حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا أَبُو خَيْثَمَةَ ، ثنا سُفْيَانُ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَالِمٍ , عَنْ أَبِيهِ " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , وَأَبَا بَكْرٍ , وَعُمَرَ كَانُوا يَمْشُونَ أَمَامَ الْجَنَائِزِ " . حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، ثنا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى , ثنا سُفْيَانُ , مِثْلَهُ

Solim otasidan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar janozalarning oldida yurar edilar.Солим отасидан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар жанозаларнинг олдида юрар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو سَهْلِ بْنُ زِيَادٍ ، ثنا عُبَيْدٌ الْعِجْلُ , ثنا يَحْيَى بْنُ مُعَلَّى بْنِ مَنْصُورٍ , ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يَحْيَى بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ الْمَخْزُومِيُّ , حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ , عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ , عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا تُنَجِّسُوا مَوْتَاكُمْ فَإِنَّ الْمُسْلِمَ لَيْسَ بِنَجَسٍ حَيًّا وَلا مَيِّتًا "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Oʻliklaringizni najis qilmanglar; zero musulmon tirikligida ham, oʻlganida ham najis emas», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўликларингизни нажис қилманглар; зеро мусулмон тириклигида ҳам, ўлганида ҳам нажис эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الْعَلافُ , ثنا صَبَاحُ بْنُ مَرْوَانَ , ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمِ بْنِ هُرْمُزَ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , وَعُرْوَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " صَلَّى جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلامُ عَلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلامُ , كَبَّرَ عَلَيْهِ أَرْبَعًا , صَلَّى جِبْرِيلُ بِالْمَلائِكَةِ يَوْمَئِذٍ , وَدُفِنَ فِي مَسْجِدِ الْخَيْفِ , وَأُخِذَ مِنْ قِبَلَ الْقِبْلَةِ وَلُحِدَ لَهُ وَسُنِمَ قَبْرُهُ " . عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ مَتْرُوكٌ , وَرَوَاهُ أَبُو إِسْمَاعِيلَ الْمُؤَدِّبُ , عَنِ ابْنِ هُرْمُزَ , عَنْ أَبِي حَزْرَةَ , عَنْ عُرْوَةَ قَوْلَهُ بَعْضَ هَذَا الْكَلامِ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Jabroil alayhissalom Odam alayhissalomga (janoza) namozini oʻqidi va unga toʻrt takbir aytdi; oʻsha kuni Jabroil farishtalarga (imom boʻlib) namoz oʻqidi. U Masjidul-Xayfda dafn etildi, qibla tomonidan (qabrga) olindi, unga lahad qazildi va qabri doʻngaytirildi». Abdurrahmon ibn Molik ibn Migʻval matrukdir. Buni Abu Ismoil al-Muaddib Ibn Hurmuzdan, u Abu Hazradan, u Urvadan uning oʻz soʻzi sifatida — bu kalomning baʼzisini — rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Жаброил алайҳиссалом Одам алайҳиссаломга (жаноза) намозини ўқиди ва унга тўрт такбир айтди; ўша куни Жаброил фаришталарга (имом бўлиб) намоз ўқиди. У Масжидул-Хайфда дафн этилди, қибла томонидан (қабрга) олинди, унга лаҳад қазилди ва қабри дўнгайтирилди». Абдурраҳмон ибн Молик ибн Миғвал матрукдир. Буни Абу Исмоил ал-Муаддиб Ибн Ҳурмуздан, у Абу Ҳазрадан, у Урвадан унинг ўз сўзи сифатида — бу каломнинг баъзисини — ривоят қилган.

ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا الْفَضْلُ الْبَزَّازُ , ثنا أَبُو عُبَيْدَةَ الْحَدَّادُ ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ سَعْدٍ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ عُتَيٍّ , عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ , أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِنَّ الْمَلائِكَةَ صَلَّتْ عَلَى آدَمَ فَكَبَّرَتْ عَلَيْهِ أَرْبَعًا , وَقَالُوا : هَذِهِ سُنَّتُكُمْ يَا بَنِي آدَمَ " . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَيُّوبَ , ثنا دَاوُدُ بْنُ الْمُحَبَّرِ , ثنا رَحْمَةُ بْنُ مُصْعَبٍ , عَنْ عُثْمَانَ بْنِ سَعْدٍ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ عُتَيٍّ , عَنْ أُبَيٍّ بِهَذَا مَوْقُوفًا . حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، وَعُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , وَآَخَرُونَ ، قَالُوا : ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوْحٍ , نا شَبَابَةُ , ثنا خَارِجَةُ , عَنْ يُونُسَ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ عُتَيٍّ , عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ , عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta, farishtalar Odamga (janoza) namozini oʻqidilar va unga toʻrt takbir aytdilar hamda: Bu sizlarning sunnatingizdir, ey Odam bolalari, dedilar», dedilar. Buni Rahma ibn Musʼab Usmon ibn Saʼddan, u al-Hasandan, u Utayydan, u Ubaydan mavquf holda rivoyat qildi. Xorija ham Yunusdan, u al-Hasandan, u Utayydan, u Ubay ibn Kaʼbdan, u Nabiy ﷺdan buni rivoyat qildi.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, фаришталар Одамга (жаноза) намозини ўқидилар ва унга тўрт такбир айтдилар ҳамда: Бу сизларнинг суннатингиздир, эй Одам болалари, дедилар», дедилар. Буни Раҳма ибн Мусъаб Усмон ибн Саъддан, у ал-Ҳасандан, у Утаййдан, у Убайдан мавқуф ҳолда ривоят қилди. Хорижа ҳам Юнусдан, у ал-Ҳасандан, у Утаййдан, у Убай ибн Каъбдан, у Набий ﷺдан буни ривоят қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ الْقَلانِسِيُّ أَبُو جَعْفَرٍ الْمُخَرِّمِيُّ , ثنا الْهَيْثَمُ بْنُ جَمِيلٍ , ثنا مُبَارَكُ بْنُ فَضَالَةَ , عَنِ الْحَسَنِ , عَنْ أَنَسٍ , كَذَا قَالَ : قَالَ : " كَبَّرَتِ الْمَلائِكَةُ عَلَى آدَمَ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ عُمَرُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ , أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ صُهَيْبٌ عَلَى عُمَرَ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ عَلَى عَلِيٍّ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ الْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَلَى الْحَسَنِ أَرْبَعًا " . مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ هَذَا ضَعِيفٌ

Al-Hasan Anas (roziyallohu anhu)dan — shunday dedi — rivoyat qiladi: «Farishtalar Odamga toʻrt takbir aytdilar; Abu Bakr Nabiy ﷺga toʻrt takbir aytdi; Umar Abu Bakr (roziyallohu anhu)ga toʻrt takbir aytdi; Suhayb Umarga toʻrt takbir aytdi; Hasan ibn Ali Aliyga toʻrt takbir aytdi; Husayn ibn Ali Hasanga toʻrt takbir aytdi». Bu Muhammad ibn al-Valid zaifdir.Ал-Ҳасан Анас (розияллоҳу анҳу)дан — шундай деди — ривоят қилади: «Фаришталар Одамга тўрт такбир айтдилар; Абу Бакр Набий ﷺга тўрт такбир айтди; Умар Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)га тўрт такбир айтди; Суҳайб Умарга тўрт такбир айтди; Ҳасан ибн Али Алийга тўрт такбир айтди; Ҳусайн ибн Али Ҳасанга тўрт такбир айтди». Бу Муҳаммад ибн ал-Валид заифдир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ الْبُهْلُولِ ، ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ عَمْرٍو الْعَنْقَرِيُّ , ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , ثنا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ , عَنْ أَبِي الْعَنْبَسِ ، عَنْ أَبِيهِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , " أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى جِنَازَةٍ فَكَبَّرَ عَلَيْهَا أَرْبَعًا , وَسَلَّمَ تَسْلِيمَةً وَاحِدَةً "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir janozaga namoz oʻqidilar, unga toʻrt takbir aytdilar va bir marta salom berdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир жанозага намоз ўқидилар, унга тўрт такбир айтдилар ва бир марта салом бердилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ الْوَلِيدِ الْفَحَّامُ , وَيَحْيَى بْنُ زَيْدِ بْنِ يَحْيَى الْفَزَارِيُّ , قَالا : نا خُنَيْسُ بْنُ بَكْرِ بْنِ خُنَيْسٍ , ثنا الْفُرَاتُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْجَزَرِيُّ , كَذَا قَالَ الْفَحَّامُ , عَنْ مَيْمُونِ بْنِ مِهْرَانَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ آخِرُ مَا كَبَّرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْجِنَازَةِ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ عُمَرُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَلَى عُمَرَ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ عَلَى عَلِيٍّ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَ الْحُسَيْنُ عَلَى الْحَسَنِ أَرْبَعًا , وَكَبَّرَتِ الْمَلائِكَةُ عَلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلامُ أَرْبَعًا " . إِنَّمَا هُوَ فُرَاتُ بْنُ السَّائِبِ مَتْرُوكُ الْحَدِيثِ

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Nabiy ﷺning janozaga aytgan oxirgi takbirlari toʻrtta edi; Umar Abu Bakrga toʻrt takbir aytdi; Abdulloh ibn Umar Umarga toʻrt takbir aytdi; Hasan ibn Ali Aliyga toʻrt takbir aytdi; Husayn Hasanga toʻrt takbir aytdi; farishtalar esa Odam alayhissalomga toʻrt takbir aytdilar». Al-Fahhom shunday dedi. Aslida u — Furot ibn as-Soib boʻlib, matrukul-hadisdir.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Набий ﷺнинг жанозага айтган охирги такбирлари тўртта эди; Умар Абу Бакрга тўрт такбир айтди; Абдуллоҳ ибн Умар Умарга тўрт такбир айтди; Ҳасан ибн Али Алийга тўрт такбир айтди; Ҳусайн Ҳасанга тўрт такбир айтди; фаришталар эса Одам алайҳиссаломга тўрт такбир айтдилар». Ал-Фаҳҳом шундай деди. Аслида у — Фурот ибн ас-Соиб бўлиб, матрукул-ҳадисдир.

حَدَّثَنَا ابْنُ مُبَشِّرٍ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ , ثنا ابْنُ مَهْدِيٍّ , ثنا سُفْيَانُ , عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ , عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْفٍ , قَالَ : " صَلَّى ابْنُ عَبَّاسٍ عَلَى جِنَازَةٍ فَقَرَأَ بِ فَاتِحَةِ الْكِتَابِ , فَقُلْتُ لَهُ , فَقَالَ : إِنَّهُ مِنَ السُّنَّةِ , أَوْ مِنْ تَمَامِ السُّنَّةِ "

Talha ibn Abdulloh ibn Avf aytdi: Ibn Abbos bir janozaga namoz oʻqidi va Fotihatul-Kitobni oʻqidi. Men unga (bu haqda) aytdim, u esa: «Bu sunnatdandir», — yoki: «sunnatning toʻlaligidandir», — dedi.Талҳа ибн Абдуллоҳ ибн Авф айтди: Ибн Аббос бир жанозага намоз ўқиди ва Фотиҳатул-Китобни ўқиди. Мен унга (бу ҳақда) айтдим, у эса: «Бу суннатдандир», — ёки: «суннатнинг тўлалигидандир», — деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُخَرِّمِيُّ , ثنا أَبُو هِشَامٍ الْمُغِيرَةُ بْنُ سَلَمَةَ الْمَخْزُومِيُّ , ثنا وُهَيْبٌ , ثنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : " كُنَّا نُغَسِّلُ الْمَيِّتَ فَمِنَّا مَنْ يَغْتَسِلُ وَمِنَّا مَنْ لا يَغْتَسِلُ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «Biz mayyitni yuvar edik; bizdan gʻusl qiladigani ham, gʻusl qilmaydigani ham bor edi».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Биз маййитни ювар эдик; биздан ғусл қиладигани ҳам, ғусл қилмайдигани ҳам бор эди».

حَدَّثَنَا الْقَاضِي أَبُو عُمَرَ ، ثنا إِسْحَاقُ الشَّهِيدِيُّ , ثنا ابْنُ فُضَيْلٍ , ثنا أَيُّوبُ بْنُ النُّعْمَانِ , قَالَ صَلَّيْتُ خَلْفَ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ عَلَى جِنَازَةٍ فَكَبَّرَ خَمْسًا " . وَلَمْ يَرْفَعْهُ

Ayyub ibn an-Nuʼmon aytdi: Men Zayd ibn Arqamning ortida bir janozaga namoz oʻqidim, u besh takbir aytdi. (Roviy) uni marfuʼ qilmadi.Айюб ибн ан-Нуъмон айтди: Мен Зайд ибн Арқамнинг ортида бир жанозага намоз ўқидим, у беш такбир айтди. (Ровий) уни марфуъ қилмади.

حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , ثنا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ , نا ابْنُ فُضَيْلٍ , ثنا أَيُّوبُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ حَمْزَةَ , قَالَ : صَلَّيْتُ خَلْفَ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ عَلَى جِنَازَةٍ فَكَبَّرَ خَمْسًا , ثُمَّ قَالَ : " صَلَّيْتُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى جِنَازَةٍ فَكَبَّرَ خَمْسًا فَلَنْ نَدَعَهَا لأَحَدٍ "

Ayyub ibn Said ibn Hamza aytdi: Men Zayd ibn Arqamning ortida bir janozaga namoz oʻqidim, u besh takbir aytdi, soʻng: «Men Rasululloh ﷺning ortlarida bir janozaga namoz oʻqigan edim, u zot besh takbir aytgan edilar; bas, biz uni hech kim uchun tark qilmaymiz», dedi.Айюб ибн Саид ибн Ҳамза айтди: Мен Зайд ибн Арқамнинг ортида бир жанозага намоз ўқидим, у беш такбир айтди, сўнг: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида бир жанозага намоз ўқиган эдим, у зот беш такбир айтган эдилар; бас, биз уни ҳеч ким учун тарк қилмаймиз», деди.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا أَبُو هِشَامٍ ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ , عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَلْعٍ , عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ , عَنْ عَلِيٍّ " أَنَّهُ كَانَ يُكَبِّرُ عَلَى أَهْلِ بَدْرٍ سِتًّا , وَعَلَى أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ خَمْسًا , وَعَلَى سَائِرِ النَّاسِ أَرْبَعًا "

Abd Xayr Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladiki, u Badr ahliga olti, Muhammad ﷺning sahobalariga besh, boshqa odamlarga esa toʻrt takbir aytar edi.Абд Хайр Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қиладики, у Бадр аҳлига олти, Муҳаммад ﷺнинг саҳобаларига беш, бошқа одамларга эса тўрт такбир айтар эди.

حَدَّثَنَا أَبُو عُمَرَ الْقَاضِي ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ الشَّهِيدِيُّ , ثنا ابْنُ فُضَيْلٍ , نا لَيْثٌ , عَنِ الْمُرَقَّعِ , قَالَ : صَلَّيْتُ خَلْفَ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ عَلَى جِنَازَةٍ فَكَبَّرَ عَلَيْهَا خَمْسًا , وَقَالَ : " صَلَّيْتُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى جِنَازَةٍ فَكَبَّرَ خَمْسًا فَإِنِّي لا أَدَعُهَا لأَحَدٍ بَعْدَهُ "

Al-Muraqqaʼ aytdi: Men Zayd ibn Arqamning ortida bir janozaga namoz oʻqidim, u unga besh takbir aytdi va: «Men Rasululloh ﷺning ortlarida bir janozaga namoz oʻqigan edim, u zot besh takbir aytdilar; bas, men uni u zotdan keyin hech kim uchun tark qilmayman», dedi.Ал-Мураққаъ айтди: Мен Зайд ибн Арқамнинг ортида бир жанозага намоз ўқидим, у унга беш такбир айтди ва: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида бир жанозага намоз ўқиган эдим, у зот беш такбир айтдилар; бас, мен уни у зотдан кейин ҳеч ким учун тарк қилмайман», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَلِيُّ إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّفَّارُ , نا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ الْوَرَّاقُ , نَا أَبُو غَسَّانَ ، حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ الأَحْمَرُ , عَنْ يَحْيَى التَّيْمِيِّ , عَنْ عِيسَى مَوْلَى حُذَيْفَةَ , قَالَ : صَلَّيْتُ خَلْفَ مَوْلايَ وَوَلِيِّ نِعْمَتِي الْعَبْدِ الصَّالِحِ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ عَلَى جِنَازَةٍ فَكَبَّرَ خَمْسًا , فَقَالَ : " مَا وَهِمْتُ , وَلَكِنْ كَبَّرْتُ كَمَا كَبَّرَ خَلِيلِي أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ "

Huzayfaning mavlosi Iso aytdi: Men mavlom va neʼmatim egasi, solih banda Huzayfa ibn al-Yamonning ortida bir janozaga namoz oʻqidim, u besh takbir aytdi, soʻng: «Men adashmadim, balki doʻstim Abul-Qosim ﷺ takbir aytganidek takbir aytdim», dedi.Ҳузайфанинг мавлоси Исо айтди: Мен мавлом ва неъматим эгаси, солиҳ банда Ҳузайфа ибн ал-Ямоннинг ортида бир жанозага намоз ўқидим, у беш такбир айтди, сўнг: «Мен адашмадим, балки дўстим Абул-Қосим ﷺ такбир айтганидек такбир айтдим», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَزْهَرِ ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ , حَدَّثَنَا أبِي , عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ , حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ , عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ , قَالَ : " صَلَّى بِنَا سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ عَلَى جِنَازَةٍ فَلَمَّا كَبَّرَ التَّكْبِيرَةَ الأُولَى قَرَأَ بِ أُمِّ الْقُرْآنِ حَتَّى أَسْمَعَ مِنْ خَلْفِهِ , قَالَ : ثُمَّ تَابَعَ تَكْبِيرَهُ حَتَّى إِذَا بَقِيَتْ تَكْبِيرَةٌ وَاحِدَةٌ تَشَهَّدَ تَشَهُّدَ الصَّلاةِ , ثُمَّ كَبَّرَ وَانْصَرَفَ "

Ubayd ibn as-Sabboq aytdi: Sahl ibn Hunayf bizga bir janozaga namoz oʻqib berdi. Birinchi takbirni aytganida Ummul-Qurʼonni ortidagilarga eshittirib oʻqidi. Soʻng takbirlarini ketma-ket aytdi; bir takbir qolganida namozdagi tashahhud kabi tashahhud oʻqidi, soʻng takbir aytib, (namozdan) chiqdi.Убайд ибн ас-Саббоқ айтди: Саҳл ибн Ҳунайф бизга бир жанозага намоз ўқиб берди. Биринчи такбирни айтганида Уммул-Қуръонни ортидагиларга эшиттириб ўқиди. Сўнг такбирларини кетма-кет айтди; бир такбир қолганида намоздаги ташаҳҳуд каби ташаҳҳуд ўқиди, сўнг такбир айтиб, (намоздан) чиқди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ , حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ , عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عُتْبَةَ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ مِنْ جِنَازَةٍ بِالْبَقِيعِ , وَأَنَا أَجِدُ صُدَاعًا فِي رَأْسِي وَأَنَا أَقُولُ : وَارَأْسَاهُ , فَقَالَ : " بَلْ أَنَا وَارَأْسَاهُ " , ثُمَّ قَالَ : " مَا ضَرَّكِ لَوْ مِتِّ قَبْلِي فَكَفَّنْتُكِ ثُمَّ صَلَّيْتُ عَلَيْكِ وَدَفَنْتُكِ " , قَالَتْ : كَأَنِّي بِكَ وَاللَّهِ لَوْ قَدْ فَعَلْتَ ذَلِكَ , رَجَعْتَ إِلَى بَيْتِي فَعَرَّسْتَ فِيهِ بِبَعْضِ نِسَائِكَ , فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَدَى فِي وَجَعِهِ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ . حَدَّثَنَا ابْنُ الصَّوَّافِ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ , نا أَبِي زَادَ , وَقَالَ فِيهِ " فَغَسَّلْتُكِ وَكَفَّنْتُكِ " . حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ يَحْيَى الآدَمِيُّ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ الْحُنَيْنِيُّ , نا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ وَاقِدٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ , عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ بِهَا , وَقَالَ فِيهِ " فَغَسَّلْتُكِ "

Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Rasululloh ﷺ bir kuni Baqiʼdagi bir janozadan qaytdilar, men esa boshimda ogʻriq sezib: «Voy boshim!», deb turgan edim. Shunda u zot: «Balki men — voy boshim!», dedilar. Soʻng: «Mendan oldin oʻlib qolsang, senga nima ziyon boʻlardi? Men seni kafanlab, senga namoz oʻqib, seni dafn qilardim», dedilar. Men: «Allohga qasamki, sen shunday qilsang, uyimga qaytib, unda xotinlaringdan biri bilan kechani oʻtkazayotganingni koʻrib turgandekman», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ tabassum qildilar. Soʻng u zot vafot etgan ogʻriqlari boshlandi. Abdulloh ibn Ahmad otasidan ziyoda qilib rivoyat qildi va unda: «Seni yuvib, kafanlardim», deyilgan. Ahmad ibn Abdulmalik ibn Voqid ham Muhammad ibn Salamadan, u Ibn Ishoqdan shuni rivoyat qildi va unda: «Seni yuvardim», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ бир куни Бақиъдаги бир жанозадан қайтдилар, мен эса бошимда оғриқ сезиб: «Вой бошим!», деб турган эдим. Шунда у зот: «Балки мен — вой бошим!», дедилар. Сўнг: «Мендан олдин ўлиб қолсанг, сенга нима зиён бўларди? Мен сени кафанлаб, сенга намоз ўқиб, сени дафн қилардим», дедилар. Мен: «Аллоҳга қасамки, сен шундай қилсанг, уйимга қайтиб, унда хотинларингдан бири билан кечани ўтказаётганингни кўриб тургандекман», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ табассум қилдилар. Сўнг у зот вафот этган оғриқлари бошланди. Абдуллоҳ ибн Аҳмад отасидан зиёда қилиб ривоят қилди ва унда: «Сени ювиб, кафанлардим», дейилган. Аҳмад ибн Абдулмалик ибн Воқид ҳам Муҳаммад ибн Саламадан, у Ибн Ишоқдан шуни ривоят қилди ва унда: «Сени ювардим», деди.

ثنا أَحْمَدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ نَصْرٍ الْقَارِئُ , ثنا الْحَسَنُ بْنُ حَمَّادٍ سَجَّادَةُ , ثنا يَحْيَى بْنُ يَعْلَى الأَسْلَمِيُّ , ثنا يَزِيدُ بْنُ سِنَانٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , " أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى جِنَازَةٍ فَوَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى يَدِهِ الْيُسْرَى "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir janozaga namoz oʻqidilar va oʻng qoʻllarini chap qoʻllari ustiga qoʻydilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир жанозага намоз ўқидилар ва ўнг қўлларини чап қўллари устига қўйдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ الْعَطَّارُ , وَعُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , قَالا : نا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الْحَارِثِ , ثنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبَانَ الْوَرَّاقُ , ثنا يَحْيَى بْنُ يَعْلَى , عَنْ يَزِيدَ بْنِ سِنَانٍ , عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ سَعِيدٍ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى الْجِنَازَةَ رَفَعَ يَدَيْهِ فِي أَوَّلِ تَكْبِيرَةٍ , ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى الْيُسْرَى "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ janoza namozini oʻqiganlarida, birinchi takbirda ikki qoʻllarini koʻtarar, soʻng oʻng qoʻllarini chap qoʻllari ustiga qoʻyar edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ жаноза намозини ўқиганларида, биринчи такбирда икки қўлларини кўтарар, сўнг ўнг қўлларини чап қўллари устига қўяр эдилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ جَرِيرِ بْنِ جَبَلَةَ , ثنا الْحَجَّاجُ بْنُ نُصَيْرٍ , عَنِ الْفَضْلِ بْنِ السَّكَنِ , حَدَّثَنِي هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ , ثنا مَعْمَرٌ , عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ عَلَى الْجِنَازَةِ فِي أَوَّلِ تَكْبِيرَةٍ ثُمَّ لا يَعُودُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ janozada birinchi takbirda ikki qoʻllarini koʻtarar, soʻng qaytarib koʻtarmas edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ жанозада биринчи такбирда икки қўлларини кўтарар, сўнг қайтариб кўтармас эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَمْدَوَيْهِ ، ثنا مَحْمُودُ بْنُ آدَمَ , ثنا سُفْيَانُ , عَنْ عَمْرٍو , " أَنَّ امْرَأَةً نَصْرَانِيَّةً مَاتَتْ وَفِي بَطْنِهَا وَلَدٌ مُسْلِمٌ , فَأَمَرَ عُمَرُ أَنْ تُدْفَنَ مَعَ الْمُسْلِمِينَ مِنْ أَجْلِ وَلَدِهَا "

Amrdan rivoyat qilinadi: Bir nasroniy ayol vafot etdi, uning qornida musulmon bola bor edi. Shunda Umar uni bolasi sababli musulmonlar bilan birga dafn qilishga buyurdi.Амрдан ривоят қилинади: Бир насроний аёл вафот этди, унинг қорнида мусулмон бола бор эди. Шунда Умар уни боласи сабабли мусулмонлар билан бирга дафн қилишга буюрди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي حَامِدٍ ، ثنا أَبُو بَكْرٍ الرَّمَادِيُّ ، ثنا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ ، ثنا الْعَلاءُ بْنُ صَالِحٍ , عَنْ أَبِي سَلْمَانَ , قَالَ : " صَلَّى زَيْدُ بْنُ أَرْقَمَ عَلَى جِنَازَةٍ فَكَبَّرَ خَمْسًا , فَلَمَّا سَلَّمَ قُلْنَا لَهُ : وُهِمْتَ أَمْ عَمْدًا ؟ قَالَ : بَلْ عَمْدًا , إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّيهَا "

Abu Salmon aytdi: Zayd ibn Arqam bir janozaga namoz oʻqib, besh marta takbir aytdi. Salom bergach, biz unga: «Adashdingmi yoki qasddanmi?», dedik. U: «Balki qasddan. Albatta Nabiy ﷺ uni shunday oʻqir edilar», dedi.Абу Салмон айтди: Зайд ибн Арқам бир жанозага намоз ўқиб, беш марта такбир айтди. Салом бергач, биз унга: «Адашдингми ёки қасдданми?», дедик. У: «Балки қасддан. Албатта Набий ﷺ уни шундай ўқир эдилар», деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدٍ الْحَافِظُ ، ثنا عَلِيُّ بْنُ سَهْلِ بْنِ الْمُغِيرَةِ , حَدَّثَنِي أَبِي , حَدَّثَنَا أَبُو مَعْشَرٍ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ الْقُرَظِيِّ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : جَاءَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : إِنَّ أُمَّهُ تُوُفِّيَتْ وَهِيَ نَصْرَانِيَّةٌ وَهُوَ يُحِبُّ أَنْ يَحْضُرَهَا , فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " ارْكَبْ دَابَّتَكَ وَسِرْ أَمَامَهَا , فَإِنَّكَ إِذَا كُنْتَ أَمَامَهَا لَمْ تَكُنْ مَعَهَا " . أَبُو مَعْشَرٍ ضَعِيفٌ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi: Sobit ibn Qays ibn Shammos Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib, onasi nasroniy holida vafot etganini va u onasining (janozasida) hozir boʻlishni yaxshi koʻrishini aytdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Ulovingga min va uning oldida yur, chunki sen uning oldida boʻlsang, u bilan birga boʻlmaysan», dedilar. Abu Maʼshar zaifdir.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди: Собит ибн Қайс ибн Шаммос Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб, онаси насроний ҳолида вафот этганини ва у онасининг (жанозасида) ҳозир бўлишни яхши кўришини айтди. Шунда Набий ﷺ: «Уловингга мин ва унинг олдида юр, чунки сен унинг олдида бўлсанг, у билан бирга бўлмайсан», дедилар. Абу Маъшар заифдир.

حَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُخَرِّمِيُّ , وَعَلِيُّ بْنُ سَهْلِ بْنِ الْمُغِيرَةِ وَاللَّفْظُ لَهُ , قَالا : نا عَلِيُّ بْنُ حَفْصٍ الْمَدَائِنِيُّ , ثنا الْقَاسِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْعُمَرِيُّ , عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ , عَنْ أَبِيهِ , قَالَ : " رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ دُفِنَ عُثْمَانُ بْنُ مَظْعُونٍ , صَلَّى عَلَيْهِ وَكَبَّرَ عَلَيْهِ أَرْبَعًا , وَحَثَى عَلَى قَبْرِهِ بِيَدِهِ ثَلاثَ حَثَيَاتٍ مِنَ التُّرَابِ وَهُوَ قَائِمٌ عِنْدَ رَأْسِهِ "

Omir ibn Rabiʼa (roziyallohu anhu) aytdi: Usmon ibn Mazʼun dafn qilinganida men Nabiy ﷺni koʻrdim: u zot unga namoz oʻqidilar, unga toʻrt takbir aytdilar va boshi tomonida turgan holda qabriga qoʻllari bilan uch hovuch tuproq sochdilar.Омир ибн Рабиъа (розияллоҳу анҳу) айтди: Усмон ибн Мазъун дафн қилинганида мен Набий ﷺни кўрдим: у зот унга намоз ўқидилар, унга тўрт такбир айтдилар ва боши томонида турган ҳолда қабрига қўллари билан уч ҳовуч тупроқ сочдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ نُوحٍ ، ثنا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ , ثنا الْمُحَارِبِيُّ ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ , عَنْ جَابِرٍ , عَنِ الشَّعْبِيِّ ، عَنْ مَسْرُوقٍ , قَالَ : " صَلَّى عُمَرُ عَلَى بَعْضِ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ : لأُصَلِّيَنَّ عَلَيْهَا مثل آخِرِ صَلاةٍ صَلاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى مِثْلِهَا , فَكَبَّرَ عَلَيْهَا أَرْبَعًا "

Masruq aytdi: Umar Nabiy ﷺning ayollaridan biriga namoz oʻqidi. Men uning: «Albatta men unga Rasululloh ﷺ shunga oʻxshash (ayolga) oʻqigan oxirgi namozlari kabi namoz oʻqiyman», deganini eshitdim. Soʻng unga toʻrt takbir aytdi.Масруқ айтди: Умар Набий ﷺнинг аёлларидан бирига намоз ўқиди. Мен унинг: «Албатта мен унга Расулуллоҳ ﷺ шунга ўхшаш (аёлга) ўқиган охирги намозлари каби намоз ўқийман», деганини эшитдим. Сўнг унга тўрт такбир айтди.

ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ وَرْدَانَ , وَالْقَوَارِيرِيُّ , قَالا : نا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ , ثنا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي شَيْءٍ مِنَ الدُّعَاءِ إِلا فِي الاسْتِسْقَاءِ , فَإِنَّهُ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ إِبْطَيْهِ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ istisqodan boshqa hech bir duoda ikki qoʻllarini koʻtarmas edilar. Istisqoda esa qoʻltiqlarining oqligi koʻringuncha qoʻllarini koʻtarardilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ истисқодан бошқа ҳеч бир дуода икки қўлларини кўтармас эдилар. Истисқода эса қўлтиқларининг оқлиги кўрингунча қўлларини кўтарардилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ ، ثنا أَبُو شَيْبَةَ ، ثنا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ , ثنا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلالٍ , عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَيْسَ عَلَيْكُمْ فِي مَيِّتِكُمْ غُسْلٌ إِذَا غَسَّلْتُمُوهُ , وَإِنَّ مَيِّتَكُمْ لَيْسَ بِنَجَسٍ حَسْبُكُمْ أَنْ تَغْسِلُوا أَيْدِيَكُمْ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Mayyitingizni yuvsangiz, sizlarga gʻusl (vojib) emas. Albatta mayyitingiz najas emas; qoʻllaringizni yuvishingiz sizlarga kifoya», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Маййитингизни ювсангиз, сизларга ғусл (вожиб) эмас. Албатта маййитингиз нажас эмас; қўлларингизни ювишингиз сизларга кифоя», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ أَبُو هِشَامٍ , وَأَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ . ح وَحَدَّثَنَا الْقَاضِي الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , ثنا أَبُو هِشَامٍ الرِّفَاعِيُّ ، قَالا : حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ , ثنا الشَّيْبَانِيُّ ، عَنِ الشَّعْبِيِّ , " أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِقَبْرٍ دُفِنَ حَدِيثًا , فَصَلَّى عَلَيْهِ وَكَبَّرَ أَرْبَعًا " . قُلْتُ : مَنْ حَدَّثَكَ ؟ قَالَ : " الثِّقَةُ " , مَنْ شَهِدَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ

Shaʼbiydan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ yaqinda dafn qilingan bir qabr yonidan oʻtdilar, unga namoz oʻqidilar va toʻrt takbir aytdilar. (Shayboniy) aytdi: Men: «Senga kim rivoyat qildi?», dedim. U: «Ishonchli kishi — unda hozir boʻlgan Abdulloh ibn Abbos», dedi.Шаъбийдан ривоят қилинадики, Набий ﷺ яқинда дафн қилинган бир қабр ёнидан ўтдилар, унга намоз ўқидилар ва тўрт такбир айтдилар. (Шайбоний) айтди: Мен: «Сенга ким ривоят қилди?», дедим. У: «Ишончли киши — унда ҳозир бўлган Абдуллоҳ ибн Аббос», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، وَإِسْمَاعِيلُ الْوَرَّاقُ ، قَالا : ثنا مُحَمَّدُ بْنُ حَسَّانَ الأَزْرَقُ , ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ , عَنْ أَبِي عَوَانَةَ ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ ، عَنِ الشَّعْبِيِّ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى قَبْرٍ مَنْبُوذٍ , فَكَبَّرَ عَلَيْهِ أَرْبَعًا " . وَكَذَلِكَ رَوَاهُ مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , عَنْ شُعْبَةَ , وَأَبُو حُذَيْفَةَ ، عَنْ زَائِدَةَ , وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ , عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ . وتَابَعَهُمْ مَنْصُورُ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ , وَعَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ , كُلُّهُمْ قَالَ : كَبَّرَ أَرْبَعًا

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ chetga tashlangan bir qabrga namoz oʻqidilar va unga toʻrt takbir aytdilar. Buni Muslim ibn Ibrohim Shuʼbadan, Abu Huzayfa Zoidadan, Abdulloh ibn Jaʼfar Abu Muoviyadan, u Shayboniydan shunday rivoyat qilgan. Mansur ibn Abul-Asvad va Abdulvohid ibn Ziyod ham Shayboniydan rivoyat qilib, ularga mutobaat qildilar; barchasi: toʻrt takbir aytdilar, dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ четга ташланган бир қабрга намоз ўқидилар ва унга тўрт такбир айтдилар. Буни Муслим ибн Иброҳим Шуъбадан, Абу Ҳузайфа Зоидадан, Абдуллоҳ ибн Жаъфар Абу Муовиядан, у Шайбонийдан шундай ривоят қилган. Мансур ибн Абул-Асвад ва Абдулвоҳид ибн Зиёд ҳам Шайбонийдан ривоят қилиб, уларга мутобаат қилдилар; барчаси: тўрт такбир айтдилар, деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ الْبُهْلُولِ , ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ عَمْرٍو الْعَنْقَرِيُّ , ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ , ثنا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ , عَنْ أَبِي الْعَنْبَسِ ، عَنْ أَبِيهِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , " أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى جِنَازَةٍ فَكَبَّرَ عَلَيْهَا أَرْبَعًا , وَسَلَّمَ تَسْلِيمَةً وَاحِدَةً "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir janozaga namoz oʻqib, unga toʻrt takbir aytdilar va bir marta salom berdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир жанозага намоз ўқиб, унга тўрт такбир айтдилар ва бир марта салом бердилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا عَلِيُّ بْنُ مُسْلِمٍ , وَزَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ , قَالا : نا أَبُو دَاوُدَ ، ثنا أَبُو عَامِرٍ الْخَزَّازُ صَالِحُ بْنُ رُسْتُمَ ، عَنْ ثَابِتٍ , عَنْ أَنَسٍ , أَنَّ رَجُلا كَانَ يُنَظِّفُ الْمَسْجِدَ فَمَاتَ فَدُفِنَ لَيْلا , فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَهُ , فَقَالَ : " انْطَلِقُوا إِلَى قَبْرِهِ " , فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقُوا إِلَى قَبْرِهِ , فَقَالَ : " إِنَّ هَذِهِ الْقُبُورَ مُمْتَلِئَةٌ عَلَى أَهْلِهَا ظُلْمَةً , وَإِنَّ اللَّهَ يُنَوِّرُهَا بِصَلاتِي عَلَيْهَا " , فَأَتَى الْقَبْرَ فَصَلَّى عَلَيْهِ . وَهَذَا لَفْظُ عَلِيِّ بْنِ مُسْلِمٍ

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi masjidni tozalab turar edi. U vafot etdi va kechasi dafn qilindi. Soʻng Nabiy ﷺning huzurlariga kelib, buni xabar qilishdi. U zot: «Uning qabriga boringlar», dedilar. Soʻng u zot ham, ular ham uning qabriga bordilar. U zot: «Albatta bu qabrlar ahliga zulmat bilan toʻladir, Alloh esa mening ularga oʻqigan namozim bilan ularni nurlantiradi», dedilar. Soʻng qabrga kelib, unga namoz oʻqidilar. Bu Ali ibn Muslimning lafzidir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши масжидни тозалаб турар эди. У вафот этди ва кечаси дафн қилинди. Сўнг Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб, буни хабар қилишди. У зот: «Унинг қабрига боринглар», дедилар. Сўнг у зот ҳам, улар ҳам унинг қабрига бордилар. У зот: «Албатта бу қабрлар аҳлига зулмат билан тўладир, Аллоҳ эса менинг уларга ўқиган намозим билан уларни нурлантиради», дедилар. Сўнг қабрга келиб, унга намоз ўқидилар. Бу Али ибн Муслимнинг лафзидир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْفَقِيهُ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ , ثنا شُعْبَةُ . ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ , قَالَ : رَأَيْتُ فِي كِتَابِ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ , ثنا شُعْبَةُ . ح وَحَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ هَانِئٍ , وَزُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ , قَالا : نا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ , ثنا شُعْبَةُ , عَنْ حَبِيبِ بْنِ الشَّهِيدِ , عَنْ ثَابِتٍ , عَنْ أَنَسٍ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى قَبْرٍ بَعْدَمَا دُفِنَ " . هَذَا لَفْظُ ابْنِ هَانِئٍ , وَقَالَ زُهَيْرٌ : " صَلَّى عَلَى قَبْرِ امْرَأَةٍ بَعْدَمَا دُفِنَتْ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dafn qilingandan keyin qabrga (janoza) namozini oʻqidilar. Bu Ibn Honiʼning lafzidir. Zuhayr esa: «Dafn qilingandan keyin bir ayolning qabriga namoz oʻqidilar», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дафн қилингандан кейин қабрга (жаноза) намозини ўқидилар. Бу Ибн Ҳониънинг лафзидир. Зуҳайр эса: «Дафн қилингандан кейин бир аёлнинг қабрига намоз ўқидилар», деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ . ح وَحَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ , ثنا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الصَّفَّارُ . ح وَحَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْمَحَامِلِيُّ , ثنا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ الْجَوَابِيُّ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْحَسَّانِيُّ , وَالْعَلاءُ بْنُ سَالِمٍ , وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ الدَّقِيقِيُّ , قَالُوا : حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ , ثنا شَرِيكٌ , عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيِّ ، عَنِ الشَّعْبِيِّ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : أَبْصَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْرًا حَدِيثًا , فَقَالَ : " أَلا آذَنْتُمُونِي بِهَذَا ؟ " ، قَالُوا : كُنْتَ نَائِمًا فَكَرِهْنَا أَنْ نُوقِظَكَ , فَقَامَ فَصَلَّى عَلَيْهِ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ . وَقَدْ زَادَ بَعْضُهُمُ الْكَلِمَةَ وَالشَّيْءَ , وَالْمَعْنَى وَاحِدٌ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ yangi bir qabrni koʻrib qoldilar va: «Menga buni xabar qilmadingizmi?», dedilar. Ular: «Siz uxlayotgan edingiz, sizni uygʻotishni yoqtirmadik», dedilar. Shunda u zot turib, unga namoz oʻqidilar. Men u zotning chap tomonlarida turgan edim, u zot meni oʻng tomonlariga oʻtkazdilar. Ularning baʼzilari (rivoyatda) bir soʻz va biror narsa ziyoda qilgan, maʼnosi esa bitta.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ янги бир қабрни кўриб қолдилар ва: «Менга буни хабар қилмадингизми?», дедилар. Улар: «Сиз ухлаётган эдингиз, сизни уйғотишни ёқтирмадик», дедилар. Шунда у зот туриб, унга намоз ўқидилар. Мен у зотнинг чап томонларида турган эдим, у зот мени ўнг томонларига ўтказдилар. Уларнинг баъзилари (ривоятда) бир сўз ва бирор нарса зиёда қилган, маъноси эса битта.

حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , وَالْقَاضِي الْحُسَيْنُ الْمَحَامِلِيُّ , قَالا : نا الْحَسَنُ بْنُ يُونُسَ الزَّيَّاتُ , ثنا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ , ثنا هُرَيْمُ بْنُ سُفْيَانَ , عَنِ الشَّيْبَانِيِّ ، عَنِ الشَّعْبِيِّ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى مَيِّتٍ بَعْدَ مَوْتِهِ بِثَلاثٍ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir mayyitga uning oʻlimidan uch (kun) keyin namoz oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир маййитга унинг ўлимидан уч (кун) кейин намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , نا بِشْرُ بْنُ آدَمَ , ثنا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ سُفْيَانَ , عَنِ الشَّيْبَانِيِّ ، عَنِ الشَّعْبِيِّ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى عَلَى قَبْرٍ بَعْدَ شَهْرٍ " . تَفَرَّدَ بِهِ بِشْرُ بْنُ آدَمَ , وَخَالَفَهُ غَيْرُهُ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir qabrga bir oydan keyin namoz oʻqidilar. Buni yolgʻiz Bishr ibn Odam rivoyat qilgan, Abu Osimdan rivoyat qilishda boshqalar unga xolif boʻlgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир қабрга бир ойдан кейин намоз ўқидилар. Буни ёлғиз Бишр ибн Одам ривоят қилган, Абу Осимдан ривоят қилишда бошқалар унга холиф бўлган.

حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , ثنا بُنْدَارٌ , ثنا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ , عَنْ شُعْبَةَ , عَنْ حُصَيْنٍ , عَنْ أَبِي مَالِكٍ , قَالَ : " كَانَ يُجَاءُ بِقَتْلَى أُحُدٍ تِسْعَةٌ وَحَمْزَةُ عَاشِرُهُمْ فَيُصَلِّي عَلَيْهِمُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , ثُمَّ يُدْفَنُونَ تِسْعَةً وَيَدَعُونَ حَمْزَةَ , وَيُجَاءُ بِتِسْعَةٍ وَحَمْزَةُ عَاشِرُهُمْ , فَيُصَلِّي عَلَيْهِمْ فَيَرْفَعُونَ التِّسْعَةَ وَيَدَعُونَ حَمْزَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ "

Abu Molik aytdi: Uhud qatllari toʻqqiztadan, Hamza esa ularning oʻninchisi qilib keltirilar, Nabiy ﷺ ularga namoz oʻqir edilar. Soʻng toʻqqiztasi dafn qilinar, Hamzani esa qoldirar edilar. Yana toʻqqiztasi keltirilar, Hamza ularning oʻninchisi boʻlar, u zot ularga namoz oʻqir, soʻng toʻqqiztasini koʻtarib, Hamzani (roziyallohu anhu) qoldirar edilar.Абу Молик айтди: Уҳуд қатллари тўққизтадан, Ҳамза эса уларнинг ўнинчиси қилиб келтирилар, Набий ﷺ уларга намоз ўқир эдилар. Сўнг тўққизтаси дафн қилинар, Ҳамзани эса қолдирар эдилар. Яна тўққизтаси келтирилар, Ҳамза уларнинг ўнинчиси бўлар, у зот уларга намоз ўқир, сўнг тўққизтасини кўтариб, Ҳамзани (розияллоҳу анҳу) қолдирар эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ قَطَنٍ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ مَنْصُورٍ , ثنا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ , ثنا ابْنُ الْمُبَارَكِ , عَنْ حَيْوَةَ , وَابْنِ لَهِيعَةَ , عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ , عَنْ أَبِي الْخَيْرِ ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ , قَالَ : " صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى قَتْلَى أُحُدٍ بَعْدَ ثَمَانِ سِنِينَ "

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ Uhud shahidlariga sakkiz yildan keyin (janoza) namozi oʻqidilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Уҳуд шаҳидларига саккиз йилдан кейин (жаноза) намози ўқидилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ , نا بِشْرٌ , وَمَطَرٌ , قَالا : نا سُفْيَانُ , عَنْ جَعْفَرٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ , قَالَ : لَمَّا جَاءَ نَعْيُ جَعْفَرٍ ، قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " اصْنَعُوا لآلِ جَعْفَرٍ طَعَامًا فَإِنَّهُ قَدْ أَتَاهُمْ مَا يَشْغَلُهُمْ , أَوْ أَمْرٌ يَشْغَلُهُمْ "

Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo) aytdi: Jaʼfarning oʻlimi xabari kelganida, Nabiy ﷺ: «Jaʼfarning ahliga taom tayyorlanglar, chunki ularga oʻzlarini band qiladigan (musibat) — yoki ularni band qiladigan bir ish — yetdi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Жаъфарнинг ўлими хабари келганида, Набий ﷺ: «Жаъфарнинг аҳлига таом тайёрланглар, чунки уларга ўзларини банд қиладиган (мусибат) — ёки уларни банд қиладиган бир иш — етди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْبَاقِي بْنُ قَانِعٍ ، نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ حَنْبَلٍ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَنْدَلٍ , نا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نَافِعٍ الْمَدَنِيُّ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى , عَنْ عَوْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ , عَنْ أُمِّهِ , عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ عُمَيْسٍ " أَنَّ فَاطِمَةَ أَوْصَتْ أَنْ يُغَسِّلَهَا زَوْجُهَا عَلِيٌّ وَأَسْمَاءُ , فَغَسَّلاهَا "

Asmo bint Umays (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Fotima oʻzini eri Ali bilan Asmo yuvishini vasiyat qildi, ular ikkisi uni yuvdilar.Асмо бинт Умайс (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Фотима ўзини эри Али билан Асмо ювишини васият қилди, улар иккиси уни ювдилар.

حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، نا خَلادُ بْنُ أَسْلَمَ , نا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ , نا ابْنُ جُرَيْجٍ , عَنْ نَافِعٍ " أَنَّ ابْنَ عُمَرَ صَلَّى عَلَى سَبْعِ جَنَائِزَ رِجَالٍ وَنِسَاءٍ , فَجَعَلَ الرِّجَالَ مِمَّا يَلِيهِ وَالنِّسَاءَ مِمَّا يَلِي الْقِبْلَةَ , وَصَفَّهُمْ صَفًّا وَاحِدًا , وَقَالَ : وَوَضَعَ جِنَازَةَ أُمِّ كُلْثُومٍ بِنْتِ عَلِيٍّ امْرَأَةِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ , وَابْنٍ يُقَالُ لَهُ : زَيْدُ بْنُ عُمَرَ , وَالإِمَامُ يَوْمَئِذٍ سَعِيدُ بْنُ الْعَاصِ ، وَفِي النَّاسِ يَوْمَئِذٍ ابْنُ عَبَّاسٍ , وَأَبُو هُرَيْرَةَ , وَأَبُو سَعِيدٍ , وَأَبُو قَتَادَةَ , فَقُلْتُ : مَا هَذَا ؟ قَالُوا : السُّنَّةُ "

Nofiʼdan rivoyat qilinadiki, Ibn Umar yettita janozaga — erkaklar va ayollarga — namoz oʻqidi. Erkaklarni oʻziga yaqin, ayollarni esa qibla tomonda qoʻydi va ularni bitta saf qilib tizdi. (Nofiʼ) aytdi: U Umar ibn Xattobning xotini, Alining qizi Umm Kulsumning janozasini va Zayd ibn Umar deb ataladigan bir oʻgʻilning janozasini qoʻydi. Oʻsha kuni imom Said ibn Os edi, odamlar orasida esa Ibn Abbos, Abu Hurayra, Abu Said va Abu Qatoda bor edi. Men: «Bu nima?», dedim. Ular: «Sunnat», dedilar.Нофиъдан ривоят қилинадики, Ибн Умар еттита жанозага — эркаклар ва аёлларга — намоз ўқиди. Эркакларни ўзига яқин, аёлларни эса қибла томонда қўйди ва уларни битта саф қилиб тизди. (Нофиъ) айтди: У Умар ибн Хаттобнинг хотини, Алининг қизи Умм Кулсумнинг жанозасини ва Зайд ибн Умар деб аталадиган бир ўғилнинг жанозасини қўйди. Ўша куни имом Саид ибн Ос эди, одамлар орасида эса Ибн Аббос, Абу Ҳурайра, Абу Саид ва Абу Қатода бор эди. Мен: «Бу нима?», дедим. Улар: «Суннат», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِشْكَابَ , حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ , ثنا يُونُسُ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ , عَنْ عِتْبَانَ بْنِ مَالِكٍ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى فِي بَيْتِهِ سَاعَةَ الضُّحَى فَقَامُوا وَرَاءَهُ فَصَلُّوا "

Itbon ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ uning uyida chosht paytida namoz oʻqidilar, ular esa u zotning ortida turib namoz oʻqidilar.Итбон ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ унинг уйида чошт пайтида намоз ўқидилар, улар эса у зотнинг ортида туриб намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ , ثنا حَكَّامُ بْنُ سَلْمٍ , عَنْ عَنْبَسَةَ , عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي , فَإِذَا اسْتَفْتَحَ إِنْسَانٌ الْبَابَ فَتَحَ لَهُ مَا كَانَ فِي قِبْلَتِهِ , أَوْ عَنْ يَمِينِهِ أَوْ عَنْ يَسَارِهِ , وَلا يَسْتَدْبِرُ الْقِبْلَةَ "

Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Rasululloh ﷺ namoz oʻqir edilar. Biror kishi eshikni ochishni soʻrasa, u zot — qiblalarida yoki oʻng tomonlarida, yoki chap tomonlarida boʻlsa — unga ochib berar va qiblaga orqa oʻgirmas edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқир эдилар. Бирор киши эшикни очишни сўраса, у зот — қиблаларида ёки ўнг томонларида, ёки чап томонларида бўлса — унга очиб берар ва қиблага орқа ўгирмас эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الأَشْعَثِ ، ثنا عَمِّي , ثنا مُسَدَّدٌ , ثنا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ , عَنْ بُرْدٍ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي وَالْبَابُ عَلَيْهِ مُغْلَقٌ فَجِئْتُ فَاسْتَفْتَحْتُ , فَمَشَى فَفَتَحَ لِي , ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مُصَلاهُ " , وَذَكَرَتْ أَنَّ الْبَابَ كَانَ فِي الْقِبْلَةِ

Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Rasululloh ﷺ eshik yopiq holda namoz oʻqiyotgan edilar. Men kelib, (eshikni ochishni) soʻradim. U zot yurib borib, menga ochdilar, soʻng namozgohlariga qaytdilar. (Oisha) eshik qibla tomonda edi, deb zikr qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ эшик ёпиқ ҳолда намоз ўқиётган эдилар. Мен келиб, (эшикни очишни) сўрадим. У зот юриб бориб, менга очдилар, сўнг намозгоҳларига қайтдилар. (Оиша) эшик қибла томонда эди, деб зикр қилди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ , ثنا عَمِّي , وَشَاذَانُ , قَالا : نا حَجَّاجٌ , ثنا حَمَّادٌ , عَنْ بُرْدٍ أَبِي الْعَلاءِ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ , عَنْ عَائِشَةَ , قَالَتْ : " اسْتَفْتَحْتُ الْبَابَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ يُصَلِّي , فَمَشَى عَنْ يَمِينِهِ أَوْ عَنْ شِمَالِهِ فَفَتَحَ لِي , ثُمَّ عَادَ إِلَى مَقَامِهِ "

Oisha (roziyallohu anho) aytadilar: Men eshikni ochishni soʻradim, Rasululloh ﷺ esa turib namoz oʻqiyotgan edilar. U zot oʻng tomonlariga yoki chap tomonlariga yurib, menga ochdilar, soʻng turgan joylariga qaytdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтадилар: Мен эшикни очишни сўрадим, Расулуллоҳ ﷺ эса туриб намоз ўқиётган эдилар. У зот ўнг томонларига ёки чап томонларига юриб, менга очдилар, сўнг турган жойларига қайтдилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عِيسَى بْنِ السُّكَيْنِ ، ثنا إِسْحَاقُ بْنُ زُرَيْقٍ , ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ خَالِدٍ , ثنا سُفْيَانُ , عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ , عَنْ عَلِيٍّ , قَالَ : قُلْنَا لِعَلِيٍّ حَدِّثْنَا عَنْ تَطَوُّعِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : وَمَنْ يُطِيقُهُ , قُلْنَا : حَدِّثْنَا بِهِ نُطِيقُ مِنْهُ مَا أَطَقْنَا , قَالَ : " كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُمْهِلُ فَإِذَا ارْتَفَعَتِ الشَّمْسُ وَطَلَعَتْ فَكَانَتْ مِقْدَارُهَا مِنَ الْعَصْرِ مِنْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ يَفْصِلُ فِيهِنَّ بِالسَّلامِ عَلَى الْمَلائِكَةِ الْمُقَرَّبِينَ وَالنَّبِيِّينَ وَمَنْ تَبِعَهُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُسْلِمِينَ , ثُمَّ يُمْهِلُ حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الضُّحَى فَكَانَ مِقْدَارُهَا مِنَ الظُّهْرِ قِبَلَ الْمَشْرِقِ صَلَّى أَرْبَعًا يَفْصِلُ فِيهِنَّ مثل الْقَوْلِ الأَوَّلِ , ثُمَّ يُمْهِلُ فَإِذَا زَالَتِ الشَّمْسُ قَامَ فَصَلَّى أَرْبَعًا يَفْصِلُ فِيهَا بِالتَّسْلِيمِ عَلَى الْمَلائِكَةِ الْمُقَرَّبِينَ وَالنَّبِيِّينَ وَمَنْ تَبِعَهُمْ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُسْلِمِينَ , ثُمَّ يُصَلِّي بَعْدَ الظُّهْرِ رَكْعَتَيْنِ يَفْصِلُ بِمِثْلِ ذَلِكَ , ثُمَّ يُصَلِّي قَبْلَ الْعَصْرِ أَرْبَعًا يَفْصِلُ بِمِثْلِ ذَلِكَ "

Osim ibn Zamra aytdi: Biz Aliga: «Bizga Rasululloh ﷺning nafl namozlari haqida gapirib bering», dedik. U: «Kim unga toqat qila oladi?», dedi. Biz: «Bizga aytib bering, undan qoʻlimizdan kelganicha bajaramiz», dedik. U dedi: Nabiy ﷺ kutar edilar; quyosh koʻtarilib chiqqach, uning mashriq tomonidagi miqdori asr (paytidagi) miqdoricha boʻlganda, ikki rakat namoz oʻqir, ularning orasini muqarrab farishtalarga, paygʻambarlarga va ularga ergashgan moʻminlar bilan musulmonlarga salom aytish bilan ajratar edilar. Soʻng kutar, chosht koʻtarilib, uning mashriq tomonidagi miqdori peshin (paytidagi) miqdoricha boʻlganda, toʻrt rakat oʻqir va ularning orasini avvalgi soʻz kabi ajratar edilar. Soʻng kutar, quyosh ogʻganda turib, toʻrt rakat oʻqir, ularning orasini muqarrab farishtalarga, paygʻambarlarga va ularga ergashgan moʻminlar bilan musulmonlarga salom aytish bilan ajratar edilar. Soʻng peshindan keyin ikki rakat oʻqib, shunga oʻxshash ajratar, keyin asrdan oldin toʻrt rakat oʻqib, shunga oʻxshash ajratar edilar.Осим ибн Замра айтди: Биз Алига: «Бизга Расулуллоҳ ﷺнинг нафл намозлари ҳақида гапириб беринг», дедик. У: «Ким унга тоқат қила олади?», деди. Биз: «Бизга айтиб беринг, ундан қўлимиздан келганича бажарамиз», дедик. У деди: Набий ﷺ кутар эдилар; қуёш кўтарилиб чиққач, унинг машриқ томонидаги миқдори аср (пайтидаги) миқдорича бўлганда, икки ракат намоз ўқир, уларнинг орасини муқарраб фаришталарга, пайғамбарларга ва уларга эргашган мўминлар билан мусулмонларга салом айтиш билан ажратар эдилар. Сўнг кутар, чошт кўтарилиб, унинг машриқ томонидаги миқдори пешин (пайтидаги) миқдорича бўлганда, тўрт ракат ўқир ва уларнинг орасини аввалги сўз каби ажратар эдилар. Сўнг кутар, қуёш оғганда туриб, тўрт ракат ўқир, уларнинг орасини муқарраб фаришталарга, пайғамбарларга ва уларга эргашган мўминлар билан мусулмонларга салом айтиш билан ажратар эдилар. Сўнг пешиндан кейин икки ракат ўқиб, шунга ўхшаш ажратар, кейин асрдан олдин тўрт ракат ўқиб, шунга ўхшаш ажратар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ أَبِي حَيَّةَ ، ثنا عِيسَى بْنُ يُوسُفَ بْنِ الطَّبَّاعِ , ثنا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ ، ثنا أَبُو إِسْحَاقَ ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ , قَالَ : سَأَلْنَا عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ صَلاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : وَمَنْ يُطِيقُ ذَلِكَ ؟ قُلْنَا : مَا أَطَقْنَا , قَالَ : " كَانَ يُمْهِلُ حَتَّى إِذَا كَانَتِ الشَّمْسُ مِنْ مَطْلِعِهَا قَدْرَ مَغْرِبِهَا صَلاةَ الْعَصْرِ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ , ثُمَّ يُمْهِلُ حَتَّى إِذَا كَانَتِ الشَّمْسُ مِنْ مَطْلِعِهَا قَدْرَ مَغْرِبِهَا صَلاةَ الظُّهْرِ صَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ , ثُمَّ يُصَلِّي بَعْدَ الزَّوَالِ أَرْبَعًا وَبَعْدَ الظُّهْرِ رَكْعَتَيْنِ وَقَبْلَ الْعَصْرِ أَرْبَعًا "

Osim ibn Zamra aytdi: Biz Ali (roziyallohu anhu)dan Rasululloh ﷺning namozlari haqida soʻradik. U: «Kim bunga toqat qila oladi?», dedi. Biz: «Qoʻlimizdan kelganicha (qilamiz)», dedik. U dedi: U zot kutar edilar; quyosh chiqish tomonidan, asr namozi (paytida) botish tomonidan boʻlgani miqdoricha (koʻtarilganda) ikki rakat oʻqir edilar. Soʻng kutar, quyosh chiqish tomonidan, peshin namozi (paytida) botish tomonidan boʻlgani miqdoricha (koʻtarilganda) toʻrt rakat oʻqir edilar. Soʻng zavoldan keyin toʻrt rakat, peshindan keyin ikki rakat va asrdan oldin toʻrt rakat oʻqir edilar.Осим ибн Замра айтди: Биз Али (розияллоҳу анҳу)дан Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳақида сўрадик. У: «Ким бунга тоқат қила олади?», деди. Биз: «Қўлимиздан келганича (қиламиз)», дедик. У деди: У зот кутар эдилар; қуёш чиқиш томонидан, аср намози (пайтида) ботиш томонидан бўлгани миқдорича (кўтарилганда) икки ракат ўқир эдилар. Сўнг кутар, қуёш чиқиш томонидан, пешин намози (пайтида) ботиш томонидан бўлгани миқдорича (кўтарилганда) тўрт ракат ўқир эдилар. Сўнг заволдан кейин тўрт ракат, пешиндан кейин икки ракат ва асрдан олдин тўрт ракат ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُبَشِّرٍ ، ثنا أَحْمَدُ بْنُ سِنَانٍ , ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ , عَنْ سُفْيَانَ , عَنِ السُّدِّيِّ ، عَنْ يَزِيدَ مَوْلَى عَمَّارٍ " أَنَّ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ أُغْمِيَ عَلَيْهِ فِي الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ وَالْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ , فَأَفَاقَ نِصْفَ اللَّيْلِ فَصَلَّى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ "

Ammorning mavlosi Yaziddan rivoyat qilinadiki, Ammor ibn Yosir peshin, asr, shom va xufton (vaqtlarida) behush boʻlib qoldi. Kechaning yarmida oʻziga kelib, peshin, asr, shom va xuftonni oʻqidi.Амморнинг мавлоси Язиддан ривоят қилинадики, Аммор ибн Ёсир пешин, аср, шом ва хуфтон (вақтларида) беҳуш бўлиб қолди. Кечанинг ярмида ўзига келиб, пешин, аср, шом ва хуфтонни ўқиди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْفَارِسِيُّ , ثنا مُوسَى بْنُ عِيسَى بْنِ الْمُنْذِرِ , ثنا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ , ثنا خَارِجَةُ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُسَيْنٍ , عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ . ح وَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , ثنا أَبُو عُمَرَ مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ بْنِ سَلَمَةَ ، ثنا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ , حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ بْنُ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مِخْرَاقٍ , عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلالٍ , عَنْ أَبِي حُسَيْنٍ , عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ الأَيْلِيِّ , أَنَّ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقَ ، حَدَّثَهُ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الرَّجُلِ يُغْمَى عَلَيْهِ فَيَتْرُكَ الصَّلاةَ , فَقَالَتْ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَيْسَ بِشَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ قَضَاءٌ , إِلا أَنْ يُغْمَى عَلَيْهِ فِي وَقْتِ صَلاةٍ , فَيَفِيقُ وَهُوَ فِي وَقْتِهَا فَيُصَلِّيهَا " . لَفْظُهُمَا وَاحِدٌ إِلا أَنَّ خَارِجَةَ , قَالَ : عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُسَيْنٍ , عَنِ الْحَكَمِ

Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) Rasululloh ﷺdan behush boʻlib qolib, namozni tark etgan kishi haqida soʻradi. U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Bulardan hech birining qazosi yoʻq, magar bir namoz vaqtida behush boʻlsa-yu, oʻsha namoz vaqti ichida oʻziga kelsa, uni oʻqiydi», dedilar. Ikkisining lafzi bir xil, faqat Xorija: Abdulloh ibn Husayndan, u Hakamdan, dedi.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) Расулуллоҳ ﷺдан беҳуш бўлиб қолиб, намозни тарк этган киши ҳақида сўради. У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Булардан ҳеч бирининг қазоси йўқ, магар бир намоз вақтида беҳуш бўлса-ю, ўша намоз вақти ичида ўзига келса, уни ўқийди», дедилар. Иккисининг лафзи бир хил, фақат Хорижа: Абдуллоҳ ибн Ҳусайндан, у Ҳакамдан, деди.

حَدَّثَنَا دَعْلَجٌ ، ثنا الْحُسَيْنُ بْنُ سُفْيَانَ , ثنا حَبَّانُ , ثنا ابْنُ الْمُبَارَكِ , عَنْ سُفْيَانَ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ " أَنَّهُ أُغْمِيَ عَلَيْهِ يَوْمًا وَلَيْلَةً فَلَمْ يَقْضِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u bir kecha-kunduz behush boʻlib qoldi va (namozlarini) qazo qilmadi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у бир кеча-кундуз беҳуш бўлиб қолди ва (намозларини) қазо қилмади.

وَعَنْ سُفْيَانَ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ " أَنَّهُ أُغْمِيَ عَلَيْهِ يَوْمًا وَلَيْلَةً فَلَمْ يَقْضِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u bir kecha-kunduz behush boʻlib qoldi va (namozlarini) qazo qilmadi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у бир кеча-кундуз беҳуш бўлиб қолди ва (намозларини) қазо қилмади.

وَعَنْ سُفْيَانَ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ " أَنَّهُ أُغْمِيَ عَلَيْهِ أَكْثَرَ مِنْ يَوْمَيْنِ فَلَمْ يَقْضِهِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u ikki kundan koʻproq behush boʻlib qoldi va uni qazo qilmadi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у икки кундан кўпроқ беҳуш бўлиб қолди ва уни қазо қилмади.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الشَّافِعِيُّ ، ثنا إِسْحَاقُ بْنُ الْحَسَنِ , ثنا مُسْلِمٌ , ثنا هِشَامٌ , عَنْ أَيُّوبَ , عَنْ نَافِعٍ " أَنَّ ابْنَ عُمَرَ أُغْمِيَ عَلَيْهِ ثَلاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيهِنَّ فَلَمْ يَقْضِ "

Nofiʼdan rivoyat qilinadiki, Ibn Umar uch kun va ularning kechalarida behush boʻlib qoldi va (namozlarini) qazo qilmadi.Нофиъдан ривоят қилинадики, Ибн Умар уч кун ва уларнинг кечаларида беҳуш бўлиб қолди ва (намозларини) қазо қилмади.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ الأَشْعَثِ ، ثنا مَحْمُودُ بْنُ آدَمَ , ثنا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ ثَوْرِ بْنِ يَزِيدَ , عَنْ عِكْرِمَةَ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلْتَفِتُ فِي صَلاتِهِ يَمِينًا وَشِمَالا وَلا يَلْوِي عُنُقَهُ خَلْفَ ظَهْرِهِ " . تَفَرَّدَ بِهِ الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدَ ، مُتَّصِلا , وَأَرْسَلَهُ غَيْرُهُ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozlarida oʻngga va chapga oʻgirilar, ammo boʻynini orqasiga burmas edilar. Buni Abdulloh ibn Said ibn Abu Hinddan muttasil holda yolgʻiz Fazl ibn Muso rivoyat qilgan, boshqalar esa uni mursal qilib rivoyat qilgan.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозларида ўнгга ва чапга ўгирилар, аммо бўйнини орқасига бурмас эдилар. Буни Абдуллоҳ ибн Саид ибн Абу Ҳинддан муттасил ҳолда ёлғиз Фазл ибн Мусо ривоят қилган, бошқалар эса уни мурсал қилиб ривоят қилган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْحَسَّانِيُّ , ثنا وَكِيعٌ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدَ , عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ عِكْرِمَةَ , قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلْحَظُ فِي الصَّلاةِ مِنْ غَيْرِ أَنْ تَلَوَّى عُنُقُهُ "

Ikrimaning ashoblaridan boʻlgan bir kishi aytdi: Rasululloh ﷺ namozda boʻynilarini burmagan holda koʻz qiri bilan qarar edilar.Икриманинг ашобларидан бўлган бир киши айтди: Расулуллоҳ ﷺ намозда бўйниларини бурмаган ҳолда кўз қири билан қарар эдилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ , ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ , ثنا يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ , عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ الأَخْنَسِ , عَنْ أَبِي غَطَفَانَ الْمُرِّيِّ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " التَّسْبِيحُ لِلرِّجَالِ , وَالتَّصْفِيقُ لِلنِّسَاءِ , وَمَنْ أَشَارَ فِي صَلاتِهِ إِشَارَةً تُفْهَمُ عَنْهُ فَلْيُعِدْهَا "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Tasbeh erkaklar uchun, qarsak chalish esa ayollar uchundir. Kim namozida (mazmuni) tushuniladigan bir ishora qilsa, uni qaytarsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Тасбеҳ эркаклар учун, қарсак чалиш эса аёллар учундир. Ким намозида (мазмуни) тушуниладиган бир ишора қилса, уни қайтарсин», дедилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَحْمَدَ الدَّقَّاقُ , حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ بْنِ سَلَمَةَ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ النَّيْسَابُورِيُّ , نا حَفْصُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ , عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عُتْبَةَ , عَنْ أَبِي غَطَفَانَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ أَشَارَ فِي صَلاتِهِ إِشَارَةً تُفْهَمُ عَنْهُ فَلْيُعِدْ صَلاتَهُ " . قَالَ لَنَا ابْنُ أَبِي دَاوُدَ : أَبُو غَطَفَانَ هَذَا رَجُلٌ مَجْهُولٌ , وَآخِرُ الْحَدِيثِ زِيَادَةٌ فِي الْحَدِيثِ وَلَعَلَّهُ مِنْ قَوْلِ ابْنِ إِسْحَاقَ , وَالصَّحِيحُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يُشِيرُ فِي الصَّلاةِ . رَوَاهُ أَنَسٌ , وَجَابِرٌ , وَغَيْرُهُمَا عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . قَالَ الشَّيْخُ أَبُو الْحَسَنِ : وَقَدْ رَوَاهُ ابْنُ عُمَرَ , وَعَائِشَةُ أَيْضًا

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim namozida (mazmuni) tushuniladigan bir ishora qilsa, namozini qaytarsin», dedilar. Ibn Abu Dovud bizga aytdi: Bu Abu Gʻatafon majhul kishidir. Hadisning oxiri esa hadisga qoʻshilgan ziyodadir va u, ehtimol, Ibn Ishoqning soʻzidandir. Nabiy ﷺdan sahih boʻlgani — u zotning namozda ishora qilganlaridir. Buni Anas, Jobir va boshqalar Nabiy ﷺdan rivoyat qilgan. Shayx Abul-Hasan aytdi: Buni Ibn Umar va Oisha ham rivoyat qilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким намозида (мазмуни) тушуниладиган бир ишора қилса, намозини қайтарсин», дедилар. Ибн Абу Довуд бизга айтди: Бу Абу Ғатафон мажҳул кишидир. Ҳадиснинг охири эса ҳадисга қўшилган зиёдадир ва у, эҳтимол, Ибн Ишоқнинг сўзидандир. Набий ﷺдан саҳиҳ бўлгани — у зотнинг намозда ишора қилганларидир. Буни Анас, Жобир ва бошқалар Набий ﷺдан ривоят қилган. Шайх Абул-Ҳасан айтди: Буни Ибн Умар ва Оиша ҳам ривоят қилган.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي دَاوُدَ ، ثنا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ , وَمُحَمَّدُ بْنُ مَسْعُودٍ الْعَجَمِيُّ , وَخُشَيْشُ بْنُ أَصْرَمَ , قَالُوا : حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , ثنا مَعْمَرٌ , عَنِ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ أَنَسٍ , " أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُشِيرُ فِي الصَّلاةِ "

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ namozda ishora qilar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ намозда ишора қилар эдилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ صَاعِدٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلِ بْنِ عَسْكَرٍ , ثنا عَبْدُ الرَّزَّاقِ , أَنْبَأَ مَعْمَرٌ , عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ , عَنْ نَافِعٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُشِيرُ فِي الصَّلاةِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ namozda ishora qilar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ намозда ишора қилар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ ، حَدَّثَنَا أَبُو ثَوْرٍ عَمْرُو بْنُ سَعْدٍ , وَوَفَاءُ بْنُ سُهَيْلٍ , قَالا : ثنا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ , أَخْبَرَنِي يُونُسُ , عَنْ أَبِي الزِّنَادِ ، عَنِ الأَعْرَجِ , عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ , عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " مَنْ أَدْرَكَ سَجْدَةً مِنَ الصُّبْحِ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ فَقَدْ أَدْرَكَهَا , أَوْ سَجْدَةً قَبْلَ غُرُوبِ الشَّمْسِ فَقَدْ أَدْرَكَهَا "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Kim quyosh chiqishidan oldin subhning bir sajdasiga yetishsa, unga yetishibdi; kim quyosh botishidan oldin bir sajdaga (yetishsa), unga yetishibdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Ким қуёш чиқишидан олдин субҳнинг бир саждасига етишса, унга етишибди; ким қуёш ботишидан олдин бир саждага (етишса), унга етишибди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا أَبُو دَاوُدَ السِّجِسْتَانِيُّ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ , حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ , عَنِ ابْنِ لَهِيعَةَ , أَنَّ بُكَيْرَ بْنَ الأَشَجِّ ، حَدَّثَهُ " أَنَّهُ كَانَ بِالْمَدِينَةِ تِسْعَةُ مَسَاجِدَ مَعَ مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , يَسْمَعُ أَهْلُهَا تَأْذِينَ بِلالٍ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيُصَلُّونَ فِي مَسَاجِدِهِمْ , أَقْرَبُهَا مَسْجِدُ بَنِي عَمْرِو بْنِ مَبْذُولٍ مِنْ بَنِي النَّجَّارِ , وَمَسْجِدُ بَنِي سَاعِدَةَ , وَمَسْجِدُ بَنِي عُبَيْدٍ , وَمَسْجِدُ بَنِي سَلِمَةَ , وَمَسْجِدُ بَنِي رَاتِجٍ مِنْ بَنِي عَبْدِ الأَشْهَلِ , وَمَسْجِدُ بَنِي زُرَيْقٍ , وَمَسْجِدُ بَنِي غِفَارَ , وَمَسْجِدُ أَسْلَمَ , وَمَسْجِدُ جُهَيْنَةَ " , وَيَشُكُّ فِي التَّاسِعِ

Bukayr ibn Ashajdan rivoyat qilinadiki, Madinada Rasululloh ﷺning masjidlari bilan birga toʻqqizta masjid bor edi. Ularning ahli Rasululloh ﷺ davrida Bilolning azonini eshitib, oʻz masjidlarida namoz oʻqir edilar. Ularning eng yaqini Banu Najjordan boʻlgan Banu Amr ibn Mabzul masjidi, soʻng Banu Soida masjidi, Banu Ubayd masjidi, Banu Salima masjidi, Banu Abdulashhaldan boʻlgan Banu Rotij masjidi, Banu Zurayq masjidi, Banu Gʻifor masjidi, Aslam masjidi va Juhayna masjidi edi. U toʻqqizinchisida shubha qiladi.Букайр ибн Ашаждан ривоят қилинадики, Мадинада Расулуллоҳ ﷺнинг масжидлари билан бирга тўққизта масжид бор эди. Уларнинг аҳли Расулуллоҳ ﷺ даврида Билолнинг азонини эшитиб, ўз масжидларида намоз ўқир эдилар. Уларнинг энг яқини Бану Нажжордан бўлган Бану Амр ибн Мабзул масжиди, сўнг Бану Соида масжиди, Бану Убайд масжиди, Бану Салима масжиди, Бану Абдулашҳалдан бўлган Бану Ротиж масжиди, Бану Зурайқ масжиди, Бану Ғифор масжиди, Аслам масжиди ва Жуҳайна масжиди эди. У тўққизинчисида шубҳа қилади.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، ثنا أَبُو دَاوُدَ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ , ثنا إِسْرَائِيلُ , ثنا عَبْدُ الأَعْلَى , أنَّهُ سَمِعَ مُحَمَّدَ بْنَ الْحَنَفِيَّةِ , يَقُولُ : إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَجُلا يُصَلِّي إِلَى رَجُلٍ , فَأَمَرَهُ أَنْ يُعِيدَ الصَّلاةَ , قَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , قَدْ أَتْمَمْتُ الصَّلاةَ , فَقَالَ : " إِنَّكَ صَلَّيْتَ وَأَنْتَ تَنْظُرُ إِلَيْهِ مُسْتَقْبِلَهُ "

Muhammad ibn Hanafiyya aytar edi: Rasululloh ﷺ bir kishining bir kishiga (qarab) namoz oʻqiyotganini koʻrdilar va unga namozni qaytarishni buyurdilar. U: «Ey Allohning Rasuli, men namozni toʻliq oʻqidim-ku», dedi. U zot: «Sen unga qarab, uni oʻzingga roʻpara qilgan holda namoz oʻqiding», dedilar.Муҳаммад ибн Ҳанафийя айтар эди: Расулуллоҳ ﷺ бир кишининг бир кишига (қараб) намоз ўқиётганини кўрдилар ва унга намозни қайтаришни буюрдилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен намозни тўлиқ ўқидим-ку», деди. У зот: «Сен унга қараб, уни ўзингга рўпара қилган ҳолда намоз ўқидинг», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ ، ثنا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ , ثنا وَكِيعٌ , ثنا هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ . ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَخْلَدٍ , ثنا أَبُو دَاوُدَ ، ثنا ابْنُ الْمُثَنَّى , ثنا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ , حَدَّثَنِي أَبِي , عَنْ قَتَادَةَ , عَنْ عَبَّاسٍ الْجُشَمِيِّ , أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , قَالَ : " إِنَّ مِنَ الأَئِمَّةِ طَرَّادِينَ " . زَادَ ابْنُ مَخْلَدٍ : قَالَ قَتَادَةُ : لا أَعْلَمُ الطَّرَّادِينَ , إِلا الَّذِينَ يُطَوِّلُونَ عَلَى النَّاسِ , حَتَّى يَطْرُدُونَهُمْ عَنْهُ

Abbos al-Jushamiydan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ: «Albatta imomlar orasida (odamlarni) haydab yuboradiganlari bordir», dedilar. Ibn Maxlad ziyoda qildi: Qatoda aytdi: Men haydab yuboradiganlarni odamlarga (namozni) uzaytirib yuborib, ularni oʻzidan haydab yuboradiganlardan boshqa deb bilmayman.Аббос ал-Жушамийдан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Албатта имомлар орасида (одамларни) ҳайдаб юборадиганлари бордир», дедилар. Ибн Махлад зиёда қилди: Қатода айтди: Мен ҳайдаб юборадиганларни одамларга (намозни) узайтириб юбориб, уларни ўзидан ҳайдаб юборадиганлардан бошқа деб билмайман.

حَدَّثَنَا ابْنُ مَخْلَدٍ , ثنا أَبُو دَاوُدَ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ , ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ , ثنا سُفْيَانُ , عَنْ أَبِي السَّوْدَاءِ ، عَنِ ابْنِ سَابِطٍ , " أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الصُّبْحَ فَقَرَأَ بِسِتِّينَ آيَةً , فَسَمِعَ صَوْتَ صَبِيٍّ فَرَكَعَ , ثُمَّ قَامَ فَقَرَأَ آيَتَيْنِ , ثُمَّ رَكَعَ "

Ibn Sobitdan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bomdodni oʻqidilar va oltmish oyat qiroat qildilar. Soʻng bir bolaning ovozini eshitib, rukuga bordilar. Keyin turib, ikki oyat oʻqidilar, soʻng rukuga bordilar.Ибн Собитдан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бомдодни ўқидилар ва олтмиш оят қироат қилдилар. Сўнг бир боланинг овозини эшитиб, рукуга бордилар. Кейин туриб, икки оят ўқидилар, сўнг рукуга бордилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُحَمَّدِ بْنُ صَاعِدٍ ، ثنا لُوَيْنٌ , ثنا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ , عَنْ ثَابِتٍ , عَنْ أَنَسٍ , قَالَ : " كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْمَعُ بُكَاءَ الصَّبِيِّ مَعَ أُمِّهِ وَهُوَ فِي الصَّلاةِ , فَيَقْرَأُ السُّورَةَ الْخَفِيفَةَ أَوِ الْقَصِيرَةَ "

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ namozda boʻlgan holda onasi bilan (kelgan) bolaning yigʻisini eshitib qolar va yengil yoxud qisqa surani oʻqir edilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ намозда бўлган ҳолда онаси билан (келган) боланинг йиғисини эшитиб қолар ва енгил ёхуд қисқа сурани ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ الْحَنَّاطُ , ثنا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ يُونُسَ السَّرَّاجُ , ثنا عَبْدُ الْمَجِيدِ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي رَوَّادٍ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ , عَنْ عَاصِمِ بْنِ ضَمْرَةَ , عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ , قَالَ : قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا تَكْشِفْ عَنْ فَخِذِكَ وَلا تَنْظُرْ إِلَى فَخِذِ حَيٍّ وَلا مَيِّتٍ "

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Soningni ochma va na tirikning, na oʻlikning soniga qarama», dedilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Сонингни очма ва на тирикнинг, на ўликнинг сонига қарама», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمِصْرِيُّ , ثنا مِقْدَامُ بْنُ دَاوُدَ , ثنا عَلِيُّ بْنُ مَعْبَدٍ , ثنا إِسْحَاقُ بْنُ أَبِي يَحْيَى الْكَعْبِيُّ , عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ , عَنْ عَطَاءٍ , عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ , قَالَ : كَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُؤَذِّنٌ يُطْرِبُ , فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ الأَذَانَ سَهْلٌ سَمْحٌ , فَإِنْ كَانَ أَذَانُكَ سَمْحًا سَهْلا وَإِلا فَلا تُؤَذِّنْ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺning kuyga solib azon aytadigan bir muazzinlari bor edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta azon oson va soddadir. Azoning sodda va oson boʻlsa (aytaver), boʻlmasa azon aytma», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг куйга солиб азон айтадиган бир муаззинлари бор эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта азон осон ва соддадир. Азонинг содда ва осон бўлса (айтавер), бўлмаса азон айтма», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ مُبَشِّرٍ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَادَةَ , ثنا أَبُو أُسَامَةَ ، عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ أَيْمَنَ مَوْلَى بَنِي مَخْزُومٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ تَبِيعٍ , عَنْ كَعْبٍ , قَالَ : " مَنْ صَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ بَعْدَ الْعِشَاءِ فَقَرَأَ فِيهِنَّ وَأَحْسَنَ رُكُوعَهُنَّ وَسُجُودَهُنَّ , كَانَ أَجْرُهُ كَأَجْرِ مَنْ صَلاهُنَّ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ "

Kaʼb aytdi: Kim xufton namozidan keyin toʻrt rakat namoz oʻqib, ularda qiroat qilsa va ruku bilan sajdalarini chiroyli bajarsa, uning ajri ularni Qadr kechasida oʻqigan kishining ajri kabi boʻladi.Каъб айтди: Ким хуфтон намозидан кейин тўрт ракат намоз ўқиб, уларда қироат қилса ва руку билан саждаларини чиройли бажарса, унинг ажри уларни Қадр кечасида ўқиган кишининг ажри каби бўлади.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَلِيٍّ ، ثنا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مَرْوَانَ , ثنا عُمَرُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ عَاصِمٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ طَاوُسٍ , عَنْ جَابِرٍ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لا تَقْرَأِ الْحَائِضُ وَلا النُّفَسَاءُ مِنَ الْقُرْآنِ شَيْئًا "

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Hayzli ayol ham, nifosli ayol ham Qurʼondan hech narsani oʻqimasin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳайзли аёл ҳам, нифосли аёл ҳам Қуръондан ҳеч нарсани ўқимасин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ يَعْقُوبَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْبَزَّازُ , ثنا بِشْرُ بْنُ مَطَرٍ , ثنا سُفْيَانُ , عَنْ جَعْفَرِ بْنِ خَالِدٍ , عَنْ أَبِيهِ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ , قَالَ : لَمَّا جَاءَ نَعْيُ جَعْفَرٍ , قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " اصْنَعُوا لآلِ جَعْفَرٍ طَعَامًا , فَإِنَّهُ قَدْ أَتَاهُمْ مَا شَغَلَهُمْ , أَوْ أَمْرٌ شَغَلَهُمْ "

Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhumo) aytdi: Jaʼfarning oʻlimi xabari kelganida, Nabiy ﷺ: «Jaʼfarning ahliga taom tayyorlanglar, chunki ularga oʻzlarini band qilgan (musibat) — yoki ularni band qilgan bir ish — yetdi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Жаъфарнинг ўлими хабари келганида, Набий ﷺ: «Жаъфарнинг аҳлига таом тайёрланглар, чунки уларга ўзларини банд қилган (мусибат) — ёки уларни банд қилган бир иш — етди», дедилар.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمَّادٍ ، ثنا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ , ثنا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي دَاوُدَ , حَدَّثَنِي أَبِي , عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ الْجَزَرِيِّ , عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْقِلٍ , عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ , أَنَّ أَعْمَى أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ , فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , إِنِّي أَسْمَعُ النِّدَاءَ وَلَعَلِّي لا أَجِدُ قَائِدًا , قَالَ : " إِذَا سَمِعْتَ النِّدَاءَ فَأَجِبْ دَاعِيَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ "

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir koʻzi ojiz kishi Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men nidoni eshitaman, lekin meni yetaklab boradigan kishini topolmasligim mumkin», dedi. U zot: «Nidoni eshitsang, Alloh azza va jallaning chorlovchisiga javob ber», dedilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир кўзи ожиз киши Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен нидони эшитаман, лекин мени етаклаб борадиган кишини тополмаслигим мумкин», деди. У зот: «Нидони эшитсанг, Аллоҳ азза ва жалланинг чорловчисига жавоб бер», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَسَدٍ الْهَرَوِيُّ , حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ نَصْرٍ الْمُؤَدِّبُ , ثنا سَلامُ بْنُ سُلَيْمَانَ , ثنا عُمَرُ , عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ وَاسِعٍ , عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ , عَنِ ابْنِ عُمَرَ , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " اجْعَلُوا أَئِمَّتَكُمْ خِيَارَكُمْ , فَإِنَّهُمْ وَفْدُكُمْ فِيمَا بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ " . هَذَا عِنْدِي هُوَ عُمَرُ بْنُ يَزِيدَ قَاضِي الْمَدَائِنِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Imomlaringizni yaxshilaringizdan qilinglar, chunki ular sizlar bilan Alloh azza va jalla orasidagi vakillaringizdir», dedilar. Menimcha bu (rovi) — Madoin qozisi Umar ibn Yaziddir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Имомларингизни яхшиларингиздан қилинглар, чунки улар сизлар билан Аллоҳ азза ва жалла орасидаги вакилларингиздир», дедилар. Менимча бу (рови) — Мадоин қозиси Умар ибн Язиддир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، ثنا مُحَمَّدُ بْنُ غَالِبٍ , ثنا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى الْوَاسِطِيُّ زَحْمَوَيْهِ , ثنا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الطُّفَيْلِ , عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ , عَنْ هَمَّامٍ , عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ , قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَقُومَ الإِمَامُ فَوْقَ شَيْءٍ وَالنَّاسُ خَلْفَهُ " , يَعْنِي أَسْفَلَ مِنْهُ . لَمْ يَرْوِهِ غَيْرُ زِيَادٍ الْبَكَّاءِ , وَلَمْ يَرْوِهِ غَيْرُ هَمَّامٍ فِيمَا نَعْلَمُ

Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ imomning biror narsa ustida turishidan, odamlarning esa uning ortida — yaʼni undan pastda — boʻlishidan qaytardilar. Buni Ziyod al-Bakkodan boshqa hech kim rivoyat qilmagan va biz bilganimizcha, uni Hammomdan boshqa hech kim rivoyat qilmagan.Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ имомнинг бирор нарса устида туришидан, одамларнинг эса унинг ортида — яъни ундан пастда — бўлишидан қайтардилар. Буни Зиёд ал-Баккодан бошқа ҳеч ким ривоят қилмаган ва биз билганимизча, уни Ҳаммомдан бошқа ҳеч ким ривоят қилмаган.

حَدَّثَنَا أَبُو حَامِدٍ الْحَضْرَمِيُّ ، نا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الأَزْدِيُّ , نا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبَانَ الْوَرَّاقُ , نا يَحْيَى بْنُ يَعْلَى الأَسْلَمِيُّ , عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُوسَى , عَنِ الْقَاسِمِ السَّامِيِّ مِنْ وَلَدِ سَامَةَ بْنِ لُؤَيٍّ , عَنْ مَرْثَدِ بْنِ أَبِي مَرْثَدٍ الْغَنَوِيِّ , وَكَانَ بَدْرِيًّا , قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا سَرَّكُمْ أَنْ تُقْبَلَ صَلاتُكُم , فَلْيَؤُمَّكُمْ خِيَارُكُمْ , فَإِنَّهُمْ وَفْدُكُمْ فِيمَا بَيْنَكُمْ وَبَيْنَ رَبِّكُمْ " . إِسْنَادٌ غَيْرُ ثَابِتٍ , وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى ضَعِيفٌ

Badrda qatnashgan Marsad ibn Abu Marsad al-Gʻanaviy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Namozingiz qabul qilinishi sizlarni quvontirsa, sizlarga yaxshilaringiz imomlik qilsin, chunki ular sizlar bilan Rabbingiz orasidagi vakillaringizdir», dedilar. Isnodi sobit emas, Abdulloh ibn Muso esa zaifdir.Бадрда қатнашган Марсад ибн Абу Марсад ал-Ғанавий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозингиз қабул қилиниши сизларни қувонтирса, сизларга яхшиларингиз имомлик қилсин, чунки улар сизлар билан Раббингиз орасидаги вакилларингиздир», дедилар. Исноди собит эмас, Абдуллоҳ ибн Мусо эса заифдир.