқ бир чол бор экан. Мен ундан шу ҳақда сўрадим. У менга: «Сен сиртлон ейсанми?» деди. Мен: «Уни ҳеч қачон емаганман, лекин қавмимдан баъзи кишилар уни ейдилар», дедим. У: «Уни ейиш ҳалол эмас», деди. Сўнг чол: «Эй Абдуллоҳ, сенга Абу Дардодан эшитган, уни Набий ﷺдан ривоят қиладиган бир ҳадисни айтиб бермайми?» деди. Мен: «Албатта», дедим. У: «Мен Абу Дардонинг шундай деганини эшитганман: Расулуллоҳ ﷺ (йиртқич) илиб кетган ҳар бир нарсадан, ҳар қандай талон-тарож (билан олинган нарса)дан, ҳар қандай мужассамадан ва йиртқичлардан тишли бўлган ҳар биридан қайтардилар», деди. Шунда Саъид ибн Мусайяб: «Рост айтди», деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ ثَابِتٍ حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ حَاتِمِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ نُسَيٍّ قَالَكَانَ رَجُلٌ بِالشَّامِ يُقَالُ لَهُ مَعْدَانُ كَانَ أَبُو الدَّرْدَاءِ يُقْرِئُهُ الْقُرْآنَ فَفَقَدَهُ أَبُو الدَّرْدَاءِ فَلَقِيَهُ يَوْمًا وَهُوَ بِدَابِقٍ فَقَالَ لَهُ أَبُو الدَّرْدَاءِ يَا مَعْدَانُ مَا فَعَلَ الْقُرْآنُ الَّذِي كَانَ مَعَكَ كَيْفَ أَنْتَ وَالْقُرْآنُ الْيَوْمَ قَالَ قَدْ عَلِمَ اللَّهُ مِنْهُ فَأَحْسَنَ قَالَ يَا مَعْدَانُ أَفِي مَدِينَةٍ تَسْكُنُ الْيَوْمَ أَوْ فِي قَرْيَةٍ قَالَ لَا بَلْ فِي قَرْيَةٍ قَرِيبَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ مَهْلًا وَيْحَكَ يَا مَعْدَانُ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ خَمْسَةِ أَهْلِ أَبْيَاتٍ لَا يُؤَذَّنُ فِيهِمْ بِالصَّلَاةِ وَتُقَامُ فِيهِمْ الصَّلَوَاتُ إِلَّا اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمْ الشَّيْطَانُ وَإِنَّ الذِّئْبَ يَأْخُذُ الشَّاذَّةَ فَعَلَيْكَ بِالْمَدَائِنِ وَيْحَكَ يَا مَعْدَانُ

Uboda ibn Nusayydan rivoyat qilinadi: Shomda Maʼdon deb ataladigan bir kishi bor edi, Abu Dardo (roziyallohu anhu) unga Qurʼon oʻrgatar edi. Soʻng Abu Dardo uni koʻrmay qoldi. Bir kuni Dobiqda unga yoʻliqib qoldi va: «Ey Maʼdon, sen bilan boʻlgan Qurʼon nima boʻldi? Bugun sen bilan Qurʼonning holi qanday?» dedi. U: «Alloh undan (mening holimni) bildi va yaxshi qildi», dedi. (Abu Dardo): «Ey Maʼdon, sen bugun shaharda yashaysanmi yoki qishloqdami?» dedi. U: «Yoʻq, balki shaharga yaqin bir qishloqda», dedi. (Abu Dardo): «Sekin, holingga voy, ey Maʼdon! Men Rasululloh ﷺning: ‹Besh xonadon ahli boʻlib, ularning orasida namozga azon aytilmasa va namozlar iqoma qilinmasa, shayton albatta ularni oʻz iskanjasiga oladi. Boʻri esa (toʻdadan) ajralib qolganini oladi. Bas, shaharlarga yopishgin, holingga voy, ey Maʼdon!› deganlarini eshitganman», dedi.Убода ибн Нусаййдан ривоят қилинади: Шомда Маъдон деб аталадиган бир киши бор эди, Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) унга Қуръон ўргатар эди. Сўнг Абу Дардо уни кўрмай қолди. Бир куни Добиқда унга йўлиқиб қолди ва: «Эй Маъдон, сен билан бўлган Қуръон нима бўлди? Бугун сен билан Қуръоннинг ҳоли қандай?» деди. У: «Аллоҳ ундан (менинг ҳолимни) билди ва яхши қилди», деди. (Абу Дардо): «Эй Маъдон, сен бугун шаҳарда яшайсанми ёки қишлоқдами?» деди. У: «Йўқ, балки шаҳарга яқин бир қишлоқда», деди. (Абу Дардо): «Секин, ҳолингга вой, эй Маъдон! Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Беш хонадон аҳли бўлиб, уларнинг орасида намозга азон айтилмаса ва намозлар иқома қилинмаса, шайтон албатта уларни ўз исканжасига олади. Бўри эса (тўдадан) ажралиб қолганини олади. Бас, шаҳарларга ёпишгин, ҳолингга вой, эй Маъдон!› деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ بْنِ قُدَامَةَ وَوَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنِي زَائِدَةُ بْنُ قُدَامَةَ عَنِ السَّائِبِ قَالَ وَكِيعٌ ابْنِ حُبَيْشٍ الْكَلَاعِيِّ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمُرِيِّ قَالَقَالَ لِي أَبُو الدَّرْدَاءِ أَيْنَ مَسْكَنُكَ قَالَ قُلْتُ فِي قَرْيَةٍ دُونَ حِمْصَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ ثَلَاثَةٍ فِي قَرْيَةٍ فَلَا يُؤَذَّنُ وَلَا تُقَامُ فِيهِمْ الصَّلَوَاتُ إِلَّا اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمْ الشَّيْطَانُ عَلَيْكَ بِالْجَمَاعَةِ فَإِنَّمَا يَأْكُلُ الذِّئْبُ الْقَاصِيَةَقَالَ ابْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ السَّائِبُ يَعْنِي بِالْجَمَاعَةِ فِي الصَّلَاةِ

Maʼdon ibn Abu Talha al-Yaʼmuriydan rivoyat qilinadi: Menga Abu Dardo (roziyallohu anhu): «Sening turar joying qayerda?» dedi. Men: «Himsdan berigi bir qishloqda», dedim. U dedi: Men Rasululloh ﷺning: «Bir qishloqda uch kishi boʻlib, ularning orasida azon aytilmasa va namozlar iqoma qilinmasa, shayton albatta ularni oʻz iskanjasiga oladi. Jamoatga yopishgin, chunki boʻri faqat (toʻdadan) ajralib qolganini yeydi», deganlarini eshitdim. Ibn Mahdiy aytdi: Soib: «Jamoat» degani namozdagi jamoatdir, dedi.Маъдон ибн Абу Талҳа ал-Яъмурийдан ривоят қилинади: Менга Абу Дардо (розияллоҳу анҳу): «Сенинг турар жойинг қаерда?» деди. Мен: «Ҳимсдан бериги бир қишлоқда», дедим. У деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Бир қишлоқда уч киши бўлиб, уларнинг орасида азон айтилмаса ва намозлар иқома қилинмаса, шайтон албатта уларни ўз исканжасига олади. Жамоатга ёпишгин, чунки бўри фақат (тўдадан) ажралиб қолганини ейди», деганларини эшитдим. Ибн Маҳдий айтди: Соиб: «Жамоат» дегани намоздаги жамоатдир, деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عُمَرَ الصِّينِيَّ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّهُ إِذَا كَانَ نَزَلَ بِهِ ضَيْفٌ قَالَ يَقُولُ لَهُ أَبُو الدَّرْدَاءِ مُقِيمٌ فَنُسْرِجُ أَوْ ظَاعِنٌ فَنَعْلِفُ قَالَ فَإِنْ قَالَ لَهُ ظَاعِنٌ قَالَ لَهُ مَا أَجِدُ لَكَ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ شَيْءٍ أَمَرَنَا بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَهَبَ الْأَغْنِيَاءُ بِالْأَجْرِ يَحُجُّونَ وَلَا نَحُجُّ وَيُجَاهِدُونَ وَلَا نُجَاهِدُ وَكَذَا وَكَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا أَدُلُّكُمْ عَلَى شَيْءٍ إِنْ أَخَذْتُمْ بِهِ جِئْتُمْ مِنْ أَفْضَلِ مَا يَجِيءُ بِهِ أَحَدٌ مِنْهُمْ أَنْ تُكَبِّرُوا اللَّهَ أَرْبَعًا وَثَلَاثِينَ وَتُسَبِّحُوهُ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَتَحْمَدُوهُ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uning huzuriga mehmon tushsa, unga: «Muqim boʻlasanmi — chiroq yoqaylik, yoki ketuvchimisan — (ulovingga) yem beraylik?» der edi. Agar u: «Ketuvchiman», desa, unga: «Men sen uchun Rasululloh ﷺ bizga buyurgan narsadan yaxshiroq hech narsa topmayman», der edi. Biz: «Ey Allohning Rasuli, boylar ajrni olib ketishdi: ular haj qiladilar, biz qilmaymiz; jihod qiladilar, biz qilmaymiz; ana shunday va shunday», dedik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sizlarga shunday bir narsani koʻrsatmaymi, agar uni tutsangiz, ulardan birortasi keltirgan narsaning eng afzalini keltirasiz: har namoz ortidan Allohga oʻttiz toʻrt marta takbir aytishing, oʻttiz uch marta tasbeh aytishing va oʻttiz uch marta hamd aytishingdir», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унинг ҳузурига меҳмон тушса, унга: «Муқим бўласанми — чироқ ёқайлик, ёки кетувчимисан — (уловингга) ем берайлик?» дер эди. Агар у: «Кетувчиман», деса, унга: «Мен сен учун Расулуллоҳ ﷺ бизга буюрган нарсадан яхшироқ ҳеч нарса топмайман», дер эди. Биз: «Эй Аллоҳнинг Расули, бойлар ажрни олиб кетишди: улар ҳаж қиладилар, биз қилмаймиз; жиҳод қиладилар, биз қилмаймиз; ана шундай ва шундай», дедик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга шундай бир нарсани кўрсатмайми, агар уни тутсангиз, улардан бирортаси келтирган нарсанинг энг афзалини келтирасиз: ҳар намоз ортидан Аллоҳга ўттиз тўрт марта такбир айтишинг, ўттиз уч марта тасбеҳ айтишинг ва ўттиз уч марта ҳамд айтишингдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَحَجَّاجٌ قَالَ ثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَجَّاجٌ فِي حَدِيثِهِ سَمِعْتُ سَالِمَ بْنَ أَبِي الْجَعْدِ يُحَدِّثُ عَنْ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ قَرَأَ عَشْرَ آيَاتٍ مِنْ آخِرِ الْكَهْفِ عُصِمَ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ قَالَ حَجَّاجٌ مَنْ قَرَأَ الْعَشْرَ الْأَوَاخِرَ مِنْ سُورَةِ الْكَهْفِ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Kim Kahf (surasi)ning oxiridan oʻn oyatni oʻqisa, Dajjol fitnasidan saqlanadi», dedilar. Hajjoj (oʻz rivoyatida): «Kim Kahf surasining oxirgi oʻn (oyati)ni oʻqisa», dedi.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Ким Каҳф (сураси)нинг охиридан ўн оятни ўқиса, Дажжол фитнасидан сақланади», дедилар. Ҳажжож (ўз ривоятида): «Ким Каҳф сурасининг охирги ўн (ояти)ни ўқиса», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ الْقَاسِمَ بْنَ أَبِي بَزَّةَ عَنْ عَطَاءٍ الْكَيْخَارَانِيِّ عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ شَيْءٍ أَثْقَلُ فِي الْمِيزَانِ مِنْ خُلُقٍ حَسَنٍحَدَّثَنَاه يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْكَيْخَارَانِيِّ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadiki, u zot: «Tarozida goʻzal xulqdan ogʻirroq boʻladigan hech narsa yoʻq», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺ дан ривоят қилинадики, у зот: «Тарозида гўзал хулқдан оғирроқ бўладиган ҳеч нарса йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَرَّ بِامْرَأَةٍ مُجِحٍّ عَلَى بَابِ فُسْطَاطٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَلَّهُ يُرِيدُ أَنْ يُلِمَّ بِهَا فَقَالُوا نَعَمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ أَلْعَنَهُ لَعْنًا يَدْخُلُ مَعَهُ قَبْرَهُ كَيْفَ يُوَرِّثُهُ وَهُوَ لَا يَحِلُّ لَهُ كَيْفَ يَسْتَخْدِمُهُ وَهُوَ لَا يَحِلُّ لَهُ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi: u zot bir chodir eshigi oldida homilasi katta boʻlgan (oʻgʻir) bir ayolning oldiga keldilar va: «Ehtimol u (uni olib kelgan kishi) bu ayolga yaqinlik qilmoqchidir?» dedilar. Ular: «Ha», deyishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Men uni qabriga qadar oʻzi bilan kiradigan bir laʼnat bilan laʼnatlamoqchi boʻldim. U oʻziga halol boʻlmagan turib, qanday qilib uni (tugʻiladigan bolani) oʻziga merosxoʻr qiladi? U oʻziga halol boʻlmagan turib, qanday qilib uni (xizmatkor qilib) ishlatadi?» dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺ дан ривоят қилинади: у зот бир чодир эшиги олдида ҳомиласи катта бўлган (ўғир) бир аёлнинг олдига келдилар ва: «Эҳтимол у (уни олиб келган киши) бу аёлга яқинлик қилмоқчидир?» дедилар. Улар: «Ҳа», дейишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мен уни қабрига қадар ўзи билан кирадиган бир лаънат билан лаънатламоқчи бўлдим. У ўзига ҳалол бўлмаган туриб, қандай қилиб уни (туғиладиган болани) ўзига меросхўр қилади? У ўзига ҳалол бўлмаган туриб, қандай қилиб уни (хизматкор қилиб) ишлатади?» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ ذَكْوَانَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ شَيْخٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ {الَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ لَهُمْ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا} قَالَ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ يَرَاهَا الْمُسْلِمُ أَوْ تُرَى لَهُحَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ سَمِعَهُ مِنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ وَعَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ مِصْرَ سَأَلْتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَذَكَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَكَرَ نَحْوَهُ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺdan ushbu oyat haqida soʻradi: {Iymon keltirgan va taqvo qilib yurgan zotlar uchun bu dunyo hayotida xushxabar bordir}. U zot: «(Bu) musulmon koʻradigan yoki uning haqida koʻriladigan solih tushdir», dedilar. (Boshqa sanadda) Misr ahlidan bir kishidan rivoyat qilinadi: Men Abu Dardodan soʻradim, u Nabiy ﷺdan zikr qildi va shunga oʻxshashini keltirdi.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺдан ушбу оят ҳақида сўради: {Иймон келтирган ва тақво қилиб юрган зотлар учун бу дунё ҳаётида хушхабар бордир}. У зот: «(Бу) мусулмон кўрадиган ёки унинг ҳақида кўриладиган солиҳ тушдир», дедилар. (Бошқа санадда) Миср аҳлидан бир кишидан ривоят қилинади: Мен Абу Дардодан сўрадим, у Набий ﷺдан зикр қилди ва шунга ўхшашини келтирди.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنِي بُكَيْرُ بْنُ أَبِي السُّمَيْطِ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ الْغَطَفَانِيِّ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمُرِيِّ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيَعْجِزُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَقْرَأَ كُلَّ يَوْمٍ ثُلُثَ الْقُرْآنِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ نَحْنُ أَضْعَفُ مِنْ ذَاكَ وَأَعْجَزُ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ جَزَّأَ الْقُرْآنَ ثَلَاثَةَ أَجْزَاءٍ فَقُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ جُزْءٌ مِنْ أَجْزَائِهِو حَدَّثَنَاه عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبَانُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَالِمٍ عَنْ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيَعْجِزُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَقْرَأَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ قَالَ أَبِي و قَالَ عَفَّانُ حَدَّثَنَا بُكَيْرُ بْنُ أَبِي السُّمَيْطِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ سَوَاءً

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz har kuni Qurʼonning uchdan birini oʻqishga ojizlik qiladimi?» dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, biz bundan ojizroq va zaifroqmiz», dedilar. U zot: «Alloh Qurʼonni uch boʻlakka boʻlgan. Bas, {Qul huvallohu ahad} uning boʻlaklaridan bir boʻlakdir», dedilar. (Boshqa sanadda ham) Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz oʻqishga ojizlik qiladimi?» dedilar, deb shu maʼnoda zikr qilindi. (Yana bir sanad bilan) xuddi shunday keltirildi.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз ҳар куни Қуръоннинг учдан бирини ўқишга ожизлик қиладими?» дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз бундан ожизроқ ва заифроқмиз», дедилар. У зот: «Аллоҳ Қуръонни уч бўлакка бўлган. Бас, {Қул ҳуваллоҳу аҳад} унинг бўлакларидан бир бўлакдир», дедилар. (Бошқа санадда ҳам) Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз ўқишга ожизлик қиладими?» дедилар, деб шу маънода зикр қилинди. (Яна бир санад билан) худди шундай келтирилди.

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو مَعْشَرٍ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي زِيَادٍ مَوْلَى ابْنِ عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِخَيْرِ أَعْمَالِكُمْ وَأَزْكَاهَا عِنْدَ مَلِيكِكُمْ وَأَرْفَعِهَا لِدَرَجَاتِكُمْ وَخَيْرٍ لَكُمْ مِنْ إِعْطَاءِ الذَّهَبِ وَالْوَرِقِ وَخَيْرٍ لَكُمْ مِنْ أَنْ تَلْقَوْا عَدُوَّكُمْ فَتَضْرِبُوا رِقَابَهُمْ وَيَضْرِبُونَ رِقَابَكُمْ ذِكْرُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlarga amallaringizning eng yaxshisidan, Egangiz huzurida eng pokidan, darajalaringizni eng yuksaltiradiganidan, oltin va kumush infoq qilishingizdan koʻra sizlar uchun yaxshiroq boʻlganidan, dushmaningiz bilan toʻqnashib ularning boʻyinlarini chopishingiz va ularning sizlarning boʻyinlaringizni chopishidan koʻra sizlar uchun yaxshiroq boʻlganidan xabar bermaymi? (U) Aziz va Jalil Allohning zikridir», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизларга амалларингизнинг энг яхшисидан, Эгангиз ҳузурида энг покидан, даражаларингизни энг юксалтирадиганидан, олтин ва кумуш инфоқ қилишингиздан кўра сизлар учун яхшироқ бўлганидан, душманингиз билан тўқнашиб уларнинг бўйинларини чопишингиз ва уларнинг сизларнинг бўйинларингизни чопишидан кўра сизлар учун яхшироқ бўлганидан хабар бермайми? (У) Азиз ва Жалил Аллоҳнинг зикридир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ ثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ مِصْرَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ مَا تَقُولُ فِي قَوْلِ اللَّهِ {لَهُمْ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ} قَالَ لَقَدْ سَأَلْتَ عَنْ شَيْءٍ مَا سَمِعْتُ أَحَدًا سَأَلَ عَنْهُ بَعْدَ رَجُلٍ سَأَلَ عَنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُشْرَاهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ يَرَاهَا الْمُسْلِمُ أَوْ تُرَى لَهُ وَبُشْرَاهُمْ فِي الْآخِرَةِ الْجَنَّةُ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uning oldiga bir kishi kelib: «Allohning {Ular uchun bu dunyo hayotida ham, oxiratda ham xushxabar bordir} degan soʻzi haqida nima deysan?» dedi. U: «Sen shunday bir narsa haqida soʻradingki, Rasululloh ﷺdan bu haqda soʻragan bir kishidan keyin hech kim bu haqda soʻraganini eshitmaganman. U zot: ‹Ularning bu dunyo hayotidagi xushxabari — musulmon koʻradigan yoki uning haqida koʻriladigan solih tushdir, oxiratdagi xushxabari esa jannatdir›, dedilar», dedi.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унинг олдига бир киши келиб: «Аллоҳнинг {Улар учун бу дунё ҳаётида ҳам, охиратда ҳам хушхабар бордир} деган сўзи ҳақида нима дейсан?» деди. У: «Сен шундай бир нарса ҳақида сўрадингки, Расулуллоҳ ﷺдан бу ҳақда сўраган бир кишидан кейин ҳеч ким бу ҳақда сўраганини эшитмаганман. У зот: ‹Уларнинг бу дунё ҳаётидаги хушхабари — мусулмон кўрадиган ёки унинг ҳақида кўриладиган солиҳ тушдир, охиратдаги хушхабари эса жаннатдир›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ مِثْلَ حَدِيثِ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِي لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ إِلَّا أَنَّ فِيهِ وَإِنْ رَغِمَ أَنْفُ أَبِي الدَّرْدَاءِ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Zayd ibn Vahbning Abu Zardan (qilgan) hadisi kabi, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Ummatimdan kim Allohga hech narsani sherik qilmagan holda vafot etsa, jannatga kiradi», dedilar. Faqat bunda: «Abu Dardoning burni yerga ishqalansa ham», (degan ziyoda) bor.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Зайд ибн Ваҳбнинг Абу Зардан (қилган) ҳадиси каби, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Умматимдан ким Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда вафот этса, жаннатга киради», дедилар. Фақат бунда: «Абу Дардонинг бурни ерга ишқаланса ҳам», (деган зиёда) бор.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ قَالَكَانَ فِينَا رَجُلٌ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَرَحَلَ إِلَى أَبِي الدَّرْدَاءِ فَقَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْوَالِدُ أَوْسَطُ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ

Abu Abdurrahmon as-Sulamiydan rivoyat qilinadi: Bizning oramizda bir kishi bor edi — va u hadisni zikr qildi. U aytdi: Soʻng u Abu Dardo (roziyallohu anhu)ning oldiga safar qildi. Abu Dardo: «Men Nabiy ﷺning: ‹Ota jannat eshiklarining eng oʻrtadagisidir›, deganlarini eshitganman», dedi.Абу Абдурраҳмон ас-Суламийдан ривоят қилинади: Бизнинг орамизда бир киши бор эди — ва у ҳадисни зикр қилди. У айтди: Сўнг у Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)нинг олдига сафар қилди. Абу Дардо: «Мен Набий ﷺнинг: ‹Ота жаннат эшикларининг энг ўртадагисидир›, деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ قَالَكَانَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَرْوَانَ يُرْسِلُ إِلَى أُمِّ الدَّرْدَاءِ فَتَبِيتُ عِنْدَ نِسَائِهِ وَيَسْأَلُهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَامَ لَيْلَةً فَدَعَا خَادِمَهُ فَأَبْطَأَتْ عَلَيْهِ فَلَعَنَهَا فَقَالَتْ لَا تَلْعَنْ فَإِنَّ أَبَا الدَّرْدَاءِ حَدَّثَنِي أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّعَّانِينَ لَا يَكُونُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُهَدَاءَ وَلَا شُفَعَاءَ

Zayd ibn Aslamdan rivoyat qilinadi: Abdulmalik ibn Marvon Ummu Dardoga odam yuborar, u (Abdulmalikning) ayollari huzurida tunar va (Abdulmalik) undan Nabiy ﷺ haqida soʻrar edi. Bir kecha u turib, xizmatkorini chaqirdi, u esa kechikdi, shunda uni laʼnatladi. Ummu Dardo: «Laʼnatlama! Chunki Abu Dardo menga: ‹Men Rasululloh ﷺning: «Albatta, koʻp laʼnatlovchilar qiyomat kunida na guvoh, na shafoatchi boʻladilar», deganlarini eshitdim›, deb aytgan», dedi.Зайд ибн Асламдан ривоят қилинади: Абдулмалик ибн Марвон Умму Дардога одам юборар, у (Абдулмаликнинг) аёллари ҳузурида тунар ва (Абдулмалик) ундан Набий ﷺ ҳақида сўрар эди. Бир кеча у туриб, хизматкорини чақирди, у эса кечикди, шунда уни лаънатлади. Умму Дардо: «Лаънатлама! Чунки Абу Дардо менга: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Албатта, кўп лаънатловчилар қиёмат кунида на гувоҳ, на шафоатчи бўладилар», деганларини эшитдим›, деб айтган», деди.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنِي أَبُو الزَّاهِرِيَّةِ حُدَيْرُ بْنُ كُرَيْبٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُرَّةَ الْحَضْرَمِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ يَقُولُسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفِي كُلِّ صَلَاةٍ قِرَاءَةٌ قَالَ نَعَمْ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ وَجَبَتْ هَذِهِفَالْتَفَتَ إِلَيَّ أَبُو الدَّرْدَاءِ وَكُنْتُ أَقْرَبَ الْقَوْمِ مِنْهُ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي مَا أَرَى الْإِمَامَ إِذَا أَمَّ الْقَوْمَ إِلَّا قَدْ كَفَاهُمْ

Kasir ibn Murra al-Hazramiy aytdi: Men Abu Dardo (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitdim: «Men Rasululloh ﷺ dan: ‹Har namozda qiroat bormi?› deb soʻradim. U zot: ‹Ha›, dedilar». Shunda ansorlardan bir kishi: «Vojib boʻldi», dedi. Abu Dardo menga oʻgirildi — men qavmning unga eng yaqini edim — va: «Ey birodarimning oʻgʻli, imom qavmga imomlik qilsa, ularga kifoya qilgan boʻladi deb bilaman», dedi.Касир ибн Мурра ал-Ҳазрамий айтди: Мен Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитдим: «Мен Расулуллоҳ ﷺ дан: ‹Ҳар намозда қироат борми?› деб сўрадим. У зот: ‹Ҳа›, дедилар». Шунда ансорлардан бир киши: «Вожиб бўлди», деди. Абу Дардо менга ўгирилди — мен қавмнинг унга энг яқини эдим — ва: «Эй биродаримнинг ўғли, имом қавмга имомлик қилса, уларга кифоя қилган бўлади деб биламан», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍأَنَّ مُعَاوِيَةَ اشْتَرَى سِقَايَةً مِنْ فِضَّةٍ بِأَقَلَّ مِنْ ثَمَنِهَا أَوْ أَكْثَرَ قَالَ فَقَالَ أَبُو الدَّرْدَاءِ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مِثْلِ هَذَا إِلَّا مِثْلًا بِمِثْلٍ

Ato ibn Yasordan rivoyat qilinadi: Muoviya kumushdan boʻlgan bir idishni oʻz bahosidan kamroqqa yoki koʻproqqa sotib oldi. Shunda Abu Dardo (roziyallohu anhu): «Rasululloh ﷺ shunga oʻxshashidan qaytarganlar, magar misli-misliga boʻlsa (mustasno)», dedi.Ато ибн Ясордан ривоят қилинади: Муовия кумушдан бўлган бир идишни ўз баҳосидан камроққа ёки кўпроққа сотиб олди. Шунда Абу Дардо (розияллоҳу анҳу): «Расулуллоҳ ﷺ шунга ўхшашидан қайтарганлар, магар мисли-мислига бўлса (мустасно)», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ قَالَ حَدَّثَنِي الْقَاسِمُ بْنُ أَبِي بَزَّةَ عَنْ عَطَاءٍ الْكَيْخَارَانِيِّ عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيْسَ شَيْءٌ أَثْقَلَ فِي الْمِيزَانِ مِنْ خُلُقٍ حَسَنٍ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadiki, u zot: «Tarozida goʻzal xulqdan ogʻirroq boʻladigan hech narsa yoʻq», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺ дан ривоят қилинадики, у зот: «Тарозида гўзал хулқдан оғирроқ бўладиган ҳеч нарса йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي حَبِيبَةَ الطَّائِيِّ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فِي حَدِيثِهِ فَلَقِيتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَقَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَثَلُ الَّذِي يُعْتِقُ عِنْدَ الْمَوْتِ كَمَثَلِ الَّذِي يُهْدِي إِذَا شَبِعَ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Oʻlim chogʻida (qul) ozod qiladigan kishining misoli xuddi toʻyib olganidan keyin (ovqatni) hadya qiladigan kishining misoliga oʻxshaydi».Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ўлим чоғида (қул) озод қиладиган кишининг мисоли худди тўйиб олганидан кейин (овқатни) ҳадя қиладиган кишининг мисолига ўхшайди».

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي السَّفَرِ قَالَكَسَرَ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ سِنَّ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَاسْتَعْدَى عَلَيْهِ مُعَاوِيَةَ فَقَالَ الْقُرَشِيُّ إِنَّ هَذَا دَقَّ سِنِّي قَالَ مُعَاوِيَةُ كَلَّا إِنَّا سَنُرْضِيهِ قَالَ فَلَمَّا أَلَحَّ عَلَيْهِ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ مُعَاوِيَةُ شَأْنَكَ بِصَاحِبِكَ وَأَبُو الدَّرْدَاءِ جَالِسٌ فَقَالَ أَبُو الدَّرْدَاءِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يُصَابُ بِشَيْءٍ فِي جَسَدِهِ فَيَتَصَدَّقُ بِهِ إِلَّا رَفَعَهُ اللَّهُ بِهِ دَرَجَةً وَحَطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِيئَةً قَالَ فَقَالَ الْأَنْصَارِيُّ أَأَنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ سَمِعَتْهُ أُذُنَايَ وَوَعَاهُ قَلْبِي يَعْنِي فَعَفَا عَنْهُ

Abu Safardan rivoyat qilinadi: Quraysh(lik) bir kishi ansorlardan bir kishining tishini sindirib qoʻydi. U uning ustidan Muoviyaga shikoyat qilib: «Bu kishi tishimni sindirdi», dedi. Muoviya: «Yoʻq, biz uni rozi qilamiz», dedi. Ansoriy unga qattiq turib olgach, Muoviya: «Oʻz sheriging bilan oʻzing bilganingni qil», dedi. Uning yonida Abu Dardo (roziyallohu anhu) oʻtirgan edi. Abu Dardo dedi: Men Rasululloh ﷺning: «Tanasiga biror narsa yetkazilgan biror musulmon uni sadaqa qilsa (kechirsa), Alloh albatta uning darajasini bir pogʻona koʻtaradi va u sabab undan bir xatosini tushiradi», deyayotganlarini eshitganman. Shunda ansoriy: «Sen buni Rasululloh ﷺdan eshitdingmi?» dedi. U: «Ha, buni quloqlarim eshitdi va qalbim yodladi», dedi. Yaʼni (ansoriy) uni kechirdi.Абу Сафардан ривоят қилинади: Қурайш(лик) бир киши ансорлардан бир кишининг тишини синдириб қўйди. У унинг устидан Муовияга шикоят қилиб: «Бу киши тишимни синдирди», деди. Муовия: «Йўқ, биз уни рози қиламиз», деди. Ансорий унга қаттиқ туриб олгач, Муовия: «Ўз шеригинг билан ўзинг билганингни қил», деди. Унинг ёнида Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) ўтирган эди. Абу Дардо деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Танасига бирор нарса етказилган бирор мусулмон уни садақа қилса (кечирса), Аллоҳ албатта унинг даражасини бир поғона кўтаради ва у сабаб ундан бир хатосини туширади», деяётганларини эшитганман. Шунда ансорий: «Сен буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитдингми?» деди. У: «Ҳа, буни қулоқларим эшитди ва қалбим ёдлади», деди. Яъни (ансорий) уни кечирди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا دَاوُدُ وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَلَقِيتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ قَالَ ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ فِي حَدِيثِهِ فَقَدِمْتُ الشَّامَ فَلَقِيتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ قَالَ مِمَّنْ أَنْتَ قُلْتُ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ قَالَ هَلْ تَقْرَأُ عَلَيَّ قِرَاءَةَ ابْنِ مَسْعُودٍ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَاقْرَأْ وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى قُلْتُ {وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى وَالنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّى} وَالذَّكَرِ وَالْأُنْثَى قَالَ هَكَذَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَؤُهَا قَالَ أَحْسَبُهُ قَالَ فَضَحِكَ

Alqamadan rivoyat qilinadi: Men Abu Dardo (roziyallohu anhu)ga yoʻliqdim. Ibn Abu Adiy oʻz hadisida: «Men Shomga bordim va Abu Dardoga yoʻliqdim», dedi. U: «Sen kimlardansan?» dedi. Men: «Kufa ahlidanman», dedim. U: «Menga Ibn Masʼudning qiroatida oʻqib berasanmi?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Boʻlmasa {Val-layli izo yagʻsho}ni oʻqi», dedi. Men: {Val-layli izo yagʻsho, van-nahori izo tajallo}, vaz-zakari val-unso, deb oʻqidim. U: «Men Rasululloh ﷺni uni xuddi shunday oʻqiyotganlarini eshitganman», dedi. (Rovi) aytdi: Oʻylaymanki, u: «Soʻng u kuldi», dedi.Алқамадан ривоят қилинади: Мен Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)га йўлиқдим. Ибн Абу Адий ўз ҳадисида: «Мен Шомга бордим ва Абу Дардога йўлиқдим», деди. У: «Сен кимлардансан?» деди. Мен: «Куфа аҳлиданман», дедим. У: «Менга Ибн Масъуднинг қироатида ўқиб берасанми?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Бўлмаса {Вал-лайли изо яғшо}ни ўқи», деди. Мен: {Вал-лайли изо яғшо, ван-наҳори изо тажалло}, ваз-закари вал-унсо, деб ўқидим. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺни уни худди шундай ўқиётганларини эшитганман», деди. (Рови) айтди: Ўйлайманки, у: «Сўнг у кулди», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ رَدَّ عَنْ عِرْضِ أَخِيهِ الْمُسْلِمِ كَانَ حَقًّا عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يَرُدَّ عَنْهُ نَارَ جَهَنَّمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim musulmon birodarining obroʻyini himoya qilsa, qiyomat kunida Aziz va Jalil Allohning undan jahannam olovini qaytarishi (Allohning zimmasidagi) haq boʻladi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким мусулмон биродарининг обрўйини ҳимоя қилса, қиёмат кунида Азиз ва Жалил Аллоҳнинг ундан жаҳаннам оловини қайтариши (Аллоҳнинг зиммасидаги) ҳақ бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ يَعِيشَ بْنِ الْوَلِيدِ عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَاسْتَقَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَفْطَرَ فَأُتِيَ بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ qusdilar, soʻng (roʻzalarini) ochdilar. Keyin suv keltirildi va u zot tahorat oldilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қусдилар, сўнг (рўзаларини) очдилар. Кейин сув келтирилди ва у зот таҳорат олдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُغِيرَةَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ أَنَّهُقَدِمَ الشَّامَ فَدَخَلَ مَسْجِدَ دِمَشْقَ فَصَلَّى فِيهِ رَكْعَتَيْنِ وَقَالَ اللَّهُمَّ ارْزُقْنِي جَلِيسًا صَالِحًا قَالَ فَجَاءَ فَجَلَسَ إِلَى أَبِي الدَّرْدَاءِ فَقَالَ لَهُ أَبُو الدَّرْدَاءِ مِمَّنْ أَنْتَ قَالَ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ قَالَ كَيْفَ سَمِعْتَ ابْنَ أُمِّ عَبْدٍ يَقْرَأُ {وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى وَالنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّى} قَالَ عَلْقَمَةُ وَالذَّكَرِ وَالْأُنْثَى فَقَالَ أَبُو الدَّرْدَاءِ لَقَدْ سَمِعْتُهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا زَالَ هَؤُلَاءِ حَتَّى شَكَّكُونِيثُمَّ قَالَ أَلَمْ يَكُنْ فِيكُمْ صَاحِبُ الْوِسَادِ وَصَاحِبُ السِّرِّ الَّذِي لَا يَعْلَمُهُ أَحَدٌ غَيْرُهُ وَالَّذِي أُجِيرَ مِنْ الشَّيْطَانِ عَلَى لِسَانِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَاحِبُ الْوِسَادِ ابْنُ مَسْعُودٍ وَصَاحِبُ السِّرِّ حُذَيْفَةُ وَالَّذِي أُجِيرَ مِنْ الشَّيْطَانِ عَمَّارٌ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي مُغِيرَةُ قَالَ سَمِعْتُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ ذَهَبَ عَلْقَمَةُ إِلَى الشَّامِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Alqamadan rivoyat qilinadiki, u Shomga keldi va Damashq masjidiga kirib, unda ikki rakat namoz oʻqidi hamda: «Ey Allohim, menga solih hamsuhbat ato et», dedi. Soʻng kelib, Abu Dardo (roziyallohu anhu)ning yoniga oʻtirdi. Abu Dardo unga: «Sen kimlardansan?» dedi. U: «Kufa ahlidanman», dedi. (Abu Dardo): «Sen Ibn Ummu Abdning {Val-layli izo yagʻsho, van-nahori izo tajallo}ni qanday oʻqiganini eshitgansan?» dedi. Alqama: «Vaz-zakari val-unso», dedi. Shunda Abu Dardo: «Men buni Rasululloh ﷺdan eshitganman, anavilar esa meni shubhaga solgunlaricha (qaytarishdan) toʻxtashmadi», dedi. Soʻng u: «Sizlarning orangizda yostiq sohibi, undan boshqa hech kim bilmaydigan sirning sohibi va Nabiy ﷺning tili bilan shaytondan panohga olingan kishi yoʻqmidi?» dedi. Yostiq sohibi — Ibn Masʼud, sir sohibi — Huzayfa, shaytondan panohga olingan kishi esa Ammordir. (Boshqa sanadda) Ibrohim: «Alqama Shomga bordi», dedi va hadisni zikr qildi.Алқамадан ривоят қилинадики, у Шомга келди ва Дамашқ масжидига кириб, унда икки ракат намоз ўқиди ҳамда: «Эй Аллоҳим, менга солиҳ ҳамсуҳбат ато эт», деди. Сўнг келиб, Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)нинг ёнига ўтирди. Абу Дардо унга: «Сен кимлардансан?» деди. У: «Куфа аҳлиданман», деди. (Абу Дардо): «Сен Ибн Умму Абднинг {Вал-лайли изо яғшо, ван-наҳори изо тажалло}ни қандай ўқиганини эшитгансан?» деди. Алқама: «Ваз-закари вал-унсо», деди. Шунда Абу Дардо: «Мен буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганман, анавилар эса мени шубҳага солгунларича (қайтаришдан) тўхташмади», деди. Сўнг у: «Сизларнинг орангизда ёстиқ соҳиби, ундан бошқа ҳеч ким билмайдиган сирнинг соҳиби ва Набий ﷺнинг тили билан шайтондан паноҳга олинган киши йўқмиди?» деди. Ёстиқ соҳиби — Ибн Масъуд, сир соҳиби — Ҳузайфа, шайтондан паноҳга олинган киши эса Аммордир. (Бошқа санадда) Иброҳим: «Алқама Шомга борди», деди ва ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ الْغَطَفَانِيُّ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمُرِيِّ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَفِظَ عَشْرَ آيَاتٍ مِنْ أَوَّلِ سُورَةِ الْكَهْفِ عُصِمَ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِحَدَّثَنَا حُسَيْنٌ فِي تَفْسِيرِ شَيْبَانَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ ثَنَا سَالِمُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ فَذَكَرَ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ وَعَفَّانُ قَالَا ثَنَا هَمَّامٌ قَالَ عَفَّانُ فِي حَدِيثِهِ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ كَانَ قَتَادَةُ يَقُصُّ بِهِ عَلَيْنَا قَالَ ثَنَا سَالِمُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ الْغَطَفَانِيُّ عَنْ حَدِيثِ مَعْدَانَ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ الْيَعْمُرِيِّ عَنْ حَدِيثِ أَبِي الدَّرْدَاءِ يَرْوِيهِ عَنْ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى حَدِيثِ عَبْدِ الصَّمَدِ قَالَ ثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَالِمٍ عَنْ حَدِيثِ مَعْدَانَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ يَرْوِيهِ عَنْ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ حَفِظَ عَشْرَ آيَاتٍ مِنْ سُورَةِ الْكَهْفِ

Abu Dardo (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot shunday dedilar: «Kim Kahf surasining boshidan oʻn oyatni yod olsa, Dajjol fitnasidan saqlanadi». (Boshqa sanadlarda ham) shunga oʻxshashi zikr qilindi. (Yana bir sanadda) u zot: «Kim Kahf surasidan oʻn oyatni yod olsa», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот шундай дедилар: «Ким Каҳф сурасининг бошидан ўн оятни ёд олса, Дажжол фитнасидан сақланади». (Бошқа санадларда ҳам) шунга ўхшаши зикр қилинди. (Яна бир санадда) у зот: «Ким Каҳф сурасидан ўн оятни ёд олса», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّهْشَلِيُّ عَنْ مَرْزُوقٍ أَبِي بَكْرٍ التَّيْمِيِّ عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ رَدَّ عَنْ عِرْضِ أَخِيهِ رَدَّ اللَّهُ عَنْ وَجْهِهِ النَّارَ يَوْمَ الْقِيَامَةِحَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ أَتَيْتُ الشَّامَ فَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَصَلَّيْتُ رَكْعَتَيْنِ وَقُلْتُ اللَّهُمَّ يَسِّرْ لِي جَلِيسًا صَالِحًا فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ شُعْبَةَ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim birodarining obroʻyini himoya qilsa, Alloh qiyomat kuni uning yuzidan doʻzaxni qaytaradi», dedilar. (Boshqa sanadda) Alqama aytdi: Men Shomga keldim va masjidga kirib, ikki rakat namoz oʻqidim hamda: «Ey Allohim, menga solih hamsuhbatni muyassar qil», dedim — va u Shuʼbaning hadisi maʼnosida zikr qildi.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким биродарининг обрўйини ҳимоя қилса, Аллоҳ қиёмат куни унинг юзидан дўзахни қайтаради», дедилар. (Бошқа санадда) Алқама айтди: Мен Шомга келдим ва масжидга кириб, икки ракат намоз ўқидим ҳамда: «Эй Аллоҳим, менга солиҳ ҳамсуҳбатни муяссар қил», дедим — ва у Шуъбанинг ҳадиси маъносида зикр қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْعَلَاءِ الْحَسَنُ بْنُ سَوَّارٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي حَلْبَسٍ يَزِيدَ بْنِ مَيْسَرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أُمَّ الدَّرْدَاءِ تَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ يَقُولُسَمِعْتُ أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا سَمِعْتُهُ يُكَنِّيهِ قَبْلَهَا وَلَا بَعْدَهَا يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ يَا عِيسَى إِنِّي بَاعِثٌ مِنْ بَعْدِكَ أُمَّةً إِنْ أَصَابَهُمْ مَا يُحِبُّونَ حَمِدُوا اللَّهَ وَشَكَرُوا وَإِنْ أَصَابَهُمْ مَا يَكْرَهُونَ احْتَسَبُوا وَصَبَرُوا وَلَا حِلْمَ وَلَا عِلْمَ قَالَ يَا رَبِّ كَيْفَ هَذَا لَهُمْ وَلَا حِلْمَ وَلَا عِلْمَ قَالَ أُعْطِيهِمْ مِنْ حِلْمِي وَعِلْمِي

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Abul-Qosim ﷺning shunday deganlarini eshitdim — men u zotning bundan oldin ham, keyin ham shu kunya bilan atalganini eshitmaganman: «Aziz va Jalil Alloh: ‹Ey Iso, Men sendan keyin bir ummatni yuboruvchiman: ularga sevadigan narsalari yetsa, Allohga hamd aytadilar va shukr qiladilar, yoqmaydigan narsa yetsa, (ajrini Allohdan umid qilib) sabr qiladilar. Holbuki ularda na hilm, na ilm bordir›, deydi. (Iso): ‹Ey Robbim, ularda na hilm, na ilm boʻlmasa, bu ularga qanday nasib etadi?› dedi. (Alloh): ‹Men ularga Oʻz hilmimdan va ilmimdan beraman›, dedi».Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Абул-Қосим ﷺнинг шундай деганларини эшитдим — мен у зотнинг бундан олдин ҳам, кейин ҳам шу куня билан аталганини эшитмаганман: «Азиз ва Жалил Аллоҳ: ‹Эй Исо, Мен сендан кейин бир умматни юборувчиман: уларга севадиган нарсалари етса, Аллоҳга ҳамд айтадилар ва шукр қиладилар, ёқмайдиган нарса етса, (ажрини Аллоҳдан умид қилиб) сабр қиладилар. Ҳолбуки уларда на ҳилм, на илм бордир›, дейди. (Исо): ‹Эй Роббим, уларда на ҳилм, на илм бўлмаса, бу уларга қандай насиб этади?› деди. (Аллоҳ): ‹Мен уларга Ўз ҳилмимдан ва илмимдан бераман›, деди».

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنِي صَدَقَةُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي كَثِيرُ أَبُو الْفَضْلِ الطُّفَاوِيُّ حَدَّثَنِي يُوسُفُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ قَالَأَتَيْتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فِي مَرَضِهِ الَّذِي قُبِضَ فِيهِ فَقَالَ لِي يَا ابْنَ أَخِي مَا أَعْمَدَكَ إِلَى هَذَا الْبَلَدِ أَوْ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ قُلْتُ لَا إِلَّا صِلَةُ مَا كَانَ بَيْنَكَ وَبَيْنَ وَالِدِي عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ فَقَالَ أَبُو الدَّرْدَاءِ بِئْسَ سَاعَةُ الْكَذِبِ هَذِهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ وُضُوءَهُ ثُمَّ قَامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ أَوْ أَرْبَعًا شَكَّ سَهْلٌ يُحْسِنُ فِيهِمَا الذِّكْرَ وَالْخُشُوعَ ثُمَّ اسْتَغْفَرَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ غَفَرَ لَهُقَالَ عَبْد اللَّهِ و حَدَّثَنَاه سَعِيدُ بْنُ أَبِي الرَّبِيعِ السَّمَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ الْهُنَائِيُّ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ وَهِمَ فِي اسْمِ الشَّيْخِ فَقَالَ سَهْلُ بْنُ أَبِي صَدَقَةَ وَإِنَّمَا هُوَ صَدَقَةُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ الْهُنَائِيُّ

Yusuf ibn Abdulloh ibn Salomdan rivoyat qilinadi: Men Abu Dardo (roziyallohu anhu)ning oldiga u vafot etgan kasalligida keldim. U menga: «Ey birodarimning oʻgʻli, seni bu yurtga nima olib keldi?» dedi. Men: «Faqat sen bilan otam Abdulloh ibn Salom orasidagi aloqani ulash uchun keldim, boshqa (hojatim) yoʻq», dedim. Shunda Abu Dardo: «Bu yolgʻonning nechogʻli yomon soati!» dedi va: Men Rasululloh ﷺning: «Kim tahorat qilib, tahoratini goʻzal qilsa, soʻng turib ikki rakat — yoki toʻrt rakat (Sahl shubha qildi) — namoz oʻqib, ularda zikrni va xushuʼni goʻzal qilsa, soʻng Aziz va Jalil Allohdan magʻfirat soʻrasa, unga magʻfirat qilinadi», deganlarini eshitganman, dedi.Юсуф ибн Абдуллоҳ ибн Саломдан ривоят қилинади: Мен Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)нинг олдига у вафот этган касаллигида келдим. У менга: «Эй биродаримнинг ўғли, сени бу юртга нима олиб келди?» деди. Мен: «Фақат сен билан отам Абдуллоҳ ибн Салом орасидаги алоқани улаш учун келдим, бошқа (ҳожатим) йўқ», дедим. Шунда Абу Дардо: «Бу ёлғоннинг нечоғли ёмон соати!» деди ва: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким таҳорат қилиб, таҳоратини гўзал қилса, сўнг туриб икки ракат — ёки тўрт ракат (Саҳл шубҳа қилди) — намоз ўқиб, уларда зикрни ва хушуъни гўзал қилса, сўнг Азиз ва Жалил Аллоҳдан мағфират сўраса, унга мағфират қилинади», деганларини эшитганман, деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ ثَنَا عَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍأَنَّهُ إِذْ حُضِرَ قَالَ أَدْخِلُوا عَلَيَّ النَّاسَ فَأُدْخِلُوا عَلَيْهِ فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ مَاتَ لَا يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا جَعَلَهُ اللَّهُ فِي الْجَنَّةِ وَمَا كُنْتُ أُحَدِّثُكُمُوهُ إِلَّا عِنْدَ الْمَوْتِوَالشَّهِيدُ عَلَى ذَلِكَ عُوَيْمِرٌ أَبُو الدَّرْدَاءِ فَأَتَوْا أَبَا الدَّرْدَاءِ فَقَالَ صَدَقَ أَخِي وَمَا كَانَ يُحَدِّثُكُمْ بِهِ إِلَّا عِنْدَ مَوْتِهِ

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, unga oʻlim yetganida: «Oldimga odamlarni kiritinglar», dedi. Uning huzuriga (odamlar) kiritildi. U: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Kim Allohga hech narsani sherik qilmagan holda vafot etsa, Alloh uni jannatga kiritadi›, deganlarini eshitganman. Men buni sizlarga faqat oʻlim (yetgan) chogʻdagina aytardim», dedi. Bunga guvoh — Uvaymir Abu Dardodir. Shunda ular Abu Dardoning oldiga kelishdi, u: «Birodarim rost aytdi, u ham buni sizlarga faqat oʻlimi (yetgan) chogʻdagina aytar edi», dedi.Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, унга ўлим етганида: «Олдимга одамларни киритинглар», деди. Унинг ҳузурига (одамлар) киритилди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда вафот этса, Аллоҳ уни жаннатга киритади›, деганларини эшитганман. Мен буни сизларга фақат ўлим (етган) чоғдагина айтардим», деди. Бунга гувоҳ — Уваймир Абу Дардодир. Шунда улар Абу Дардонинг олдига келишди, у: «Биродарим рост айтди, у ҳам буни сизларга фақат ўлими (етган) чоғдагина айтар эди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَنْ خَالِدِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ بِلَالِ بْنِ أَبِي الدَّرْدَاءِ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حُبُّكَ الشَّيْءَ يُصِمُّ وَيُعْمِي

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot ﷺ: «Sening biror narsani sevishing (seni) koʻr va kar qilib qoʻyadi», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот ﷺ: «Сенинг бирор нарсани севишинг (сени) кўр ва кар қилиб қўяди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُغِيرَةَ أَنَّهُ سَمِعَ إِبْرَاهِيمَ يُحَدِّثُ قَالَأَتَى عَلْقَمَةُ الشَّامَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَقَالَ اللَّهُمَّ وَفِّقْ لِي جَلِيسًا صَالِحًا قَالَ فَجَلَسْتُ إِلَى رَجُلٍ فَإِذَا هُوَ أَبُو الدَّرْدَاءِ فَقَالَ مِمَّنْ أَنْتَ فَقُلْتُ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ فَقَالَ هَلْ تَدْرِي كَيْفَ كَانَ عَبْدُ اللَّهِ يَقْرَأُ هَذَا الْحَرْفَ {وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى وَالنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّى وَمَا خَلَقَ الذَّكَرَ وَالْأُنْثَى} فَقُلْتُ كَانَ يَقْرَؤُهَا {وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى وَالنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّى} وَالذَّكَرِ وَالْأُنْثَى فَقَالَ هَكَذَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَؤُهَا فَمَا زَالَ بِي هَؤُلَاءِ حَتَّى كَادُوا يُشَكِّكُونِيثُمَّ قَالَ أَلَيْسَ فِيكُمْ صَاحِبُ الْوِسَادِ وَالسِّوَاكِ يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ أَلَيْسَ فِيكُمْ الَّذِي أَجَارَهُ اللَّهُ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ مِنْ الشَّيْطَانِ يَعْنِي عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ أَلَيْسَ فِيكُمْ الَّذِي يَعْلَمُ السِّرَّ وَلَا يَعْلَمُهُ غَيْرُهُ يَعْنِي حُذَيْفَةَ

Ibrohimdan rivoyat qilinadi: Alqama Shomga keldi va ikki rakat namoz oʻqib: «Ey Allohim, menga solih hamsuhbatni muvaffaq qil», dedi. U aytdi: Men bir kishining yoniga oʻtirdim, qarasam, u Abu Dardo (roziyallohu anhu) ekan. U: «Sen kimlardansan?» dedi. Men: «Kufa ahlidanman», dedim. U: «Abdulloh bu harfni — {Val-layli izo yagʻsho, van-nahori izo tajallo, va mo xalaqaz-zakara val-unso}ni qanday oʻqishini bilasanmi?» dedi. Men: «U buni {Val-layli izo yagʻsho, van-nahori izo tajallo}, vaz-zakari val-unso, deb oʻqir edi», dedim. U: «Men Rasululloh ﷺni uni xuddi shunday oʻqiyotganlarini eshitganman, anavilar esa meni shubhaga solayozgunlaricha qoʻymadilar», dedi. Soʻng u: «Sizlarning orangizda yostiq va misvok sohibi — yaʼni Abdulloh ibn Masʼud yoʻqmi? Sizlarning orangizda Alloh Oʻz Nabiysining tili bilan shaytondan panohga olgan kishi — yaʼni Ammor ibn Yosir yoʻqmi? Sizlarning orangizda sirni biladigan va uni undan boshqa hech kim bilmaydigan kishi — yaʼni Huzayfa yoʻqmi?» dedi.Иброҳимдан ривоят қилинади: Алқама Шомга келди ва икки ракат намоз ўқиб: «Эй Аллоҳим, менга солиҳ ҳамсуҳбатни муваффақ қил», деди. У айтди: Мен бир кишининг ёнига ўтирдим, қарасам, у Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) экан. У: «Сен кимлардансан?» деди. Мен: «Куфа аҳлиданман», дедим. У: «Абдуллоҳ бу ҳарфни — {Вал-лайли изо яғшо, ван-наҳори изо тажалло, ва мо халақаз-закара вал-унсо}ни қандай ўқишини биласанми?» деди. Мен: «У буни {Вал-лайли изо яғшо, ван-наҳори изо тажалло}, ваз-закари вал-унсо, деб ўқир эди», дедим. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺни уни худди шундай ўқиётганларини эшитганман, анавилар эса мени шубҳага солаёзгунларича қўймадилар», деди. Сўнг у: «Сизларнинг орангизда ёстиқ ва мисвок соҳиби — яъни Абдуллоҳ ибн Масъуд йўқми? Сизларнинг орангизда Аллоҳ Ўз Набийсининг тили билан шайтондан паноҳга олган киши — яъни Аммор ибн Ёсир йўқми? Сизларнинг орангизда сирни биладиган ва уни ундан бошқа ҳеч ким билмайдиган киши — яъни Ҳузайфа йўқми?» деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ شُرَيْحِ بْنِ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ ابْنَ آدَمَ لَا تَعْجِزْ مِنْ أَرْبَعِ رَكَعَاتٍ أَوَّلَ النَّهَارِ أَكْفِكَ آخِرَهُ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Aziz va Jalil Alloh shunday deydi: ‹Ey Odam farzandi, kunning avvalidagi toʻrt rakatdan ojiz boʻlma, Men senga uning oxirini kifoya qilaman›», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Азиз ва Жалил Аллоҳ шундай дейди: ‹Эй Одам фарзанди, куннинг аввалидаги тўрт ракатдан ожиз бўлма, Мен сенга унинг охирини кифоя қиламан›», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ السَّكُونِيِّ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَأَوْصَانِي خَلِيلِي صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِثَلَاثٍ لَا أَدَعُهُنَّ لِشَيْءٍ أَوْصَانِي بِصِيَامِ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ وَأَنْ لَا أَنَامَ إِلَّا عَنْ وَتْرٍ وَسُبْحَةِ الضُّحَى فِي الْحَضَرِ وَالسَّفَرِ

Abu Dardo (roziyallohu anhu) aytadilar: Doʻstim ﷺ menga hech narsa uchun tark etmaydigan uchta narsani tayinladilar: har oydan uch kun roʻza tutishni, faqat vitrni oʻqib boʻlgach uxlashni va muqim turganda ham, safarda ham zuho namozini oʻqishni tayinladilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Дўстим ﷺ менга ҳеч нарса учун тарк этмайдиган учта нарсани тайинладилар: ҳар ойдан уч кун рўза тутишни, фақат витрни ўқиб бўлгач ухлашни ва муқим турганда ҳам, сафарда ҳам зуҳо намозини ўқишни тайинладилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَطَاءٍ يَعْنِي ابْنَ السَّائِبِ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئِ قَالَ قَالَ أَبُو الدَّرْدَاءِسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْوَالِدُ أَوْسَطُ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ فَاحْفَظْ ذَلِكَ الْبَابَ أَوْ دَعْهُ

Abu Abdurrahmon al-Muqriydan rivoyat qilinadi: Abu Dardo (roziyallohu anhu): «Men Rasululloh ﷺning: ‹Ota jannat eshiklarining eng oʻrtadagisidir. Bas, oʻsha eshikni saqla yoki uni tark et›, deganlarini eshitganman», dedi.Абу Абдурраҳмон ал-Муқрийдан ривоят қилинади: Абу Дардо (розияллоҳу анҳу): «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ота жаннат эшикларининг энг ўртадагисидир. Бас, ўша эшикни сақла ёки уни тарк эт›, деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ يَعْلَى بْنِ مَمْلَكٍ عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِيَبْلُغُ بِهِ مَنْ أُعْطِيَ حَظَّهُ مِنْ الرِّفْقِ أُعْطِيَ حَظَّهُ مِنْ الْخَيْرِ وَلَيْسَ شَيْءٌ أَثْقَلَ فِي الْمِيزَانِ مِنْ الْخُلُقِ الْحَسَنِ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, u buni Nabiy ﷺga yetkazib rivoyat qiladi: «Kimga muloyimlikdan nasibasi berilgan boʻlsa, unga yaxshilikdan nasibasi berilibdi. Tarozida goʻzal xulqdan ogʻirroq boʻladigan hech narsa yoʻq».Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, у буни Набий ﷺга етказиб ривоят қилади: «Кимга мулойимликдан насибаси берилган бўлса, унга яхшиликдан насибаси берилибди. Тарозида гўзал хулқдан оғирроқ бўладиган ҳеч нарса йўқ».

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَقَدِمْنَا إِلَى الشَّامِ فَأَتَانَا أَبُو الدَّرْدَاءِ فَقَالَ أَفِيكُمْ أَحَدٌ يَقْرَأُ عَلَيَّ قِرَاءَةَ عَبْدِ اللَّهِ فَأَشَارُوا إِلَيَّ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ أَنَا فَقَالَ كَيْفَ سَمِعْتَ عَبْدَ اللَّهِ يَقْرَأُ هَذِهِ الْآيَةَ {وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى وَالنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّى} قَالَ قُلْتُ سَمِعْتُهُ يَقْرَأُ {وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى وَالنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّى} وَالذَّكَرِ وَالْأُنْثَى قَالَ وَأَنَا وَاللَّهِ هَكَذَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَؤُهَاوَهَؤُلَاءِ يُرِيدُونَ أَنْ أَقْرَأَ وَمَا خَلَقَ فَلَا أُتَابِعُهُمْ

Alqamadan rivoyat qilinadi: Biz Shomga keldik. Bizning oldimizga Abu Dardo (roziyallohu anhu) kelib: «Sizlarning oranglarda menga Abdullohning qiroatida oʻqib beradigan birortangiz bormi?» dedi. Ular menga ishora qilishdi. Men: «Ha, men», dedim. U: «Sen Abdullohning bu oyatni — {Val-layli izo yagʻsho, van-nahori izo tajallo}ni qanday oʻqiganini eshitgansan?» dedi. Men: «Uning {Val-layli izo yagʻsho, van-nahori izo tajallo}, vaz-zakari val-unso, deb oʻqiganini eshitganman», dedim. U: «Vallohi, men ham Rasululloh ﷺni uni xuddi shunday oʻqiyotganlarini eshitganman. Anavilar esa mendan {va mo xalaqa} deb oʻqishimni istashadi. Men ularga ergashmayman», dedi.Алқамадан ривоят қилинади: Биз Шомга келдик. Бизнинг олдимизга Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) келиб: «Сизларнинг орангларда менга Абдуллоҳнинг қироатида ўқиб берадиган бирортангиз борми?» деди. Улар менга ишора қилишди. Мен: «Ҳа, мен», дедим. У: «Сен Абдуллоҳнинг бу оятни — {Вал-лайли изо яғшо, ван-наҳори изо тажалло}ни қандай ўқиганини эшитгансан?» деди. Мен: «Унинг {Вал-лайли изо яғшо, ван-наҳори изо тажалло}, ваз-закари вал-унсо, деб ўқиганини эшитганман», дедим. У: «Валлоҳи, мен ҳам Расулуллоҳ ﷺни уни худди шундай ўқиётганларини эшитганман. Анавилар эса мендан {ва мо халақа} деб ўқишимни исташади. Мен уларга эргашмайман», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ مَرَّةً أُخْرَى عَنْ عَمْرٍو عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ يَعْلَى بْنِ مَمْلَكٍ عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَثْقَلُ شَيْءٍ فِي الْمِيزَانِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ خُلُقٌ حَسَنٌ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Qiyomat kuni tarozida eng ogʻir narsa goʻzal xulqdir», dedilar.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Қиёмат куни тарозида энг оғир нарса гўзал хулқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ مِصْرَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَسُئِلَ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ {لَهُمْ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ} فَقَالَ لَقَدْ سَأَلْتَ عَنْ شَيْءٍ مَا سَمِعْتُ أَحَدًا سَأَلَ بَعْدَ رَجُلٍ سَأَلَ عَنْهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هِيَ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ يَرَاهَا الرَّجُلُ الْمُسْلِمُ أَوْ تُرَى لَهُ بُشْرَاهُ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَبُشْرَاهُ فِي الْآخِرَةِ الْجَنَّةُ

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Undan ushbu oyat: {Ular uchun bu dunyo hayotida ham, oxiratda ham xushxabar bordir} haqida soʻraldi. Shunda u: «Sen shunday bir narsa haqida soʻradingki, Rasululloh ﷺdan bu haqda soʻragan bir kishidan keyin hech kim bu haqda soʻraganini eshitmaganman. U zot: ‹U musulmon kishi koʻradigan yoki uning haqida koʻriladigan solih tushdir — bu uning bu dunyo hayotidagi xushxabaridir. Oxiratdagi xushxabari esa jannatdir›, dedilar», dedi.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ундан ушбу оят: {Улар учун бу дунё ҳаётида ҳам, охиратда ҳам хушхабар бордир} ҳақида сўралди. Шунда у: «Сен шундай бир нарса ҳақида сўрадингки, Расулуллоҳ ﷺдан бу ҳақда сўраган бир кишидан кейин ҳеч ким бу ҳақда сўраганини эшитмаганман. У зот: ‹У мусулмон киши кўрадиган ёки унинг ҳақида кўриладиган солиҳ тушдир — бу унинг бу дунё ҳаётидаги хушхабаридир. Охиратдаги хушхабари эса жаннатдир›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ الْقُرْدُوسِيُّ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ رَجُلٍ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَمْوَالِ السُّلْطَانِ فَقَالَ مَا أَتَاكَ اللَّهُ مِنْهَا مِنْ غَيْرِ مَسْأَلَةٍ وَلَا إِشْرَافٍ فَكُلْهُ وَتَمَوَّلْهُقَالَ و قَالَ الْحَسَنُ لَا بَأْسَ بِهَا مَا لَمْ يَرْحَلْ إِلَيْهَا أَوْ يُشْرِفْ لَهَا

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan sultonning mollari haqida soʻraldi. U zot: «Undan senga Alloh soʻramasdan va koʻz tikmasdan turib bergan narsani yegin va uni mol qilib olgin», dedilar. (Rovi) aytdi: Hasan: «Unga (qarab) yoʻlga chiqmasa yoki unga koʻz tikmasa, bunda zarar yoʻq», dedi.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан султоннинг моллари ҳақида сўралди. У зот: «Ундан сенга Аллоҳ сўрамасдан ва кўз тикмасдан туриб берган нарсани егин ва уни мол қилиб олгин», дедилар. (Рови) айтди: Ҳасан: «Унга (қараб) йўлга чиқмаса ёки унга кўз тикмаса, бунда зарар йўқ», деди.