حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا الْعَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , ثنا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ , ثنا الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " مِنَ السُّنَّةِ أَنْ لا يَخْرُجَ حَتَّى يَطْعَمَ وَيُخْرِجَ صَدَقَةَ الْفِطْرِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Sunnatdan (boʻlgan ish) — taom yemay va fitr sadaqasini chiqarmay turib (iyd namoziga) chiqmaslikdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Суннатдан (бўлган иш) — таом емай ва фитр садақасини чиқармай туриб (ийд намозига) чиқмасликдир.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ , ثنا الدَّقِيقِيُّ ، ثنا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ , أَخْبَرَنَا وَرْقَاءُ , عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنِ الْحَارِثِ , عَنْ عَلِيٍّ , قَالَ : " لا يَخْرُجُ يَوْمَ الْفِطْرِ حَتَّى يَطْعَمَ وَيُخْرِجَ صَدَقَةَ الْفِطْرِ "

Ali (roziyallohu anhu) aytdi: (Kishi) fitr kuni taom yemay va fitr sadaqasini chiqarmay turib chiqmaydi.Али (розияллоҳу анҳу) айтди: (Киши) фитр куни таом емай ва фитр садақасини чиқармай туриб чиқмайди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ , نا عَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدٍ , ثنا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ , ثنا عَائِذُ بْنُ حَبِيبٍ , عَنِ الْحَجَّاجِ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَشْوَعَ , عَنْ حَنَشٍ , قَالَ : " رَأَيْتُ عَلِيًّا يَوْمَ أَضْحًى لَمْ يَزَلْ يُكَبِّرُ حَتَّى أَتَى الْجَبَّانَةَ "

Hanash aytdi: Men Aliy (roziyallohu anhu)ni qurbon hayiti kuni koʻrdim: u namozgohga yetib borgunicha takbir aytishdan toʻxtamadi.Ҳанаш айтди: Мен Алий (розияллоҳу анҳу)ни қурбон ҳайити куни кўрдим: у намозгоҳга етиб боргунича такбир айтишдан тўхтамади.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ , حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , وَحَفْصُ بْنُ عَمْرٍو , قَالا : نا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ , عَنِ ابْنِ عَجْلانَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ " أَنَّهُ كَانَ يَخْرُجُ لِلْعِيدَيْنِ مِنَ الْمَسْجِدِ فَيُكَبِّرُ حَتَّى يَأْتِيَ الْمُصَلَّى , وَيُكَبِّرُ حَتَّى يَأْتِيَ الإِمَامَ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) ikki hayitga masjiddan chiqar, namozgohga yetguncha takbir aytar va imom kelguncha takbir aytar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) икки ҳайитга масжиддан чиқар, намозгоҳга етгунча такбир айтар ва имом келгунча такбир айтар эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ , ثنا قَبِيصَةُ , ثنا سُفْيَانُ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ , عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ , قَالَ : " كَانُوا فِي التَّكْبِيرِ فِي الْفِطْرِ أَشَدَّ مِنْهُمْ فِي الأَضْحَى "

Abu Abdurrahmon as-Sulamiy aytdi: Ular Fitr (hayiti)dagi takbirda Azhodagidan koʻra qattiqroq edilar.Абу Абдурраҳмон ас-Суламий айтди: Улар Фитр (ҳайити)даги такбирда Азҳодагидан кўра қаттиқроқ эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الأُبُلِّيُّ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ , ثنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ خُنَيْسٍ , ثنا مُوسَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَطَاءٍ , ثنا الْوَلِيدُ بْنُ مُحَمَّدٍ , نا الزُّهْرِيُّ ، أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ أَخْبَرَهُ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " كَانَ يُكَبِّرُ يَوْمَ الْفِطْرِ مِنْ حِينِ يَخْرُجُ مِنْ بَيْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ الْمُصَلَّى "

Solim ibn Abdulloh ibn Umar xabar berdiki, Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) unga xabar berdi: Rasululloh ﷺ Fitr kuni uylaridan chiqqan paytlaridan namozgohga yetib kelgunlaricha takbir aytar edilar.Солим ибн Абдуллоҳ ибн Умар хабар бердики, Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) унга хабар берди: Расулуллоҳ ﷺ Фитр куни уйларидан чиққан пайтларидан намозгоҳга етиб келгунларича такбир айтар эдилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , ثنا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ , وَأَبُو عَاصِمٍ , قَالا : نا ثَوَابُ بْنُ عُتْبَةَ , وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ السَّمَّاكِ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْوَاسِطِيُّ , حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , ثنا ثَوَابُ بْنُ عُتْبَةَ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ , عَنْ أَبِيهِ أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " كَانَ لا يَخْرُجُ يَوْمَ الْفِطْرِ حَتَّى يَطْعَمَ , وَكَانَ لا يَأْكُلُ يَوْمَ النَّحْرِ شَيْئًا حَتَّى يَرْجِعَ فَيَأْكُلُ مِنْ أُضْحِيَّتِهِ " وَقَالَ عَبْدُ الصَّمَدِ : " حَتَّى يَذْبَحَ "

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Fitr kuni biror narsa yemay turib chiqmas edilar; Nahr kuni esa qaytib kelib qurbonliklaridan yemagunlaricha hech narsa yemas edilar. Abdussamad: «soʻygunlaricha», dedi.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Фитр куни бирор нарса емай туриб чиқмас эдилар; Наҳр куни эса қайтиб келиб қурбонликларидан емагунларича ҳеч нарса емас эдилар. Абдуссамад: «сўйгунларича», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ زَكَرِيَّا ، ثنا أَبُو كُرَيْبٍ ، ثنا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , عَنِ ابْنِ عَجْلانَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , " أَنَّهُ كَانَ إِذَا غَدَا يَوْمَ الأَضْحَى وَيَوْمَ الْفِطْرِ يَجْهَرُ بِالتَّكْبِيرِ حَتَّى يَأْتِيَ الْمُصَلَّى ثُمَّ يُكَبِّرُ حَتَّى يَأْتِيَ الإِمَامُ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Azho kuni va Fitr kuni ertalab chiqqanida namozgohga yetguncha takbirni ovoz chiqarib aytar, soʻng imom kelguncha takbir aytar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Азҳо куни ва Фитр куни эрталаб чиққанида намозгоҳга етгунча такбирни овоз чиқариб айтар, сўнг имом келгунча такбир айтар эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الأَشْعَثِ ، ثنا سُلَيْمَانُ بْنُ مَعْبَدٍ , ثنا أَبُو النَّضْرِ ، ثنا مُرَجَّا بْنُ رَجَاءٍ , ثنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ , حَدَّثَنِي أَنَسٌ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لا يَخْرُجُ يَوْمَ الْفِطْرِ حَتَّى يَأْكُلَ تَمَرَاتٍ وَيَأْكُلُهُنَّ وِتْرًا "

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ Fitr kuni bir necha dona xurmo yemay turib chiqmas edilar va ularni toq sonda yer edilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Фитр куни бир неча дона хурмо емай туриб чиқмас эдилар ва уларни тоқ сонда ер эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ ، ثنا هُشَيْمٌ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لا يَخْرُجُ يَوْمَ الْفِطْرِ حَتَّى يَطْعَمَ تَمَرَاتٍ "

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ Fitr kuni bir necha dona xurmo yemaguncha chiqmas edilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Фитр куни бир неча дона хурмо емагунча чиқмас эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى , ثنا ابْنُ وَهْبٍ , أَنَّ مَالِكًا أَخْبَرَهُ , عَنْ ضَمْرَةَ بْنِ سَعِيدٍ الْمَازِنِيِّ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ , أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ سَأَلَ أَبَا وَاقِدٍ اللَّيْثِيَّ , مَا كَانَ يَقْرَأُ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِطْرِ وَالأَضْحَى ؟ فَقَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ بِـ ق وَالْقُرْآنِ الْمَجِيدِ , وَ اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ وَانْشَقَّ الْقَمَرُ "

Damra ibn Said al-Moziniydan, u Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utbadan rivoyat qiladiki, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) Abu Voqid al-Laysiydan Rasululloh ﷺ Fitr va Azhoda nima oʻqiganlarini soʻradi. U: «Rasululloh ﷺ {Qof, val-Qurʼonil-majid} va {Iqtarabatis-soatu vanshaqqal-qamar}ni oʻqir edilar», dedi.Дамра ибн Саид ал-Мозинийдан, у Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утбадан ривоят қиладики, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) Абу Воқид ал-Лайсийдан Расулуллоҳ ﷺ Фитр ва Азҳода нима ўқиганларини сўради. У: «Расулуллоҳ ﷺ {Қоф, вал-Қуръонил-мажид} ва {Иқтарабатис-соату ваншаққал-қамар}ни ўқир эдилар», деди.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ , ثنا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى , ثنا ابْنُ لَهِيعَةَ , ثنا خَالِدُ بْنُ يَزِيدَ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكَبِّرُ فِي الْعِيدَيْنِ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ تَكْبِيرَةً سِوَى تَكْبِيرَةِ الاسْتِفْتَاحِ , يَقْرَأُ بِ ق وَالْقُرْآنِ الْمَجِيدِ , وَ اقْتَرَبَتِ السَّاعَةُ "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ ikki hayitda iftitoh takbiridan tashqari oʻn ikki takbir aytar, {Qof, val-Qurʼonil-majid} va {Iqtarabatis-soatu}ni oʻqir edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ икки ҳайитда ифтитоҳ такбиридан ташқари ўн икки такбир айтар, {Қоф, вал-Қуръонил-мажид} ва {Иқтарабатис-соату}ни ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ ثَابِتٍ ، ثنا عُبَيْدُ بْنُ شَرِيكٍ , ثنا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ , ثنا ابْنُ لَهِيعَةَ , عَنْ عَقِيلٍ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكَبِّرُ فِي الْعِيدَيْنِ فِي الأُولَى سَبْعَ تَكْبِيرَاتٍ , وَفِي الثَّانِيَةِ بِخَمْسِ تَكْبِيرَاتٍ قَبْلَ الْقِرَاءَةِ "

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Nabiy ﷺ ikki hayitda birinchisida yetti takbir, ikkinchisida esa qiroatdan oldin besh takbir aytar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Набий ﷺ икки ҳайитда биринчисида етти такбир, иккинчисида эса қироатдан олдин беш такбир айтар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي دَاوُدَ ، ثنا مُوسَى بْنُ حِزَامٍ , ثنا أَبُو أُسَامَةَ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَأَبُو بَكْرٍ , وَعُمَرُ يُصَلُّونَ فِي الْعِيدَيْنِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ " .

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar ikki hayitda xutbadan oldin namoz oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар икки ҳайитда хутбадан олдин намоз ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ , وَيَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ صَاعِدٍ , قَالا : نا بُنْدَارٌ , ثنا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ , ثنا عَبْدُ الْمَلِكِ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنْ جَابِرٍ , قَالَ : " شَهِدْتُ الصَّلاةَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْعِيدِ فَبَدَأَ بِالصَّلاةِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ بِلا أَذَانٍ وَلا إِقَامَةٍ "

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Men hayit kuni Nabiy ﷺ bilan birga namozda hozir boʻldim. U zot azonsiz va iqomatsiz, xutbadan oldin namozdan boshladilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен ҳайит куни Набий ﷺ билан бирга намозда ҳозир бўлдим. У зот азонсиз ва иқоматсиз, хутбадан олдин намоздан бошладилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى , ثنا أَبُو مُعَاوِيَةَ ، ثنا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنْ جَابِرٍ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يُصَلِّ قَبْلَهَا وَلا بَعْدَهَا " , يَعْنِي الْعِيدَ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ undan oldin ham, keyin ham namoz oʻqimadilar — yaʼni hayit (namozini).Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ундан олдин ҳам, кейин ҳам намоз ўқимадилар — яъни ҳайит (намозини).

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي دَاوُدَ ، ثنا أَبُو الطَّاهِرِ ، وَقُرِئَ عَلَى الْحَارِثِ بْنِ مِسْكِينٍ , وَأَنَا أَسْمَعُ ، قَالا : حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي ابْنُ لَهِيعَةَ , عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَبَّرَ فِي الْفِطْرِ وَالأَضْحَى سَبْعًا , وَخَمْسًا سِوَى تَكْبِيرَتَيِ الرُّكُوعِ " . لَفْظُ أَبِي الطَّاهِرِ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Fitr va Azhoda rukuʼning ikki takbiridan tashqari yetti va besh takbir aytdilar. Bu Abu Tohirning lafzidir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Фитр ва Азҳода рукуънинг икки такбиридан ташқари етти ва беш такбир айтдилар. Бу Абу Тоҳирнинг лафзидир.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ الْوَرَّاقُ , ثنا أَحْمَدُ بْنُ الْحَجَّاجِ , حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعْدِ بْنِ عَمَّارٍ الْمُؤَذِّنُ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكَبِّرُ فِي الْعِيدَيْنِ فِي الأُولَى سَبْعًا , وَفِي الآخِرَةِ خَمْسًا , وَكَانَ يَبْدَأُ بِالصَّلاةِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ "

Abdulloh ibn Muhammad ibn Ammor otasidan, u bobosidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ ikki hayitda birinchisida yetti, oxirgisida besh takbir aytar va xutbadan oldin namozdan boshlar edilar.Абдуллоҳ ибн Муҳаммад ибн Аммор отасидан, у бобосидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ икки ҳайитда биринчисида етти, охиргисида беш такбир айтар ва хутбадан олдин намоздан бошлар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ , ثنا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ . ح وَحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمَّادٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ شُعْبَةَ بْنِ جَوَّانٍ . ح وَثنا أَبُو بَكْرِ بْنُ مُجَاهِدٍ الْمُقْرِيُّ , ثنا أَحْمَدُ بْنُ الْوَلِيدِ الْفَحَّامُ , قَالا : نا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ ، ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْلَى الثَّقَفِيُّ , عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَبَّرَ فِي الْعِيدَيْنِ الأَضْحَى وَالْفِطْرِ ثِنْتَيْ عَشْرَةَ تَكْبِيرَةً , فِي الأُولَى سَبْعًا , وَفِي الآخِرَةِ خَمْسًا , سِوَى تَكْبِيرَةِ الإِحْرَامِ "

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ ikki hayitda — Azho va Fitrda — ehrom takbiridan tashqari oʻn ikki takbir aytdilar: birinchisida yetti, oxirgisida besh.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ икки ҳайитда — Азҳо ва Фитрда — эҳром такбиридан ташқари ўн икки такбир айтдилар: биринчисида етти, охиргисида беш.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ مِرْدَاسٍ ، ثنا أَبُو دَاوُدَ ، ثنا مُسَدَّدٌ , ثنا مُعْتَمِرٌ , قَالَ : سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطَّائِفِيَّ بِإِسْنَادِهِ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " التَّكْبِيرُ سَبْعٌ فِي الأُولَى , وَخَمْسٌ فِي الآخِرَةِ , وَالْقِرَاءَةُ بَعْدَهُمَا كِلْتَيْهِمَا "

Muʼtamir aytdi: Men Abdulloh ibn Abdurrahmon at-Toifiydan oʻz isnodi bilan, Nabiy ﷺdan: «Takbir birinchisida yetti, oxirgisida besh; qiroat esa ikkalasidan keyin», deb (rivoyat qilganini) eshitdim.Муътамир айтди: Мен Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ат-Тоифийдан ўз исноди билан, Набий ﷺдан: «Такбир биринчисида етти, охиргисида беш; қироат эса иккаласидан кейин», деб (ривоят қилганини) эшитдим.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , ثنا الْحَسَنُ بْنُ سَلامٍ , ثنا أَبُو نُعَيْمٍ ، ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطَّائِفِيُّ , ثنا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَبَّرَ فِي الْعِيدِ يَوْمَ الْفِطْرِ سَبْعًا فِي الأُولَى , وَفِي الآخِرَةِ خَمْسًا سِوَى تَكْبِيرَةِ الصَّلاةِ "

Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosidan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ Fitr kunidagi hayitda namoz takbiridan tashqari birinchisida yetti, oxirgisida besh takbir aytdilar.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобосидан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ Фитр кунидаги ҳайитда намоз такбиридан ташқари биринчисида етти, охиргисида беш такбир айтдилар.

ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْبُخَارِيُّ , وَأَحْمَدُ بْنُ الْوَلِيدِ الْكَرَابِيسِيُّ , قَالا : نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ , حَدَّثَنِي كَثِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ جَدِّهِ " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُكَبِّرُ فِي الْعِيدَيْنِ فِي الأُولَى سَبْعَ تَكْبِيرَاتٍ , وَفِي الآخِرَةِ خَمْسًا " . زَادَ الْبُخَارِيُّ : " قَبْلَ الْقِرَاءَةِ "

Kasir ibn Abdulloh otasidan, u bobosidan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ ikki hayitda birinchisida yetti takbir, oxirgisida besh takbir aytar edilar. Buxoriy: «qiroatdan oldin», deb qoʻshdi.Касир ибн Абдуллоҳ отасидан, у бобосидан ривоят қиладики, Набий ﷺ икки ҳайитда биринчисида етти такбир, охиргисида беш такбир айтар эдилар. Бухорий: «қироатдан олдин», деб қўшди.

ثنا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , ثنا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَزَّازُ , ثنا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ , ثنا فَرَجُ بْنُ فَضَالَةَ , عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " التَّكْبِيرُ فِي الْعِيدَيْنِ فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى سَبْعُ تَكْبِيرَاتٍ , وَفِي الأَخِيرَةِ خَمْسُ تَكْبِيرَاتٍ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ikki hayitdagi takbir birinchi rakaatda yetti takbir, oxirgi (rakaat)da besh takbirdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки ҳайитдаги такбир биринчи ракаатда етти такбир, охирги (ракаат)да беш такбирдир», дедилар.

ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ زَكَرِيَّا الْمُحَارِبِيُّ الْكُوفِيُّ , ثنا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْوَاحِدِ , ثنا سَعِيدُ بْنُ عُثْمَانَ , حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ شِمْرٍ , عَنْ جَابِرٍ , عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ , وَعَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ , أَنَّهُمَا سَمِعَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " يَجْهَرُ فِي الْمَكْتُوبَاتِ بِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فِي فَاتِحَةِ الْقُرْآنِ , وَيَقْنُتُ فِي صَلاةِ الْفَجْرِ وَالْوِتْرِ , وَيُكَبِّرُ فِي دُبُرِ الصَّلَوَاتِ الْمَكْتُوبَاتِ مِنْ قَبْلِ صَلاةِ الْفَجْرِ غَدَاةَ عَرَفَةَ إِلَى صَلاةِ الْعَصْرِ آخِرَ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ , يَوْمَ دَفْعَةِ النَّاسِ الْعُظْمَى "

Abu Tufayl Ali ibn Abu Tolib va Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, ular ikkovi Rasululloh ﷺning farz namozlarda Fotihatul-Qurʼonda «Bismillahir-Rahmanir-Rahim»ni ovoz chiqarib oʻqiganlarini, bomdod va vitr namozida qunut qilganlarini hamda Arafa kuni bomdod namozidan oldindan boshlab tashriq kunlarining oxirgisidagi asr namoziga — odamlarning katta qaytish kuniga — qadar farz namozlar ortidan takbir aytganlarini eshitganlar.Абу Туфайл Али ибн Абу Толиб ва Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, улар иккови Расулуллоҳ ﷺнинг фарз намозларда Фотиҳатул-Қуръонда «Бисмиллаҳир-Раҳманир-Раҳим»ни овоз чиқариб ўқиганларини, бомдод ва витр намозида қунут қилганларини ҳамда Арафа куни бомдод намозидан олдиндан бошлаб ташриқ кунларининг охиргисидаги аср намозига — одамларнинг катта қайтиш кунига — қадар фарз намозлар ортидан такбир айтганларини эшитганлар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ ثَابِتٍ الْبَزَّازُ , ثنا الْقَاسِمُ بْنُ الْحَسَنِ الزُّبَيْدِيُّ , ثنا أَسَدُ بْنُ زَيْدٍ , ثنا عَمْرُو بْنُ شِمْرٍ , عَنْ جَابِرٍ , عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ ، عَنْ عَلِيٍّ , وَعَمَّارٍ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَجْهَرُ فِي الْمَكْتُوبَاتِ بِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ , وَكَانَ يَقْنُتُ فِي الْفَجْرِ , وَكَانَ يُكَبِّرُ يَوْمَ عَرَفَةَ صَلاةَ الْغَدَاةِ , وَيَقْطَعُهَا صَلاةَ الْعَصْرِ آخِرَ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ "

Abu Tufayl Ali va Ammor (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ farz namozlarda «Bismillahir-Rahmanir-Rahim»ni ovoz chiqarib oʻqir, bomdodda qunut qilar, Arafa kuni bomdod namozida takbir aytishni boshlar va uni tashriq kunlarining oxirgisidagi asr namozida toʻxtatar edilar.Абу Туфайл Али ва Аммор (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, Набий ﷺ фарз намозларда «Бисмиллаҳир-Раҳманир-Раҳим»ни овоз чиқариб ўқир, бомдодда қунут қилар, Арафа куни бомдод намозида такбир айтишни бошлар ва уни ташриқ кунларининг охиргисидаги аср намозида тўхтатар эдилар.

ثنا أَبُو بَكْرٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَحْيَى الْبَلْخِيُّ الطَّلْحِيُّ بِالْكُوفَةِ , ثنا عُبَيْدُ بْنُ كَثِيرٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ جُنَيْدٍ , ثنا مُصْعَبُ بْنُ سَلامٍ , عَنْ عَمْرٍو , عَنْ جَابِرٍ , عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ , عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكَبِّرُ فِي صَلاةِ الْفَجْرِ يَوْمَ عَرَفَةَ إِلَى صَلاةِ الْعَصْرِ , مِنْ آخِرِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ حِينَ يُسَلِّمُ مِنَ الْمَكْتُوبَاتِ "

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Arafa kunining bomdod namozidan boshlab tashriq kunlarining oxirgisidagi asr namoziga qadar farz namozlardan salom berganlarida takbir aytar edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Арафа кунининг бомдод намозидан бошлаб ташриқ кунларининг охиргисидаги аср намозига қадар фарз намозлардан салом берганларида такбир айтар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَحْيَى الطَّلْحِيُّ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُلَيْمَانَ , ثنا مَحْفُوظُ بْنُ نَصْرٍ الْهَمْدَانِيُّ , ثنا عَمْرُو بْنُ شِمْرٍ , عَنْ جَابِرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ , عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَبَّرَ فِي يَوْمِ عَرَفَةَ , وَقَطَعَ فِي آخِرِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ "

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Arafa kuni takbir aytishni boshladilar va tashriq kunlarining oxirida toʻxtatdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Арафа куни такбир айтишни бошладилар ва ташриқ кунларининг охирида тўхтатдилар.

ثنا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ السَّمَّاكُ , ثنا أَبُو قِلابَةَ ، ثنا نَائِلُ بْنُ نَجِيحٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ , عَنْ جَابِرٍ , عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ , وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَابِطٍ , عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , قَالَ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى الصُّبْحَ مِنْ غَدَاةِ عَرَفَةَ يُقْبِلُ عَلَى أَصْحَابِهِ , فَيَقُولُ : " عَلَى مَكَانِكُمْ " , وَيَقُولُ : " اللَّهُ أَكْبَرُ , اللَّهُ أَكْبَرُ , اللَّهُ أَكْبَرُ , لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ , وَاللَّهُ أَكْبَرُ , اللَّهُ أَكْبَرُ , وَلِلَّهِ الْحَمْدُ " . فَيُكَبِّرُ مِنْ غَدَاةِ عَرَفَةَ إِلَى صَلاةِ الْعَصْرِ مِنْ آخِرِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Arafa kunining tongida bomdodni oʻqiganlarida sahobalariga yuzlanib: «Joyingizda (turinglar)», der edilar va: «Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar, laa ilaaha illalloh, vallohu akbar, Allohu akbar, va lillahil-hamd», der edilar. Shu tariqa Arafa kunining tongidan tashriq kunlarining oxirgisidagi asr namoziga qadar takbir aytar edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Арафа кунининг тонгида бомдодни ўқиганларида саҳобаларига юзланиб: «Жойингизда (туринглар)», дер эдилар ва: «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, лаа илааҳа иллаллоҳ, валлоҳу акбар, Аллоҳу акбар, ва лиллаҳил-ҳамд», дер эдилар. Шу тариқа Арафа кунининг тонгидан ташриқ кунларининг охиргисидаги аср намозига қадар такбир айтар эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ مِرْدَاسٍ ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ ، ثنا مُحَمَّدٌ الْبَزَّازُ , ثنا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى , نا ابْنُ جُرَيْجٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِ , قَالَ : شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِيدَ , فَلَمَّا قَضَى الصَّلاةَ قَالَ : " إِنَّا نَخْطُبُ , فَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَجْلِسَ - يَعْنِي لِلْخُطْبَةِ - فَلْيَجْلِسْ , وَمَنْ أَحَبَّ أَنْ يَذْهَبَ فَلْيَذْهَبْ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : وَهَذَا يُرْوَى عَنْ عَطَاءٍ ، مُرْسَلا , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abdulloh ibn as-Soyib (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺ bilan birga hayit (namozi)da hozir boʻldim. (U zot) namozni ado qilganlaridan keyin: «Biz xutba qilamiz; kim xutba (eshitish) uchun oʻtirishni xohlasa, oʻtirsin, kim ketishni xohlasa, ketsin», — dedilar. Abu Dovud aytdi: Bu (rivoyat) Atodan, Nabiy ﷺdan (boʻlgan) mursal (hadis)dir.Абдуллоҳ ибн ас-Сойиб (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ҳайит (намози)да ҳозир бўлдим. (У зот) намозни адо қилганларидан кейин: «Биз хутба қиламиз; ким хутба (эшитиш) учун ўтиришни хоҳласа, ўтирсин, ким кетишни хоҳласа, кетсин», — дедилар. Абу Довуд айтди: Бу (ривоят) Атодан, Набий ﷺдан (бўлган) мурсал (ҳадис)дир.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الْخَضِرِ ، ثنا عَبَّاسُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْعَبَّاسِ الْبَصْرِيُّ , حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ , قَالَ : قَرَأْتُ عَلَى ابْنِ نَافِعٍ , حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " التَّكْبِيرُ أَيَّامَ التَّشْرِيقِ بَعْدَ الظُّهْرِ مِنْ يَوْمِ النَّحْرِ , آخِرُهَا فِي الصُّبْحِ مِنْ آخِرِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Tashriq kunlaridagi takbir nahr kunining peshinidan (boshlanadi), uning oxirgisi esa tashriq kunlarining oxirgisidagi bomdoddadir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Ташриқ кунларидаги такбир наҳр кунининг пешинидан (бошланади), унинг охиргиси эса ташриқ кунларининг охиргисидаги бомдоддадир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْبَخْتَرِيِّ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ الْخَلِيلِ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ , ثنا مَخْرَمَةُ بْنُ بُكَيْرٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ , عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ , قَالَ : وَثنا مُوسَى , ثنا مُوسَى بْنُ ضَمْرَةَ بْنِ سَعِيدٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ , حَدَّثَنِي خَارِجَةُ بْنُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : وَثنا أَبُو مَرْوَانَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي فَرْوَةَ , عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي فَرْوَةَ , عَنْ أَبِي سَلَمَةَ الْحَضْرَمِيِّ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ , قَالَ : وَثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ " أَنَّهُمْ كَانُوا يُكَبِّرُونَ فِي صَلاةِ الظُّهْرِ يَوْمَ النَّحْرِ إِلَى صَلاةِ الظُّهْرِ مِنْ آخِرِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ يُكَبِّرُونَ فِي الصُّبْحِ وَلا يُكَبِّرُونَ فِي الظُّهْرِ "

Zayd ibn Sobit, Abu Saʼid al-Xudriy va Ibn Umar (roziyallohu anhum)dan rivoyat qilinadiki, ular nahr kunining peshin namozidan boshlab tashriq kunlarining oxirgisidagi peshin namoziga qadar takbir aytar edilar; bomdodda takbir aytar, peshinda esa aytmas edilar.Зайд ибн Собит, Абу Саъид ал-Худрий ва Ибн Умар (розияллоҳу анҳум)дан ривоят қилинадики, улар наҳр кунининг пешин намозидан бошлаб ташриқ кунларининг охиргисидаги пешин намозига қадар такбир айтар эдилар; бомдодда такбир айтар, пешинда эса айтмас эдилар.

قَالَ : وَثنا عَلِيُّ بْنُ أَبِي عَلِيٍّ اللَّهَبِيُّ ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سِنَانٍ الأَسْلَمِيِّ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ فُلانٍ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : " كَبَّرَ بِنَا عُثْمَانُ وَهُوَ مَحْصُورٌ فِي الظُّهْرِ يَوْمَ النَّحْرِ إِلَى أَنْ صَلَّى الظُّهْرَ مِنْ آخِرِ أَيَّامِ التَّشْرِيقِ , فَكَبَّرَ فِي الصُّبْحِ وَلَمْ يُكَبِّرْ فِي الظُّهْرِ "

Abdulloh ibn Fulon otasidan rivoyat qiladi: Usmon (roziyallohu anhu) qamalda boʻlgan holida bizga nahr kunining peshinidan tashriq kunlarining oxirgisidagi peshinni oʻqiguncha takbir aytdi; u bomdodda takbir aytdi, peshinda esa takbir aytmadi.Абдуллоҳ ибн Фулон отасидан ривоят қилади: Усмон (розияллоҳу анҳу) қамалда бўлган ҳолида бизга наҳр кунининг пешинидан ташриқ кунларининг охиргисидаги пешинни ўқигунча такбир айтди; у бомдодда такбир айтди, пешинда эса такбир айтмади.

قَالَ : وَحَدَّثَنَا بُكَيْرُ بْنُ مِسْمَارٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ وَاقِدٍ , عَنْ عُمَرَ ، وَعُثْمَانَ " كَانَا يُصَلِّيَانِ الظُّهْرَ يَوْمَ الصَّدْرِ بِالْمُحَصَّبِ وَلا يُكَبِّرَانِ "

Abdulloh ibn Voqid Umar va Usmon (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi: Ular ikkovi qaytish kuni Muhassabda peshinni oʻqir, ammo takbir aytmas edilar.Абдуллоҳ ибн Воқид Умар ва Усмон (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади: Улар иккови қайтиш куни Муҳассабда пешинни ўқир, аммо такбир айтмас эдилар.

قَالَ : وَحَدَّثَنَا رَبِيعَةُ بْنُ عُثْمَانَ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , سَمِعَهُ " يُكَبِّرُ فِي الصَّلَوَاتِ أَيَّامَ التَّشْرِيقِ : اللَّهُ أَكْبَرُ , اللَّهُ أَكْبَرُ , اللَّهُ أَكْبَرُ . ثَلاثًا " . قَالَ : وَحَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسِ مِثْلَهُ

Said ibn Abu Hind Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)ning tashriq kunlarida namozlarda: «Allohu akbar, Allohu akbar, Allohu akbar» deb, uch marta takbir aytganini eshitdi. Ikrima ham Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan shuning oʻxshashini rivoyat qildi.Саид ибн Абу Ҳинд Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)нинг ташриқ кунларида намозларда: «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар» деб, уч марта такбир айтганини эшитди. Икрима ҳам Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан шунинг ўхшашини ривоят қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ , ثنا خَالِدٌ , عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى , عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ , عَنْ يَحْيَى بْنِ جَعْدَةَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , قَالَ : " دَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَيْتَ , ثُمَّ خَرَجَ وَبِلالٌ خَلْفَهُ , فَقُلْتُ لِبِلالٍ : هَلْ صَلَّى ؟ قَالَ : لا , قَالَ : فَلَمَّا كَانَ الْغَدُ دَخَلَ فَسَأَلْتُ بِلالا : هَلْ صَلَّى ؟ قَالَ : نَعَمْ , صَلَّى رَكْعَتَيْنِ , اسْتَقْبَلَ الْجَزَعَةَ وَجَعَلَ السَّارِيَةَ الثَّانِيَةَ عَنْ يَمِينِهِ "

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ Baytga kirdilar, soʻng chiqdilar, Bilol esa ortlarida edi. Men Biloldan: «Namoz oʻqidilarmi?» deb soʻradim. U: «Yoʻq», dedi. Ertasi kuni (u zot yana) kirdilar, men Biloldan: «Namoz oʻqidilarmi?» deb soʻradim. U: «Ha, ikki rakaat oʻqidilar; al-Jazʼaga yuzlandilar va ikkinchi ustunni oʻng tomonlarida qildilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ Байтга кирдилар, сўнг чиқдилар, Билол эса ортларида эди. Мен Билолдан: «Намоз ўқидиларми?» деб сўрадим. У: «Йўқ», деди. Эртаси куни (у зот яна) кирдилар, мен Билолдан: «Намоз ўқидиларми?» деб сўрадим. У: «Ҳа, икки ракаат ўқидилар; ал-Жазъага юзландилар ва иккинчи устунни ўнг томонларида қилдилар», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ الآدَمِيُّ , نا أَبُو يُوسُفَ الْقَلُوسِيُّ ، نا الْحَسَنُ بْنُ بِشْرٍ الْبَجَلِيُّ , ثنا زُهَيْرٌ , عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكَعْبَةَ وَمَعَهُ بِلالٌ , قَالَ : فَسَأَلْنَا بِلالا , فَأَخْبَرَنَا " أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ بَيْنَ الأُسْطُوَانَتَيْنِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Kaʼbaga kirdilar, Bilol ham u zot bilan birga edi. Biz Biloldan soʻradik, u bizga Rasululloh ﷺ ikki ustun oraligʻida ikki rakaat namoz oʻqiganlarini xabar berdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Каъбага кирдилар, Билол ҳам у зот билан бирга эди. Биз Билолдан сўрадик, у бизга Расулуллоҳ ﷺ икки устун оралиғида икки ракаат намоз ўқиганларини хабар берди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا عِيسَى بْنُ أَبِي حَرْبٍ الصَّفَّارُ , ثنا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ , عَنْ عَبْدِ الْغَفَّارِ بْنِ الْقَاسِمِ , حَدَّثَنِي حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ , حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَيْتَ فَصَلَّى بَيْنَ السَّارِيَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ , ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى بَيْنَ الْبَابِ وَالْحَجَرِ رَكْعَتَيْنِ , ثُمَّ قَالَ : " هَذِهِ الْقِبْلَةُ " , ثُمَّ دَخَلَ مَرَّةً أُخْرَى فَقَامَ فِيهِ يَدْعُو , ثُمَّ خَرَجَ وَلَمْ يُصَلِّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Baytga kirdilar va ikki ustun oraligʻida ikki rakaat oʻqidilar, soʻng chiqib, eshik bilan Hijr oraligʻida ikki rakaat oʻqidilar, soʻng: «Qibla mana shudir», dedilar. Soʻng yana bir marta kirdilar va u yerda turib duo qildilar, keyin chiqdilar va namoz oʻqimadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Байтга кирдилар ва икки устун оралиғида икки ракаат ўқидилар, сўнг чиқиб, эшик билан Ҳижр оралиғида икки ракаат ўқидилар, сўнг: «Қибла мана шудир», дедилар. Сўнг яна бир марта кирдилар ва у ерда туриб дуо қилдилар, кейин чиқдилар ва намоз ўқимадилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ نُوحٍ ، ثنا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ , ثنا عَبْدَةُ , عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ , عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ , قَالَ : جَاءَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِلَى عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا , حِينَ طُعِنَ , فَقَالَ : الصَّلاةُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ , فَقَالَ عُمَرُ : " إِنَّهُ لا حَظَّ فِي الإِسْلامِ لأَحَدٍ أَضَاعَ الصَّلاةَ " , فَصَلَّى عُمَرُ وَجُرْحُهُ يَثْعَبُ دَمًا

Misvar ibn Maxrama (roziyallohu anhu) aytdi: Umar (roziyallohu anhu) xanjarlanganida Ibn Abbos uning oldiga keldi-da: «Namoz, ey amirul-moʻminin!» dedi. Umar: «Albatta, namozni zoye qilgan kishi uchun Islomda hech qanday nasiba yoʻq», dedi. Soʻng Umar yarasidan qon otilib turgan holda namoz oʻqidi.Мисвар ибн Махрама (розияллоҳу анҳу) айтди: Умар (розияллоҳу анҳу) ханжарланганида Ибн Аббос унинг олдига келди-да: «Намоз, эй амирул-мўминин!» деди. Умар: «Албатта, намозни зое қилган киши учун Исломда ҳеч қандай насиба йўқ», деди. Сўнг Умар ярасидан қон отилиб турган ҳолда намоз ўқиди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ , ثنا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ شَقِيقٍ , ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , يَقُولُ : " الْعَهْدُ الَّذِي بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمُ الصَّلاةُ فَمَنْ تَرَكَهَا فَقَدْ كَفَرَ " . حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَلِيٍّ الْجَوْهَرِيُّ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ اللَّيْثِ الإِسْكَافُ الْمَرْوَزِيُّ , ثنا الْعَلاءُ بْنُ عِمْرَانَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ , ثنا خَالِدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْعَتَكِيُّ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , مِثْلَهُ سَوَاءً

Burayda (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Biz bilan ularning oʻrtasidagi ahd — namozdir; kim uni tark qilsa, kufr keltiribdi», deganlarini eshitdim. Abdulloh ibn Burayda otasidan boshqa sanad bilan ham xuddi shuning oʻzini rivoyat qildi.Бурайда (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Биз билан уларнинг ўртасидаги аҳд — намоздир; ким уни тарк қилса, куфр келтирибди», деганларини эшитдим. Абдуллоҳ ибн Бурайда отасидан бошқа санад билан ҳам худди шунинг ўзини ривоят қилди.

وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْعَلاءِ ، ثنا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى , ثنا وَكِيعٌ , ثنا سُفْيَانُ , عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ جَابِرٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " بَيْنَ الْعَبْدِ وَبَيْنَ الْكُفْرِ تَرْكُ الصَّلاةِ "

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Banda bilan kufr oʻrtasida namozni tark qilish bordir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Банда билан куфр ўртасида намозни тарк қилиш бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعِيدِ بْنِ هَارُونَ ، أنا أَبُو مَسْعُودٍ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ , ثنا سُفْيَانُ , عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ جَابِرٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَا بَيْنَ الْكُفْرِ أَوِ الشِّرْكِ وَالإِيمَانِ تَرْكُ الصَّلاةِ "

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kufr — yoki shirk — bilan iymon oʻrtasidagi (narsa) namozni tark qilishdir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Куфр — ёки ширк — билан иймон ўртасидаги (нарса) намозни тарк қилишдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ الصُّورِيُّ , ثنا مُؤَمَّلٌ , ثنا سُفْيَانُ بِهَذَا , وَقَالَ : " لَيْسَ بَيْنَ الْعَبْدِ وَبَيْنَ الْكُفْرِ إِلا تَرْكُ الصَّلاةِ "

Muammal Sufyondan shu (isnod) bilan rivoyat qildi va: «Banda bilan kufr oʻrtasida namozni tark qilishdan boshqa (narsa) yoʻqdir», dedi.Муаммал Суфёндан шу (иснод) билан ривоят қилди ва: «Банда билан куфр ўртасида намозни тарк қилишдан бошқа (нарса) йўқдир», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الْفَرَجِ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الزِّبْرِقَانِ , ثنا مُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ , أنا هُودُ بْنُ عَطَاءٍ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , قَالَ : كَانَ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ يُعْجِبُنَا تَعَبُّدُهُ وَاجْتِهَادُهُ , فَذَكَرْنَاهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاسْمِهِ , وَوَصَفْنَاهُ بِصِفَتِهِ , فَبَيْنَمَا نَحْنُ كَذَلِكَ إِذَا طَلَعَ الرَّجُلُ فَقُلْنَا : هُوَ هَذَا , فَقَالَ : " إِنَّكُمْ لَتُخْبِرُونَ عَنْ رَجُلٍ عَلَى وَجْهِهِ سَفْعَةٌ مِنَ الشَّيْطَانِ " , فَأَقْبَلَ حَتَّى وَقَفَ عَلَيْهِمْ فَلَمْ يُسَلِّمْ , فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " نَشَدْتُكَ اللَّهَ , هَلْ قُلْتَ حِينَ وَقَفْتَ عَلَى الْمَجْلِسِ مَا فِي الْقَوْمِ أَحَدٌ أَفْضَلُ مِنِّي وَخَيْرٌ مِنِّي ؟ " ، فَقَالَ : اللَّهُمَّ نَعَمْ , ثُمَّ دَخَلَ يُصَلِّي , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ يَقْتُلُ الرَّجُلَ ؟ " ، فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ : أَنَا , فَدَخَلَ عَلَيْهِ فَوَجَدَهُ يُصَلِّي , فَقَالَ : سُبْحَانَ اللَّهِ , أُقْتَلُ رَجُلا يُصَلِّي , وَقَدْ " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ضَرْبِ الْمُصَلِّينَ " , فَخَرَجَ . وَذَكَرَ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ zamonlarida bir kishi bor edi, uning ibodati va ijtihodi bizni hayratga solar edi. Biz uni Rasululloh ﷺga ismini aytib eslatdik va sifatini taʼrifladik. Shu holatda turganimizda oʻsha kishi koʻrindi va biz: «U mana shu», dedik. Shunda u zot: «Sizlar menga yuzida shaytondan bir alomat bor kishi haqida xabar berayotibsizlar», dedilar. U kelib, ularning yonida toʻxtadi, ammo salom bermadi. Rasululloh ﷺ unga: «Seni Alloh nomi bilan soʻrayman, majlis oldida turganingda: bu qavmda mendan afzalroq va mendan yaxshiroq hech kim yoʻq, deb aytmadingmi?» dedilar. U: «Allohim, ha», dedi. Soʻng kirib, namoz oʻqiy boshladi. Rasululloh ﷺ: «Bu kishini kim oʻldiradi?» dedilar. Abu Bakr: «Men», dedi va uning oldiga kirib, uni namoz oʻqiyotgan holda topdi-da: «Subhanalloh, namoz oʻqiyotgan kishini oʻldiramanmi? Holbuki Rasululloh ﷺ namoz oʻqiyotganlarni urishdan qaytarganlar», dedi va chiqib ketdi. Va (roviy) hadisni toʻliqligicha zikr qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ замонларида бир киши бор эди, унинг ибодати ва ижтиҳоди бизни ҳайратга солар эди. Биз уни Расулуллоҳ ﷺга исмини айтиб эслатдик ва сифатини таърифладик. Шу ҳолатда турганимизда ўша киши кўринди ва биз: «У мана шу», дедик. Шунда у зот: «Сизлар менга юзида шайтондан бир аломат бор киши ҳақида хабар бераётибсизлар», дедилар. У келиб, уларнинг ёнида тўхтади, аммо салом бермади. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сени Аллоҳ номи билан сўрайман, мажлис олдида турганингда: бу қавмда мендан афзалроқ ва мендан яхшироқ ҳеч ким йўқ, деб айтмадингми?» дедилар. У: «Аллоҳим, ҳа», деди. Сўнг кириб, намоз ўқий бошлади. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу кишини ким ўлдиради?» дедилар. Абу Бакр: «Мен», деди ва унинг олдига кириб, уни намоз ўқиётган ҳолда топди-да: «Субҳаналлоҳ, намоз ўқиётган кишини ўлдираманми? Ҳолбуки Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқиётганларни уришдан қайтарганлар», деди ва чиқиб кетди. Ва (ровий) ҳадисни тўлиқлигича зикр қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ زَنْجُوَيْهِ , ثنا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ , عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ , حَدَّثَنِي هُودُ بْنُ عَطَاءٍ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ , قَالَ : " نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ضَرْبِ الْمُصَلِّينَ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu): «Rasululloh ﷺ bizni namoz oʻqiyotganlarni urishdan qaytardilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу): «Расулуллоҳ ﷺ бизни намоз ўқиётганларни уришдан қайтардилар», деди.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ الرَّبِيعِ ، ثنا حُمَيْدُ بْنُ الرَّبِيعِ , ثنا أَبُو أُسَامَةَ ، ح وَحَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الْمَجِيدِ الْمُقْرِئُ , حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ الْوَرَّاقُ , ثنا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ , ثنا أَبُو أُسَامَةَ ، ثنا مُفَضَّلُ بْنُ يُونُسَ , عَنِ الأَوْزَاعِيِّ , عَنْ أَبِي يَسَارٍ الْقُرَشِيِّ ، عَنْ أَبِي هَاشِمٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : أُتِيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرَجُلٍ مَخْضُوبِ الْيَدَيْنِ وَالرِّجْلَيْنِ , فَقَالَ : " مَا هَذَا ؟ " ، فَقَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ , يَتَشَبَّهُ بِالنِّسَاءِ , فَأَمَرَ بِهِ فَنُحِّيَ عَنِ الْمَدِينَةِ إِلَى مَكَانٍ يُقَالُ لَهُ : النَّقِيعُ وَلَيْسَ بِالْبَقِيعِ , فَقِيلَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , أَلا نَقْتُلُهُ , فَقَالَ : " لا , إِنِّي نُهِيتُ عَنْ قَتْلِ الْمُصَلِّينَ " . وَقَالَ حُمَيْدُ بْنُ الرَّبِيعِ : أُتِيَ بِمُخَنَّثٍ قَدْ خَضَبَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺning huzurlariga qoʻl-oyoqlari boʻyalgan bir kishi keltirildi. U zot: «Bu nima?» dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, u ayollarga oʻxshamoqchi boʻlmoqda», dedilar. Shunda u zot buyurdilar va u Madinadan an-Naqiʼ deb ataladigan joyga chiqarib yuborildi — u al-Baqiʼ emas. «Ey Allohning Rasuli, uni oʻldirmaymizmi?» deyilganida, u zot: «Yoʻq, men namoz oʻqiydiganlarni oʻldirishdan qaytarilganman», dedilar. Humayd ibn ar-Rabiʼ esa: «Qoʻl-oyogʻini boʻyagan bir muxannas keltirildi», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺнинг ҳузурларига қўл-оёқлари бўялган бир киши келтирилди. У зот: «Бу нима?» дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, у аёлларга ўхшамоқчи бўлмоқда», дедилар. Шунда у зот буюрдилар ва у Мадинадан ан-Нақиъ деб аталадиган жойга чиқариб юборилди — у ал-Бақиъ эмас. «Эй Аллоҳнинг Расули, уни ўлдирмаймизми?» дейилганида, у зот: «Йўқ, мен намоз ўқийдиганларни ўлдиришдан қайтарилганман», дедилар. Ҳумайд ибн ар-Рабиъ эса: «Қўл-оёғини бўяган бир муханнас келтирилди», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو حَامِدٍ مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ ، ثنا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ , ثنا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ عُرْوَةَ , عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ , عَنْ أَبِي الصَّالِحِ السَّمَّانِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " سَيَلِيكُمْ بَعْدِي وُلاةٌ , فَيَلِيكُمُ الْبَرُّ بِبِرِّهِ , وَالْفَاجِرُ بِفُجُورِهِ , فَاسْمَعُوا لَهُمْ وَأَطِيعُوا فِيمَا وَافَقَ الْحَقَّ , وَصَلُّوا وَرَاءَهُمْ فَإِنْ أَحْسَنُوا فَلَكُمْ وَلَهُمْ , وَإِنْ أَسَاءُوا فَلَكُمْ وَعَلَيْهِمْ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Mendan keyin sizlarga volilar hokim boʻladi: yaxshisi oʻz yaxshiligi bilan, fojiri oʻz fojirligi bilan sizlarga hokimlik qiladi. Bas, ularni haqqa muvofiq boʻlgan narsada eshitinglar va itoat qilinglar, ularning ortida namoz oʻqinglar. Agar ular yaxshilik qilsalar, sizlarga ham, ularga ham (foydasi); agar yomonlik qilsalar, sizlarga (savob), ularga (gunoh) boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан кейин сизларга волилар ҳоким бўлади: яхшиси ўз яхшилиги билан, фожири ўз фожирлиги билан сизларга ҳокимлик қилади. Бас, уларни ҳаққа мувофиқ бўлган нарсада эшитинглар ва итоат қилинглар, уларнинг ортида намоз ўқинглар. Агар улар яхшилик қилсалар, сизларга ҳам, уларга ҳам (фойдаси); агар ёмонлик қилсалар, сизларга (савоб), уларга (гуноҳ) бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ الْعَبَّاسِ الْوَرَّاقُ , ثنا عَبَّادُ بْنُ الْوَلِيدِ أَبُو بَدْرٍ , ثنا الْوَلِيدُ بْنُ الْفَضْلِ , أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْحَجَّاجِ بْنِ مَيْمُونٍ الْخُرَاسَانِيُّ , عَنْ مُكْرَمِ بْنِ حَكِيمٍ الْخَثْعَمِيِّ , عَنْ سَيْفِ بْنِ مُنِيرٍ , عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ , قَالَ : أَرْبَعُ خِصَالٍ سَمِعْتُهُنَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , لَمْ أُحَدِّثْكُمْ بِهِنَّ فَالْيَوْمَ أُحَدِّثُكُمْ بِهِنَّ , سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , يَقُولُ : " لا تُكَفِّرُوا أَحَدًا مِنْ أَهْلِ قِبْلَتِي بِذَنْبٍ وَإِنْ عَمِلُوا الْكَبَائِرَ , وَصَلُّوا خَلْفَ كُلِّ إِمَامٍ , وَجَاهِدُوا , أَوْ قَالَ : قَاتِلُوا مَعَ كُلِّ أَمِيرٍ , وَالرَّابِعَةُ : لا تَقُولُوا فِي أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ , وَلا فِي عُمَرَ , وَلا فِي عُثْمَانَ , وَلا فِي عَلِيٍّ إِلا خَيْرًا , قُولُوا تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ لَهَا مَا كَسَبَتْ وَلَكُمْ مَا كَسَبْتُمْ " . وَلا يُثْبَتُ إِسْنَادُهُ , مَنْ بَيْنَ عَبَّادٍ , وَأَبِي الدَّرْدَاءِ ضُعَفَاءُ

Abu Dardo (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺdan toʻrtta xislatni eshitgan edim, ularni sizlarga soʻzlab bermagan edim; bugun esa sizlarga ularni soʻzlab beraman. Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Qibla ahlimdan hech kimni gunohi sababli — gunohi kabiralarni qilgan boʻlsalar ham — kofirga chiqarmanglar; har bir imomning ortida namoz oʻqinglar; har bir amir bilan birga jihod qilinglar — yoki: jang qilinglar, dedilar. Toʻrtinchisi: Abu Bakr as-Siddiq haqida ham, Umar haqida ham, Usmon haqida ham, Ali haqida ham yaxshilikdan boshqa narsa aytmanglar; {Ular bir ummat edilar, oʻtib ketdilar; ularga kasb qilganlari, sizlarga esa kasb qilganingiz}, denglar». Uning isnodi sobit emas; Abbod bilan Abu Dardo oʻrtasidagilar zaiflardir.Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан тўртта хислатни эшитган эдим, уларни сизларга сўзлаб бермаган эдим; бугун эса сизларга уларни сўзлаб бераман. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Қибла аҳлимдан ҳеч кимни гуноҳи сабабли — гуноҳи кабираларни қилган бўлсалар ҳам — кофирга чиқарманглар; ҳар бир имомнинг ортида намоз ўқинглар; ҳар бир амир билан бирга жиҳод қилинглар — ёки: жанг қилинглар, дедилар. Тўртинчиси: Абу Бакр ас-Сиддиқ ҳақида ҳам, Умар ҳақида ҳам, Усмон ҳақида ҳам, Али ҳақида ҳам яхшиликдан бошқа нарса айтманглар; {Улар бир уммат эдилар, ўтиб кетдилар; уларга касб қилганлари, сизларга эса касб қилганингиз}, денглар». Унинг исноди собит эмас; Аббод билан Абу Дардо ўртасидагилар заифлардир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , نا أَبُو عُمَرَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَصْرِيُّ بِحَلَبَ , حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ نُصَيْرٍ , ثنا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " صَلُّوا عَلَى مَنْ قَالَ : لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ , وَصَلُّوا خَلْفَ مَنْ قَالَ : لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «‹Laa ilaaha illalloh› degan kishiga (janoza) namozini oʻqinglar va ‹Laa ilaaha illalloh› degan kishining orqasida namoz oʻqinglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «‹Лаа илааҳа иллаллоҳ› деган кишига (жаноза) намозини ўқинглар ва ‹Лаа илааҳа иллаллоҳ› деган кишининг орқасида намоз ўқинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , وَابْنُ مَخْلَدٍ , قَالا : نا الْعَلاءُ بْنُ سَالِمٍ , ثنا أَبُو الْوَلِيدِ الْمَخْزُومِيُّ ، ثنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " صَلُّوا عَلَى مَنْ قَالَ : لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ , وَصَلُّوا وَرَاءَ مَنْ قَالَ : لا إِلَهَ إِلا اللَّهُ " . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْبَخْتَرِيِّ ، وَآخَرُونَ ، قَالُوا : ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى بْنِ حَيَّانَ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ , ثنا سَالِمُ بْنُ الأَفْطَسِ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , مِثْلَهُ سَوَاءً

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «‹Laa ilaaha illalloh› degan kishiga (janoza) namozini oʻqinglar va ‹Laa ilaaha illalloh› degan kishining ortida namoz oʻqinglar», dedilar. Mujohid ham Ibn Umardan, u Nabiy ﷺdan xuddi shuning oʻzini rivoyat qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «‹Лаа илааҳа иллаллоҳ› деган кишига (жаноза) намозини ўқинглар ва ‹Лаа илааҳа иллаллоҳ› деган кишининг ортида намоз ўқинглар», дедилар. Мужоҳид ҳам Ибн Умардан, у Набий ﷺдан худди шунинг ўзини ривоят қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ النُّعْمَانِيُّ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ حَنَانٍ , ثنا بَقِيَّةُ , ثنا الأَشْعَثُ , عَنْ يَزِيدَ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ , عَنْ مَكْحُولٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الصَّلاةُ وَاجِبَةٌ عَلَيْكُمْ مَعَ كُلِّ مُسْلِمٍ بَرًّا كَانَ أَوْ فَاجِرًا وَإِنْ كَانَ عَمِلَ بِالْكَبَائِرِ , وَالْجِهَادُ وَاجِبٌ عَلَيْكُمْ مَعَ كُلِّ أَمِيرٍ بَرًّا كَانَ أَوْ فَاجِرًا وَإِنْ عَمِلَ بِالْكَبَائِرِ , وَالصَّلاةُ وَاجِبَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ يَمُوتُ بَرًّا كَانَ أَوْ فَاجِرًا وَإِنْ عَمِلَ بِالْكَبَائِرِ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Yaxshi boʻladimi yoki fojir boʻladimi, gunohi kabiralarni qilgan boʻlsa ham, har bir musulmon bilan birga namoz oʻqish sizlarga vojibdir. Yaxshi boʻladimi yoki fojir boʻladimi, gunohi kabiralarni qilgan boʻlsa ham, har bir amir bilan birga jihod qilish sizlarga vojibdir. Yaxshi boʻladimi yoki fojir boʻladimi, gunohi kabiralarni qilgan boʻlsa ham, vafot etgan har bir musulmonga (janoza) namozi vojibdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Яхши бўладими ёки фожир бўладими, гуноҳи кабираларни қилган бўлса ҳам, ҳар бир мусулмон билан бирга намоз ўқиш сизларга вожибдир. Яхши бўладими ёки фожир бўладими, гуноҳи кабираларни қилган бўлса ҳам, ҳар бир амир билан бирга жиҳод қилиш сизларга вожибдир. Яхши бўладими ёки фожир бўладими, гуноҳи кабираларни қилган бўлса ҳам, вафот этган ҳар бир мусулмонга (жаноза) намози вожибдир», дедилар.

ثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ حَنَانٍ , ثنا بَقِيَّةُ , ثنا أَبُو إِسْحَاقَ الْقِنَّسْرِينِيُّ ، ثنا فُرَاتُ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُلْوَانَ , عَنِ الْحَارِثِ , عَنْ عَلِيٍّ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مِنْ أَصْلِ الدِّينِ الصَّلاةُ خَلْفَ كُلِّ بَرٍّ وَفَاجِرٍ , وَالْجِهَادُ مَعَ كُلِّ أَمِيرٍ وَلَكَ أَجْرُكَ , وَالصَّلاةُ عَلَى كُلِّ مَنْ مَاتَ مِنْ أَهْلِ الْقِبْلَةِ " . وَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ يُثْبَتُ

Ali (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Har bir yaxshi va fojirning ortida namoz oʻqish, har bir amir bilan jihod qilish — ajring esa oʻzingga, va qibla ahlidan vafot etgan har bir kishiga (janoza) namozini oʻqish dinning asosidandir», dedilar. Bularda sobit boʻladigan hech narsa yoʻq.Али (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир яхши ва фожирнинг ортида намоз ўқиш, ҳар бир амир билан жиҳод қилиш — ажринг эса ўзингга, ва қибла аҳлидан вафот этган ҳар бир кишига (жаноза) намозини ўқиш диннинг асосидандир», дедилар. Буларда собит бўладиган ҳеч нарса йўқ.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الشَّافِعِيُّ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ حَمَّادِ بْنِ مَاهَانَ الدَّبَّاغُ , ثنا عِيسَى بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبِرَكِيُّ , ثنا الْحَارِثُ بْنُ نَبْهَانٍ , ثنا عُتْبَةُ بْنُ الْيَقْظَانِ , عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ، عَنْ مَكْحُولٍ , عَنْ وَاثِلَةَ بْنِ الأَسْقَعِ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا تُكَفِّرُوا أَهْلَ قِبْلَتِكُمْ وَإِنْ عَمِلُوا الْكَبَائِرَ , وَصَلُّوا مَعَ كُلِّ إِمَامٍ , وَجَاهِدُوا مَعَ كُلِّ أَمِيرٍ , وَصَلُّوا عَلَى كُلِّ مَيِّتٍ " . أَبُو سَعِيدٍ مَجْهُولٌ . حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ الأَصْبَهَانِيُّ ، حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ سُلَيْمَانَ الأَصْبَهَانِيُّ , ثنا الرَّبِيعُ بْنُ سَابِقٍ أَبُو سُلَيْمَانَ , ثنا الْحَارِثُ بْنُ نَبْهَانٍ , عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الشَّامِيِّ ، عَنْ مَكْحُولٍ , عَنْ وَاثِلَةَ بْنِ الأَسْقَعِ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , مِثْلَهُ , وَقَالَ : " صَلُّوا عَلَى كُلِّ مَيِّتٍ مِنْ أَهْلِ الْقِبْلَةِ "

Vosila ibn al-Asqaʼ (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Qibla ahlingizni — gunohi kabiralarni qilgan boʻlsalar ham — kofirga chiqarmanglar; har bir imom bilan namoz oʻqinglar; har bir amir bilan jihod qilinglar va har bir oʻlgan kishiga (janoza) namozini oʻqinglar», dedilar. Abu Saʼid majhuldir. Boshqa sanad bilan ham Vosila ibn al-Asqaʼdan, u Nabiy ﷺdan shuning oʻxshashi rivoyat qilingan va unda: «Qibla ahlidan boʻlgan har bir oʻlgan kishiga (janoza) namozini oʻqinglar», deyilgan.Восила ибн ал-Асқаъ (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қибла аҳлингизни — гуноҳи кабираларни қилган бўлсалар ҳам — кофирга чиқарманглар; ҳар бир имом билан намоз ўқинглар; ҳар бир амир билан жиҳод қилинглар ва ҳар бир ўлган кишига (жаноза) намозини ўқинглар», дедилар. Абу Саъид мажҳулдир. Бошқа санад билан ҳам Восила ибн ал-Асқаъдан, у Набий ﷺдан шунинг ўхшаши ривоят қилинган ва унда: «Қибла аҳлидан бўлган ҳар бир ўлган кишига (жаноза) намозини ўқинглар», дейилган.

وَحَدَّثَنَا أَبُو رَوْقٍ الْهِزَّانِيُّ أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بَكْرٍ , بِالْبَصْرَةِ ، ثنا بَحْرُ بْنُ نَصْرٍ , ثنا ابْنُ وَهْبٍ , حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ , عَنِ الْعَلاءِ بْنِ الْحَارِثِ , عَنْ مَكْحُولٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " صَلُّوا خَلْفَ كُلِّ بَرٍّ وَفَاجِرٍ , وَصَلُّوا عَلَى كُلِّ بَرٍّ وَفَاجِرٍ , وَجَاهِدُوا مَعَ كُلِّ بَرٍّ وَفَاجِرٍ " . مَكْحُولٌ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَمَنْ دُونَهُ ثِقَاتٌ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Har bir yaxshi va fojirning ortida namoz oʻqinglar, har bir yaxshi va fojirga (janoza) namozini oʻqinglar va har bir yaxshi va fojir bilan birga jihod qilinglar», dedilar. Makhul Abu Hurayradan eshitmagan, undan quyidagilar esa ishonchlidirlar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир яхши ва фожирнинг ортида намоз ўқинглар, ҳар бир яхши ва фожирга (жаноза) намозини ўқинглар ва ҳар бир яхши ва фожир билан бирга жиҳод қилинглар», дедилар. Макҳул Абу Ҳурайрадан эшитмаган, ундан қуйидагилар эса ишончлидирлар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَسَدٍ الْهَرَوِيُّ , ثنا أَبُو الأَحْوَصِ مُحَمَّدُ بْنُ نَصْرٍ الْمُخَرِّمِيُّ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ الْحَرَّانِيُّ , ثنا مَخْلَدُ بْنُ يَزِيدَ , عَنْ عُمَرَ بْنِ صُبْحٍ , عَنْ مَنْصُورٍ , عَنْ إِبْرَاهِيمَ , عَنْ عَلْقَمَةَ , وَالأَسْوَدِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " ثَلاثٌ مِنَ السُّنَّةِ : الصَّفُّ خَلْفَ كُلِّ إِمَامٍ لَكَ صَلاتُكَ وَعَلَيْهِ إِثْمُهُ , وَالْجِهَادُ مَعَ كُلِّ أَمِيرٍ لَكَ جِهَادُكَ وَعَلَيْهِ شَرُّهُ , وَالصَّلاةُ عَلَى كُلِّ مَيِّتٍ مِنْ أَهْلِ التَّوْحِيدِ وَإِنْ كَانَ قَاتِلَ نَفْسِهِ " . عُمَرُ بْنُ صُبْحٍ مَتْرُوكٌ

Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Uchtasi sunnatdandir: har bir imomning ortida saf tortish — namozing oʻzingga, gunohi unga; har bir amir bilan jihod qilish — jihoding oʻzingga, yomonligi unga; va tavhid ahlidan boʻlgan har bir oʻlikka — oʻzini oʻldirgan boʻlsa ham — (janoza) namozini oʻqish», dedilar. Umar ibn Subh matrukdir.Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Учтаси суннатдандир: ҳар бир имомнинг ортида саф тортиш — намозинг ўзингга, гуноҳи унга; ҳар бир амир билан жиҳод қилиш — жиҳодинг ўзингга, ёмонлиги унга; ва тавҳид аҳлидан бўлган ҳар бир ўликка — ўзини ўлдирган бўлса ҳам — (жаноза) намозини ўқиш», дедилар. Умар ибн Субҳ матрукдир.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ صَاعِدٍ ، وَالْقَاضِي الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، قَالا : نا أَبُو عُتْبَةَ أَحْمَدُ بْنُ الْفَرَجِ ، ثنا بَقِيَّةُ , ثنا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ السَّرِيِّ الْغَنَوِيُّ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَيْسَ فِي صَلاةِ الْخَوْفِ سَهْوٌ " . تَفَرَّدَ بِهِ عَبْدُ الْحَمِيدِ السَّرِيُّ وَهُوَ ضَعِيفٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Xavf namozida sahv (sajdasi) yoʻq», dedilar. Buni yolgʻiz Abdulhamid as-Sariy rivoyat qilgan, u esa zaifdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Хавф намозида саҳв (саждаси) йўқ», дедилар. Буни ёлғиз Абдулҳамид ас-Сарий ривоят қилган, у эса заифдир.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي دَاوُدَ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مُصَفًّى , وَعَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ , قَالا : نا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ , ثنا الزُّبَيْدِيُّ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " قَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَامَ النَّاسُ مَعَهُ وَكَبَّرَ وَكَبَّرُوا , ثُمَّ رَكَعَ وَرَكَعَ مَعَهُ أُنَاسٌ مِنْهُمْ , ثُمَّ سَجَدَ وَسَجَدُوا , ثُمَّ قَامَ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ وَتَأَخَّرَ الَّذِينَ سَجَدُوا مَعَهُ وَحَرَسُوا إِخْوَانَهُمْ , وَجَاءَتِ الطَّائِفَةُ الأُخْرَى فَرَكَعُوا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ كُلُّهُمْ فِي الصَّلاةِ يُكَبِّرُونَ وَلَكِنْ يَحْرُسُ بَعْضُهُمْ بَعْضًا " . حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , وَالْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , قَالا : نا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ وَهْبٍ الدِّمَشْقِيُّ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ , عَنِ الزُّبَيْدِيِّ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ , بِإِسْنَادِهِ نَحْوَهُ . حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَوْفٍ , ثنا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ , ثنا الزُّبَيْدِيُّ , بِإِسْنَادِهِ نَحْوَهُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Allohning Nabiysi ﷺ (namozga) turdilar, odamlar ham u zot bilan turdi; u zot takbir aytdilar, ular ham takbir aytishdi. Soʻng u zot rukuga bordilar, ulardan bir qismi u zot bilan birga rukuga bordi. Soʻng sajda qildilar, ular ham sajda qilishdi. Soʻng u zot ikkinchi rakaatga turdilar, u zot bilan sajda qilganlar orqaga chekinib, birodarlarini qoʻriqlashdi; boshqa toifa kelib, Nabiy ﷺ bilan rukuga borishdi. Odamlarning hammasi namozda takbir aytar, ammo bir-birlarini qoʻriqlar edilar. Muhammad ibn Vahb ad-Dimashqiy va Hayva ibn Shurayh ham Muhammad ibn Harbdan, u az-Zubaydiydan, u az-Zuhriydan oʻz isnodi bilan shunga oʻxshash rivoyat qilishdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Аллоҳнинг Набийси ﷺ (намозга) турдилар, одамлар ҳам у зот билан турди; у зот такбир айтдилар, улар ҳам такбир айтишди. Сўнг у зот рукуга бордилар, улардан бир қисми у зот билан бирга рукуга борди. Сўнг сажда қилдилар, улар ҳам сажда қилишди. Сўнг у зот иккинчи ракаатга турдилар, у зот билан сажда қилганлар орқага чекиниб, биродарларини қўриқлашди; бошқа тоифа келиб, Набий ﷺ билан рукуга боришди. Одамларнинг ҳаммаси намозда такбир айтар, аммо бир-бирларини қўриқлар эдилар. Муҳаммад ибн Ваҳб ад-Димашқий ва Ҳайва ибн Шурайҳ ҳам Муҳаммад ибн Ҳарбдан, у аз-Зубайдийдан, у аз-Зуҳрийдан ўз исноди билан шунга ўхшаш ривоят қилишди.

حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي حَزْمٍ الْقُطَعِيُّ , وَالْجَرَّاحُ بْنُ مَخْلَدٍ . ح وَحَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , ثنا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى الْبَاهِلِيُّ , قَالُوا : ثنا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ , ثنا وُهَيْبُ بْنُ خَالِدٍ , عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ رَاشِدٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِصَلاةِ الْخَوْفِ , فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقُمْنَا خَلْفَهُ صَفَّيْنِ , وَكَبَّرَ وَرَكَعَ , وَرَكَعْنَا جَمِيعًا الصَّفَّانِ كِلاهُمَا , ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ , ثُمَّ خَرَّ سَاجِدًا وَسَجَدَ الصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ وَثَبَتَ الآخَرُونَ قِيَامًا يَحْرُسُونَ إِخْوَانَهُمْ , فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ سُجُودِهِ وَقَامَ خَرَّ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ سُجُودًا فَسَجَدُوا سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامُوا فَتَأَخَّرَ الصَّفُّ الْمُقَدَّمُ الَّذِي يَلِيهِ وَتَقَدَّمَ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ فَرَكَعَ وَرَكَعُوا جَمِيعًا , وَسَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ , وَثَبَتَ الآخَرُونَ قِيَامًا يَحْرُسُونَ إِخْوَانَهُمْ , فَلَمَّا قَعَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَّ الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ سُجُودًا فَسَجَدُوا , ثُمَّ سَلَّمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga xavf namozini buyurdilar. Rasululloh ﷺ (namozga) turdilar, biz esa ortlarida ikki saf boʻlib turdik. U zot takbir aytib, rukuga bordilar, ikkala saf ham hammamiz birga rukuga bordik. Soʻng u zot boshlarini koʻtardilar, keyin sajdaga yiqildilar; u zotga yaqin saf ham sajda qildi, boshqalari esa birodarlarini qoʻriqlab, tik turdilar. U zot sajdadan boʻshab, tik turganlarida orqadagi saf sajdaga yiqilib, ikki sajda qildi, soʻng turishdi. Keyin u zotga yaqin boʻlgan oldingi saf orqaga chekindi, orqadagi saf oldinga oʻtdi. U zot rukuga bordilar, ular ham hammalari rukuga borishdi. Rasululloh ﷺ va u zotga yaqin saf sajda qildi, boshqalari esa birodarlarini qoʻriqlab, tik turdilar. Rasululloh ﷺ oʻtirganlarida orqadagi saf sajdaga yiqilib, sajda qildi. Soʻng Nabiy ﷺ salom berdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга хавф намозини буюрдилар. Расулуллоҳ ﷺ (намозга) турдилар, биз эса ортларида икки саф бўлиб турдик. У зот такбир айтиб, рукуга бордилар, иккала саф ҳам ҳаммамиз бирга рукуга бордик. Сўнг у зот бошларини кўтардилар, кейин саждага йиқилдилар; у зотга яқин саф ҳам сажда қилди, бошқалари эса биродарларини қўриқлаб, тик турдилар. У зот саждадан бўшаб, тик турганларида орқадаги саф саждага йиқилиб, икки сажда қилди, сўнг туришди. Кейин у зотга яқин бўлган олдинги саф орқага чекинди, орқадаги саф олдинга ўтди. У зот рукуга бордилар, улар ҳам ҳаммалари рукуга боришди. Расулуллоҳ ﷺ ва у зотга яқин саф сажда қилди, бошқалари эса биродарларини қўриқлаб, тик турдилар. Расулуллоҳ ﷺ ўтирганларида орқадаги саф саждага йиқилиб, сажда қилди. Сўнг Набий ﷺ салом бердилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا الْحَسَنُ بْنُ أَبِي الرَّبِيعِ , وَأَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , قَالا : نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أنا مَعْمَرٌ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَالِمٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلاةَ الْخَوْفِ بِإِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ رَكْعَةً وَالطَّائِفَةُ الأُخْرَى مُوَاجِهَةَ الْعَدُوِّ , ثُمَّ انْصَرَفُوا فَقَامُوا فِي مَقَامِ أَصْحَابِهِمْ مُقْبِلِينَ عَلَى الْعَدُوِّ وَجَاءَ أُولَئِكَ فَصَلَّى بِهِمُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَةً , ثُمَّ سَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , ثُمَّ صَلَّى هَؤُلاءِ رَكْعَةً وَهَؤُلاءِ رَكْعَةً " . تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرٍ , وَابْنُ جُرَيْجٍ , وَالنُّعْمَانُ بْنُ رَاشِدٍ , وَغَيْرُهُمْ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَالِمٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ xavf namozini ikki toifadan biri bilan bir rakaat oʻqidilar, ikkinchi toifa esa dushmanga roʻbaroʻ turgan edi. Soʻng ular qaytib, sheriklarining oʻrnida dushmanga yuzlanib turishdi, anavilar keldi va Nabiy ﷺ ular bilan bir rakaat oʻqidilar. Soʻng Rasululloh ﷺ salom berdilar, keyin bular bir rakaat, anavilar bir rakaat oʻqishdi. Unga Abdulloh ibn Abu Bakr, Ibn Jurayj, Nuʼmon ibn Roshid va boshqalar az-Zuhriydan, u Solimdan, u Ibn Umardan (rivoyat qilib) mutobaat qilishgan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ хавф намозини икки тоифадан бири билан бир ракаат ўқидилар, иккинчи тоифа эса душманга рўбарў турган эди. Сўнг улар қайтиб, шерикларининг ўрнида душманга юзланиб туришди, анавилар келди ва Набий ﷺ улар билан бир ракаат ўқидилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ салом бердилар, кейин булар бир ракаат, анавилар бир ракаат ўқишди. Унга Абдуллоҳ ибн Абу Бакр, Ибн Журайж, Нуъмон ибн Рошид ва бошқалар аз-Зуҳрийдан, у Солимдан, у Ибн Умардан (ривоят қилиб) мутобаат қилишган.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , ثنا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى , ثنا قَبِيصَةُ , ثنا سُفْيَانُ , عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلاةَ الْخَوْفِ فِي بَعْضِ أَيَّامِهِ فَقَامَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَهُ وَطَائِفَةٌ مِنْهُمْ فِيمَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْعَدُوِّ , فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً ثُمَّ ذَهَبَ هَؤُلاءِ إِلَى مَصَافِّ هَؤُلاءِ وَجَاءَ هَؤُلاءِ إِلَى مَصَافِّ هَؤُلاءِ , فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَةً , ثُمَّ سَلَّمَ عَلَيْهِمْ , ثُمَّ قَضَتِ الطَّائِفَتَانِ رَكْعَةً رَكْعَةً "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ baʼzi kunlarida xavf namozini oʻqidilar. Ulardan bir toifa u zot bilan birga turdi, bir toifa esa u zot bilan dushman oraligʻida (turdi). U zot ular bilan bir rakaat oʻqidilar, soʻng bular anavilarning safiga, anavilar bularning safiga oʻtdi. U zot ular bilan ham bir rakaat oʻqidilar, soʻng ularga salom berdilar. Keyin ikkala toifa bir rakaatdan (qolganini) qazo qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ баъзи кунларида хавф намозини ўқидилар. Улардан бир тоифа у зот билан бирга турди, бир тоифа эса у зот билан душман оралиғида (турди). У зот улар билан бир ракаат ўқидилар, сўнг булар анавиларнинг сафига, анавилар буларнинг сафига ўтди. У зот улар билан ҳам бир ракаат ўқидилар, сўнг уларга салом бердилар. Кейин иккала тоифа бир ракаатдан (қолганини) қазо қилди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا الْحَسَنُ بْنُ أَبِي الرَّبِيعِ , وَأَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ وَاللَّفْظُ لَهُ , قَالا : نا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , ثنا الثَّوْرِيُّ ، عَنْ مَنْصُورٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ أَبِي عَيَّاشٍ الزُّرَقِيِّ , قَالَ : " كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعُسْفَانَ , فَاسْتَقْبَلَنَا الْمُشْرِكُونَ عَلَيْهِمْ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ وَهُمْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ فَصَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الظُّهْرَ , فَقَالُوا : قَدْ كَانُوا عَلَى حَالٍ لَوْ أَصَبْنَا غِرَّتَهُمْ , ثُمَّ قَالُوا : تَأْتِي عَلَيْهِمُ الآنَ صَلاةٌ هِيَ أَحَبُّ إِلَيْهِمْ مِنْ أَبْنَائِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ , قَالَ : فَنَزَلَ جَبْرَائِيلُ بِهَذِهِ الآيَةِ بَيْنَ الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ : ‏ وَإِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ , قَالَ : فَحَضَرَتِ الصَّلاةُ فَأَمَرَهُمُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذُوا السِّلاحَ فَصَفَّنَا خَلْفَهُ صَفَّيْنِ , قَالَ : ثُمَّ رَكَعَ وَرَكَعْنَا جَمِيعًا , قَالَ : ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَرَفَعْنَا جَمِيعًا , قَالَ : ثُمَّ سَجَدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالصَّفِّ الَّذِي يَلِيهِ , قَالَ : وَالآخَرُونَ قِيَامٌ يَحْرُسُونَهُمْ , فَلَمَّا سَجَدُوا وَقَامُوا جَلَسَ الآخَرُونَ فَسَجَدُوا فِي مَكَانِهِمْ , قَالَ : ثُمَّ تَقَدَّمَ هَؤُلاءِ إِلَى مَصَافِّ هَؤُلاءِ وَجَاءَ هَؤُلاءِ إِلَى مَصَافِّ هَؤُلاءِ , قَالَ : ثُمَّ رَكَعَ فَرَكَعُوا جَمِيعًا ، ثُمَّ رَفَعَ فَرَفَعُوا جَمِيعًا ، ثُمَّ سَجَدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّفُّ الَّذِي يَلِيهِ وَالآخَرُونَ قِيَامٌ يَحْرُسُونَهُمْ , فَلَمَّا جَلَسَ الآخَرُونَ سَجَدُوا , ثُمَّ سَلَّمَ عَلَيْهِمْ , قَالَ : فَصَلاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّتَيْنِ مَرَّةً بِعُسْفَانَ وَمَرَّةً فِي أَرْضِ بَنِي سُلَيْمٍ " . حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى , ثنا جَرِيرٌ . ح وَحَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , ثنا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ , ثنا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ , وَسَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ , قَالا : نا جَرِيرٌ , عَنْ مَنْصُورٍ , عَنْ مُجَاهِدٍ , عَنِ أَبِي عَيَّاشٍ الزُّرَقِيِّ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , نَحْوَهُ صَحِيحٌ

Abu Ayyosh az-Zuraqiy (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga Usfonda edik. Mushriklar — boshliqlari Xolid ibn al-Valid — bizga roʻbaroʻ chiqishdi va ular biz bilan qibla oraligʻida edilar. Nabiy ﷺ bizga peshinni oʻqib berdilar. Shunda ular: «Ular shunday holatda edilarki, gʻaflatlarida ularga zarba berganimizda edi», dedilar. Soʻng: «Endi ularga shunday bir namoz keladiki, u ular uchun oʻz farzandlaridan ham, oʻz jonlaridan ham suyukliroqdir», dedilar. (Abu Ayyosh) dedi: Shunda Jabroil peshin bilan asr oraligʻida mana bu oyat bilan tushdi: {Va sen ular ichida boʻlib, ularga namozni ado qilsang}. Namoz vaqti kirdi, Nabiy ﷺ ularga buyurdilar, ular qurol oldilar va u zot bizni ortlarida ikki saf qilib turgʻizdilar. Soʻng u zot rukuga bordilar, biz ham hammamiz rukuga bordik. Soʻng boshlarini koʻtardilar, biz ham hammamiz koʻtardik. Soʻng Nabiy ﷺ oʻzlariga yaqin saf bilan sajda qildilar, boshqalari esa ularni qoʻriqlab tik turishdi. Ular sajda qilib, turganlaridan keyin boshqalari oʻtirib, oʻz joylarida sajda qilishdi. Soʻng bular anavilarning safiga oʻtdi, anavilar bularning safiga keldi. Soʻng u zot rukuga bordilar, hammalari rukuga borishdi; soʻng boshlarini koʻtardilar, hammalari koʻtarishdi; soʻng Nabiy ﷺ va u zotga yaqin saf sajda qildi, boshqalari esa ularni qoʻriqlab tik turishdi. Boshqalari oʻtirganlarida sajda qildilar. Soʻng u zot ularga salom berdilar. (Abu Ayyosh) dedi: Rasululloh ﷺ uni ikki marta — bir marta Usfonda, bir marta Banu Sulaym yerida oʻqidilar. Sahihdir.Абу Айёш аз-Зурақий (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Усфонда эдик. Мушриклар — бошлиқлари Холид ибн ал-Валид — бизга рўбарў чиқишди ва улар биз билан қибла оралиғида эдилар. Набий ﷺ бизга пешинни ўқиб бердилар. Шунда улар: «Улар шундай ҳолатда эдиларки, ғафлатларида уларга зарба берганимизда эди», дедилар. Сўнг: «Энди уларга шундай бир намоз келадики, у улар учун ўз фарзандларидан ҳам, ўз жонларидан ҳам суюклироқдир», дедилар. (Абу Айёш) деди: Шунда Жаброил пешин билан аср оралиғида мана бу оят билан тушди: {Ва сен улар ичида бўлиб, уларга намозни адо қилсанг}. Намоз вақти кирди, Набий ﷺ уларга буюрдилар, улар қурол олдилар ва у зот бизни ортларида икки саф қилиб турғиздилар. Сўнг у зот рукуга бордилар, биз ҳам ҳаммамиз рукуга бордик. Сўнг бошларини кўтардилар, биз ҳам ҳаммамиз кўтардик. Сўнг Набий ﷺ ўзларига яқин саф билан сажда қилдилар, бошқалари эса уларни қўриқлаб тик туришди. Улар сажда қилиб, турганларидан кейин бошқалари ўтириб, ўз жойларида сажда қилишди. Сўнг булар анавиларнинг сафига ўтди, анавилар буларнинг сафига келди. Сўнг у зот рукуга бордилар, ҳаммалари рукуга боришди; сўнг бошларини кўтардилар, ҳаммалари кўтаришди; сўнг Набий ﷺ ва у зотга яқин саф сажда қилди, бошқалари эса уларни қўриқлаб тик туришди. Бошқалари ўтирганларида сажда қилдилар. Сўнг у зот уларга салом бердилар. (Абу Айёш) деди: Расулуллоҳ ﷺ уни икки марта — бир марта Усфонда, бир марта Бану Сулайм ерида ўқидилар. Саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ مَحْمُودٍ السَّرَّاجُ ، قَالا : نا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ أَبِي مَذْعُورٍ , ثنا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ , ثنا عَنْبَسَةُ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ جَابِرٍ , " أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ مُحَاصِرًا بَنِي مُحَارِبٍ بِنَخْلٍ ثُمَّ نُودِيَ فِي النَّاسِ أَنَّ الصَّلاةَ جَامِعَةٌ , فَجَعَلَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَائِفَتَيْنِ طَائِفَةٌ مُقْبِلَةٌ عَلَى الْعَدُوِّ يَتَحَدَّثُونَ وَصَلَّى بِطَائِفَةٍ رَكْعَتَيْنِ , ثُمَّ سَلَّمَ فَانْصَرَفُوا فَكَانُوا مَكَانَ إِخْوَانِهِمْ , وَجَاءَتِ الطَّائِفَةُ الأُخْرَى فَصَلَّى بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَيْنِ , فَكَانَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَلِكُلِّ طَائِفَةٍ رَكْعَتَيْنِ "

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ Naxlda Banu Muhorib (qabilasi)ni qamal qilib turgan edilar. Soʻng odamlar orasida: «Namoz jamoat bilan (oʻqiladi)», deb nido qilindi. Rasululloh ﷺ ularni ikki toifaga boʻldilar: bir toifa dushmanga roʻbaroʻ turdi, u zot esa bir toifa bilan ikki rakaat oʻqib, salom berdilar. Ular qaytib, birodarlarining oʻrnida turishdi, boshqa toifa keldi va Rasululloh ﷺ ular bilan ikki rakaat oʻqidilar. Shu tariqa Nabiy ﷺga toʻrt rakaat, har bir toifaga esa ikki rakaatdan boʻldi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ Нахлда Бану Муҳориб (қабиласи)ни қамал қилиб турган эдилар. Сўнг одамлар орасида: «Намоз жамоат билан (ўқилади)», деб нидо қилинди. Расулуллоҳ ﷺ уларни икки тоифага бўлдилар: бир тоифа душманга рўбарў турди, у зот эса бир тоифа билан икки ракаат ўқиб, салом бердилар. Улар қайтиб, биродарларининг ўрнида туришди, бошқа тоифа келди ва Расулуллоҳ ﷺ улар билан икки ракаат ўқидилар. Шу тариқа Набий ﷺга тўрт ракаат, ҳар бир тоифага эса икки ракаатдан бўлди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ صَاعِدٍ ، وَمُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمَالِكِيُّ ، قَالا : نا بُنْدَارٌ . ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ مُبَشِّرٍ , حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ , قَالا : نا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ , ثنا مَالِكٌ . ح وَثنا ابْنُ صَاعِدٍ , ثنا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ , نا ابْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي مَالِكٌ . ح وَحَدَّثَنَا أَبُو رَوْقٍ , نا مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ خَلادٍ , ثنا مَعْنٌ , حَدَّثَنَا مَالِكٌ . ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ , ثنا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ . ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ عَيَّاشٍ , نا الزَّعْفَرَانِيُّ ، قَالا : نا الشَّافِعِيُّ , ثنا مَالِكٌ , عَنْ يَزِيدَ بْنِ رُومَانَ , عَنْ صَالِحِ بْنِ خَوَّاتٍ , عَمَّنْ صَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ ذَاتِ الرِّقَاعِ صَلاةَ الْخَوْفِ , أَنَّ طَائِفَةً صَفَّتْ مَعَهُ وَطَائِفَةً تُجَاهَ الْعَدُوِّ , فَصَلَّى بِالَّتِي مَعَهُ رَكْعَةً ثُمَّ ثَبَتَ قَائِمًا وَأَتَمُّوا لأَنْفُسِهِمْ , ثُمَّ انْصَرَفُوا وَصَفُّوا تُجَاهَ الْعَدُوِّ , وَجَاءَتِ الطَّائِفَةُ الأُخْرَى فَصَلَّى بِهِمُ الرَّكْعَةَ مِنْ صَلاتِهِ ثُمَّ ثَبَتَ جَالِسًا وَأَتَمُّوا لأَنْفُسِهِمْ ثُمَّ سَلَّمَ بِهِمْ " . وَقَالَ ابْنُ وَهْبٍ : حَتَّى أَتَمُّوا لأَنْفُسِهِمْ ثُمَّ سَلَّمَ بِهِمْ , قَالَ ابْنُ مَهْدِيٍّ : بِهَذَا كَانَ يَأْخُذُ مَالِكٌ , وَقَالَ ابْنُ وَهْبٍ : قَالَ لِي مَالِكٌ : أَحَبُّ إِلَيَّ هَذَا ثُمَّ رَجَعَ , قَالَ : يَكُونُ قَضَاؤُهُمْ بَعْدَ السَّلامِ أَحَبَّ إِلَيَّ . صَحِيحٌ

Solih ibn Xavvot Rasululloh ﷺ bilan birga Zotur-Riqoʼ kuni xavf namozini oʻqigan bir kishidan rivoyat qiladiki, bir toifa u zot bilan birga saf tortdi, bir toifa esa dushman roʻparasida (turdi). U zot oʻzlari bilan birga boʻlganlar bilan bir rakaat oʻqidilar, soʻng tik turgan holda qoldilar, ular esa oʻzlari uchun (qolganini) toʻlatdilar, soʻng qaytib, dushman roʻparasida saf tortishdi. Boshqa toifa keldi, u zot ular bilan namozlaridan qolgan rakaatni oʻqidilar, soʻng oʻtirgan holda qoldilar, ular esa oʻzlari uchun (qolganini) toʻlatishdi, soʻng u zot ular bilan salom berdilar. Ibn Vahb (rivoyatida): «oʻzlari uchun toʻlatgunlaricha, soʻng u zot ular bilan salom berdilar», dedi. Ibn Mahdiy aytdi: Molik shu (rivoyat) bilan amal qilar edi. Ibn Vahb aytdi: Molik menga: «Menga shu maʼqulroq», dedi, soʻng qaytdi va: «Ularning salomdan keyin qazo qilishlari menga maʼqulroq», dedi.Солиҳ ибн Хаввот Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Зотур-Риқў куни хавф намозини ўқиган бир кишидан ривоят қиладики, бир тоифа у зот билан бирга саф тортди, бир тоифа эса душман рўпарасида (турди). У зот ўзлари билан бирга бўлганлар билан бир ракаат ўқидилар, сўнг тик турган ҳолда қолдилар, улар эса ўзлари учун (қолганини) тўлатдилар, сўнг қайтиб, душман рўпарасида саф тортишди. Бошқа тоифа келди, у зот улар билан намозларидан қолган ракаатни ўқидилар, сўнг ўтирган ҳолда қолдилар, улар эса ўзлари учун (қолганини) тўлатишди, сўнг у зот улар билан салом бердилар. Ибн Ваҳб (ривоятида): «ўзлари учун тўлатгунларича, сўнг у зот улар билан салом бердилар», деди. Ибн Маҳдий айтди: Молик шу (ривоят) билан амал қилар эди. Ибн Ваҳб айтди: Молик менга: «Менга шу маъқулроқ», деди, сўнг қайтди ва: «Уларнинг саломдан кейин қазо қилишлари менга маъқулроқ», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ صَاعِدٍ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَبَّاسِ الْبَاهِلِيُّ , وَحَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ , عَنِ الأَشْعَثِ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ أَبِي بَكْرَةَ , " أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى بِأَصْحَابِهِ صَلاةَ الْخَوْفِ فَصَلَّى بِبَعْضِ أَصْحَابِهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ , فَتَأَخَّرُوا وَجَاءَ الآخَرُونَ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ , فَكَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَلِلْمُسْلِمِينَ رَكْعَتَانِ رَكْعَتَانِ "

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ sahobalariga xavf namozini oʻqib berdilar: sahobalarining bir qismiga ikki rakaat oʻqib berib, salom berdilar. Ular chekinishdi, boshqalari keldi va u zot ular bilan ikki rakaat oʻqib, salom berdilar. Shu tariqa Rasululloh ﷺga toʻrt rakaat, musulmonlarga esa ikki rakaatdan boʻldi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларига хавф намозини ўқиб бердилар: саҳобаларининг бир қисмига икки ракаат ўқиб бериб, салом бердилар. Улар чекинишди, бошқалари келди ва у зот улар билан икки ракаат ўқиб, салом бердилар. Шу тариқа Расулуллоҳ ﷺга тўрт ракаат, мусулмонларга эса икки ракаатдан бўлди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى , ثنا الْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ , ثنا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ , ثنا قَتَادَةُ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ جَابِرٍ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى بِهِمْ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ , ثُمَّ صَلَّى بِالأَخَرِينَ رَكْعَتَيْنِ , ثُمَّ سَلَّمَ فِي صَلاةِ الْخَوْفِ "

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ xavf namozida ular bilan ikki rakaat oʻqib, salom berdilar, soʻng boshqalari bilan ikki rakaat oʻqib, salom berdilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ хавф намозида улар билан икки ракаат ўқиб, салом бердилар, сўнг бошқалари билан икки ракаат ўқиб, салом бердилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ النَّجَّارُ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ خُزَيْمَةَ , حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرِ بْنِ رِبْعِيٍّ الْقَيْسِيُّ , ثنا عَمْرُو بْنُ خَلِيفَةَ الْبَكْرَاوِيُّ , حَدَّثَنَا أَشْعَثُ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ أَبِي بَكْرَةَ , " أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى بِالْقَوْمِ صَلاةَ الْمَغْرِبِ ثَلاثَ رَكَعَاتٍ , ثُمَّ انْصَرَفَ وَجَاءَ الآخَرُونَ فَصَلَّى بِهِمْ ثَلاثَ رَكَعَاتٍ , فَكَانَتْ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتُّ رَكَعَاتٍ وَلِلْقَوْمِ ثَلاثٌ ثَلاثٌ "

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir qavm bilan shom namozini uch rakaat oʻqidilar, soʻng (namozdan) chiqdilar; boshqalari keldi va u zot ular bilan uch rakaat oʻqidilar. Shu tariqa Nabiy ﷺga olti rakaat, qavmga esa uch rakaatdan boʻldi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир қавм билан шом намозини уч ракаат ўқидилар, сўнг (намоздан) чиқдилар; бошқалари келди ва у зот улар билан уч ракаат ўқидилар. Шу тариқа Набий ﷺга олти ракаат, қавмга эса уч ракаатдан бўлди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى , ثنا ابْنُ فُضَيْلٍ , ثنا خُصَيْفٌ , عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ , قَالَ : " صَلَّى لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلاةَ الْخَوْفِ فَقَامُوا صَفَّيْنِ , صَفٌّ خَلْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَصَفٌّ مُسْتَقْبِلَ الْعَدُوِّ فَصَلَّى بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَةً , وَجَاءَ الآخَرُونَ فَقَامُوا مَقَامَهُمْ وَاسْتَقْبَلَ هَؤُلاءِ الْعَدُوَّ فَصَلَّى بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَةً ثُمَّ سَلَّمَ , فَقَامَ هَؤُلاءِ فَصَلُّوا لأَنْفُسِهِمْ ثُمَّ سَلَّمُوا , ثُمَّ ذَهَبُوا فَقَامُوا مَقَامَ أُولَئِكَ مُسْتَقْبِلِي الْعَدُوَّ فَرَجَعَ أُولَئِكَ إِلَى مَقَامِ هَؤُلاءِ فَصَلُّوا لأَنْفُسِهِمْ رَكْعَةً ثُمَّ سَلَّمُوا "

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) shunday dedi: «Rasululloh ﷺ bizga xavf namozini oʻqitdilar. Shunda (odamlar) ikki saf boʻlib turdilar: bir saf Rasululloh ﷺning ortlarida, bir saf esa dushmanga roʻbaroʻ. Rasululloh ﷺ ularga bir rakaat oʻqitdilar. Soʻng boshqalari kelib, ularning oʻrniga turdilar, bular esa dushmanga roʻbaroʻ boʻldilar. Rasululloh ﷺ ularga bir rakaat oʻqitdilar, soʻng salom berdilar. Soʻng bular turib, oʻzlari uchun oʻqidilar, soʻng salom berdilar; keyin ketib, anavilarning oʻrniga, dushmanga roʻbaroʻ boʻlib turdilar. Anavilar esa bularning oʻrniga qaytdilar va oʻzlari uchun bir rakaat oʻqidilar, soʻng salom berdilar».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ бизга хавф намозини ўқитдилар. Шунда (одамлар) икки саф бўлиб турдилар: бир саф Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида, бир саф эса душманга рўбарў. Расулуллоҳ ﷺ уларга бир ракаат ўқитдилар. Сўнг бошқалари келиб, уларнинг ўрнига турдилар, булар эса душманга рўбарў бўлдилар. Расулуллоҳ ﷺ уларга бир ракаат ўқитдилар, сўнг салом бердилар. Сўнг булар туриб, ўзлари учун ўқидилар, сўнг салом бердилар; кейин кетиб, анавиларнинг ўрнига, душманга рўбарў бўлиб турдилар. Анавилар эса буларнинг ўрнига қайтдилар ва ўзлари учун бир ракаат ўқидилар, сўнг салом бердилар».

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الْخَلِيلِ , ثنا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ مِرْدَاسٍ , ثنا أَبُو دَاوُدَ ، ثنا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى , ثنا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ , ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْمُهَاجِرِ , عَنْ أُمِّهِ , عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ , أَنَّهَا سَأَلْتِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , أَتُصَلِّي الْمَرْأَةُ فِي دِرْعٍ وَخِمَارٍ لَيْسَ عَلَيْهَا إِزَارٌ ؟ قَالَ : " إِذَا كَانَ الدِّرْعُ سَابِغًا تُغَطِّي ظُهُورَ قَدَمَيْهَا " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ : وَرَوَاهُ مَالِكٌ , وَبَكْرُ بْنُ مُضَرَ , وَابْنُ أَبِي ذِئْبٍ , وَحَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ , وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ , وَمُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ , عَنْ أُمِّهِ , عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ , قَوْلَهَا , لَمْ يَذْكُرْ أَحَدٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ummu Salama (roziyallohu anho) Nabiy ﷺdan: «Ayol kishi belida izori boʻlmagan holda koʻylak va roʻmolda namoz oʻqiyveradimi?» deb soʻradi. U zot: «Agar koʻylak keng boʻlib, uning oyoqlari ustini berkitsa (boʻladi)», dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Molik, Bakr ibn Muzar, Ibn Abu Ziʼb, Hafs ibn Gʻiyos, Ismoil ibn Jaʼfar va Muhammad ibn Ishoq Muhammad ibn Zayddan, u onasidan, u Ummu Salamadan uning oʻz soʻzi sifatida rivoyat qilishgan; ulardan hech biri Nabiy ﷺni zikr qilmagan.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) Набий ﷺдан: «Аёл киши белида изори бўлмаган ҳолда кўйлак ва рўмолда намоз ўқийверадими?» деб сўради. У зот: «Агар кўйлак кенг бўлиб, унинг оёқлари устини беркитса (бўлади)», дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Молик, Бакр ибн Музар, Ибн Абу Зиъб, Ҳафс ибн Ғиёс, Исмоил ибн Жаъфар ва Муҳаммад ибн Ишоқ Муҳаммад ибн Зайддан, у онасидан, у Умму Саламадан унинг ўз сўзи сифатида ривоят қилишган; улардан ҳеч бири Набий ﷺни зикр қилмаган.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي دَاوُدَ , ثنا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ , ثنا الْوَلِيدُ , نا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ نَمِرٍ الْيَحْصِبِيُّ أَنَّهُ سَأَلَ الزُّهْرِيَّ , فَقَالَ الزُّهْرِيُّ : أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : كَسَفَتِ الشَّمْسُ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلا فَنَادَى : " إِنَّ الصَّلاةَ جَامِعَةٌ " . قَالَ لَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ : هَذِهِ سُنَّةٌ تَفَرَّدَ بِهَا أَهْلُ الْمَدِينَةِ , وَلَمْ يَرْوِهِ إِلا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ نَمِرٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ النِّدَاءُ بِصَلاةِ الْكُسُوفِ . قَالَ الشَّيْخُ : تَابَعَهُ الأَوْزَاعِيُّ , عَنِ الزُّهْرِيِّ . حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ , حَدَّثَنَا عَمْرٌو , قَالَ : ثنا الْوَلِيدُ , نا الأَوْزَاعِيُّ ، عَنِ الزُّهْرِيِّ , مِثْلَهُ سَوَاءً

Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Quyosh tutildi va Rasululloh ﷺ bir kishiga buyurdilar, u: «Namoz jamoat bilan (oʻqiladi)», deb nido qildi. Ibn Abu Dovud bizga aytdi: Bu — Madina ahli yolgʻiz oʻzi rivoyat qilgan sunnatdir; kusuf namoziga nido qilishni az-Zuhriydan Abdurrahmon ibn Namirdan boshqa hech kim rivoyat qilmagan. Shayx (ad-Doraqutniy) aytdi: Unga al-Avzoiy az-Zuhriydan (rivoyat qilib) mutobaat qilgan; al-Valid al-Avzoiydan, u az-Zuhriydan xuddi shuning oʻzini rivoyat qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Қуёш тутилди ва Расулуллоҳ ﷺ бир кишига буюрдилар, у: «Намоз жамоат билан (ўқилади)», деб нидо қилди. Ибн Абу Довуд бизга айтди: Бу — Мадина аҳли ёлғиз ўзи ривоят қилган суннатдир; кусуф намозига нидо қилишни аз-Зуҳрийдан Абдурраҳмон ибн Намирдан бошқа ҳеч ким ривоят қилмаган. Шайх (ад-Дорақутний) айтди: Унга ал-Авзоий аз-Зуҳрийдан (ривоят қилиб) мутобаат қилган; ал-Валид ал-Авзоийдан, у аз-Зуҳрийдан худди шунинг ўзини ривоят қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الأَشْعَثِ , ثنا أَبُو الْحَارِثِ مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ , عَنْ يُونُسَ , عَنِ ابْنِ شِهَابٍ , أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ , عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَتْ : كَسَفَتِ الشَّمْسُ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَسْجِدِ , فَقَامَ فَكَبَّرَ وَصَفَّ النَّاسَ وَرَاءَهُ , فَاقْتَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً , ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلا , ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ , فَقَالَ : " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ , رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ " , ثُمَّ قَامَ فَاقْتَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً هِيَ أَدْنَى مِنَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى , ثُمَّ كَبَّرَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلا وَهُوَ أَدْنَى مِنَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ , وَقَالَ : " سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ , رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ " , ثُمَّ فَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الأُخْرَى مثل ذَلِكَ فَاسْتَكْمَلَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ , وَانْجَلَتِ الشَّمْسُ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ . حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ , حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ , ثنا عَنْبَسَةُ , ثنا يُونُسُ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ : وَكَانَ كَثِيرُ بْنُ الْعَبَّاسِ , يُحَدِّثُ , أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ , كَانَ يُحَدِّثُ , أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ , مثل حَدِيثِ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " أَنَّهُ صَلَّى فِي كُلِّ رَكْعَةٍ رَكْعَتَيْنِ "

Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ hayotliklarida quyosh tutildi. Shunda Rasululloh ﷺ masjidga chiqdilar-da, turib takbir aytdilar va odamlar u zotning ortida saf tortdi. Rasululloh ﷺ uzoq qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, uzoq rukuga bordilar; soʻng boshlarini koʻtarib: «Samiallohu liman hamidah, Rabbano va lakal-hamd», dedilar. Soʻng turib, birinchi qiroatdan kamroq uzun qiroat qildilar, soʻng takbir aytib, birinchi rukudan qisqaroq uzun rukuga bordilar va: «Samiallohu liman hamidah, Rabbano va lakal-hamd», dedilar. Soʻng keyingi rakaatda ham shunga oʻxshash qildilar. Shu tariqa toʻrt ruku va toʻrt sajdani toʻliq qildilar va (u zot namozdan) chiqishdan oldin quyosh ochildi. Az-Zuhriy aytdi: Kasir ibn al-Abbos, Abdulloh ibn Abbos Rasululloh ﷺ quyosh tutilishida — Urvaning Oishadan, u Nabiy ﷺdan (qilgan) rivoyatiga oʻxshash — namoz oʻqiganlarini, har bir rakaatda ikki ruku qilganlarini soʻzlab berardi, deb rivoyat qilar edi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳаётликларида қуёш тутилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ масжидга чиқдилар-да, туриб такбир айтдилар ва одамлар у зотнинг ортида саф тортди. Расулуллоҳ ﷺ узоқ қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, узоқ рукуга бордилар; сўнг бошларини кўтариб: «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббано ва лакал-ҳамд», дедилар. Сўнг туриб, биринчи қироатдан камроқ узун қироат қилдилар, сўнг такбир айтиб, биринчи рукудан қисқароқ узун рукуга бордилар ва: «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Раббано ва лакал-ҳамд», дедилар. Сўнг кейинги ракаатда ҳам шунга ўхшаш қилдилар. Шу тариқа тўрт руку ва тўрт саждани тўлиқ қилдилар ва (у зот намоздан) чиқишдан олдин қуёш очилди. Аз-Зуҳрий айтди: Касир ибн ал-Аббос, Абдуллоҳ ибн Аббос Расулуллоҳ ﷺ қуёш тутилишида — Урванинг Оишадан, у Набий ﷺдан (қилган) ривоятига ўхшаш — намоз ўқиганларини, ҳар бир ракаатда икки руку қилганларини сўзлаб берарди, деб ривоят қилар эди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ , ثنا عَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ مَزْيَدٍ , أَخْبَرَنِي أبِي , ثنا الأَوْزَاعِيُّ ، أَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ , عَنْ عَائِشَةَ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً يَجْهَرُ بِهَا " , يَعْنِي فِي صَلاةِ الْكُسُوفِ . قَالَ ابْنُ أَبِي دَاوُدَ : هَذِهِ سُنَّةٌ تَفَرَّدَ بِهَا أَهْلُ الْمَدِينَةِ الْجَهْرُ

Urva ibn az-Zubayr Oisha (roziyallohu anho)dan xabar berdiki, Nabiy ﷺ uzun qiroat qilib, uni ovoz chiqarib oʻqidilar — yaʼni kusuf namozida. Ibn Abu Dovud aytdi: Bu — ovoz chiqarib oʻqish — Madina ahli yolgʻiz oʻzi rivoyat qilgan sunnatdir.Урва ибн аз-Зубайр Оиша (розияллоҳу анҳо)дан хабар бердики, Набий ﷺ узун қироат қилиб, уни овоз чиқариб ўқидилар — яъни кусуф намозида. Ибн Абу Довуд айтди: Бу — овоз чиқариб ўқиш — Мадина аҳли ёлғиз ўзи ривоят қилган суннатдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي دَاوُدَ , حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ النِّيلِيُّ , ثنا ثَابِتُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو إِسْمَاعِيلَ الزَّاهِدُ , ثنا سُفْيَانُ بْنُ سَعِيدٍ , عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ يَقْرَأُ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ quyosh va oy tutilganda toʻrt sajda ichida sakkiz ruku bilan namoz oʻqidilar va har bir rakaatda qiroat qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қуёш ва ой тутилганда тўрт сажда ичида саккиз руку билан намоз ўқидилар ва ҳар бир ракаатда қироат қилдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الزُّهْرِيُّ , ثنا سَعِيدُ بْنُ حَفْصٍ خَالُ النُّفَيْلِيِّ , ثنا مُوسَى بْنُ أَعْيَنَ , عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ رَاشِدٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ وَقَرَأَ فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى بِ الْعَنْكَبُوتِ , أَوِ الرُّومِ , وَفِي الثَّانِيَةِ بِ يَاسِينَ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ quyosh va oy tutilganda toʻrt ruku va toʻrt sajda bilan namoz oʻqir edilar; birinchi rakaatda Ankabut yoki Rum (surasi)ni, ikkinchisida Yosinni oʻqidilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қуёш ва ой тутилганда тўрт руку ва тўрт сажда билан намоз ўқир эдилар; биринчи ракаатда Анкабут ёки Рум (сураси)ни, иккинчисида Ёсинни ўқидилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الثَّلْجِ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ الْقَزَّازُ , ثنا بَكَّارُ بْنُ يُونُسَ أَبُو يُونُسَ الرَّامِي , ثنا حُمَيْدٌ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ أَبِي بَكْرَةَ , قَالَ : كَسَفَتِ الشَّمْسُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ " . الْحَدِيثَ , وَقَالَ فِيهِ : " وَلَكِنَّ اللَّهَ إِذَا تَجَلَّى لِشَيْءٍ مِنْ خَلْقِهِ خَشَعَ لَهُ , فَإِذَا كَسَفَ وَاحِدٌ مِنْهُمَا فَصَلُّوا وَادْعُوا "

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi. Shunda u zot: «Albatta, quyosh va oy ikki oyatdir», dedilar — hadis. Va unda: «Lekin Alloh oʻz maxluqotidan biror narsaga tajalliy qilsa, u Unga boʻysunadi. Bas, ulardan biri tutilsa, namoz oʻqinglar va duo qilinglar», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди. Шунда у зот: «Албатта, қуёш ва ой икки оятдир», дедилар — ҳадис. Ва унда: «Лекин Аллоҳ ўз махлуқотидан бирор нарсага тажаллий қилса, у Унга бўйсунади. Бас, улардан бири тутилса, намоз ўқинглар ва дуо қилинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ , ثنا عِيسَى بْنُ شَاذَانَ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مَحْبُوبٍ الْبُنَانِيُّ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ دِينَارٍ الطَّاحِيُّ , عَنْ يُونُسَ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ أَبِي بَكْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا تَجَلَّى لِشَيْءٍ مِنْ خَلْقِهِ خَشَعَ لَهُ " . تَابَعَهُ نُوحُ بْنُ قَيْسٍ , عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla oʻz maxluqotidan biror narsaga tajalliy qilsa, u Unga boʻysunadi», dedilar. Unga Nuh ibn Qays Yunus ibn Ubayddan (rivoyat qilib) mutobaat qilgan.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла ўз махлуқотидан бирор нарсага тажаллий қилса, у Унга бўйсунади», дедилар. Унга Нуҳ ибн Қайс Юнус ибн Убайддан (ривоят қилиб) мутобаат қилган.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الإِصْطَخْرِيُّ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نَوْفَلٍ , ثنا عُبَيْدُ بْنُ يَعِيشَ , ثنا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ , عَنْ جَابِرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ , قَالَ : " إِنَّ لَمَهْدِيِّنَا آيَتَيْنِ لَمْ تَكُونَا مُنْذُ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ , يَنْخَسِفُ الْقَمَرُ لأَوَّلِ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ , وَتَنْكَسِفُ الشَّمْسُ فِي النِّصْفِ مِنْهُ , وَلَمْ تَكُونَا مُنْذُ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ "

Muhammad ibn Ali aytdi: «Albatta, bizning Mahdiymiz uchun ikki alomat bor: Alloh osmonlar va yerni yaratganidan beri ular boʻlmagan. Ramazonning birinchi kechasida oy tutiladi, uning oʻrtasida esa quyosh tutiladi; Alloh osmonlar va yerni yaratganidan beri bular boʻlgan emas».Муҳаммад ибн Али айтди: «Албатта, бизнинг Маҳдиймиз учун икки аломат бор: Аллоҳ осмонлар ва ерни яратганидан бери улар бўлмаган. Рамазоннинг биринчи кечасида ой тутилади, унинг ўртасида эса қуёш тутилади; Аллоҳ осмонлар ва ерни яратганидан бери булар бўлган эмас».

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ , ثنا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ , وَمُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ , قَالا : نا ابْنُ وَهْبٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ , أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْقَاسِمِ ، حَدَّثَهُ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لا يَنْخَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلا لِحَيَاتِهِ , وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهَا فَصَلُّوا "

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, quyosh va oy Allohning oyatlaridan ikki oyatdir; ular birovning oʻlimi yoki hayoti uchun tutilmaydi. Lekin ular Allohning oyatlaridan ikkitasidir. Bas, ularni koʻrsangiz, namoz oʻqinglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир; улар бировнинг ўлими ёки ҳаёти учун тутилмайди. Лекин улар Аллоҳнинг оятларидан иккитасидир. Бас, уларни кўрсангиз, намоз ўқинглар», дедилар.