أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرٍ، أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ السُّنِّيُّ قِرَاءَةً عَلَيْهِ فِي بَيْتِهِ قَالَ أَنْبَأَنَا الإِمَامُ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَحْمَدُ بْنُ شُعَيْبٍ النَّسَائِيُّ رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو دَاوُدَ قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي مَيْسَرَةَ عَنْ عُمَرَ رضى الله عنه قَالَ لَمَّا نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ قَالَ عُمَرُ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا‏.‏ فَنَزَلَتِ الآيَةُ الَّتِي فِي الْبَقَرَةِ فَدُعِيَ عُمَرُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ عُمَرُ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا‏.‏ فَنَزَلَتِ الآيَةُ الَّتِي فِي النِّسَاءِ ‏{‏ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَقْرَبُوا الصَّلاَةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى ‏}‏ فَكَانَ مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَقَامَ الصَّلاَةَ نَادَى لاَ تَقْرَبُوا الصَّلاَةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى فَدُعِيَ عُمَرُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانًا شَافِيًا‏.‏ فَنَزَلَتِ الآيَةُ الَّتِي فِي الْمَائِدَةِ فَدُعِيَ عُمَرُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَلَمَّا بَلَغَ ‏{‏ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ ‏}‏ قَالَ عُمَرُ رضى الله عنه انْتَهَيْنَا انْتَهَيْنَا‏.‏

Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xamr (aroq) haromligi nozil boʻlganda, Umar: «Ey Allohim, xamr haqida bizga shifobaxsh bir bayon ayla», dedi. Shunda Baqara surasidagi oyat nozil boʻldi. Umar chaqirilib, oyat unga oʻqib berildi. Umar yana: «Ey Allohim, xamr haqida bizga shifobaxsh bir bayon ayla», dedi. Shunda Niso surasidagi oyat nozil boʻldi: {Ey iymon keltirganlar! Mast holingizda namozga yaqinlashmang} (Niso 43). Rasululloh ﷺning munodiysi namozga iqoma aytilganda: «Mast holingizda namozga yaqinlashmang», deb chorlar edi. Umar yana chaqirilib, oyat unga oʻqib berildi. U: «Ey Allohim, xamr haqida bizga shifobaxsh bir bayon ayla», dedi. Shunda Moida surasidagi oyat nozil boʻldi. Umar chaqirilib, oyat unga oʻqib berildi. {Endi (bu ishlardan) tiyildingizmi?} (Moida 91) degan joyga yetganda, Umar (roziyallohu anhu): «Tiyildik, tiyildik», dedi.Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хамр (ароқ) ҳаромлиги нозил бўлганда, Умар: «Эй Аллоҳим, хамр ҳақида бизга шифобахш бир баён айла», деди. Шунда Бақара сурасидаги оят нозил бўлди. Умар чақирилиб, оят унга ўқиб берилди. Умар яна: «Эй Аллоҳим, хамр ҳақида бизга шифобахш бир баён айла», деди. Шунда Нисо сурасидаги оят нозил бўлди: {Эй иймон келтирганлар! Маст ҳолингизда намозга яқинлашманг} (Нисо 43). Расулуллоҳ ﷺнинг мунодийси намозга иқома айтилганда: «Маст ҳолингизда намозга яқинлашманг», деб чорлар эди. Умар яна чақирилиб, оят унга ўқиб берилди. У: «Эй Аллоҳим, хамр ҳақида бизга шифобахш бир баён айла», деди. Шунда Моида сурасидаги оят нозил бўлди. Умар чақирилиб, оят унга ўқиб берилди. {Энди (бу ишлардан) тийилдингизми?} (Моида 91) деган жойга етганда, Умар (розияллоҳу анҳу): «Тийилдик, тийилдик», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ - عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، أَنَّ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، أَخْبَرَهُمْ قَالَ بَيْنَا أَنَا قَائِمٌ، عَلَى الْحَىِّ وَأَنَا أَصْغَرُهُمْ، سِنًّا عَلَى عُمُومَتِي إِذْ جَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّهَا قَدْ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ‏.‏ وَأَنَا قَائِمٌ عَلَيْهِمْ أَسْقِيهِمْ مِنْ فَضِيخٍ لَهُمْ فَقَالُوا اكْفَأْهَا‏.‏ فَكَفَأْتُهَا فَقُلْتُ لأَنَسٍ مَا هُوَ قَالَ الْبُسْرُ وَالتَّمْرُ‏.‏ قَالَ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَنَسٍ كَانَتْ خَمْرُهُمْ يَوْمَئِذٍ فَلَمْ يُنْكِرْ أَنَسٌ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men qavmim orasida amakilarimga xizmat qilib turgan edim va ular ichida eng yoshi men edim. Shu payt bir kishi kelib: ‹Xamr harom qilindi›, dedi. Men esa ularning yonida turib, ularga fazix (xurmo sharobi)dan quyib berayotgan edim. Ular: ‹Uni toʻkib tashla›, dedilar. Men uni toʻkib tashladim». Roviy Anasga: «U nima edi?» deb soʻradi. U: «Gʻoʻra xurmo va quruq xurmo», dedi. Abu Bakr ibn Anas aytdi: «Oʻsha kunlarda ularning xamri ana shu edi». Anas buni inkor qilmadi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен қавмим орасида амакиларимга хизмат қилиб турган эдим ва улар ичида энг ёши мен эдим. Шу пайт бир киши келиб: ‹Хамр ҳаром қилинди›, деди. Мен эса уларнинг ёнида туриб, уларга фазих (хурмо шароби)дан қуйиб бераётган эдим. Улар: ‹Уни тўкиб ташла›, дедилар. Мен уни тўкиб ташладим». Ровий Анасга: «У нима эди?» деб сўради. У: «Ғўра хурмо ва қуруқ хурмо», деди. Абу Бакр ибн Анас айтди: «Ўша кунларда уларнинг хамри ана шу эди». Анас буни инкор қилмади.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كُنْتُ أَسْقِي أَبَا طَلْحَةَ وَأُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ وَأَبَا دُجَانَةَ فِي رَهْطٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَدَخَلَ عَلَيْنَا رَجُلٌ فَقَالَ حَدَثَ خَبَرٌ نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ‏.‏ فَكَفَأْنَا‏.‏ قَالَ وَمَا هِيَ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الْفَضِيخُ خَلِيطُ الْبُسْرِ وَالتَّمْرِ‏.‏ قَالَ وَقَالَ أَنَسٌ لَقَدْ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ وَإِنَّ عَامَّةَ خُمُورِهِمْ يَوْمَئِذٍ الْفَضِيخُ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Abu Talha, Ubay ibn Kaʼb va Abu Dujonaga ansorlardan bir jamoa orasida (sharob) quyib berayotgan edim. Shu payt bir kishi oldimizga kirib: ‹Yangi bir xabar boʻldi, xamr haromligi nozil qilindi›, dedi. Biz uni toʻkib tashladik». U aytdi: «Oʻsha kunlarda ularning ichimligi faqat fazix, yaʼni gʻoʻra xurmo va quruq xurmoning aralashmasi edi». Anas aytdi: «Xamr harom qilindi, oʻsha kunlarda ularning xamrlarining koʻpchiligi fazix edi».Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Абу Талҳа, Убай ибн Каъб ва Абу Дужонага ансорлардан бир жамоа орасида (шароб) қуйиб бераётган эдим. Шу пайт бир киши олдимизга кириб: ‹Янги бир хабар бўлди, хамр ҳаромлиги нозил қилинди›, деди. Биз уни тўкиб ташладик». У айтди: «Ўша кунларда уларнинг ичимлиги фақат фазих, яъни ғўра хурмо ва қуруқ хурмонинг аралашмаси эди». Анас айтди: «Хамр ҳаром қилинди, ўша кунларда уларнинг хамрларининг кўпчилиги фазих эди».

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ حِينَ حُرِّمَتْ وَإِنَّهُ لَشَرَابُهُمُ الْبُسْرُ وَالتَّمْرُ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Xamr harom qilingan paytda ularning ichimligi gʻoʻra xurmo va quruq xurmo edi».Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Хамр ҳаром қилинган пайтда уларнинг ичимлиги ғўра хурмо ва қуруқ хурмо эди».

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنْ جَابِرٍ، - يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ - قَالَ الْبُسْرُ وَالتَّمْرُ خَمْرٌ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Gʻoʻra xurmo va quruq xurmo xamrdir».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Ғўра хурмо ва қуруқ хурмо хамрдир».

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ الْبُسْرُ وَالتَّمْرُ خَمْرٌ‏.‏ رَفَعَهُ الأَعْمَشُ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Gʻoʻra xurmo va quruq xurmo xamrdir». Buni Aʼmash marfuʼ qilib rivoyat qilgan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Ғўра хурмо ва қуруқ хурмо хамрдир». Буни Аъмаш марфуъ қилиб ривоят қилган.

أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا، قَالَ أَنْبَأَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ شَيْبَانَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الزَّبِيبُ وَالتَّمْرُ هُوَ الْخَمْرُ ‏"‏‏.‏

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Mayiz va quruq xurmo — bu xamrdir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Майиз ва қуруқ хурмо — бу хамрдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْبَلَحِ وَالتَّمْرِ وَالزَّبِيبِ وَالتَّمْرِ‏.‏

Ibn Abu Laylo (rahimahulloh) Paygʻambar ﷺning sahobalaridan biridan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ balah (koʻkargan xurmo) bilan quruq xurmoni hamda mayiz bilan quruq xurmoni (aralashtirishdan) qaytardilar.Ибн Абу Лайло (раҳимаҳуллоҳ) Пайғамбар ﷺнинг саҳобаларидан биридан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ балаҳ (кўкарган хурмо) билан қуруқ хурмони ҳамда майиз билан қуруқ хурмони (аралаштиришдан) қайтардилар.

أَخْبَرَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ وَأَنْ يُخْلَطَ الْبَلَحُ وَالزَّهْوُ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ dubbo (qovoq idish), hantam (loy idish), muzaffat (smola surtilgan idish) va naqir (oʻyilgan yogʻoch idish)dan hamda balah bilan zahvni aralashtirishdan qaytardilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ дуббо (қовоқ идиш), ҳантам (лой идиш), музаффат (смола суртилган идиш) ва нақир (ўйилган ёғоч идиш)дан ҳамда балаҳ билан заҳвни аралаштиришдан қайтардилар».

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ - وَزَادَ مَرَّةً أُخْرَى - وَالنَّقِيرِ وَأَنْ يُخْلَطَ التَّمْرُ بِالزَّبِيبِ وَالزَّهْوُ بِالتَّمْرِ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ dubbo (qovoq idish) va muzaffat (smola surtilgan idish)dan — boshqa bir safar naqir (oʻyilgan yogʻoch idish)ni ham qoʻshdilar — hamda quruq xurmoni mayiz bilan va zahvni quruq xurmo bilan aralashtirishdan qaytardilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ дуббо (қовоқ идиш) ва музаффат (смола суртилган идиш)дан — бошқа бир сафар нақир (ўйилган ёғоч идиш)ни ҳам қўшдилар — ҳамда қуруқ хурмони майиз билан ва заҳвни қуруқ хурмо билан аралаштиришдан қайтардилар».

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورِ بْنِ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ حَبِيبٍ، عَنْ أَبِي أَرْطَاةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الزَّهْوِ وَالتَّمْرِ وَالزَّبِيبِ وَالتَّمْرِ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ zahv bilan quruq xurmoni hamda mayiz bilan quruq xurmoni (aralashtirishdan) qaytardilar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ заҳв билан қуруқ хурмони ҳамда майиз билан қуруқ хурмони (аралаштиришдан) қайтардилар».

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَجْمَعُوا بَيْنَ التَّمْرِ وَالزَّبِيبِ وَلاَ بَيْنَ الزَّهْوِ وَالرُّطَبِ ‏"‏‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Quruq xurmo bilan mayizni birga qoʻshmanglar, zahv bilan yangi (pishgan) xurmoni ham birga qoʻshmanglar», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қуруқ хурмо билан майизни бирга қўшманглар, заҳв билан янги (пишган) хурмони ҳам бирга қўшманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، - وَهُوَ ابْنُ الْمُبَارَكِ - عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَنْبِذُوا الزَّهْوَ وَالرُّطَبَ جَمِيعًا وَلاَ تَنْبِذُوا الزَّبِيبَ وَالرُّطَبَ جَمِيعًا ‏"‏‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zahv bilan yangi xurmoni birga ivitmanglar, mayiz bilan yangi xurmoni ham birga ivitmanglar», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Заҳв билан янги хурмони бирга ивитманглар, майиз билан янги хурмони ҳам бирга ивитманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَفْصِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ، - هُوَ ابْنُ طَهْمَانَ - عَنْ عُمَرَ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُخْلَطَ التَّمْرُ وَالزَّبِيبُ وَأَنْ يُخْلَطَ الزَّهْوُ وَالتَّمْرُ وَالزَّهْوُ وَالْبُسْرُ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ quruq xurmo bilan mayizni aralashtirishdan, zahv bilan quruq xurmoni hamda zahv bilan gʻoʻra xurmoni aralashtirishdan qaytardilar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ қуруқ хурмо билан майизни аралаштиришдан, заҳв билан қуруқ хурмони ҳамда заҳв билан ғўра хурмони аралаштиришдан қайтардилар».

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ يَحْيَى، - وَهُوَ ابْنُ سَعِيدٍ - عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ خَلِيطِ التَّمْرِ وَالزَّبِيبِ وَالْبُسْرِ وَالرُّطَبِ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ xurmo bilan mayizni, busr bilan yangi xurmoni aralashtirishdan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ хурмо билан майизни, буср билан янги хурмони аралаштиришдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِي دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا بِسْطَامٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ دِينَارٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَخْلِطُوا الزَّبِيبَ وَالتَّمْرَ وَلاَ الْبُسْرَ وَالتَّمْرَ ‏"‏‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mayiz bilan xurmoni, busr bilan xurmoni aralashtirmanglar», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Майиз билан хурмони, буср билан хурмони аралаштирманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى أَنْ يُنْبَذَ الزَّبِيبُ وَالتَّمْرُ جَمِيعًا وَنَهَى أَنْ يُنْبَذَ الْبُسْرُ وَالتَّمْرُ جَمِيعًا‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mayiz bilan xurmoni birga damlashdan qaytardilar hamda busr bilan xurmoni birga damlashdan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ майиз билан хурмони бирга дамлашдан қайтардилар ҳамда буср билан хурмони бирга дамлашдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ وَعَنِ الْبُسْرِ وَالتَّمْرِ أَنْ يُخْلَطَا وَعَنِ الزَّبِيبِ وَالتَّمْرِ أَنْ يُخْلَطَا وَكَتَبَ إِلَى أَهْلِ هَجَرَ ‏"‏ أَنْ لاَ تَخْلِطُوا الزَّبِيبَ وَالتَّمْرَ جَمِيعًا ‏"‏‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: Rasululloh ﷺ dubbo, hantam, muzaffat va naqirdan hamda busr bilan xurmoni aralashtirishdan, mayiz bilan xurmoni aralashtirishdan qaytardilar va Hajar ahliga: «Mayiz bilan xurmoni birga aralashtirmanglar», deb yozdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ дуббо, ҳантам, музаффат ва нақирдан ҳамда буср билан хурмони аралаштиришдан, майиз билан хурмони аралаштиришдан қайтардилар ва Ҳажар аҳлига: «Майиз билан хурмони бирга аралаштирманглар», деб ёздилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ أَنْبَأَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ الْبُسْرُ وَحْدَهُ حَرَامٌ وَمَعَ التَّمْرِ حَرَامٌ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo): «Busrning oʻzi ham harom, xurmo bilan birga ham harom», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо): «Бусрнинг ўзи ҳам ҳаром, хурмо билан бирга ҳам ҳаром», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ، وَعَلِيُّ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحِيمِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ خَلِيطِ التَّمْرِ وَالزَّبِيبِ وَعَنِ التَّمْرِ وَالْبُسْرِ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytadilar: Rasululloh ﷺ xurmo bilan mayizni, xurmo bilan busrni aralashtirishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ хурмо билан майизни, хурмо билан бусрни аралаштиришдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا قُرَيْشُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْبَاوَرْدِيُّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَسَنِ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ التَّمْرِ وَالزَّبِيبِ وَنَهَى عَنِ التَّمْرِ وَالْبُسْرِ أَنْ يُنْبَذَا جَمِيعًا‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytadilar: Rasululloh ﷺ xurmo bilan mayizni birga damlashdan qaytardilar va xurmo bilan busrni birga damlashdan qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ хурмо билан майизни бирга дамлашдан қайтардилар ва хурмо билан бусрни бирга дамлашдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَنْبِذُوا الزَّهْوَ وَالرُّطَبَ وَلاَ تَنْبِذُوا الرُّطَبَ وَالزَّبِيبَ جَمِيعًا ‏"‏‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Zahv bilan yangi xurmoni birga damlamanglar, yangi xurmo bilan mayizni ham birga damlamanglar», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Заҳв билан янги хурмони бирга дамламанглар, янги хурмо билан майизни ҳам бирга дамламанглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى أَنْ يُنْبَذَ الزَّبِيبُ وَالْبُسْرُ جَمِيعًا وَنَهَى أَنْ يُنْبَذَ الْبُسْرُ وَالرُّطَبُ جَمِيعًا‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mayiz bilan busrni birga damlashdan qaytardilar hamda busr bilan yangi xurmoni birga damlashdan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ майиз билан бусрни бирга дамлашдан қайтардилар ҳамда буср билан янги хурмони бирга дамлашдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ وِقَاءِ بْنِ إِيَاسٍ، عَنِ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ نَجْمَعَ شَيْئَيْنِ نَبِيذًا يَبْغِي أَحَدُهُمَا عَلَى صَاحِبِهِ ‏.‏ قَالَ وَسَأَلْتُهُ عَنِ الْفَضِيخِ فَنَهَانِي عَنْهُ قَالَ كَانَ يَكْرَهُ الْمُذَنَّبَ مِنَ الْبُسْرِ مَخَافَةَ أَنْ يَكُونَا شَيْئَيْنِ فَكُنَّا نَقْطَعُهُ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadilar: Rasululloh ﷺ biri ikkinchisidan kuchliroq boʻlgan ikki narsani nabiz qilib bir joyga qoʻshishimizdan qaytardilar. Men u zotdan fazix haqida soʻradim, u zot meni undan qaytardilar. Anas: «U zot ikki xil narsa boʻlib qolishidan qoʻrqib, busrning gʻoʻra qismini yoqtirmas edilar, shuning uchun biz uni kesib tashlar edik», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ бири иккинчисидан кучлироқ бўлган икки нарсани набиз қилиб бир жойга қўшишимиздан қайтардилар. Мен у зотдан фазих ҳақида сўрадим, у зот мени ундан қайтардилар. Анас: «У зот икки хил нарса бўлиб қолишидан қўрқиб, бусрнинг ғўра қисмини ёқтирмас эдилар, шунинг учун биз уни кесиб ташлар эдик», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ، قَالَ شَهِدْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ أُتِيَ بِبُسْرٍ مُذَنَّبٍ فَجَعَلَ يَقْطَعُهُ مِنْهُ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning yonlarida boʻlgan Abu Idris aytadi: Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ning huzurlariga gʻoʻra qismi bor busr keltirilganida, uni kesib tashlashga tushdilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг ёнларида бўлган Абу Идрис айтади: Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурларига ғўра қисми бор буср келтирилганида, уни кесиб ташлашга тушдилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ، قَالَ قَتَادَةُ كَانَ أَنَسٌ يَأْمُرُ بِالتَّذْنُوبِ فَيُقْرَضُ ‏.‏

Qatoda aytadi: Anas (roziyallohu anhu) gʻoʻra qismini kesib tashlashga buyurar edilar, shunda u kesib olinardi.Қатода айтади: Анас (розияллоҳу анҳу) ғўра қисмини кесиб ташлашга буюрар эдилар, шунда у кесиб олинарди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّهُ كَانَ لاَ يَدَعُ شَيْئًا قَدْ أَرْطَبَ إِلاَّ عَزَلَهُ عَنْ فَضِيخِهِ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu) yangi xurmoga aylanib qolgan har qanday narsani fazixidan ajratib olmasdan qoldirmas edilar.Анас (розияллоҳу анҳу) янги хурмога айланиб қолган ҳар қандай нарсани фазихидан ажратиб олмасдан қолдирмас эдилар.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، - يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ - قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَنْبِذُوا الزَّهْوَ وَالرُّطَبَ جَمِيعًا وَلاَ الْبُسْرَ وَالزَّبِيبَ جَمِيعًا وَانْبِذُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا عَلَى حِدَتِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zahv bilan yangi xurmoni birga damlamanglar, busr bilan mayizni ham birga damlamanglar, balki ularning har birini alohida damlanglar», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Заҳв билан янги хурмони бирга дамламанглар, буср билан майизни ҳам бирга дамламанглар, балки уларнинг ҳар бирини алоҳида дамланглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ دُرُسْتَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي قَتَادَةَ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ خَلِيطِ الزَّهْوِ وَالتَّمْرِ وَخَلِيطِ الْبُسْرِ وَالتَّمْرِ وَقَالَ ‏"‏ لِتَنْبِذُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا عَلَى حِدَةٍ فِي الأَسْقِيَةِ الَّتِي يُلاَثُ عَلَى أَفْوَاهِهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yarim pishgan xurmo bilan quruq xurmoni aralashtirishdan hamda gʻoʻra xurmo bilan quruq xurmoni aralashtirishdan qaytardilar va: «Ularning har birini alohida-alohida, ogʻzi bogʻlangan idishlarga solib damlanglar», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ярим пишган хурмо билан қуруқ хурмони аралаштиришдан ҳамда ғўра хурмо билан қуруқ хурмони аралаштиришдан қайтардилар ва: «Уларнинг ҳар бирини алоҳида-алоҳида, оғзи боғланган идишларга солиб дамланглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ الْعَبْدِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُخْلَطَ بُسْرٌ بِتَمْرٍ أَوْ زَبِيبٌ بِتَمْرٍ أَوْ زَبِيبٌ بِبُسْرٍ وَقَالَ ‏"‏ مَنْ شَرِبَهُ مِنْكُمْ فَلْيَشْرَبْ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُ فَرْدًا تَمْرًا فَرْدًا أَوْ بُسْرًا فَرْدًا أَوْ زَبِيبًا فَرْدًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ gʻoʻra xurmoni quruq xurmo bilan, mayizni quruq xurmo bilan yoki mayizni gʻoʻra xurmo bilan aralashtirishdan qaytardilar va: «Sizlardan kim uni ichmoqchi boʻlsa, har birini alohida ichsin: quruq xurmoni yakka, gʻoʻra xurmoni yakka yoki mayizni yakka holda», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ғўра хурмони қуруқ хурмо билан, майизни қуруқ хурмо билан ёки майизни ғўра хурмо билан аралаштиришдан қайтардилар ва: «Сизлардан ким уни ичмоқчи бўлса, ҳар бирини алоҳида ичсин: қуруқ хурмони якка, ғўра хурмони якка ёки майизни якка ҳолда», дедилар.

أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ حَرْبٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْمُتَوَكِّلِ النَّاجِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يَخْلِطَ بُسْرًا بِتَمْرٍ أَوْ زَبِيبًا بِتَمْرٍ أَوْ زَبِيبًا بِبُسْرٍ وَقَالَ ‏"‏ مَنْ شَرِبَ مِنْكُمْ فَلْيَشْرَبْ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُ فَرْدًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ هَذَا أَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ gʻoʻra xurmoni quruq xurmo bilan, mayizni quruq xurmo bilan yoki mayizni gʻoʻra xurmo bilan aralashtirishdan qaytardilar va: «Sizlardan kim ichmoqchi boʻlsa, har birini alohida ichsin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ғўра хурмони қуруқ хурмо билан, майизни қуруқ хурмо билан ёки майизни ғўра хурмо билан аралаштиришдан қайтардилар ва: «Сизлардан ким ичмоқчи бўлса, ҳар бирини алоҳида ичсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو كَثِيرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُخْلَطَ الْبُسْرُ وَالزَّبِيبُ وَالْبُسْرُ وَالتَّمْرُ وَقَالَ ‏"‏ انْبِذُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا عَلَى حِدَةٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ gʻoʻra xurmo bilan mayizni hamda gʻoʻra xurmo bilan quruq xurmoni aralashtirishdan qaytardilar va: «Ularning har birini alohida damlanglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ғўра хурмо билан майизни ҳамда ғўра хурмо билан қуруқ хурмони аралаштиришдан қайтардилар ва: «Уларнинг ҳар бирини алоҳида дамланглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعَافَى، - يَعْنِي ابْنَ عِمْرَانَ - عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يُنْبَذَ التَّمْرُ وَالزَّبِيبُ وَالتَّمْرُ وَالْبُسْرُ وَقَالَ ‏"‏ انْتَبِذُوا الزَّبِيبَ فَرْدًا وَالتَّمْرَ فَرْدًا وَالْبُسْرَ فَرْدًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبُو كَثِيرٍ اسْمُهُ يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ quruq xurmo bilan mayizni hamda quruq xurmo bilan gʻoʻra xurmoni damlashdan qaytardilar va: «Mayizni yakka, quruq xurmoni yakka va gʻoʻra xurmoni yakka holda damlanglar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қуруқ хурмо билан майизни ҳамда қуруқ хурмо билан ғўра хурмони дамлашдан қайтардилар ва: «Майизни якка, қуруқ хурмони якка ва ғўра хурмони якка ҳолда дамланглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو كَثِيرٍ، ح وَأَنْبَأَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ حَبِيبٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو كَثِيرٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْخَمْرُ مِنْ هَاتَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ سُوَيْدٌ فِي هَاتَيْنِ الشَّجَرَتَيْنِ النَّخْلَةُ وَالْعِنَبَةُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xamr mana shu ikkitasidan boʻladi», dedilar. Suvayd rivoyatida: «mana shu ikki daraxtdan: xurmo va uzumdan», deyilgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хамр мана шу иккитасидан бўлади», дедилар. Сувайд ривоятида: «мана шу икки дарахтдан: хурмо ва узумдан», дейилган.

أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ الصَّوَّافُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْخَمْرُ مِنْ هَاتَيْنِ الشَّجَرَتَيْنِ النَّخْلَةُ وَالْعِنَبَةُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Xamr mana shu ikki daraxtdan boʻladi: xurmo va uzumdan», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Хамр мана шу икки дарахтдан бўлади: хурмо ва узумдан», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، وَالشَّعْبِيِّ، قَالاَ السَّكَرُ خَمْرٌ ‏.‏

Ibrohim va Shaʼbiy (rahimahulloh): «As-Sakar — bu xamrdir», dedilar.Иброҳим ва Шаъбий (раҳимаҳуллоҳ): «Ас-Сакар — бу хамрдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ السَّكَرُ خَمْرٌ ‏.‏

Said ibn Jubayr (rahimahulloh): «As-Sakar — bu xamrdir», dedilar.Саид ибн Жубайр (раҳимаҳуллоҳ): «Ас-Сакар — бу хамрдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ حَبِيبٍ، - وَهُوَ ابْنُ أَبِي عَمْرَةَ - عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ السَّكَرُ خَمْرٌ ‏.‏

Said ibn Jubayr (rahimahulloh): «As-Sakar — bu xamrdir», dedilar.Саид ибн Жубайр (раҳимаҳуллоҳ): «Ас-Сакар — бу хамрдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ السَّكَرُ حَرَامٌ وَالرِّزْقُ الْحَسَنُ حَلاَلٌ ‏.‏

Said ibn Jubayr (rahimahulloh): «As-Sakar — harom, goʻzal rizq esa — haloldir», dedilar.Саид ибн Жубайр (раҳимаҳуллоҳ): «Ас-Сакар — ҳаром, гўзал ризқ эса — ҳалолдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ، قَالَ حَدَّثَنَا الشَّعْبِيُّ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ، رضى الله عنه يَخْطُبُ عَلَى مِنْبَرِ الْمَدِينَةِ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ أَلاَ إِنَّهُ نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ يَوْمَ نَزَلَ وَهِيَ مِنْ خَمْسَةٍ مِنَ الْعِنَبِ وَالتَّمْرِ وَالْعَسَلِ وَالْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ وَالْخَمْرُ مَا خَامَرَ الْعَقْلَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu)ning Madina minbarida xutba qilib turib: «Ey odamlar! Xamrni harom qiluvchi oyat nozil boʻlgan kuni u besh narsadan: uzum, xurmo, asal, bugʻdoy va arpadan tayyorlanardi. Xamr — aqlni berkituvchi narsadir», deganlarini eshitdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу)нинг Мадина минбарида хутба қилиб туриб: «Эй одамлар! Хамрни ҳаром қилувчи оят нозил бўлган куни у беш нарсадан: узум, хурмо, асал, буғдой ва арпадан тайёрланарди. Хамр — ақлни беркитувчи нарсадир», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ أَنْبَأَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ زَكَرِيَّا، وَأَبِي، حَيَّانَ عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ، رضى الله عنه عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الْخَمْرَ نَزَلَ تَحْرِيمُهَا وَهِيَ مِنْ خَمْسَةٍ مِنَ الْعِنَبِ وَالْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ وَالتَّمْرِ وَالْعَسَلِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)ning Rasululloh ﷺning minbarida turib: «Ammo baʼd, xamrni harom qiluvchi oyat u besh narsadan: uzum, bugʻdoy, arpa, xurmo va asaldan tayyorlanayotgan paytda nozil boʻldi», deganlarini eshitdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг Расулуллоҳ ﷺнинг минбарида туриб: «Аммо баъд, хамрни ҳаром қилувчи оят у беш нарсадан: узум, буғдой, арпа, хурмо ва асалдан тайёрланаётган пайтда нозил бўлди», деганларини эшитдим.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي حَصِينٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ الْخَمْرُ مِنْ خَمْسَةٍ مِنَ التَّمْرِ وَالْحِنْطَةِ وَالشَّعِيرِ وَالْعَسَلِ وَالْعِنَبِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Xamr besh narsadan: xurmo, bugʻdoy, arpa, asal va uzumdan tayyorlanadi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Хамр беш нарсадан: хурмо, буғдой, арпа, асал ва узумдан тайёрланади», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى ابْنِ عُمَرَ فَقَالَ إِنَّ أَهْلَنَا يَنْبِذُونَ لَنَا شَرَابًا عَشِيًّا فَإِذَا أَصْبَحْنَا شَرِبْنَا ‏.‏ قَالَ أَنْهَاكَ عَنِ الْمُسْكِرِ قَلِيلِهِ وَكَثِيرِهِ وَأُشْهِدُ اللَّهَ عَلَيْكَ أَنْهَاكَ عَنِ الْمُسْكِرِ قَلِيلِهِ وَكَثِيرِهِ وَأُشْهِدُ اللَّهَ عَلَيْكَ إِنَّ أَهْلَ خَيْبَرَ يَنْتَبِذُونَ شَرَابًا مِنْ كَذَا وَكَذَا وَيُسَمُّونَهُ كَذَا وَكَذَا وَهِيَ الْخَمْرُ وَإِنَّ أَهْلَ فَدَكٍ يَنْتَبِذُونَ شَرَابًا مِنْ كَذَا وَكَذَا يُسَمُّونَهُ كَذَا وَكَذَا وَهِيَ الْخَمْرُ حَتَّى عَدَّ أَشْرِبَةً أَرْبَعَةً أَحَدُهَا الْعَسَلُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Ibn Umarning oldiga kelib: «Ahli oilamiz biz uchun kechqurun ichimlik ivitib qoʻyishadi, tong otganda esa uni ichamiz», dedi. U: «Men seni mast qiluvchi narsaning ozidan ham, koʻpidan ham qaytaraman va bu haqda senga qarshi Allohni guvoh qilaman. Xaybar ahli falon-falon narsadan ichimlik ivitib, uni falon-falon deb atashardi, lekin u xamr edi. Fadak ahli ham falon-falon narsadan ichimlik ivitib, uni falon-falon deb atashardi, lekin u xamr edi», dedi. Shu tariqa u toʻrtta ichimlikni sanadi, ulardan biri asal edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Ибн Умарнинг олдига келиб: «Аҳли оиламиз биз учун кечқурун ичимлик ивитиб қўйишади, тонг отганда эса уни ичамиз», деди. У: «Мен сени маст қилувчи нарсанинг озидан ҳам, кўпидан ҳам қайтараман ва бу ҳақда сенга қарши Аллоҳни гувоҳ қиламан. Хайбар аҳли фалон-фалон нарсадан ичимлик ивитиб, уни фалон-фалон деб аташарди, лекин у хамр эди. Фадак аҳли ҳам фалон-фалон нарсадан ичимлик ивитиб, уни фалон-фалон деб аташарди, лекин у хамр эди», деди. Шу тариқа у тўртта ичимликни санади, улардан бири асал эди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir va har bir mast qiluvchi narsa xamrdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир ва ҳар бир маст қилувчи нарса хамрдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورِ بْنِ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ الْحُسَيْنُ قَالَ أَحْمَدُ وَهَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir va har bir mast qiluvchi narsa xamrdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир ва ҳар бир маст қилувчи нарса хамрдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ دُرُسْتَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa xamrdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса хамрдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي رَوَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa xamrdir va har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса хамрдир ва ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir va har bir mast qiluvchi narsa xamrdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир ва ҳар бир маст қилувчи нарса хамрдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى أَنْ يُنْبَذَ فِي الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ ‏"‏ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dubbo (qovoq idish), muzaffat (smola surtilgan idish), naqiyr (oʻyilgan yogʻoch idish) va hantam (sirlangan sopol idish)da ichimlik ivitishdan qaytardilar. Va har bir mast qiluvchi narsa haromdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дуббо (қовоқ идиш), музаффат (смола суртилган идиш), нақийр (ўйилган ёғоч идиш) ва ҳантам (сирланган сопол идиш)да ичимлик ивитишдан қайтардилар. Ва ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир.

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ زَبْرٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَنْبِذُوا فِي الدُّبَّاءِ وَلاَ الْمُزَفَّتِ وَلاَ النَّقِيرِ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Dubbo (qovoq idish), muzaffat (smola surtilgan idish) va naqiyr (oʻyilgan yogʻoch idish)da ichimlik ivitmanglar. Va har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Дуббо (қовоқ идиш), музаффат (смола суртилган идиш) ва нақийр (ўйилган ёғоч идиш)да ичимлик ивитманглар. Ва ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَقُتَيْبَةُ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُتَيْبَةُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mast qiladigan har qanday ichimlik haromdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маст қиладиган ҳар қандай ичимлик ҳаромдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، ح وَأَنْبَأَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ عَنِ الْبِتْعِ فَقَالَ ‏"‏ كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏ اللَّفْظُ لِسُوَيْدٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasulullohdan ﷺ bitʼ (asaldan tayyorlangan ichimlik) haqida soʻralganda, u zot: «Mast qiladigan har qanday ichimlik haromdir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳдан ﷺ битъ (асалдан тайёрланган ичимлик) ҳақида сўралганда, у зот: «Маст қиладиган ҳар қандай ичимлик ҳаромдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ عَنِ الْبِتْعِ فَقَالَ ‏"‏ كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ وَالْبِتْعُ مِنَ الْعَسَلِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasulullohdan ﷺ bitʼ haqida soʻralganda, u zot: «Mast qiladigan har qanday ichimlik haromdir», dedilar. Bitʼ esa asaldan tayyorlanadigan ichimlikdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳдан ﷺ битъ ҳақида сўралганда, у зот: «Маст қиладиган ҳар қандай ичимлик ҳаромдир», дедилар. Битъ эса асалдан тайёрланадиган ичимликдир.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُئِلَ عَنِ الْبِتْعِ فَقَالَ ‏"‏ كُلُّ شَرَابٍ أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏ وَالْبِتْعُ هُوَ نَبِيذُ الْعَسَلِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasulullohdan ﷺ bitʼ haqida soʻralganda, u zot: «Mast qiladigan har qanday ichimlik haromdir», dedilar. Bitʼ esa asaldan tayyorlanadigan nabizdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳдан ﷺ битъ ҳақида сўралганда, у зот: «Маст қиладиган ҳар қандай ичимлик ҳаромдир», дедилар. Битъ эса асалдан тайёрланадиган набиздир.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مَنْجُوفٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْهَيْثَمِ، عَنْ أَبِي دَاوُدَ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَا وَمُعَاذٌ إِلَى الْيَمَنِ فَقَالَ مُعَاذٌ إِنَّكَ تَبْعَثُنَا إِلَى أَرْضٍ كَثِيرٌ شَرَابُ أَهْلِهَا فَمَا أَشْرَبُ قَالَ ‏"‏ اشْرَبْ وَلاَ تَشْرَبْ مُسْكِرًا ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni va Muozni Yamanga yubordilar. Shunda Muoz: «Siz bizni ahli koʻp turli ichimliklar ichadigan bir yurtga yuboryapsiz, men nimani ichay?» dedi. U zot: «Ich, ammo mast qiluvchi narsani ichma», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени ва Муозни Яманга юбордилар. Шунда Муоз: «Сиз бизни аҳли кўп турли ичимликлар ичадиган бир юртга юборяпсиз, мен нимани ичай?» деди. У зот: «Ич, аммо маст қилувчи нарсани ичма», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى الْبَلْخِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرِيشُ بْنُ سُلَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ الأَيَامِيُّ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ أَنْبَأَنَا الأَسْوَدُ بْنُ شَيْبَانَ السَّدُوسِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً، سَأَلَهُ رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّا نَرْكَبُ أَسْفَارًا فَتُبْرَزُ لَنَا الأَشْرِبَةُ فِي الأَسْوَاقِ لاَ نَدْرِي أَوْعِيَتَهَا ‏.‏ فَقَالَ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏.‏ فَذَهَبَ يُعِيدُ فَقَالَ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏.‏ فَذَهَبَ يُعِيدُ فَقَالَ هُوَ مَا أَقُولُ لَكَ ‏.‏

Aswad ibn Shayban as-Sadusiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Atodan eshitdim, undan bir kishi soʻrab: «Biz safarlarga chiqamiz, bozorlarda bizga ichimliklar taqdim etiladi, ular qanday idishlarda tayyorlanganini bilmaymiz», dedi. U: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedi. Haligi kishi savolini takrorlagan edi, u yana: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedi. U yana takrorlaganida esa: «Bu men senga aytgan narsadir», dedi.Асwад ибн Шайбан ас-Садусий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Атодан эшитдим, ундан бир киши сўраб: «Биз сафарларга чиқамиз, бозорларда бизга ичимликлар тақдим этилади, улар қандай идишларда тайёрланганини билмаймиз», деди. У: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», деди. Ҳалиги киши саволини такрорлаган эди, у яна: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», деди. У яна такрорлаганида эса: «Бу мен сенга айтган нарсадир», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هَارُونَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏.‏

Ibn Siyrin (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedi.Ибн Сийрин (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ الطُّفَيْلِ الْجَزَرِيِّ، قَالَ كَتَبَ إِلَيْنَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ لاَ تَشْرَبُوا مِنَ الطِّلاَءِ حَتَّى يَذْهَبَ ثُلُثَاهُ وَيَبْقَى ثُلُثُهُ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏.‏

Abdulmalik ibn at-Tufayl al-Jazariy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn Abdulaziz bizga: «Uchdan ikki qismi ketib, uchdan bir qismi qolmaguncha qaynatilgan uzum sharbatidan ichmanglar. Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», deb yozdi.Абдулмалик ибн ат-Туфайл ал-Жазарий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Умар ибн Абдулазиз бизга: «Учдан икки қисми кетиб, учдан бир қисми қолмагунча қайнатилган узум шарбатидан ичманглар. Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», деб ёзди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الصَّعْقِ بْنِ حَزْنٍ، قَالَ كَتَبَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ إِلَى عَدِيِّ بْنِ أَرْطَاةَ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏.‏

Saʼq ibn Hazn (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn Abdulaziz Adiy ibn Artoaga: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», deb yozdi.Саъқ ибн Ҳазн (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Умар ибн Абдулазиз Адий ибн Артоага: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», деб ёзди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَرِيشُ بْنُ سُلَيْمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ مُصَرِّفٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الأَجْلَحِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْيَمَنِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ بِهَا أَشْرِبَةً فَمَا أَشْرَبُ وَمَا أَدَعُ قَالَ ‏"‏ وَمَا هِيَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ الْبِتْعُ وَالْمِزْرُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَمَا الْبِتْعُ وَالْمِزْرُ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ أَمَّا الْبِتْعُ فَنَبِيذُ الْعَسَلِ وَأَمَّا الْمِزْرُ فَنَبِيذُ الذُّرَةِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ تَشْرَبْ مُسْكِرًا فَإِنِّي حَرَّمْتُ كُلَّ مُسْكِرٍ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni Yamanga yubordilar. Men: «Ey Rasululloh, u yerda baʼzi ichimliklar bor, nimani ichay-yu, nimani tark etay?» dedim. U zot: «Ular nima?» dedilar. Men: «Bitʼ va mizr», dedim. U zot: «Bitʼ va mizr nima?» dedilar. Men: «Bitʼ — asaldan tayyorlangan ichimlik, mizr — joʻxoridan tayyorlangan ichimlik», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Mast qiluvchi narsani ichma, chunki men har bir mast qiluvchi narsani harom qilganman», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени Яманга юбордилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, у ерда баъзи ичимликлар бор, нимани ичай-ю, нимани тарк этай?» дедим. У зот: «Улар нима?» дедилар. Мен: «Битъ ва мизр», дедим. У зот: «Битъ ва мизр нима?» дедилар. Мен: «Битъ — асалдан тайёрланган ичимлик, мизр — жўхоридан тайёрланган ичимлик», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Маст қилувчи нарсани ичма, чунки мен ҳар бир маст қилувчи нарсани ҳаром қилганман», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى الْيَمَنِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ بِهَا أَشْرِبَةً يُقَالُ لَهَا الْبِتْعُ وَالْمِزْرُ قَالَ ‏"‏ وَمَا الْبِتْعُ وَالْمِزْرُ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ شَرَابٌ يَكُونُ مِنَ الْعَسَلِ وَالْمِزْرُ يَكُونُ مِنَ الشَّعِيرِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni Yamanga yubordilar. Men: «Ey Rasululloh, u yerda bitʼ va mizr deb ataladigan ichimliklar bor», dedim. U zot: «Bitʼ va mizr nima?» dedilar. Men: «Asaldan tayyorlanadigan ichimlik, mizr esa arpadan tayyorlanadi», dedim. U zot: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени Яманга юбордилар. Мен: «Эй Расулуллоҳ, у ерда битъ ва мизр деб аталадиган ичимликлар бор», дедим. У зот: «Битъ ва мизр нима?» дедилар. Мен: «Асалдан тайёрланадиган ичимлик, мизр эса арпадан тайёрланади», дедим. У зот: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَ آيَةَ الْخَمْرِ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ الْمِزْرَ قَالَ ‏"‏ وَمَا الْمِزْرُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ حَبَّةٌ تُصْنَعُ بِالْيَمَنِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ تُسْكِرُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xutba qilib, xamr haqidagi oyatni zikr qildilar. Shunda bir kishi: «Ey Rasululloh, mizr haqida nima deysiz?» dedi. U zot: «Mizr nima?» dedilar. U: «Yamanda tayyorlanadigan bir don», dedi. U zot: «U mast qiladimi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хутба қилиб, хамр ҳақидаги оятни зикр қилдилар. Шунда бир киши: «Эй Расулуллоҳ, мизр ҳақида нима дейсиз?» деди. У зот: «Мизр нима?» дедилар. У: «Яманда тайёрланадиган бир дон», деди. У зот: «У маст қиладими?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي الْجُوَيْرِيَةِ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، وَسُئِلَ، فَقِيلَ لَهُ أَفْتِنَا فِي الْبَاذَقِ ‏.‏ فَقَالَ سَبَقَ مُحَمَّدٌ الْبَاذَقَ وَمَا أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Undan soʻrab: «Bizga bozaq haqida fatvo bering», deyildi. U: «Muhammad ﷺ bozaqdan oldin kelganlar, mast qiladigan har bir narsa haromdir», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ундан сўраб: «Бизга бозақ ҳақида фатво беринг», дейилди. У: «Муҳаммад ﷺ бозақдан олдин келганлар, маст қиладиган ҳар бир нарса ҳаромдир», деди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، - يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ - عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَا أَسْكَرَ كَثِيرُهُ فَقَلِيلُهُ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Koʻpi mast qiladigan narsaning ozi ham haromdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кўпи маст қиладиган нарсанинг ози ҳам ҳаромдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَخْلَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ الْحَكَمِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي الضَّحَّاكُ بْنُ عُثْمَانَ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَنْهَاكُمْ عَنْ قَلِيلِ مَا أَسْكَرَ كَثِيرُهُ ‏"‏ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sizlarni koʻpi mast qiladigan narsaning ozidan qaytaraman», dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сизларни кўпи маст қиладиган нарсанинг озидан қайтараман», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ كَثِيرٍ، عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ قَلِيلِ مَا أَسْكَرَ كَثِيرُهُ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ koʻpi mast qiladigan narsaning ozini ham man qildilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ кўпи маст қиладиган нарсанинг озини ҳам ман қилдилар.

أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَاقِدٍ، أَخْبَرَنِي خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُسَيْنٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَصُومُ فَتَحَيَّنْتُ فِطْرَهُ بِنَبِيذٍ صَنَعْتُهُ لَهُ فِي دُبَّاءٍ فَجِئْتُهُ بِهِ فَقَالَ ‏"‏ أَدْنِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَأَدْنَيْتُهُ مِنْهُ فَإِذَا هُوَ يَنِشُّ فَقَالَ ‏"‏ اضْرِبْ بِهَذَا الْحَائِطَ فَإِنَّ هَذَا شَرَابُ مَنْ لاَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَفِي هَذَا دَلِيلٌ عَلَى تَحْرِيمِ السَّكَرِ قَلِيلِهِ وَكَثِيرِهِ وَلَيْسَ كَمَا يَقُولُ الْمُخَادِعُونَ لأَنْفُسِهِمْ بِتَحْرِيمِهِمْ آخِرِ الشَّرْبَةِ وَتَحْلِيلِهِمْ مَا تَقَدَّمَهَا الَّذِي يُشْرَبُ فِي الْفَرَقِ قَبْلَهَا وَلاَ خِلاَفَ بَيْنَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ السُّكْرَ بِكُلِّيَّتِهِ لاَ يَحْدُثُ عَلَى الشَّرْبَةِ الآخِرَةِ دُونَ الأُولَى وَالثَّانِيَةِ بَعْدَهَا وَبِاللَّهِ التَّوْفِيقُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ roʻza tutayotganlarini bilar edim, shuning uchun ularning iftorlari uchun qovoqchada tayyorlagan nabizni gʻamladim. Uni koʻtarib keldim. U zot: «Yaqinroq keltir», dedilar. Men uni yaqinlashtirsam, u koʻpirib pishillayotgan ekan. Shunda u zot: «Buni devorga urib tashla, chunki bu Allohga va oxirat kuniga imon keltirmaydigan kishining ichimligidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ рўза тутаётганларини билар эдим, шунинг учун уларнинг ифторлари учун қовоқчада тайёрлаган набизни ғамладим. Уни кўтариб келдим. У зот: «Яқинроқ келтир», дедилар. Мен уни яқинлаштирсам, у кўпириб пишиллаётган экан. Шунда у зот: «Буни деворга уриб ташла, чунки бу Аллоҳга ва охират кунига имон келтирмайдиган кишининг ичимлигидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَمَّارُ بْنُ رُزَيْقٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ صَعْصَعَةَ بْنِ صُوحَانَ، عَنْ عَلِيٍّ، كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ قَالَ نَهَانِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْ حَلْقَةِ الذَّهَبِ وَالْقَسِّيِّ وَالْمِيثَرَةِ وَالْجِعَةِ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ meni oltin uzukdan, ipak aralash matodan, egar bezagidan va arpadan tayyorlangan ichimlik (jiʼa)dan qaytardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мени олтин узукдан, ипак аралаш матодан, эгар безагидан ва арпадан тайёрланган ичимлик (жиъа)дан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، - وَهُوَ ابْنُ سُمَيْعٍ - قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ عُمَيْرٍ، قَالَ قَالَ صَعْصَعَةُ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ انْهَنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عَمَّا نَهَاكَ عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ نَهَانِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Saʼsaʼa unga: «Ey moʻminlar amiri, Rasululloh ﷺ sizni qaytargan narsalardan bizni ham qaytaring», dedi. U: «Rasululloh ﷺ meni qovoq idish (dubbo) va sirlangan sopol idish (hantam)dan qaytardilar», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Саъсаъа унга: «Эй мўминлар амири, Расулуллоҳ ﷺ сизни қайтарган нарсалардан бизни ҳам қайтаринг», деди. У: «Расулуллоҳ ﷺ мени қовоқ идиш (дуббо) ва сирланган сопол идиш (ҳантам)дан қайтардилар», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُنْبَذُ لَهُ فِي تَوْرٍ مِنْ حِجَارَةٍ ‏.‏ ذِكْرُ الأَوْعِيَةِ الَّتِي نُهِيَ عَنْ الاِنْتِبَاذِ فِيهَا دُونَ مَا سِوَاهَا مِمَّا لاَ تَشْتَدُّ أَشْرِبَتُهَا كَاشْتِدَادِهِ فِيهَا

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uchun toshdan yasalgan kichik idishda nabiz tayyorlanar edi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ учун тошдан ясалган кичик идишда набиз тайёрланар эди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ طَاوُسٍ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ لاِبْنِ عُمَرَ أَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ طَاوُسٌ وَاللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُهُ مِنْهُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi unga: «Rasululloh ﷺ sopol xumda nabiz tayyorlashni man qilganmilar?» dedi. U: «Ha», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши унга: «Расулуллоҳ ﷺ сопол хумда набиз тайёрлашни ман қилганмилар?» деди. У: «Ҳа», деди.

أَخْبَرَنَا هَارُونُ بْنُ زَيْدِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ أَبِي الزَّرْقَاءِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، وَإِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، قَالاَ سَمِعْنَا طَاوُسًا، يَقُولُ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ زَادَ إِبْرَاهِيمُ فِي حَدِيثِهِ وَالدُّبَّاءِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi uning oldiga kelib: «Rasululloh ﷺ sopol xumda nabiz tayyorlashni man qilganmilar?» dedi. U: «Ha», dedi. Yana bir rivoyatda: «Va qovoq idishda ham», deb ziyoda qilingan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши унинг олдига келиб: «Расулуллоҳ ﷺ сопол хумда набиз тайёрлашни ман қилганмилар?» деди. У: «Ҳа», деди. Яна бир ривоятда: «Ва қовоқ идишда ҳам», деб зиёда қилинган.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عُيَيْنَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sopol xumda nabiz tayyorlashni man qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сопол хумда набиз тайёрлашни ман қилдилар.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ، قَالَ حَدَّثَنَا أُمَيَّةُ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ جَبَلَةَ بْنِ سُحَيْمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْحَنْتَمِ قُلْتُ مَا الْحَنْتَمُ قَالَ الْجَرُّ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hantamdan qaytardilar. Men: «Hantam nima?» dedim. U: «Sopol xum», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳантамдан қайтардилар. Мен: «Ҳантам нима?» дедим. У: «Сопол хум», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْعَزِيزِ، - يَعْنِي ابْنَ أَسِيدٍ الطَّاحِيَّ بَصْرِيٌّ - يَقُولُ سُئِلَ ابْنُ الزُّبَيْرِ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ، قَالَ نَهَانَا عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Ibn Zubayr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, undan sopol xumda tayyorlangan nabiz haqida soʻralganda, u: «Rasululloh ﷺ bizni bundan qaytardilar», dedi.Ибн Зубайр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, ундан сопол хумда тайёрланган набиз ҳақида сўралганда, у: «Расулуллоҳ ﷺ бизни бундан қайтардилар», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مَنْجُوفٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ هِشَامِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ سَأَلْنَا ابْنَ عُمَرَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ، فَقَالَ حَرَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ سَمِعْتُ الْيَوْمَ شَيْئًا عَجِبْتُ مِنْهُ ‏.‏ قَالَ مَا هُوَ قُلْتُ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَقَالَ حَرَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَ صَدَقَ ابْنُ عُمَرَ ‏.‏ قُلْتُ مَا الْجَرُّ قَالَ كُلُّ شَىْءٍ مِنْ مَدَرٍ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz undan sopol xumda tayyorlangan nabiz haqida soʻradik. U: «Rasululloh ﷺ uni harom qildilar», dedi. Soʻng men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning oldiga borib: «Bugun men bir narsani eshitdim, undan taajjubga tushdim», dedim. U: «Nima u?» dedi. Men: «Ibn Umardan sopol xumda tayyorlangan nabiz haqida soʻrasam, u: ‹Rasululloh ﷺ uni harom qildilar›, dedi», dedim. U: «Ibn Umar toʻgʻri aytibdi», dedi. Men: «Sopol xum nima?» dedim. U: «Loydan yasalgan har qanday narsa», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз ундан сопол хумда тайёрланган набиз ҳақида сўрадик. У: «Расулуллоҳ ﷺ уни ҳаром қилдилар», деди. Сўнг мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг олдига бориб: «Бугун мен бир нарсани эшитдим, ундан таажжубга тушдим», дедим. У: «Нима у?» деди. Мен: «Ибн Умардан сопол хумда тайёрланган набиз ҳақида сўрасам, у: ‹Расулуллоҳ ﷺ уни ҳаром қилдилар›, деди», дедим. У: «Ибн Умар тўғри айтибди», деди. Мен: «Сопол хум нима?» дедим. У: «Лойдан ясалган ҳар қандай нарса», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ، أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ رَجُلٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ ابْنِ عُمَرَ فَسُئِلَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ، فَقَالَ حَرَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَشَقَّ عَلَىَّ لَمَّا سَمِعْتُهُ فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ إِنَّ ابْنَ عُمَرَ سُئِلَ عَنْ شَىْءٍ فَجَعَلْتُ أُعَظِّمُهُ ‏.‏ قَالَ مَا هُوَ قُلْتُ سُئِلَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ ‏.‏ فَقَالَ صَدَقَ حَرَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قُلْتُ وَمَا الْجَرُّ قَالَ كُلُّ شَىْءٍ صُنِعَ مِنْ مَدَرٍ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men uning huzurida edim, undan sopol xumda tayyorlangan nabiz haqida soʻralganda, u: «Rasululloh ﷺ uni harom qildilar», dedi. Buni eshitganimda menga ogʻir botdi. Shunda men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning oldiga borib: «Ibn Umardan bir narsa soʻralib, men uni ulugʻ ish deb bildim», dedim. U: «Nima u?» dedi. Men: «Undan sopol xumda tayyorlangan nabiz haqida soʻraldi», dedim. U: «U toʻgʻri aytibdi, Rasululloh ﷺ uni harom qildilar», dedi. Men: «Sopol xum nima?» dedim. U: «Loydan yasalgan har qanday narsa», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен унинг ҳузурида эдим, ундан сопол хумда тайёрланган набиз ҳақида сўралганда, у: «Расулуллоҳ ﷺ уни ҳаром қилдилар», деди. Буни эшитганимда менга оғир ботди. Шунда мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг олдига бориб: «Ибн Умардан бир нарса сўралиб, мен уни улуғ иш деб билдим», дедим. У: «Нима у?» деди. Мен: «Ундан сопол хумда тайёрланган набиз ҳақида сўралди», дедим. У: «У тўғри айтибди, Расулуллоҳ ﷺ уни ҳаром қилдилар», деди. Мен: «Сопол хум нима?» дедим. У: «Лойдан ясалган ҳар қандай нарса», деди.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي أَوْفَى، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ الأَخْضَرِ ‏.‏ قُلْتُ فَالأَبْيَضُ قَالَ لاَ أَدْرِي ‏.‏

Ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yashil sopol xumda tayyorlangan nabizdan qaytardilar. Men: «Oq xum-chi?» dedim. U: «Bilmayman», dedi.Ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ яшил сопол хумда тайёрланган набиздан қайтардилар. Мен: «Оқ хум-чи?» дедим. У: «Билмайман», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي أَوْفَى، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ الأَخْضَرِ وَالأَبْيَضِ ‏.‏

Ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yashil va oq sopol xumda tayyorlangan nabizdan qaytardilar.Ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ яшил ва оқ сопол хумда тайёрланган набиздан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي رَجَاءٍ، قَالَ سَأَلْتُ الْحَسَنَ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ، أَحَرَامٌ هُوَ قَالَ حَرَامٌ قَدْ حَدَّثَنَا مَنْ لَمْ يَكْذِبْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ نَبِيذِ الْحَنْتَمِ وَالدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ ‏.‏

Abu Rajo (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Hasan (al-Basriy)dan sopol xumda tayyorlangan nabiz haqida soʻrab: «U harommi?» dedim. U: «Harom. Bizga yolgʻon aytmaydigan kishi hadis aytdiki, Rasululloh ﷺ hantam (yashil sopol xum), qovoq idish, mumlangan idish va oʻyilgan yogʻoch idishda tayyorlangan nabizdan qaytardilar», dedi.Абу Ражо (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Ҳасан (ал-Басрий)дан сопол хумда тайёрланган набиз ҳақида сўраб: «У ҳаромми?» дедим. У: «Ҳаром. Бизга ёлғон айтмайдиган киши ҳадис айтдики, Расулуллоҳ ﷺ ҳантам (яшил сопол хум), қовоқ идиш, мумланган идиш ва ўйилган ёғоч идишда тайёрланган набиздан қайтардилар», деди.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qovoq idishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қовоқ идишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qovoq idishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қовоқ идишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مَنْصُورٍ، وَحَمَّادٍ، وَسُلَيْمَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ الأَسْوَدِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qovoq idish va mumlangan idishdan qaytardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қовоқ идиш ва мумланган идишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سُلَيْمَانَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ، عَنْ عَلِيٍّ، كَرَّمَ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qovoq idish va mumlangan idishdan qaytardilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қовоқ идиш ва мумланган идишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ، وَالْمُزَفَّتِ، ‏.‏

Abdurrahmon ibn Yaʼmar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qovoq idish va mumlangan idishdan qaytardilar.Абдурраҳмон ибн Яъмар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қовоқ идиш ва мумланган идишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ أَنْ يُنْبَذَ فِيهِمَا ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qovoq idish va mumlangan idishda nabiz tayyorlashdan qaytardilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қовоқ идиш ва мумланган идишда набиз тайёрлашдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ أَنْ يُنْبَذَ فِيهِمَا ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qovoq idish va mumlangan idishda nabiz tayyorlashdan qaytardilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қовоқ идиш ва мумланган идишда набиз тайёрлашдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الْمُزَفَّتِ وَالْقَرْعِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mumlangan idish va qovoqdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мумланган идиш ва қовоқдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ بْنِ فَرْوَةَ، - يُقَالُ لَهُ ابْنُ كُرْدِيٍّ بَصْرِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْخَالِقِ الشَّيْبَانِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدًا، يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qovoq idish, hantam va oʻyilgan yogʻoch idishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қовоқ идиш, ҳантам ва ўйилган ёғоч идишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الْمُثَنَّى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الشُّرْبِ فِي الْحَنْتَمِ وَالدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hantam, qovoq idish va oʻyilgan yogʻoch idishda ichishdan qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳантам, қовоқ идиш ва ўйилган ёғоч идишда ичишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ مُحَارِبٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qovoq idish, hantam va mumlangan idishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қовоқ идиш, ҳантам ва мумланган идишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْجِرَارِ وَالدُّبَّاءِ وَالظُّرُوفِ الْمُزَفَّتَةِ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sopol xumlar, qovoq idishlar va mumlangan idishlardan qaytardilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сопол хумлар, қовоқ идишлар ва мумланган идишлардан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عَوْنِ بْنِ صَالِحٍ الْبَارِقِيِّ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ نَصْرٍ، وَجُمَيْلَةَ بِنْتِ عَبَّادٍ، أَنَّهُمَا سَمِعَتَا عَائِشَةَ، قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْ شَرَابٍ صُنِعَ فِي دُبُّاءٍ أَوْ حَنْتَمٍ أَوْ مُزَفَّتٍ لاَ يَكُونُ زَيْتًا أَوْ خَلاًّ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺdan eshitdim, u zot qovoq idish, hantam yoki mumlangan idishda tayyorlangan, moy yoki sirka boʻlmagan ichimlikdan qaytarardilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитдим, у зот қовоқ идиш, ҳантам ёки мумланган идишда тайёрланган, мой ёки сирка бўлмаган ичимликдан қайтарардилар.

أَخْبَرَنَا قُرَيْشُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْحُسَيْنُ، قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dubbo (qovoq idish), hantam (sopol xum), naqiyr (oʻyilgan xurmo yogʻochidan yasalgan idish) va muzaffat (qatron surtilgan idish)dan nahiy qildilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дуббо (қовоқ идиш), ҳантам (сопол хум), нақийр (ўйилган хурмо ёғочидан ясалган идиш) ва музаффат (қатрон суртилган идиш)дан наҳий қилдилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ الْفَضْلِ، قَالَ حَدَّثَنَا ثُمَامَةُ بْنُ حَزْنٍ الْقُشَيْرِيُّ، قَالَ لَقِيتُ عَائِشَةَ فَسَأَلْتُهَا عَنِ النَّبِيذِ، فَقَالَتْ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلُوهُ فِيمَا يَنْبِذُونَ فَنَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَنْبِذُوا فِي الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ وَالْحَنْتَمِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abdulqays qabilasining vakillari Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib, undan qanday idishlarda nabiz tayyorlashlari haqida soʻradilar. Shunda Nabiy ﷺ ularni dubbo (qovoq idish), naqiyr (oʻyilgan xurmo yogʻochidan yasalgan idish), muqayyar (qatron surtilgan idish) va hantam (sopol xum)da nabiz tayyorlashdan nahiy qildilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абдулқайс қабиласининг вакиллари Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб, ундан қандай идишларда набиз тайёрлашлари ҳақида сўрадилар. Шунда Набий ﷺ уларни дуббо (қовоқ идиш), нақийр (ўйилган хурмо ёғочидан ясалган идиш), муқайяр (қатрон суртилган идиш) ва ҳантам (сопол хум)да набиз тайёрлашдан наҳий қилдилар.

أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُوَيْدٍ، عَنْ مُعَاذَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ، بِذَاتِهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U zot xususan dubbo (qovoq idish)dan nahiy qildilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У зот хусусан дуббо (қовоқ идиш)дан наҳий қилдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ إِسْحَاقَ، - وَهُوَ ابْنُ سُوَيْدٍ - يَقُولُ حَدَّثَتْنِي مُعَاذَةُ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ نَبِيذِ النَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ وَالدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ ‏.‏ فِي حَدِيثِ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ إِسْحَاقُ وَذَكَرَتْ هُنَيْدَةُ عَنْ عَائِشَةَ مِثْلَ حَدِيثِ مُعَاذَةَ وَسَمَّتِ الْجِرَارَ ‏.‏ قُلْتُ لِهُنَيْدَةَ أَنْتِ سَمِعْتِيهَا سَمَّتِ الْجِرَارَ قَالَتْ نَعَمْ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ naqiyr, muqayyar, dubbo va hantamda tayyorlangan nabizdan nahiy qildilar. Hunayda ham Oishadan Muoza rivoyatiga oʻxshash rivoyat qildi va u xumlarni ham zikr qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ нақийр, муқайяр, дуббо ва ҳантамда тайёрланган набиздан наҳий қилдилар. Ҳунайда ҳам Оишадан Муоза ривоятига ўхшаш ривоят қилди ва у хумларни ҳам зикр қилди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ طَوْدِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ الْقَيْسِيِّ، - بَصْرِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ هُنَيْدَةَ بِنْتِ شَرِيكِ بْنِ زَبَّانَ، قَالَتْ لَقِيتُ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا بِالْخُرَيْبَةِ فَسَأَلْتُهَا عَنِ الْعَكَرِ فَنَهَتْنِي عَنْهُ وَقَالَتِ انْبِذِي عَشِيَّةً وَاشْرَبِيهِ غُدْوَةً وَأَوْكِي عَلَيْهِ ‏.‏ وَنَهَتْنِي عَنِ الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ وَالْحَنْتَمِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men uni Xurayba degan joyda uchratib, undan choʻkma (nabiz quyqasi) haqida soʻradim. U meni undan nahiy qilib: «Kechqurun ivitib qoʻy va uni ertalab ich hamda idishning ogʻzini bogʻlab qoʻy», dedi. Yana u meni dubbo (qovoq idish), naqiyr (oʻyilgan xurmo yogʻochidan yasalgan idish), muzaffat va hantam (sopol xum)dan nahiy qildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен уни Хурайба деган жойда учратиб, ундан чўкма (набиз қуйқаси) ҳақида сўрадим. У мени ундан наҳий қилиб: «Кечқурун ивитиб қўй ва уни эрталаб ич ҳамда идишнинг оғзини боғлаб қўй», деди. Яна у мени дуббо (қовоқ идиш), нақийр (ўйилган хурмо ёғочидан ясалган идиш), музаффат ва ҳантам (сопол хум)дан наҳий қилди.

أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ سَمِعْتُ الْمُخْتَارَ بْنَ فُلْفُلٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الظُّرُوفِ الْمُزَفَّتَةِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muzaffat (qatron surtilgan idish)lardan nahiy qildilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ музаффат (қатрон суртилган идиш)лардан наҳий қилдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ حَيَّانَ، سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ، يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ، وَابْنَ، عَبَّاسٍ أَنَّهُمَا شَهِدَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ ثُمَّ تَلاَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم هَذِهِ الآيَةَ ‏{‏ وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا ‏}‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dubbo (qovoq idish), hantam (sopol xum), muzaffat va naqiyr (oʻyilgan xurmo yogʻochidan yasalgan idish)dan nahiy qildilar. Soʻng Rasululloh ﷺ ushbu oyatni tilovat qildilar: {Paygʻambar sizlarga nimani bergan boʻlsa, uni oling, nimadan qaytargan boʻlsa, undan qayting} (Hashr 7).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дуббо (қовоқ идиш), ҳантам (сопол хум), музаффат ва нақийр (ўйилган хурмо ёғочидан ясалган идиш)дан наҳий қилдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ушбу оятни тиловат қилдилар: {Пайғамбар сизларга нимани берган бўлса, уни олинг, нимадан қайтарган бўлса, ундан қайтинг} (Ҳашр 7).

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ، عَنِ ابْنِ عَمٍّ، لَهَا يُقَالُ لَهُ أَنَسٌ قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَلَمْ يَقُلِ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏ مَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا ‏}‏ قُلْتُ بَلَى ‏.‏ قَالَ أَلَمْ يَقُلِ اللَّهُ ‏{‏ وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلاَ مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ ‏}‏ قُلْتُ بَلَى ‏.‏ قَالَ فَإِنِّي أَشْهَدُ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ النَّقِيرِ وَالْمُقَيَّرِ وَالدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Alloh azza va jalla: {Paygʻambar sizlarga nimani bergan boʻlsa, uni oling, nimadan qaytargan boʻlsa, undan qayting} (Hashr 7), demadimi?», dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Alloh: {Alloh va Uning Paygʻambari biror ishga hukm qilganlarida, na moʻmin erkak va na moʻmin ayol uchun oʻz ishlarida ixtiyor boʻlishi joiz emas} (Ahzob 36), demadimi?», dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Men Allohning Paygʻambari ﷺ naqiyr, muqayyar, dubbo va hantamdan nahiy qilganliklariga guvohlik beraman», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Аллоҳ азза ва жалла: {Пайғамбар сизларга нимани берган бўлса, уни олинг, нимадан қайтарган бўлса, ундан қайтинг} (Ҳашр 7), демадими?», деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Аллоҳ: {Аллоҳ ва Унинг Пайғамбари бирор ишга ҳукм қилганларида, на мўмин эркак ва на мўмин аёл учун ўз ишларида ихтиёр бўлиши жоиз эмас} (Аҳзоб 36), демадими?», деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Мен Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ нақийр, муқайяр, дуббо ва ҳантамдан наҳий қилганликларига гувоҳлик бераман», деди.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ يَزِيدَ، قَالَ حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ أَسَدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، قَالَ سَمِعْتُ زَاذَانَ، قَالَ سَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قُلْتُ حَدِّثْنِي بِشَىْءٍ، سَمِعْتَهُ مِنْ، رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الأَوْعِيَةِ وَفَسِّرْهُ قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْحَنْتَمِ وَهُوَ الَّذِي تُسَمُّونَهُ أَنْتُمُ الْجَرَّةَ وَنَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَهُوَ الَّذِي تُسَمُّونَهُ أَنْتُمُ الْقَرْعَ وَنَهَى عَنِ النَّقِيرِ وَهِيَ النَّخْلَةُ يَنْقُرُونَهَا وَنَهَى عَنِ الْمُزَفَّتِ وَهُوَ الْمُقَيَّرُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hantamdan nahiy qildilar, u sizlar xum deb ataydigan idishdir; dubbodan nahiy qildilar, u sizlar qovoq deb ataydigan narsadir; naqiyrdan nahiy qildilar, u oʻyib yasaydigan xurmo yogʻochidir; muzaffatdan nahiy qildilar, u muqayyar (qatron surtilgan idish)dir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳантамдан наҳий қилдилар, у сизлар хум деб атайдиган идишдир; дуббодан наҳий қилдилар, у сизлар қовоқ деб атайдиган нарсадир; нақийрдан наҳий қилдилар, у ўйиб ясайдиган хурмо ёғочидир; музаффатдан наҳий қилдилар, у муқайяр (қатрон суртилган идиш)дир.

أَخْبَرَنَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَوَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ حِينَ قَدِمُوا عَلَيْهِ عَنِ الدُّبَّاءِ وَعَنِ النَّقِيرِ وَعَنِ الْمُزَفَّتِ وَالْمَزَادَةِ الْمَجْبُوبَةِ وَقَالَ ‏"‏ انْتَبِذْ فِي سِقَائِكَ وَأَوْكِهِ وَاشْرَبْهُ حُلْوًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ بَعْضُهُمُ ائْذَنْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي مِثْلِ هَذَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِذًا تَجْعَلَهَا مِثْلَ هَذِهِ ‏"‏ ‏.‏ وَأَشَارَ بِيَدِهِ يَصِفُ ذَلِكَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Abdulqays qabilasining vakillari huzurlariga kelganlarida, ularni dubbo (qovoq idish), naqiyr (oʻyilgan xurmo yogʻochidan yasalgan idish), muzaffat va ogʻzi kesib tashlangan katta meshdan nahiy qildilar hamda: «Nabizni meshingda ivit, ogʻzini bogʻlab qoʻy va uni shirin holida ich», dedilar. Ulardan biri: «Ey Allohning Rasuli, menga shunga oʻxshaganini ruxsat bering», dedi. U zot: «U holda uni buning misli qilib qoʻyasan», dedilar va qoʻllari bilan ishora qilib buni tasvirlab berdilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Абдулқайс қабиласининг вакиллари ҳузурларига келганларида, уларни дуббо (қовоқ идиш), нақийр (ўйилган хурмо ёғочидан ясалган идиш), музаффат ва оғзи кесиб ташланган катта мешдан наҳий қилдилар ҳамда: «Набизни мешингда ивит, оғзини боғлаб қўй ва уни ширин ҳолида ич», дедилар. Улардан бири: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга шунга ўхшаганини рухсат беринг», деди. У зот: «У ҳолда уни бунинг мисли қилиб қўясан», дедилар ва қўллари билан ишора қилиб буни тасвирлаб бердилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قِرَاءَةً قَالَ وَقَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ سَمِعْتُ جَابِرًا، يَقُولُ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْجَرِّ الْمُزَفَّتِ وَالدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا لَمْ يَجِدْ سِقَاءً يُنْبَذْ لَهُ فِيهِ نُبِذَ لَهُ فِي تَوْرٍ مِنْ حِجَارَةٍ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muzaffat xum, dubbo (qovoq idish) va naqiyr (oʻyilgan xurmo yogʻochidan yasalgan idish)dan nahiy qildilar. Nabiy ﷺ mesh topolmaganlarida, u zot uchun toshdan yasalgan idishda nabiz tayyorlanardi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ музаффат хум, дуббо (қовоқ идиш) ва нақийр (ўйилган хурмо ёғочидан ясалган идиш)дан наҳий қилдилар. Набий ﷺ меш тополмаганларида, у зот учун тошдан ясалган идишда набиз тайёрланарди.

أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، - يَعْنِي الأَزْرَقَ - قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْبَذُ لَهُ فِي سِقَاءٍ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ لَهُ سِقَاءٌ نَنْبِذُ لَهُ فِي تَوْرِ بِرَامٍ ‏.‏ قَالَ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uchun meshda nabiz tayyorlanardi, agar u zotda mesh boʻlmasa, biz u zot uchun toshdan yasalgan idishda nabiz tayyorlar edik. Rasululloh ﷺ dubbo (qovoq idish), naqiyr (oʻyilgan xurmo yogʻochidan yasalgan idish) va muzaffatdan nahiy qildilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ учун мешда набиз тайёрланарди, агар у зотда меш бўлмаса, биз у зот учун тошдан ясалган идишда набиз тайёрлар эдик. Расулуллоҳ ﷺ дуббо (қовоқ идиш), нақийр (ўйилган хурмо ёғочидан ясалган идиш) ва музаффатдан наҳий қилдилар.

أَخْبَرَنَا سَوَّارُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَوَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْجَرِّ وَالْمُزَفَّتِ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dubbo (qovoq idish), naqiyr (oʻyilgan xurmo yogʻochidan yasalgan idish), xum va muzaffatdan nahiy qildilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дуббо (қовоқ идиш), нақийр (ўйилган хурмо ёғочидан ясалган идиш), хум ва музаффатдан наҳий қилдилар.

أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ الأَحْوَلُ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ أَبِي عِيَاضٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَخَّصَ فِي الْجَرِّ غَيْرَ مُزَفَّتٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qatron surtilmagan xumga ruxsat berdilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қатрон суртилмаган хумга рухсат бердилар.

أَخْبَرَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ، عَنِ الأَحْوَصِ بْنِ جَوَّابٍ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ رُزَيْقٍ، أَنَّهُ حَدَّثَهُمْ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَدِيٍّ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِي فَتَزَوَّدُوا وَادَّخِرُوا وَمَنْ أَرَادَ زِيَارَةَ الْقُبُورِ فَإِنَّهَا تُذَكِّرُ الآخِرَةَ وَاشْرَبُوا وَاتَّقُوا كُلَّ مُسْكِرٍ ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlarni qurbonlik goʻshtlarini saqlashdan qaytargan edim, endi esa undan ozuqa qilib olinglar va zaxira qilib saqlanglar. Kim qabrlarni ziyorat qilishni istasa (ziyorat qilaversin), chunki u oxiratni eslatadi. Ichinglar, biroq har qanday mast qiluvchi ichimlikdan saqlaninglar», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизларни қурбонлик гўштларини сақлашдан қайтарган эдим, энди эса ундан озуқа қилиб олинглар ва захира қилиб сақланглар. Ким қабрларни зиёрат қилишни истаса (зиёрат қилаверсин), чунки у охиратни эслатади. Ичинглар, бироқ ҳар қандай маст қилувчи ичимликдан сақланинглар», дедилар.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ، عَنْ أَبِي سِنَانٍ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنْ زِيَارَةِ الْقُبُورِ فَزُورُوهَا وَنَهَيْتُكُمْ عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِي فَوْقَ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ فَأَمْسِكُوا مَا بَدَا لَكُمْ وَنَهَيْتُكُمْ عَنِ النَّبِيذِ إِلاَّ فِي سِقَاءٍ فَاشْرَبُوا فِي الأَسْقِيَةِ كُلِّهَا وَلاَ تَشْرَبُوا مُسْكِرًا ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlarni qabrlarni ziyorat qilishdan qaytargan edim, endi esa ularni ziyorat qilinglar. Sizlarni qurbonlik goʻshtlarini uch kundan ortiq saqlashdan qaytargan edim, endi esa xohlaganingizcha saqlanglar. Sizlarni faqat meshdan boshqasida taxirlangan ichimlikdan qaytargan edim, endi esa barcha idishlarda ichaveringlar, biroq mast qiluvchi ichimlikni ichmanglar», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизларни қабрларни зиёрат қилишдан қайтарган эдим, энди эса уларни зиёрат қилинглар. Сизларни қурбонлик гўштларини уч кундан ортиқ сақлашдан қайтарган эдим, энди эса хоҳлаганингизча сақланглар. Сизларни фақат мешдан бошқасида тахирланган ичимликдан қайтарган эдим, энди эса барча идишларда ичаверинглар, бироқ маст қилувчи ичимликни ичманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْدَانَ بْنِ عِيسَى بْنِ مَعْدَانَ الْحَرَّانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، قَالَ حَدَّثَنَا زُبَيْدٌ، عَنْ مُحَارِبٍ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنْ ثَلاَثٍ زِيَارَةِ الْقُبُورِ فَزُورُوهَا وَلْتَزِدْكُمْ زِيَارَتُهَا خَيْرًا وَنَهَيْتُكُمْ عَنْ لُحُومِ الأَضَاحِي بَعْدَ ثَلاَثٍ فَكُلُوا مِنْهَا مَا شِئْتُمْ وَنَهَيْتُكُمْ عَنِ الأَشْرِبَةِ فِي الأَوْعِيَةِ فَاشْرَبُوا فِي أَىِّ وِعَاءٍ شِئْتُمْ وَلاَ تَشْرَبُوا مُسْكِرًا ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlarni uch narsadan qaytargan edim: qabrlarni ziyorat qilishdan, endi esa ularni ziyorat qilinglar, ularning ziyorati sizlarga yaxshilikni ziyoda qilsin. Sizlarni uch kundan keyin qurbonlik goʻshtlarini saqlashdan qaytargan edim, endi esa undan xohlaganingizcha yenglar. Sizlarni baʼzi idishlarda taxirlangan ichimliklardan qaytargan edim, endi esa xohlagan idishingizda ichaveringlar, biroq mast qiluvchi ichimlikni ichmanglar», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизларни уч нарсадан қайтарган эдим: қабрларни зиёрат қилишдан, энди эса уларни зиёрат қилинглар, уларнинг зиёрати сизларга яхшиликни зиёда қилсин. Сизларни уч кундан кейин қурбонлик гўштларини сақлашдан қайтарган эдим, энди эса ундан хоҳлаганингизча енглар. Сизларни баъзи идишларда тахирланган ичимликлардан қайтарган эдим, энди эса хоҳлаган идишингизда ичаверинглар, бироқ маст қилувчи ичимликни ичманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْحَجَّاجِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُنْتُ نَهَيْتُكُمْ عَنِ الأَوْعِيَةِ فَانْتَبِذُوا فِيمَا بَدَا لَكُمْ وَإِيَّاكُمْ وَكُلَّ مُسْكِرٍ ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlarni baʼzi idishlardan qaytargan edim, endi esa xohlagan idishingizda taxirlab ichaveringlar, biroq har qanday mast qiluvchi ichimlikdan saqlaninglar», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизларни баъзи идишлардан қайтарган эдим, энди эса хоҳлаган идишингизда тахирлаб ичаверинглар, бироқ ҳар қандай маст қилувчи ичимликдан сақланинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَلِيٍّ، مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ - مَرْوَزِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ عُبَيْدٍ الْكِنْدِيُّ، - خُرَاسَانِيٌّ - قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَا هُوَ يَسِيرُ إِذْ حَلَّ بِقَوْمٍ فَسَمِعَ لَهُمْ لَغَطًا فَقَالَ ‏"‏ مَا هَذَا الصَّوْتُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ لَهُمْ شَرَابٌ يَشْرَبُونَهُ ‏.‏ فَبَعَثَ إِلَى الْقَوْمِ فَدَعَاهُمْ فَقَالَ ‏"‏ فِي أَىِّ شَىْءٍ تَنْتَبِذُونَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَنْتَبِذُ فِي النَّقِيرِ وَالدُّبَّاءِ وَلَيْسَ لَنَا ظُرُوفٌ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَشْرَبُوا إِلاَّ فِيمَا أَوْكَيْتُمْ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَلَبِثَ بِذَلِكَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَلْبَثَ ثُمَّ رَجَعَ عَلَيْهِمْ فَإِذَا هُمْ قَدْ أَصَابَهُمْ وَبَاءٌ وَاصْفَرُّوا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا لِي أَرَاكُمْ قَدْ هَلَكْتُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَرْضُنَا وَبِيئَةٌ وَحَرَّمْتَ عَلَيْنَا إِلاَّ مَا أَوْكَيْنَا عَلَيْهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اشْرَبُوا وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yoʻlda ketayotgan edilar, bir qavmning oldiga tushdilar va ularning shovqin-suronini eshitib: «Bu ovoz nima?» deb soʻradilar. Ular: «Ey Allohning Nabiysi, ularning ichadigan ichimligi bor», dedilar. Shunda u zot odamlarga kishi yuborib, ularni chaqirtirdilar va: «Nimada taxirlab tayyorlaysizlar?» deb soʻradilar. Ular: «Biz oʻyilgan yogʻoch idishlarda va qovoq idishlarda taxirlaymiz, bizda (ogʻzi bogʻlanadigan) idishlar yoʻq», dedilar. U zot: «Faqat ogʻzini bogʻlagan idishingizdagini ichinglar», dedilar. (Roviy) aytdi: Alloh xohlagancha muddat oʻtdi, soʻng u zot yana ularning oldiga qaytdilar. Qarasalar, ularga vabo yetgan va rangi sargʻayib qolgan edi. U zot: «Sizlarga nima boʻlibdi, halok boʻlgan holingizni koʻrayapman?» dedilar. Ular: «Ey Allohning Nabiysi, bizning yerimiz vabo tarqaladigan yer, siz esa faqat ogʻzini bogʻlaganimizdagidan boshqasini bizga harom qilgan edingiz», dedilar. U zot: «Ichaveringlar, biroq har qanday mast qiluvchi ichimlik haromdir», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ йўлда кетаётган эдилар, бир қавмнинг олдига тушдилар ва уларнинг шовқин-суронини эшитиб: «Бу овоз нима?» деб сўрадилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Набийси, уларнинг ичадиган ичимлиги бор», дедилар. Шунда у зот одамларга киши юбориб, уларни чақиртирдилар ва: «Нимада тахирлаб тайёрлайсизлар?» деб сўрадилар. Улар: «Биз ўйилган ёғоч идишларда ва қовоқ идишларда тахирлаймиз, бизда (оғзи боғланадиган) идишлар йўқ», дедилар. У зот: «Фақат оғзини боғлаган идишингиздагини ичинглар», дедилар. (Ровий) айтди: Аллоҳ хоҳлаганча муддат ўтди, сўнг у зот яна уларнинг олдига қайтдилар. Қарасалар, уларга вабо етган ва ранги сарғайиб қолган эди. У зот: «Сизларга нима бўлибди, ҳалок бўлган ҳолингизни кўраяпман?» дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Набийси, бизнинг еримиз вабо тарқаладиган ер, сиз эса фақат оғзини боғлаганимиздагидан бошқасини бизга ҳаром қилган эдингиз», дедилар. У зот: «Ичаверинглар, бироқ ҳар қандай маст қилувчи ичимлик ҳаромдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ، وَأَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمَّا نَهَى عَنِ الظُّرُوفِ شَكَتِ الأَنْصَارُ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَيْسَ لَنَا وِعَاءٌ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَلاَ إِذًا ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ (baʼzi) idishlardan qaytarganlarida ansorlar shikoyat qilib: «Ey Allohning Rasuli, bizda idish yoʻq», dedilar. Shunda Nabiy ﷺ: «Unday boʻlsa, mayli (foydalanaveringlar)», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ (баъзи) идишлардан қайтарганларида ансорлар шикоят қилиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизда идиш йўқ», дедилар. Шунда Набий ﷺ: «Ундай бўлса, майли (фойдаланаверинглар)», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ بِقَدَحَيْنِ مِنْ خَمْرٍ وَلَبَنٍ فَنَظَرَ إِلَيْهِمَا فَأَخَذَ اللَّبَنَ فَقَالَ لَهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدَاكَ لِلْفِطْرَةِ لَوْ أَخَذْتَ الْخَمْرَ غَوَتْ أُمَّتُكَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Meʼroj kechasida Rasululloh ﷺ ga xamr va sut solingan ikki idish keltirildi. U zot ikkoviga qaradilar va sutni oldilar. Shunda Jibril alayhissalom u zotga: «Sizni fitratga hidoyat qilgan Allohga hamdlar boʻlsin. Agar xamrni olganingizda, ummatingiz yoʻldan ozar edi», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Меърож кечасида Расулуллоҳ ﷺ га хамр ва сут солинган икки идиш келтирилди. У зот икковига қарадилар ва сутни олдилар. Шунда Жибрил алайҳиссалом у зотга: «Сизни фитратга ҳидоят қилган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин. Агар хамрни олганингизда, умматингиз йўлдан озар эди», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ خَالِدٍ، - وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ - عَنْ شُعْبَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرِ بْنَ حَفْصٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ مُحَيْرِيزٍ، يُحَدِّثُ عَنْ رَجُلٍ، مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَشْرَبُ نَاسٌ مِنْ أُمَّتِي الْخَمْرَ يُسَمُّونَهَا بِغَيْرِ اسْمِهَا ‏"‏ ‏.‏

Nabiy ﷺ ning sahobalaridan biri (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ummatimdan baʼzi odamlar xamrni oʻz nomidan boshqa nom bilan atab ichadilar», dedilar.Набий ﷺ нинг саҳобаларидан бири (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Умматимдан баъзи одамлар хамрни ўз номидан бошқа ном билан атаб ичадилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَشْرَبُ الْخَمْرَ شَارِبُهَا حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَسْرِقُ السَّارِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَنْتَهِبُ نُهْبَةً يَرْفَعُ النَّاسُ إِلَيْهِ فِيهَا أَبْصَارَهُمْ حِينَ يَنْتَهِبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zinokor zino qilayotgan paytida moʻmin holida zino qilmaydi. Xamr ichuvchi uni ichayotgan paytida moʻmin holida ichmaydi. Oʻgʻri oʻgʻirlik qilayotgan paytida moʻmin holida oʻgʻirlik qilmaydi. Talon-taroj qiluvchi odamlar koʻzlarini unga tikadigan bir narsani talayotgan paytida moʻmin holida talamaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Зинокор зино қилаётган пайтида мўмин ҳолида зино қилмайди. Хамр ичувчи уни ичаётган пайтида мўмин ҳолида ичмайди. Ўғри ўғирлик қилаётган пайтида мўмин ҳолида ўғирлик қилмайди. Талон-тарож қилувчи одамлар кўзларини унга тикадиган бир нарсани талаётган пайтида мўмин ҳолида таламайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ كُلُّهُمْ حَدَّثُونِي عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَسْرِقُ السَّارِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَشْرَبُ الْخَمْرَ حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَنْتَهِبُ نُهْبَةً ذَاتَ شَرَفٍ يَرْفَعُ الْمُسْلِمُونَ إِلَيْهِ أَبْصَارَهُمْ وَهُوَ مُؤْمِنٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Zinokor zino qilayotgan paytida moʻmin holida zino qilmaydi. Oʻgʻri oʻgʻirlik qilayotgan paytida moʻmin holida oʻgʻirlik qilmaydi. Xamr ichuvchi uni ichayotgan paytida moʻmin holida ichmaydi. Talon-taroj qiluvchi musulmonlar koʻzlarini unga tikadigan qimmatli bir narsani talayotgan paytida moʻmin holida talamaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Зинокор зино қилаётган пайтида мўмин ҳолида зино қилмайди. Ўғри ўғирлик қилаётган пайтида мўмин ҳолида ўғирлик қилмайди. Хамр ичувчи уни ичаётган пайтида мўмин ҳолида ичмайди. Талон-тарож қилувчи мусулмонлар кўзларини унга тикадиган қимматли бир нарсани талаётган пайтида мўмин ҳолида таламайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي نُعْمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، وَنَفَرٍ، مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم قَالُوا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فَاجْلِدُوهُ ثُمَّ إِنْ شَرِبَ فَاجْلِدُوهُ ثُمَّ إِنْ شَرِبَ فَاجْلِدُوهُ ثُمَّ إِنْ شَرِبَ فَاقْتُلُوهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim xamr ichsa, uni darralanglar. Soʻng yana ichsa, uni darralanglar. Soʻng yana ichsa, uni darralanglar. Soʻng yana ichsa, uni oʻldiringlar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким хамр ичса, уни дарраланглар. Сўнг яна ичса, уни дарраланглар. Сўнг яна ичса, уни дарраланглар. Сўнг яна ичса, уни ўлдиринглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ خَالِهِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا سَكِرَ فَاجْلِدُوهُ ثُمَّ إِنْ سَكِرَ فَاجْلِدُوهُ ثُمَّ إِنْ سَكِرَ فَاجْلِدُوهُ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ فِي الرَّابِعَةِ ‏"‏ فَاضْرِبُوا عُنُقَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «(Kishi) mast boʻlsa, uni darralanglar. Soʻng yana mast boʻlsa, uni darralanglar. Soʻng yana mast boʻlsa, uni darralanglar», dedilar. Soʻng toʻrtinchisi haqida: «Uning boʻynini uzinglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «(Киши) маст бўлса, уни дарраланглар. Сўнг яна маст бўлса, уни дарраланглар. Сўнг яна маст бўлса, уни дарраланглар», дедилар. Сўнг тўртинчиси ҳақида: «Унинг бўйнини узинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ، عَنْ وَائِلٍ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِيهِ، رضى الله عنه أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ مَا أُبَالِي شَرِبْتُ الْخَمْرَ أَوْ عَبَدْتُ هَذِهِ السَّارِيَةَ مِنْ دُونِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u: «Xamr ichishim bilan Alloh azza va jalladan oʻzga mana shu ustunga ibodat qilishim mening uchun barobardir», der edi.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у: «Хамр ичишим билан Аллоҳ азза ва жалладан ўзга мана шу устунга ибодат қилишим менинг учун баробардир», дер эди.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عُثْمَانُ بْنُ حِصْنِ بْنِ عَلاَّقٍ، - دِمَشْقِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنَا عُرْوَةُ بْنُ، رُوَيْمٍ أَنَّ ابْنَ الدَّيْلَمِيِّ رَكِبَ يَطْلُبُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَ ابْنُ الدَّيْلَمِيِّ فَدَخَلْتُ عَلَيْهِ فَقُلْتُ هَلْ سَمِعْتَ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَكَرَ شَأْنَ الْخَمْرِ بِشَىْءٍ فَقَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ يَشْرَبُ الْخَمْرَ رَجُلٌ مِنْ أُمَّتِي فَيَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ صَلاَةً أَرْبَعِينَ يَوْمًا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, unga Ibn ad-Daylamiy: «Ey Abdulloh ibn Amr, Rasululloh ﷺ dan xamr ishi haqida biror narsa eshitganmisan?» deb soʻraganida, u: «Ha, men Rasululloh ﷺ: ‹Ummatimdan bir kishi xamr ichsa, Alloh undan qirq kun namozini qabul qilmaydi›, deganlarini eshitganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, унга Ибн ад-Дайламий: «Эй Абдуллоҳ ибн Амр, Расулуллоҳ ﷺ дан хамр иши ҳақида бирор нарса эшитганмисан?» деб сўраганида, у: «Ҳа, мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Умматимдан бир киши хамр ичса, Аллоҳ ундан қирқ кун намозини қабул қилмайди›, деганларини эшитганман», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا خَلَفٌ، - يَعْنِي ابْنَ خَلِيفَةَ - عَنْ مَنْصُورِ بْنِ زَاذَانَ، عَنِ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ الْقَاضِي إِذَا أَكَلَ الْهَدِيَّةَ فَقَدْ أَكَلَ السُّحْتَ وَإِذَا قَبِلَ الرِّشْوَةَ بَلَغَتْ بِهِ الْكُفْرَ ‏.‏ وَقَالَ مَسْرُوقٌ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فَقَدْ كَفَرَ وَكُفْرُهُ أَنْ لَيْسَ لَهُ صَلاَةٌ ‏.‏

Masruq (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Qozi hadya yesa, harom yegan boʻladi; agar poraxoʻrlik qilsa, bu uni kufrga yetkazadi». Masruq yana: «Kim xamr ichsa, kofir boʻladi; uning kufri shuki, unga namoz yoʻqdir», dedi.Масруқ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Қози ҳадя еса, ҳаром еган бўлади; агар порахўрлик қилса, бу уни куфрга етказади». Масруқ яна: «Ким хамр ичса, кофир бўлади; унинг куфри шуки, унга намоз йўқдир», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ عُثْمَانَ، رضى الله عنه يَقُولُ اجْتَنِبُوا الْخَمْرَ فَإِنَّهَا أُمُّ الْخَبَائِثِ إِنَّهُ كَانَ رَجُلٌ مِمَّنْ خَلاَ قَبْلَكُمْ تَعَبَّدَ فَعَلِقَتْهُ امْرَأَةٌ غَوِيَّةٌ فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ جَارِيَتَهَا فَقَالَتْ لَهُ إِنَّا نَدْعُوكَ لِلشَّهَادَةِ فَانْطَلَقَ مَعَ جَارِيَتِهَا فَطَفِقَتْ كُلَّمَا دَخَلَ بَابًا أَغْلَقَتْهُ دُونَهُ حَتَّى أَفْضَى إِلَى امْرَأَةٍ وَضِيئَةٍ عِنْدَهَا غُلاَمٌ وَبَاطِيَةُ خَمْرٍ فَقَالَتْ إِنِّي وَاللَّهِ مَا دَعَوْتُكَ لِلشَّهَادَةِ وَلَكِنْ دَعَوْتُكَ لِتَقَعَ عَلَىَّ أَوْ تَشْرَبَ مِنْ هَذِهِ الْخَمْرَةِ كَأْسًا أَوْ تَقْتُلَ هَذَا الْغُلاَمَ ‏.‏ قَالَ فَاسْقِينِي مِنْ هَذَا الْخَمْرِ كَأْسًا فَسَقَتْهُ كَأْسًا ‏.‏ قَالَ زِيدُونِي فَلَمْ يَرِمْ حَتَّى وَقَعَ عَلَيْهَا وَقَتَلَ النَّفْسَ فَاجْتَنِبُوا الْخَمْرَ فَإِنَّهَا وَاللَّهِ لاَ يَجْتَمِعُ الإِيمَانُ وَإِدْمَانُ الْخَمْرِ إِلاَّ لَيُوشِكُ أَنْ يُخْرِجَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ ‏.‏

Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Xamrdan saqlaninglar, chunki u yomonliklarning onasidir. Sizlardan avval oʻtganlar orasida bir ibodatgoʻy kishi bor edi. Uni bir buzuq ayol yaxshi koʻrib qoldi va oʻz choʻrisini uning oldiga yuborib: ‹Bizni guvohlik uchun chaqirayapmiz›, dedi. U choʻri bilan yoʻlga chiqdi. Choʻri qaysi eshikdan kirsa, ortidan uni yopa boshladi, toki u bir chiroyli ayolning oldiga yetdi. Ayolning yonida bir bola va bir idish xamr bor edi. Ayol: ‹Vallohi, men seni guvohlik uchun chaqirmadim, balki seni menga qoʻshilishing yoki mana bu xamrdan bir qadah ichishing yoxud mana bu bolani oʻldirishing uchun chaqirdim›, dedi. U: ‹Menga bu xamrdan bir qadah ichir›, dedi. Ayol unga bir qadah ichirdi. U: ‹Yana koʻpaytir›, dedi va oradan koʻp oʻtmay ayolga qoʻshildi hamda odam ham oʻldirdi. Bas, xamrdan saqlaninglar, chunki vallohi, iymon bilan xamrga mukkasidan berilish jamlanmaydi, albatta ulardan biri ikkinchisini quvib chiqaradi», dedi.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Хамрдан сақланинглар, чунки у ёмонликларнинг онасидир. Сизлардан аввал ўтганлар орасида бир ибодатгўй киши бор эди. Уни бир бузуқ аёл яхши кўриб қолди ва ўз чўрисини унинг олдига юбориб: ‹Бизни гувоҳлик учун чақираяпмиз›, деди. У чўри билан йўлга чиқди. Чўри қайси эшикдан кирса, ортидан уни ёпа бошлади, токи у бир чиройли аёлнинг олдига етди. Аёлнинг ёнида бир бола ва бир идиш хамр бор эди. Аёл: ‹Валлоҳи, мен сени гувоҳлик учун чақирмадим, балки сени менга қўшилишинг ёки мана бу хамрдан бир қадаҳ ичишинг ёхуд мана бу болани ўлдиришинг учун чақирдим›, деди. У: ‹Менга бу хамрдан бир қадаҳ ичир›, деди. Аёл унга бир қадаҳ ичирди. У: ‹Яна кўпайтир›, деди ва орадан кўп ўтмай аёлга қўшилди ҳамда одам ҳам ўлдирди. Бас, хамрдан сақланинглар, чунки валлоҳи, иймон билан хамрга муккасидан берилиш жамланмайди, албатта улардан бири иккинчисини қувиб чиқаради», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، - يَعْنِي ابْنَ الْمُبَارَكِ - عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ، أَنَّ أَبَاهُ، قَالَ سَمِعْتُ عُثْمَانَ، يَقُولُ اجْتَنِبُوا الْخَمْرَ فَإِنَّهَا أُمُّ الْخَبَائِثِ فَإِنَّهُ كَانَ رَجُلٌ مِمَّنْ خَلاَ قَبْلَكُمْ يَتَعَبَّدُ وَيَعْتَزِلُ النَّاسَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ قَالَ فَاجْتَنِبُوا الْخَمْرَ فَإِنَّهُ وَاللَّهِ لاَ يَجْتَمِعُ وَالإِيمَانُ أَبَدًا إِلاَّ يُوشِكُ أَحَدُهُمَا أَنْ يُخْرِجَ صَاحِبَهُ ‏.‏

Usmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Xamrdan saqlaninglar, chunki u yomonliklarning onasidir. Sizlardan avval oʻtganlar orasida ibodat qiladigan va odamlardan chetlanadigan bir kishi bor edi», — va u yuqoridagiga oʻxshash voqeani zikr qildi. Soʻng: «Xamrdan saqlaninglar, chunki vallohi, u iymon bilan hech qachon jam boʻlmaydi, albatta ulardan biri ikkinchisini quvib chiqaradi», dedi.Усмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Хамрдан сақланинглар, чунки у ёмонликларнинг онасидир. Сизлардан аввал ўтганлар орасида ибодат қиладиган ва одамлардан четланадиган бир киши бор эди», — ва у юқоридагига ўхшаш воқеани зикр қилди. Сўнг: «Хамрдан сақланинглар, чунки валлоҳи, у иймон билан ҳеч қачон жам бўлмайди, албатта улардан бири иккинчисини қувиб чиқаради», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنِ الْعَلاَءِ، - وَهُوَ ابْنُ الْمُسَيَّبِ - عَنْ فُضَيْلٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فَلَمْ يَنْتَشِ لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلاَةٌ مَادَامَ فِي جَوْفِهِ أَوْ عُرُوقِهِ مِنْهَا شَىْءٌ وَإِنْ مَاتَ مَاتَ كَافِرًا وَإِنِ انْتَشَى لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلاَةٌ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً وَإِنْ مَاتَ فِيهَا مَاتَ كَافِرًا ‏.‏ خَالَفَهُ يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Kim xamr ichib mast boʻlmasa ham, qorni yoki tomirlarida undan biror narsa qolgan ekan, uning namozi qabul qilinmaydi; agar oʻsha holda oʻlsa, kofir holda oʻladi. Agar mast boʻlsa, qirq kecha namozi qabul qilinmaydi; agar shu kunlar ichida oʻlsa, kofir holda oʻladi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Ким хамр ичиб маст бўлмаса ҳам, қорни ёки томирларида ундан бирор нарса қолган экан, унинг намози қабул қилинмайди; агар ўша ҳолда ўлса, кофир ҳолда ўлади. Агар маст бўлса, қирқ кеча намози қабул қилинмайди; агар шу кунлар ичида ўлса, кофир ҳолда ўлади», деди.

أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحِيمِ، عَنْ يَزِيدَ، ح وَأَنْبَأَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ آدَمَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فَجَعَلَهَا فِي بَطْنِهِ لَمْ يَقْبَلِ اللَّهُ مِنْهُ صَلاَةً سَبْعًا إِنْ مَاتَ فِيهَا ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ آدَمَ ‏"‏ فِيهِنَّ مَاتَ كَافِرًا فَإِنْ أَذْهَبَتْ عَقْلَهُ عَنْ شَىْءٍ مِنَ الْفَرَائِضِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ آدَمَ ‏"‏ الْقُرْآنِ لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلاَةٌ أَرْبَعِينَ يَوْمًا إِنْ مَاتَ فِيهَا ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ ابْنُ آدَمَ ‏"‏ فِيهِنَّ مَاتَ كَافِرًا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim xamr ichib, uni qorniga joylasa, agar shu kunlar ichida oʻlsa, Alloh undan yetti kun namozini qabul qilmaydi va u kofir holda oʻladi. Agar xamr uning aqlini biror farzdan yoki Qurʼonni tilovat qilishdan gʻoyib qilsa, qirq kun namozi qabul qilinmaydi; agar shu kunlar ichida oʻlsa, kofir holda oʻladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким хамр ичиб, уни қорнига жойласа, агар шу кунлар ичида ўлса, Аллоҳ ундан етти кун намозини қабул қилмайди ва у кофир ҳолда ўлади. Агар хамр унинг ақлини бирор фарздан ёки Қуръонни тиловат қилишдан ғойиб қилса, қирқ кун намози қабул қилинмайди; агар шу кунлар ичида ўлса, кофир ҳолда ўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ دِينَارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي رَبِيعَةُ بْنُ يَزِيدَ، ح وَأَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ بَقِيَّةَ، عَنْ أَبِي عَمْرٍو، - وَهُوَ الأَوْزَاعِيُّ - عَنْ رَبِيعَةَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ، قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَهُوَ فِي حَائِطٍ لَهُ بِالطَّائِفِ يُقَالُ لَهُ الْوَهْطُ وَهُوَ مُخَاصِرٌ فَتًى مِنْ قُرَيْشٍ يُزَنُّ ذَلِكَ الْفَتَى بِشُرْبِ الْخَمْرِ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ شَرْبَةً لَمْ تُقْبَلْ لَهُ تَوْبَةٌ أَرْبَعِينَ صَبَاحًا فَإِنْ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَإِنْ عَادَ لَمْ تُقْبَلْ تَوْبَتُهُ أَرْبَعِينَ صَبَاحًا فَإِنْ تَابَ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَإِنْ عَادَ كَانَ حَقًّا عَلَى اللَّهِ أَنْ يَسْقِيَهُ مِنْ طِينَةِ الْخَبَالِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏ ‏.‏ اللَّفْظُ لِعَمْرٍو ‏.‏

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim xamrni bir marta ichsa, qirq kun tavbasi qabul qilinmaydi; agar tavba qilsa, Alloh uning tavbasini qabul qiladi. Agar yana qaytsa, qirq kun tavbasi qabul qilinmaydi; agar tavba qilsa, Alloh uning tavbasini qabul qiladi. Agar yana qaytsa, Alloh uni qiyomat kuni jahannam ahlining yiringidan ichirishi haq boʻlib qoladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким хамрни бир марта ичса, қирқ кун тавбаси қабул қилинмайди; агар тавба қилса, Аллоҳ унинг тавбасини қабул қилади. Агар яна қайтса, қирқ кун тавбаси қабул қилинмайди; агар тавба қилса, Аллоҳ унинг тавбасини қабул қилади. Агар яна қайтса, Аллоҳ уни қиёмат куни жаҳаннам аҳлининг йирингидан ичириши ҳақ бўлиб қолади», дедилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، وَالْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ، قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فِي الدُّنْيَا ثُمَّ لَمْ يَتُبْ مِنْهَا حُرِمَهَا فِي الآخِرَةِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bu dunyoda xamr ichib, undan tavba qilmasa, oxiratda undan mahrum qilinadi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бу дунёда хамр ичиб, ундан тавба қилмаса, охиратда ундан маҳрум қилинади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ نُبَيْطٍ، عَنْ جَابَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنَّانٌ وَلاَ عَاقٌّ وَلاَ مُدْمِنُ خَمْرٍ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Minnat qiladigan, ota-onasiga oq boʻlgan va xamrga mukkasidan berilgan kishi jannatga kirmaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Миннат қиладиган, ота-онасига оқ бўлган ва хамрга муккасидан берилган киши жаннатга кирмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فِي الدُّنْيَا فَمَاتَ وَهُوَ يُدْمِنُهَا لَمْ يَتُبْ مِنْهَا لَمْ يَشْرَبْهَا فِي الآخِرَةِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim bu dunyoda xamr ichib, unga mukkasidan berilgan va undan tavba qilmagan holda oʻlsa, oxiratda uni icha olmaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким бу дунёда хамр ичиб, унга муккасидан берилган ва ундан тавба қилмаган ҳолда ўлса, охиратда уни ича олмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ دُرُسْتَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رضى الله عنهما قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ فِي الدُّنْيَا فَمَاتَ وَهُوَ يُدْمِنُهَا لَمْ يَشْرَبْهَا فِي الآخِرَةِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bu dunyoda xamr ichib, unga mukkasidan berilgan holda oʻlsa, oxiratda uni icha olmaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бу дунёда хамр ичиб, унга муккасидан берилган ҳолда ўлса, охиратда уни ича олмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ يَحْيَى، عَنِ الضَّحَّاكِ، قَالَ مَنْ مَاتَ مُدْمِنًا لِلْخَمْرِ نُضِحَ فِي وَجْهِهِ بِالْحَمِيمِ حِينَ يُفَارِقُ الدُّنْيَا ‏.‏

Zahhok (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Kim xamrga mukkasidan berilgan holda oʻlsa, dunyodan ketayotgan chogʻida yuziga qaynoq suv sepiladi», dedi.Заҳҳок (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Ким хамрга муккасидан берилган ҳолда ўлса, дунёдан кетаётган чоғида юзига қайноқ сув сепилади», деди.

أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى بْنُ حَمَّادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّزَّاقِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ غَرَّبَ عُمَرُ رضى الله عنه رَبِيعَةَ بْنَ أُمَيَّةَ فِي الْخَمْرِ إِلَى خَيْبَرَ فَلَحِقَ بِهِرَقْلَ فَتَنَصَّرَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لاَ أُغَرِّبُ بَعْدَهُ مُسْلِمًا ‏.‏

Said ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Umar (roziyallohu anhu) xamr ichgani uchun Rabiyʼa ibn Umayyani Xaybarga surgun qildi. U esa Hiraqlga qoʻshilib, nasroniy boʻldi. Shunda Umar (roziyallohu anhu): «Bundan keyin biror musulmonni surgun qilmayman», dedi.Саид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Умар (розияллоҳу анҳу) хамр ичгани учун Рабийъа ибн Умайяни Хайбарга сургун қилди. У эса Ҳирақлга қўшилиб, насроний бўлди. Шунда Умар (розияллоҳу анҳу): «Бундан кейин бирор мусулмонни сургун қилмайман», деди.

أَخْبَرَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ نِيَارٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اشْرَبُوا فِي الظُّرُوفِ وَلاَ تَسْكَرُوا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهَذَا حَدِيثٌ مُنْكَرٌ غَلِطَ فِيهِ أَبُو الأَحْوَصِ سَلاَّمُ بْنُ سُلَيْمٍ لاَ نَعْلَمُ أَنَّ أَحَدًا تَابَعَهُ عَلَيْهِ مِنْ أَصْحَابِ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ وَسِمَاكٌ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ وَكَانَ يَقْبَلُ التَّلْقِينَ ‏.‏ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ كَانَ أَبُو الأَحْوَصِ يُخْطِئُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏ خَالَفَهُ شَرِيكٌ فِي إِسْنَادِهِ وَفِي لَفْظِهِ ‏.‏

Abu Burda ibn Niyor (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Idishlarda ichinglar, lekin mast boʻlmanglar», dedilar. Abu Abdurrahmon aytdi: Bu munkar hadis boʻlib, unda Abul-Ahvas Sallom ibn Sulaym adashgan; Simok ibn Harbning shogirdlaridan biror kishi bunda unga mutobaat qilganini bilmaymiz. Simok kuchli emas va talqinni qabul qilar edi. Ahmad ibn Hanbal aytdi: Abul-Ahvas bu hadisda xato qilardi.Абу Бурда ибн Ниёр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Идишларда ичинглар, лекин маст бўлманглар», дедилар. Абу Абдурраҳмон айтди: Бу мункар ҳадис бўлиб, унда Абул-Аҳвас Саллом ибн Сулайм адашган; Симок ибн Ҳарбнинг шогирдларидан бирор киши бунда унга мутобаат қилганини билмаймиз. Симок кучли эмас ва талқинни қабул қилар эди. Аҳмад ибн Ҳанбал айтди: Абул-Аҳвас бу ҳадисда хато қиларди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ، قَالَ أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنِ ابْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ ‏.‏ خَالَفَهُ أَبُو عَوَانَةَ ‏.‏

Buraydah (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ dubbo, hantam, naqir va muzaffat idishlardan qaytardilar.Бурайдаҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дуббо, ҳантам, нақир ва музаффат идишлардан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَجَّاجٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ قُرْصَافَةَ، - امْرَأَةٌ مِنْهُمْ - عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتِ اشْرَبُوا وَلاَ تَسْكَرُوا ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهَذَا أَيْضًا غَيْرُ ثَابِتٍ وَقُرْصَافَةُ هَذِهِ لاَ نَدْرِي مَنْ هِيَ وَالْمَشْهُورُ عَنْ عَائِشَةَ خِلاَفُ مَا رَوَتْ عَنْهَا قُرْصَافَةُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Iching, biroq mast boʻlmang», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Ичинг, бироқ маст бўлманг», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ قُدَامَةَ الْعَامِرِيِّ، أَنَّ جَسْرَةَ بِنْتَ دَجَاجَةَ الْعَامِرِيَّةَ، حَدَّثَتْهُ قَالَتْ، سَمِعْتُ عَائِشَةَ، سَأَلَهَا أُنَاسٌ كُلُّهُمْ يَسْأَلُ عَنِ النَّبِيذِ، يَقُولُ نَنْبِذُ التَّمْرَ غُدْوَةً وَنَشْرَبُهُ عَشِيًّا وَنَنْبِذُهُ عَشِيًّا وَنَشْرَبُهُ غُدْوَةً ‏.‏ قَالَتْ لاَ أُحِلُّ مُسْكِرًا وَإِنْ كَانَ خُبْزًا وَإِنْ كَانَتْ مَاءً ‏.‏ قَالَتْهَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir necha kishi undan naviz haqida soʻrab: «Biz xurmoni ertalab suvga solib qoʻyamiz, kechqurun ichamiz; kechqurun solib qoʻyamiz, ertalab ichamiz», deyishdi. U: «Non ham boʻlsa, suv ham boʻlsa, men mast qiluvchi hech narsani halol demayman», dedi. Buni uch marta takrorladi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир неча киши ундан навиз ҳақида сўраб: «Биз хурмони эрталаб сувга солиб қўямиз, кечқурун ичамиз; кечқурун солиб қўямиз, эрталаб ичамиз», дейишди. У: «Нон ҳам бўлса, сув ҳам бўлса, мен маст қилувчи ҳеч нарсани ҳалол демайман», деди. Буни уч марта такрорлади.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُبَارَكِ، قَالَ حَدَّثَتْنَا كَرِيمَةُ بِنْتُ هَمَّامٍ، أَنَّهَا سَمِعَتْ عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ، تَقُولُ نُهِيتُمْ عَنِ الدُّبَّاءِ، نُهِيتُمْ عَنِ الْحَنْتَمِ، نُهِيتُمْ عَنِ الْمُزَفَّتِ، ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَتْ عَلَى النِّسَاءِ فَقَالَتْ إِيَّاكُنَّ وَالْجَرَّ الأَخْضَرَ وَإِنْ أَسْكَرَكُنَّ مَاءُ حُبِّكُنَّ فَلاَ تَشْرَبْنَهُ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Sizlar qovoq idishdan qaytarilgansizlar, hantam idishdan qaytarilgansizlar, smola surtilgan idishdan qaytarilgansizlar», dedi. Soʻng ayollarga yuzlanib: «Yashil sopol koʻzadan saqlaninglar; sevgan idishingizdagi suv sizni mast qilsa ham, uni ichmanglar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Сизлар қовоқ идишдан қайтарилгансизлар, ҳантам идишдан қайтарилгансизлар, смола суртилган идишдан қайтарилгансизлар», деди. Сўнг аёлларга юзланиб: «Яшил сопол кўзадан сақланинглар; севган идишингиздаги сув сизни маст қилса ҳам, уни ичманглар», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مَسْعُودٍ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبَانُ بْنُ صَمْعَةَ، قَالَ حَدَّثَتْنِي وَالِدَتِي، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّهَا سُئِلَتْ عَنِ الأَشْرِبَةِ، فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْ كُلِّ مُسْكِرٍ ‏.‏ وَاعْتَلُّوا بِحَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Undan ichimliklar haqida soʻralganda, u: «Rasululloh ﷺ har qanday mast qiluvchi narsadan qaytarardilar», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ундан ичимликлар ҳақида сўралганда, у: «Расулуллоҳ ﷺ ҳар қандай маст қилувчи нарсадан қайтарардилар», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْقَوَارِيرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ شُبْرُمَةَ، يَذْكُرُهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادِ بْنِ الْهَادِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ قَلِيلُهَا وَكَثِيرُهَا وَالسُّكْرُ مِنْ كُلِّ شَرَابٍ ‏.‏ ابْنُ شُبْرُمَةَ لَمْ يَسْمَعْهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Xamr ozi ham, koʻpi ham harom qilindi, har qanday ichimlikning mast qiluvchisi ham harom qilindi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Хамр ози ҳам, кўпи ҳам ҳаром қилинди, ҳар қандай ичимликнинг маст қилувчиси ҳам ҳаром қилинди», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا سُرَيْجُ بْنُ يُونُسَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنِ ابْنِ شُبْرُمَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي الثِّقَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ بِعَيْنِهَا قَلِيلُهَا وَكَثِيرُهَا وَالسُّكْرُ مِنْ كُلِّ شَرَابٍ ‏.‏ خَالَفَهُ أَبُو عَوْنٍ مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Xamrning oʻzi — ozi ham, koʻpi ham harom qilindi, har qanday ichimlikning mast qiluvchisi ham harom qilindi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Хамрнинг ўзи — ози ҳам, кўпи ҳам ҳаром қилинди, ҳар қандай ичимликнинг маст қилувчиси ҳам ҳаром қилинди», деди.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَكَمِ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، ح وَأَنْبَأَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ أَبِي عَوْنٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ بِعَيْنِهَا قَلِيلُهَا وَكَثِيرُهَا وَالسُّكْرُ مِنْ كُلِّ شَرَابٍ ‏.‏ لَمْ يَذْكُرِ ابْنُ الْحَكَمِ قَلِيلُهَا وَكَثِيرُهَا ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Xamrning oʻzi — ozi ham, koʻpi ham harom qilindi, har qanday ichimlikning mast qiluvchisi ham harom qilindi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Хамрнинг ўзи — ози ҳам, кўпи ҳам ҳаром қилинди, ҳар қандай ичимликнинг маст қилувчиси ҳам ҳаром қилинди», деди.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ أَبِي الْعَبَّاسِ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عَبَّاسِ بْنِ ذَرِيحٍ، عَنْ أَبِي عَوْنٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ حُرِّمَتِ الْخَمْرُ قَلِيلُهَا وَكَثِيرُهَا وَمَا أَسْكَرَ مِنْ كُلِّ شَرَابٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهَذَا أَوْلَى بِالصَّوَابِ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ شُبْرُمَةَ وَهُشَيْمُ بْنُ بَشِيرٍ كَانَ يُدَلِّسُ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ السَّمَاعِ مِنِ ابْنِ شُبْرُمَةَ وَرِوَايَةُ أَبِي عَوْنٍ أَشْبَهُ بِمَا رَوَاهُ الثِّقَاتُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Xamr ozi ham, koʻpi ham harom qilindi, har qanday ichimlikning mast qiluvchisi ham harom qilindi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Хамр ози ҳам, кўпи ҳам ҳаром қилинди, ҳар қандай ичимликнинг маст қилувчиси ҳам ҳаром қилинди», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي الْجُوَيْرِيَةِ الْجَرْمِيِّ، قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ وَهُوَ مُسْنِدٌ ظَهْرَهُ إِلَى الْكَعْبَةِ عَنِ الْبَاذَقِ، فَقَالَ سَبَقَ مُحَمَّدٌ الْبَاذَقَ وَمَا أَسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ ‏.‏ قَالَ أَنَا أَوَّلُ الْعَرَبِ سَأَلَهُ ‏.‏

Abu Juvayriya al-Jarmiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Ibn Abbos Kaʼbaga suyanib turgan payti undan bazaq (uzum sharbatidan tayyorlangan ichimlik) haqida soʻradim. U: ‹Muhammad ﷺ bazaqdan avval oʻtdilar (yaʼni u zot davrida bu maʼlum emas edi), mast qiluvchi har qanday narsa haromdir›, dedi». U: «Undan buni soʻragan arablarning birinchisi men edim», dedi.Абу Жувайрия ал-Жармий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Ибн Аббос Каъбага суяниб турган пайти ундан базақ (узум шарбатидан тайёрланган ичимлик) ҳақида сўрадим. У: ‹Муҳаммад ﷺ базақдан аввал ўтдилар (яъни у зот даврида бу маълум эмас эди), маст қилувчи ҳар қандай нарса ҳаромдир›, деди». У: «Ундан буни сўраган арабларнинг биринчиси мен эдим», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو عَامِرٍ، وَالنَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، وَوَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَكَمِ، يُحَدِّثُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يُحَرِّمَ، - إِنْ كَانَ مُحَرِّمًا مَا حَرَّمَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ - فَلْيُحَرِّمِ النَّبِيذَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Kimki Alloh va Uning Rasuli harom qilgan narsani harom deyishni istasa, naviz(mast qiluvchi ichimlik)ni harom desin», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Кимки Аллоҳ ва Унинг Расули ҳаром қилган нарсани ҳаром дейишни истаса, навиз(маст қилувчи ичимлик)ни ҳаром десин», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عُيَيْنَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَجُلٌ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنِّي امْرُؤٌ مِنْ أَهْلِ خُرَاسَانَ وَإِنَّ أَرْضَنَا أَرْضٌ بَارِدَةٌ وَإِنَّا نَتَّخِذُ شَرَابًا نَشْرَبُهُ مِنَ الزَّبِيبِ وَالْعِنَبِ وَغَيْرِهِ وَقَدْ أُشْكِلَ عَلَىَّ ‏.‏ فَذَكَرَ لَهُ ضُرُوبًا مِنَ الأَشْرِبَةِ فَأَكْثَرَ حَتَّى ظَنَنْتُ أَنَّهُ لَمْ يَفْهَمْهُ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّكَ قَدْ أَكْثَرْتَ عَلَىَّ اجْتَنِبْ مَا أَسْكَرَ مِنْ تَمْرٍ أَوْ زَبِيبٍ أَوْ غَيْرِهِ ‏.‏

Uyayna ibn Abdurrahmon (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi: Bir kishi Ibn Abbosga: «Men Xurosonlik odamman, bizning yerimiz sovuq yer. Biz mayiz, uzum va boshqa narsalardan bir ichimlik tayyorlab, uni ichamiz. Bu menga qorongʻu boʻlib qoldi», dedi va unga ichimliklarning turlarini shu qadar koʻp sanadiki, hatto men uni tushunmagan boʻlsa kerak deb oʻyladim. Shunda Ibn Abbos unga: «Sen menga koʻp narsani aytding. Xurmodan boʻladimi, mayizdan boʻladimi yoki boshqadan boʻladimi — mast qiluvchi har qanday narsadan saqlan», dedi.Уяйна ибн Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади: Бир киши Ибн Аббосга: «Мен Хуросонлик одамман, бизнинг еримиз совуқ ер. Биз майиз, узум ва бошқа нарсалардан бир ичимлик тайёрлаб, уни ичамиз. Бу менга қоронғу бўлиб қолди», деди ва унга ичимликларнинг турларини шу қадар кўп санадики, ҳатто мен уни тушунмаган бўлса керак деб ўйладим. Шунда Ибн Аббос унга: «Сен менга кўп нарсани айтдинг. Хурмодан бўладими, майиздан бўладими ёки бошқадан бўладими — маст қилувчи ҳар қандай нарсадан сақлан», деди.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَوَارِيرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَبِيذُ الْبُسْرِ بَحْتًا لاَ يَحِلُّ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Sof busr (xom xurmo)dan tayyorlangan naviz halol emas», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Соф буср (хом хурмо)дан тайёрланган навиз ҳалол эмас», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي جَمْرَةَ، قَالَ كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ تَسْأَلُهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ، فَنَهَى عَنْهُ ‏.‏ قُلْتُ يَا أَبَا عَبَّاسٍ إِنِّي أَنْتَبِذُ فِي جَرَّةٍ خَضْرَاءَ نَبِيذًا حُلْوًا فَأَشْرَبُ مِنْهُ فَيُقَرْقِرُ بَطْنِي ‏.‏ قَالَ لاَ تَشْرَبْ مِنْهُ وَإِنْ كَانَ أَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ ‏.‏

Abu Hamza (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Men Ibn Abbos bilan odamlar oʻrtasida tarjimonlik qilardim. Bir ayol uning oldiga kelib, sopol koʻzada tayyorlangan naviz haqida soʻradi, u esa uni qaytardi. Men: ‹Ey Abu Abbos, men yashil sopol koʻzada shirin naviz tayyorlab, undan ichaman, shunda qornim gʻuldiraydi›, dedim. U: ‹Asaldan shirinroq boʻlsa ham, undan ichma›, dedi».Абу Ҳамза (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Мен Ибн Аббос билан одамлар ўртасида таржимонлик қилардим. Бир аёл унинг олдига келиб, сопол кўзада тайёрланган навиз ҳақида сўради, у эса уни қайтарди. Мен: ‹Эй Абу Аббос, мен яшил сопол кўзада ширин навиз тайёрлаб, ундан ичаман, шунда қорним ғулдирайди›, дедим. У: ‹Асалдан ширинроқ бўлса ҳам, ундан ичма›, деди».

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَتَّابٍ، - وَهُوَ سَهْلُ بْنُ حَمَّادٍ - قَالَ حَدَّثَنَا قُرَّةُ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو جَمْرَةَ، نَصْرٌ قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ جَدَّةً لِي تَنْبِذُ نَبِيذًا فِي جَرٍّ أَشْرَبُهُ حُلْوًا إِنْ أَكْثَرْتُ مِنْهُ فَجَالَسْتُ الْقَوْمَ خَشِيتُ أَنْ أَفْتَضِحَ ‏.‏ فَقَالَ قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ مَرْحَبًا بِالْوَفْدِ لَيْسَ بِالْخَزَايَا وَلاَ النَّادِمِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ الْمُشْرِكِينَ وَإِنَّا لاَ نَصِلُ إِلَيْكَ إِلاَّ فِي أَشْهُرِ الْحُرُمِ فَحَدِّثْنَا بِأَمْرٍ إِنْ عَمِلْنَا بِهِ دَخَلْنَا الْجَنَّةَ وَنَدْعُو بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ آمُرُكُمْ بِثَلاَثٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ آمُرُكُمْ بِالإِيمَانِ بِاللَّهِ وَهَلْ تَدْرُونَ مَا الإِيمَانُ بِاللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ شَهَادَةُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَإِقَامُ الصَّلاَةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُعْطُوا مِنَ الْمَغَانِمِ الْخُمُسَ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَمَّا يُنْبَذُ فِي الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hamza Nasr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Ibn Abbosga: «Buvim sopol koʻzada naviz tayyorlaydi, u shirin boʻladi. Undan koʻp ichib, odamlar bilan oʻtirsam, sharmanda boʻlishdan qoʻrqaman», dedim. U dedi: «Abdulqays vakillari Rasululloh ﷺ huzurlariga kelishdi. U zot: ‹Xor ham boʻlmagan, pushaymon ham boʻlmagan vakillarga marhabo!› dedilar. Ular: ‹Ey Rasululloh, biz bilan sizning oraliqingizda mushriklar bor, biz sizga faqat harom oylarda yeta olamiz. Bizga shunday bir ishni aytingki, uni qilsak, jannatga kiraylik va uni orqamizda qolganlarga ham chaqiraylik›, deyishdi. U zot: ‹Sizlarga uch narsani buyuraman va toʻrt narsadan qaytaraman. Sizlarni Allohga iymon keltirishga buyuraman. Allohga iymon keltirish nima ekanini bilasizlarmi?› dedilar. Ular: ‹Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroq›, dedilar. U zot: ‹Allohdan oʻzga iloh yoʻqligiga va Muhammad Uning Rasuli ekaniga guvohlik berish, namozni toʻkis ado etish, zakot berish va oʻljalardan beshdan birini topshirishdir. Sizlarni toʻrt narsadan qaytaraman: qovoq idish, oʻyilgan yogʻoch idish, hantam va smola surtilgan idishda tayyorlanadigan narsadan›, dedilar».Абу Ҳамза Наср (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Ибн Аббосга: «Бувим сопол кўзада навиз тайёрлайди, у ширин бўлади. Ундан кўп ичиб, одамлар билан ўтирсам, шарманда бўлишдан қўрқаман», дедим. У деди: «Абдулқайс вакиллари Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келишди. У зот: ‹Хор ҳам бўлмаган, пушаймон ҳам бўлмаган вакилларга марҳабо!› дедилар. Улар: ‹Эй Расулуллоҳ, биз билан сизнинг оралиқингизда мушриклар бор, биз сизга фақат ҳаром ойларда ета оламиз. Бизга шундай бир ишни айтингки, уни қилсак, жаннатга кирайлик ва уни орқамизда қолганларга ҳам чақирайлик›, дейишди. У зот: ‹Сизларга уч нарсани буюраман ва тўрт нарсадан қайтараман. Сизларни Аллоҳга иймон келтиришга буюраман. Аллоҳга иймон келтириш нима эканини биласизларми?› дедилар. Улар: ‹Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқ›, дедилар. У зот: ‹Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқлигига ва Муҳаммад Унинг Расули эканига гувоҳлик бериш, намозни тўкис адо этиш, закот бериш ва ўлжалардан бешдан бирини топширишдир. Сизларни тўрт нарсадан қайтараман: қовоқ идиш, ўйилган ёғоч идиш, ҳантам ва смола суртилган идишда тайёрланадиган нарсадан›, дедилар».

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ قَيْسِ بْنِ هُنَانٍ، قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ قُلْتُ إِنَّ لِي جُرَيْرَةً أَنْتَبِذُ فِيهَا حَتَّى إِذَا غَلَى وَسَكَنَ شَرِبْتُهُ ‏.‏ قَالَ مُذْ كَمْ هَذَا شَرَابُكَ قُلْتُ مُذْ عِشْرُونَ سَنَةً أَوْ قَالَ مُذْ أَرْبَعُونَ سَنَةً ‏.‏ قَالَ طَالَمَا تَرَوَّتْ عُرُوقُكَ مِنَ الْخَبَثِ ‏.‏ وَمِمَّا اعْتَلُّوا بِهِ حَدِيثُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi undan soʻrab: «Menda bir kichik kuzacha bor, unda nabiz tayyorlayman. Qaynab, keyin tinchigach ichaman», dedi. Ibn Abbos: «Bu ichimliging qachondan beri?» dedi. U: «Yigirma yildan beri», yoki «Qirq yildan beri», dedi. Ibn Abbos: «Qanchadan beri tomirlaring harom narsa bilan sugʻorilib kelayotgan ekan!» dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши ундан сўраб: «Менда бир кичик кузача бор, унда набиз тайёрлайман. Қайнаб, кейин тинчигач ичаман», деди. Ибн Аббос: «Бу ичимлигинг қачондан бери?» деди. У: «Йигирма йилдан бери», ёки «Қирқ йилдан бери», деди. Ибн Аббос: «Қанчадан бери томирларинг ҳаром нарса билан суғорилиб келаётган экан!» деди.

أَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا الْعَوَّامُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ نَافِعٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَ رَأَيْتُ رَجُلاً جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقَدَحٍ فِيهِ نَبِيذٌ وَهُوَ عِنْدَ الرُّكْنِ وَدَفَعَ إِلَيْهِ الْقَدَحَ فَرَفَعَهُ إِلَى فِيهِ فَوَجَدَهُ شَدِيدًا فَرَدَّهُ عَلَى صَاحِبِهِ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَحَرَامٌ هُوَ فَقَالَ ‏"‏ عَلَىَّ بِالرَّجُلِ ‏"‏ ‏.‏ فَأُتِيَ بِهِ فَأَخَذَ مِنْهُ الْقَدَحَ ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ فَصَبَّهُ فِيهِ فَرَفَعَهُ إِلَى فِيهِ فَقَطَّبَ ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ أَيْضًا فَصَبَّهُ فِيهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِذَا اغْتَلَمَتْ عَلَيْكُمْ هَذِهِ الأَوْعِيَةُ فَاكْسِرُوا مُتُونَهَا بِالْمَاءِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Bir kishi Rasululloh ﷺ ruknning yonida turgan chogʻda nabiz solingan bir qadah olib kelib, uni u zotga uzatdi. U zot uni ogʻizlariga koʻtargan edilar, uni juda kuchli topib, egasiga qaytardilar. Odamlardan bir kishi: ‹Yo Rasululloh, u harommi?› dedi. U zot: ‹Anavi kishini oldimga keltiringlar!› dedilar. Bas, u keltirildi. U zot undan qadahni olib, soʻng suv soʻradilar-da, uni qadahga quydilar, uni ogʻizlariga koʻtarib qovoq soldilar. Soʻng yana suv soʻrab, uni ham quydilar. Keyin: ‹Bu idishlardagi ichimliklar sizga qattiq boʻlib qolsa, ularning kuchini suv bilan sindiringlar›, dedilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Бир киши Расулуллоҳ ﷺ рукннинг ёнида турган чоғда набиз солинган бир қадаҳ олиб келиб, уни у зотга узатди. У зот уни оғизларига кўтарган эдилар, уни жуда кучли топиб, эгасига қайтардилар. Одамлардан бир киши: ‹Ё Расулуллоҳ, у ҳаромми?› деди. У зот: ‹Анави кишини олдимга келтиринглар!› дедилар. Бас, у келтирилди. У зот ундан қадаҳни олиб, сўнг сув сўрадилар-да, уни қадаҳга қуйдилар, уни оғизларига кўтариб қовоқ солдилар. Сўнг яна сув сўраб, уни ҳам қуйдилар. Кейин: ‹Бу идишлардаги ичимликлар сизга қаттиқ бўлиб қолса, уларнинг кучини сув билан синдиринглар›, дедилар», деди.

وَأَخْبَرَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي مُعَاوِيَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيُّ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم بِنَحْوِهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ نَافِعٍ لَيْسَ بِالْمَشْهُورِ وَلاَ يُحْتَجُّ بِحَدِيثِهِ وَالْمَشْهُورُ عَنِ ابْنِ عُمَرَ خِلاَفُ حِكَايَتِهِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺ orqali yuqoridagiga oʻxshash rivoyat keltiriladi. Abu Abdurrahmon aytdi: Abdulmalik ibn Nofiʼ mashhur emas va uning hadisi bilan hujjat keltirilmaydi, Ibn Umardan naql qilingan mashhur rivoyat esa uning bu hikoyasiga xilofdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺ орқали юқоридагига ўхшаш ривоят келтирилади. Абу Абдурраҳмон айтди: Абдулмалик ибн Нофиъ машҳур эмас ва унинг ҳадиси билан ҳужжат келтирилмайди, Ибн Умардан нақл қилинган машҳур ривоят эса унинг бу ҳикоясига хилофдир.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ أَبِي عَوَانَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَجُلاً، سَأَلَ عَنِ الأَشْرِبَةِ، فَقَالَ اجْتَنِبْ كُلَّ شَىْءٍ يَنِشُّ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi ichimliklar haqida soʻradi. Shunda u: «Jaʼzlanadigan (achib boradigan) har bir narsadan saqlan», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши ичимликлар ҳақида сўради. Шунда у: «Жаъзланадиган (ачиб борадиган) ҳар бир нарсадан сақлан», деди.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ أَنْبَأَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ جُبَيْرٍ، قَالَ سَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ عَنِ الأَشْرِبَةِ، فَقَالَ اجْتَنِبْ كُلَّ شَىْءٍ يَنِشُّ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Undan ichimliklar haqida soʻralganda: «Jaʼzlanadigan (achib boradigan) har bir narsadan saqlan», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ундан ичимликлар ҳақида сўралганда: «Жаъзланадиган (ачиб борадиган) ҳар бир нарсадан сақлан», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ الْمُسْكِرُ قَلِيلُهُ وَكَثِيرُهُ حَرَامٌ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Maʼkirlik qiluvchi narsaning ozi ham, koʻpi ham haromdir», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Маъкирлик қилувчи нарсанинг ози ҳам, кўпи ҳам ҳаромдир», деди.

قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، أَخْبَرَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Maʼkirlik qiluvchi har bir narsa xamrdir va maʼkirlik qiluvchi har bir narsa haromdir», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Маъкирлик қилувчи ҳар бир нарса хамрдир ва маъкирлик қилувчи ҳар бир нарса ҳаромдир», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ شَبِيبًا، - وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ - يَقُولُ حَدَّثَنِي مُقَاتِلُ بْنُ حَيَّانَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ حَرَّمَ اللَّهُ الْخَمْرَ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh xamrni harom qildi va maʼkirlik qiluvchi har bir narsa haromdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ хамрни ҳаром қилди ва маъкирлик қилувчи ҳар бир нарса ҳаромдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَنْصُورٍ، - يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ النَّيْسَابُورِيَّ - قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، قَالَ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَهَؤُلاَءِ أَهْلُ الثَّبْتِ وَالْعَدَالَةِ مَشْهُورُونَ بِصِحَّةِ النَّقْلِ وَعَبْدِ الْمَلِكِ لاَ يَقُومُ مَقَامَ وَاحِدٍ مِنْهُمْ وَلَوْ عَاضَدَهُ مِنْ أَشْكَالِهِ جَمَاعَةٌ وَبِاللَّهِ التَّوْفِيقُ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maʼkirlik qiluvchi har bir narsa haromdir va maʼkirlik qiluvchi har bir narsa xamrdir», dedilar. Abu Abdurrahmon aytdi: Bular ishonchli va adolatli, naqli sahihligi bilan mashhur kishilardir. Abdulmalik esa, agar oʻ ziga oʻxshaganlardan bir jamoa uni qoʻllab-quvvatlasa ham, ularning birortasining oʻrnini bosolmaydi. Muvaffaqiyat Allohdandir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маъкирлик қилувчи ҳар бир нарса ҳаромдир ва маъкирлик қилувчи ҳар бир нарса хамрдир», дедилар. Абу Абдурраҳмон айтди: Булар ишончли ва адолатли, нақли саҳиҳлиги билан машҳур кишилардир. Абдулмалик эса, агар ў зига ўхшаганлардан бир жамоа уни қўллаб-қувватласа ҳам, уларнинг бирортасининг ўрнини босолмайди. Муваффақият Аллоҳдандир.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ السَّعِيدِيِّ، قَالَ حَدَّثَتْنِي رُقَيَّةُ بِنْتُ عَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ، قَالَتْ كُنْتُ فِي حَجْرِ ابْنِ عُمَرَ فَكَانَ يُنْقَعُ لَهُ الزَّبِيبُ فَيَشْرَبُهُ مِنَ الْغَدِ ثُمَّ يُجَفَّفُ الزَّبِيبُ وَيُلْقَى عَلَيْهِ زَبِيبٌ آخَرُ وَيُجْعَلُ فِيهِ مَاءٌ فَيَشْرَبُهُ مِنَ الْغَدِ حَتَّى إِذَا كَانَ بَعْدَ الْغَدِ طَرَحَهُ ‏.‏ وَاحْتَجُّوا بِحَدِيثِ أَبِي مَسْعُودٍ عُقْبَةَ بْنِ عَمْرٍو ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ruqayya binti Amr ibn Said aytdi: «Men Ibn Umarning tarbiyasida edim. Unga mayiz ivitilar, u ertasi kuni uni ichardi. Soʻng mayiz quritilib, ustiga boshqa mayiz qoʻshilar va unga suv solinardi, u ertasi kuni yana ichardi. Uch kunlik boʻlgach esa uni toʻ kib yuborardi.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Руқайя бинти Амр ибн Саид айтди: «Мен Ибн Умарнинг тарбиясида эдим. Унга майиз ивитилар, у эртаси куни уни ичарди. Сўнг майиз қуритилиб, устига бошқа майиз қўшилар ва унга сув солинарди, у эртаси куни яна ичарди. Уч кунлик бўлгач эса уни тў киб юборарди.»

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ سُلَيْمَانَ، قَالَ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ يَمَانٍ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ عَطِشَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَوْلَ الْكَعْبَةِ فَاسْتَسْقَى فَأُتِيَ بِنَبِيذٍ مِنَ السِّقَايَةِ فَشَمَّهُ فَقَطَّبَ فَقَالَ ‏"‏ عَلَىَّ بِذَنُوبٍ مِنْ زَمْزَمَ ‏"‏ ‏.‏ فَصَبَّ عَلَيْهِ ثُمَّ شَرِبَ فَقَالَ رَجُلٌ أَحَرَامٌ هُوَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏ وَهَذَا خَبَرٌ ضَعِيفٌ لأَنَّ يَحْيَى بْنَ يَمَانٍ انْفَرَدَ بِهِ دُونَ أَصْحَابِ سُفْيَانَ وَيَحْيَى بْنُ يَمَانٍ لاَ يُحْتَجُّ بِحَدِيثِهِ لِسُوءِ حِفْظِهِ وَكَثْرَةِ خَطَئِهِ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ Kaʼba atrofida chanqadilar va suv soʻradilar. Bas, u zotga saqoxonadan nabiz keltirildi. U zot uni hidladilar-da, qovoq soldilar va: ‹Menga Zamzamdan bir chelak keltiringlar!› dedilar. Soʻng uning ustiga quyib, ichdilar. Bir kishi: ‹U harommi, yo Rasululloh?› dedi. U zot: ‹Yoʻq›, dedilar.» Bu zaif xabardir, chunki uni Yahyo ibn Yamon Sufyonning boshqa shogirdlaridan ajralib yolgʻiz oʻzi rivoyat qilgan, Yahyo ibn Yamonning hadisi esa xotirasining yomonligi va xatosining koʻpligi sababli hujjat qilinmaydi.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ Каъба атрофида чанқадилар ва сув сўрадилар. Бас, у зотга сақохонадан набиз келтирилди. У зот уни ҳидладилар-да, қовоқ солдилар ва: ‹Менга Замзамдан бир челак келтиринглар!› дедилар. Сўнг унинг устига қуйиб, ичдилар. Бир киши: ‹У ҳаромми, ё Расулуллоҳ?› деди. У зот: ‹Йўқ›, дедилар.» Бу заиф хабардир, чунки уни Яҳё ибн Ямон Суфённинг бошқа шогирдларидан ажралиб ёлғиз ўзи ривоят қилган, Яҳё ибн Ямоннинг ҳадиси эса хотирасининг ёмонлиги ва хатосининг кўплиги сабабли ҳужжат қилинмайди.

أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ حِصْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ وَاقِدٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ حُسَيْنٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ عَلِمْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَصُومُ فِي بَعْضِ الأَيَّامِ الَّتِي كَانَ يَصُومُهَا فَتَحَيَّنْتُ فِطْرَهُ بِنَبِيذٍ صَنَعْتُهُ فِي دُبَّاءٍ فَلَمَّا كَانَ الْمَسَاءُ جِئْتُهُ أَحْمِلُهَا إِلَيْهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ عَلِمْتُ أَنَّكَ تَصُومُ فِي هَذَا الْيَوْمِ فَتَحَيَّنْتُ فِطْرَكَ بِهَذَا النَّبِيذِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَدْنِهِ مِنِّي يَا أَبَا هُرَيْرَةَ ‏"‏ ‏.‏ فَرَفَعْتُهُ إِلَيْهِ فَإِذَا هُوَ يَنِشُّ فَقَالَ ‏"‏ خُذْ هَذِهِ فَاضْرِبْ بِهَا الْحَائِطَ فَإِنَّ هَذَا شَرَابُ مَنْ لاَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَلاَ بِالْيَوْمِ الآخِرِ ‏"‏ ‏.‏ وَمِمَّا احْتَجُّوا بِهِ فِعْلُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رضى الله عنه ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ baʼzi kunlarda roʻza tutishlarini bilar edim. Bir kuni ularning iftorlariga qovoqchada tayyorlagan nabizni moʻljalladim. Kech kirgach, uni koʻtarib u zotning oldilariga keldim-da: ‹Yo Rasululloh, men sizni bugun roʻza tutayotganingizni bilib, iftoringizga shu nabizni moʻljallagandim›, dedim. U zot: ‹Uni menga yaqinlashtir, ey Abu Hurayra›, dedilar. Uni u zotga koʻtarib berdim, u qaynab turgan ekan. Shunda u zot: ‹Buni ol-da, devorga urib tashla, chunki bu Allohga va oxirat kuniga imon keltirmaydigan kishining ichimligidir›, dedilar.»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ баъзи кунларда рўза тутишларини билар эдим. Бир куни уларнинг ифторларига қовоқчада тайёрлаган набизни мўлжалладим. Кеч киргач, уни кўтариб у зотнинг олдиларига келдим-да: ‹Ё Расулуллоҳ, мен сизни бугун рўза тутаётганингизни билиб, ифторингизга шу набизни мўлжаллагандим›, дедим. У зот: ‹Уни менга яқинлаштир, эй Абу Ҳурайра›, дедилар. Уни у зотга кўтариб бердим, у қайнаб турган экан. Шунда у зот: ‹Буни ол-да, деворга уриб ташла, чунки бу Аллоҳга ва охират кунига имон келтирмайдиган кишининг ичимлигидир›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ السَّرِيِّ بْنِ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ، - إِمَامٌ لَنَا وَكَانَ مِنْ أَسْنَانِ الْحَسَنِ - عَنْ أَبِي رَافِعٍ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رضى الله عنه قَالَ إِذَا خَشِيتُمْ مِنْ نَبِيذٍ شِدَّتَهُ فَاكْسِرُوهُ بِالْمَاءِ - قَالَ عَبْدُ اللَّهِ - مِنْ قَبْلِ أَنْ يَشْتَدَّ ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabizning kuchayib ketishidan qoʻrqsangiz, uni suv bilan sindiringlar», dedi. Abdulloh aytdi: «Kuchayib ketishidan oldin.»Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набизнинг кучайиб кетишидан қўрқсангиз, уни сув билан синдиринглар», деди. Абдуллоҳ айтди: «Кучайиб кетишидан олдин.»

أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ تَلَقَّتْ ثَقِيفٌ عُمَرَ بِشَرَابٍ فَدَعَا بِهِ فَلَمَّا قَرَّبَهُ إِلَى فِيهِ كَرِهَهُ فَدَعَا بِهِ فَكَسَرَهُ بِالْمَاءِ فَقَالَ هَكَذَا فَافْعَلُوا ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Said ibn al-Musayyab aytdi: «Saqif qabilasi Umarni bir ichimlik bilan kutib oldi. U uni soʻradi, lekin ogʻziga yaqinlashtirganida uni yoqtirmadi. Shunda suv soʻrab, uni suv bilan sindirdi-da: ‹Mana shunday qilinglar›, dedi.»Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Саид ибн ал-Мусайяб айтди: «Сақиф қабиласи Умарни бир ичимлик билан кутиб олди. У уни сўради, лекин оғзига яқинлаштирганида уни ёқтирмади. Шунда сув сўраб, уни сув билан синдирди-да: ‹Мана шундай қилинглар›, деди.»

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ، ‏{‏ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، ‏}‏ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُحَادَةَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ عُتْبَةَ بْنِ فَرْقَدٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيذُ الَّذِي يَشْرَبُهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَدْ خُلِّلَ ‏.‏ وَمِمَّا يَدُلُّ عَلَى صِحَّةِ هَذَا حَدِيثُ السَّائِبِ ‏.‏

Utba ibn Farqad (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Umar ibn al-Xattob ichgan naboz sirkaga aylangan boʻlar edi». Bunga Soibning hadisi ham dalolat qiladi.Утба ибн Фарқад (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Умар ибн ал-Хаттоб ичган набоз сиркага айланган бўлар эди». Бунга Соибнинг ҳадиси ҳам далолат қилади.

قَالَ الْحَارِثُ بْنُ مِسْكِينٍ قِرَاءَةً عَلَيْهِ وَأَنَا أَسْمَعُ، عَنِ ابْنِ الْقَاسِمِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنِ السَّائِبِ بْنِ يَزِيدَ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ خَرَجَ عَلَيْهِمْ فَقَالَ إِنِّي وَجَدْتُ مِنْ فُلاَنٍ رِيحَ شَرَابٍ فَزَعَمَ أَنَّهُ شَرَابُ الطِّلاَءِ وَأَنَا سَائِلٌ عَمَّا شَرِبَ فَإِنْ كَانَ مُسْكِرًا جَلَدْتُهُ فَجَلَدَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عنه الْحَدَّ تَامًّا ‏.‏

Soib ibn Yazid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinishicha, Umar ibn al-Xattob ularning oldiga chiqib: «Men falon kishidan ichimlik hidini sezdim, u esa uni tilo (uzum sharbatidan qaynatib quyultirilgan ichimlik) deb daʼvo qildi. Men u ichgan narsa haqida soʻrayman, agar u mast qiluvchi boʻlsa, uni qamchilayman», dedi. Soʻng Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) uni haddi toʻliq qamchiladi.Соиб ибн Язид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинишича, Умар ибн ал-Хаттоб уларнинг олдига чиқиб: «Мен фалон кишидан ичимлик ҳидини сездим, у эса уни тило (узум шарбатидан қайнатиб қуюлтирилган ичимлик) деб даъво қилди. Мен у ичган нарса ҳақида сўрайман, агар у маст қилувчи бўлса, уни қамчилайман», деди. Сўнг Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) уни ҳадди тўлиқ қамчилади.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ جَيْشَانَ - وَجَيْشَانُ مِنَ الْيَمَنِ - قَدِمَ فَسَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ شَرَابٍ يَشْرَبُونَهُ بِأَرْضِهِمْ مِنَ الذُّرَةِ يُقَالُ لَهُ الْمِزْرُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَمُسْكِرٌ هُوَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَهِدَ لِمَنْ شَرِبَ الْمُسْكِرَ أَنْ يَسْقِيَهُ مِنْ طِينَةِ الْخَبَالِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا طِينَةُ الْخَبَالِ قَالَ ‏"‏ عَرَقُ أَهْلِ النَّارِ أَوْ قَالَ عُصَارَةُ أَهْلِ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Jayshondan (Jayshon Yaman diyoridandir) bir kishi kelib, Rasululloh ﷺdan oʻz yurtlarida joʻxoridan tayyorlanadigan, mizr deb ataladigan bir ichimlik haqida soʻradi. Nabiy ﷺ: «U mast qiladimi?» dedilar. U: «Ha», dedi. Rasululloh ﷺ: «Har bir mast qiluvchi haromdir. Aziz va jalil boʻlmish Alloh mast qiluvchi ichimlikni ichgan kishiga tiynatul-xabolni ichirishni ahd qilgan», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, tiynatul-xabol nima?» deyishdi. U zot: «Doʻzax ahlining teri, — yoki: doʻzax ahlining shirasi, — dedilar», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Жайшондан (Жайшон Яман диёридандир) бир киши келиб, Расулуллоҳ ﷺдан ўз юртларида жўхоридан тайёрланадиган, мизр деб аталадиган бир ичимлик ҳақида сўради. Набий ﷺ: «У маст қиладими?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи ҳаромдир. Азиз ва жалил бўлмиш Аллоҳ маст қилувчи ичимликни ичган кишига тийнатул-хаболни ичиришни аҳд қилган», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, тийнатул-хабол нима?» дейишди. У зот: «Дўзах аҳлининг тери, — ёки: дўзах аҳлининг шираси, — дедилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، عَنْ يَزِيدَ، - وَهُوَ ابْنُ زُرَيْعٍ - عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ الْحَلاَلَ بَيِّنٌ وَإِنَّ الْحَرَامَ بَيِّنٌ وَإِنَّ بَيْنَ ذَلِكَ أُمُورًا مُشْتَبِهَاتٍ ‏"‏ ‏.‏ وَرُبَّمَا قَالَ ‏"‏ وَإِنَّ بَيْنَ ذَلِكَ أُمُورًا مُشْتَبِهَةً وَسَأَضْرِبُ فِي ذَلِكَ مَثَلاً إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ حَمَى حِمًى وَإِنَّ حِمَى اللَّهِ مَا حَرَّمَ وَإِنَّهُ مَنْ يَرْعَ حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يُخَالِطَ الْحِمَى ‏"‏ ‏.‏ وَرُبَّمَا قَالَ ‏"‏ يُوشِكُ أَنْ يَرْتَعَ وَإِنَّ مَنْ خَالَطَ الرِّيبَةَ يُوشِكُ أَنْ يَجْسُرَ ‏"‏ ‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Albatta, halol ochiq-oydindir va harom ham ochiq-oydindir, biroq bu ikkisining orasida shubhali ishlar bordir», deyayotganlarini eshitdim. Baʼzan u zot: «Bu ikkisining orasida shubhali ishlar bordir. Men bunga bir misol keltiraman: albatta, Alloh aziz va jalilning bir qoʻriqxonasi bordir, Allohning qoʻriqxonasi esa U harom qilgan narsalardir. Kim qoʻriqxona atrofida mol boqsa, qoʻriqxonaga kirib ketishi yaqindir», dedilar. Baʼzan esa: «Oʻsha yerdan yeb ketishi yaqindir. Kim shubhaga aralashsa, unga botib ketishi yaqindir», dedilar.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Албатта, ҳалол очиқ-ойдиндир ва ҳаром ҳам очиқ-ойдиндир, бироқ бу иккисининг орасида шубҳали ишлар бордир», деяётганларини эшитдим. Баъзан у зот: «Бу иккисининг орасида шубҳали ишлар бордир. Мен бунга бир мисол келтираман: албатта, Аллоҳ азиз ва жалилнинг бир қўриқхонаси бордир, Аллоҳнинг қўриқхонаси эса У ҳаром қилган нарсалардир. Ким қўриқхона атрофида мол боқса, қўриқхонага кириб кетиши яқиндир», дедилар. Баъзан эса: «Ўша ердан еб кетиши яқиндир. Ким шубҳага аралашса, унга ботиб кетиши яқиндир», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، قَالَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ، عَنْ أَبِي الْحَوْرَاءِ السَّعْدِيِّ، قَالَ قُلْتُ لِلْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ رضى الله عنهما مَا حَفِظْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ حَفِظْتُ مِنْهُ ‏"‏ دَعْ مَا يَرِيبُكَ إِلَى مَا لاَ يَرِيبُكَ ‏"‏ ‏.‏

Abul-Havro as-Saʼdiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Hasan ibn Ali (roziyallohu anhumo)ga: «Rasululloh ﷺdan nima yod olding?» dedim. U: «Men u zotdan: ‹Seni shubhaga soladigan narsani tashlab, shubhaga solmaydigan narsani ol›, degan soʻzni yod oldim», dedi.Абул-Ҳавро ас-Саъдий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Ҳасан ибн Али (розияллоҳу анҳумо)га: «Расулуллоҳ ﷺдан нима ёд олдинг?» дедим. У: «Мен у зотдан: ‹Сени шубҳага соладиган нарсани ташлаб, шубҳага солмайдиган нарсани ол›, деган сўзни ёд олдим», деди.

أَخْبَرَنَا الْجَارُودُ بْنُ مُعَاذٍ، - هُوَ بَاوَرْدِيٌّ - قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سُفْيَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ مَعْمَرٍ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ كَانَ يَكْرَهُ أَنْ يَبِيعَ الزَّبِيبَ، لِمَنْ يَتَّخِذُهُ نَبِيذًا ‏.‏

Ibn Tovus (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladiki, u mayiz (quruq uzum)ni undan naboz tayyorlaydigan kishiga sotishni yomon koʻrar edi.Ибн Товус (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қиладики, у майиз (қуруқ узум)ни ундан набоз тайёрлайдиган кишига сотишни ёмон кўрар эди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ كَانَ لِسَعْدٍ كُرُومٌ وَأَعْنَابٌ كَثِيرَةٌ وَكَانَ لَهُ فِيهَا أَمِينٌ فَحَمَلَتْ عِنَبًا كَثِيرًا فَكَتَبَ إِلَيْهِ إِنِّي أَخَافُ عَلَى الأَعْنَابِ الضَّيْعَةَ فَإِنْ رَأَيْتَ أَنْ أَعْصُرَهُ عَصَرْتُهُ فَكَتَبَ إِلَيْهِ سَعْدٌ إِذَا جَاءَكَ كِتَابِي هَذَا فَاعْتَزِلْ ضَيْعَتِي فَوَاللَّهِ لاَ أَئْتَمِنُكَ عَلَى شَىْءٍ بَعْدَهُ أَبَدًا ‏.‏ فَعَزَلَهُ عَنْ ضَيْعَتِهِ ‏.‏

Musʼab ibn Saʼd (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Saʼdning koʻplab uzumzorlari va uzumlari bor edi, ularga qaraydigan bir ishonchli kishisi ham bor edi. Uzumzor koʻp uzum berdi, shunda u kishi Saʼdga: «Men uzumlarning nobud boʻlishidan qoʻrqaman, agar maʼqul koʻrsang, uni siqib sharbat qilay», deb yozdi. Saʼd unga: «Bu maktubim yetib borsa, mening yerimni tark et. Allohga qasamki, bundan keyin men seni hech narsaga aslo ishonchli tuta olmayman», deb yozdi. Soʻng uni yeridan chetlatdi.Мусъаб ибн Саъд (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Саъднинг кўплаб узумзорлари ва узумлари бор эди, уларга қарайдиган бир ишончли кишиси ҳам бор эди. Узумзор кўп узум берди, шунда у киши Саъдга: «Мен узумларнинг нобуд бўлишидан қўрқаман, агар маъқул кўрсанг, уни сиқиб шарбат қилай», деб ёзди. Саъд унга: «Бу мактубим етиб борса, менинг еримни тарк эт. Аллоҳга қасамки, бундан кейин мен сени ҳеч нарсага асло ишончли тута олмайман», деб ёзди. Сўнг уни еридан четлатди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هَارُونَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، قَالَ بِعْهُ عَصِيرًا مِمَّنْ يَتَّخِذُهُ طِلاَءً وَلاَ يَتَّخِذُهُ خَمْرًا ‏.‏

Ibn Siyrin (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Uni sharbat holida undan tilo (quyultirilgan uzum sharbati) qiladigan kishiga sot, xamr qiladigan kishiga emas», dedi.Ибн Сийрин (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Уни шарбат ҳолида ундан тило (қуюлтирилган узум шарбати) қиладиган кишига сот, хамр қиладиган кишига эмас», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ مَنْصُورًا، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ نُبَاتَةَ، عَنْ سُوَيْدِ بْنِ غَفَلَةَ، قَالَ كَتَبَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ إِلَى بَعْضِ عُمَّالِهِ أَنِ ارْزُقِ، الْمُسْلِمِينَ مِنَ الطِّلاَءِ مَا ذَهَبَ ثُلُثَاهُ وَبَقِيَ ثُلُثُهُ ‏.‏

Suvayd ibn Gʻafala (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob oʻz amaldorlaridan biriga: «Musulmonlarga uchdan ikkisi ketib, uchdan biri qolgan tilodan rizq berib tur», deb yozdi.Сувайд ибн Ғафала (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб ўз амалдорларидан бирига: «Мусулмонларга учдан иккиси кетиб, учдан бири қолган тилодан ризқ бериб тур», деб ёзди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي مِجْلَزٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ قَالَ قَرَأْتُ كِتَابَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ إِلَى أَبِي مُوسَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهَا قَدِمَتْ عَلَىَّ عِيرٌ مِنَ الشَّامِ تَحْمِلُ شَرَابًا غَلِيظًا أَسْوَدَ كَطِلاَءِ الإِبِلِ وَإِنِّي سَأَلْتُهُمْ عَلَى كَمْ يَطْبُخُونَهُ فَأَخْبَرُونِي أَنَّهُمْ يَطْبُخُونَهُ عَلَى الثُّلُثَيْنِ ذَهَبَ ثُلُثَاهُ الأَخْبَثَانِ ثُلُثٌ بِبَغْيِهِ وَثُلُثٌ بِرِيحِهِ فَمُرْ مَنْ قِبَلَكَ يَشْرَبُونَهُ ‏.‏

Omir ibn Abdulloh (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Umar ibn al-Xattobning Abu Musoga yozgan maktubini oʻqidim: «Ammo baʼd, huzurimga Shomdan tuyalar tiloga oʻxshash quyuq, qora ichimlik yuklab kelgan bir karvon keldi. Men ulardan buni qanchagacha qaynatishlarini soʻradim, ular menga uni uchdan ikkisigacha, ikkita yomon uchdan biri — biri isyoni sabab, biri hidi sabab ketguncha qaynatishlarini xabar berishdi. Bas, huzuringdagi kishilarga uni ichishlariga buyur», deb yozibdi.Омир ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Умар ибн ал-Хаттобнинг Абу Мусога ёзган мактубини ўқидим: «Аммо баъд, ҳузуримга Шомдан туялар тилога ўхшаш қуюқ, қора ичимлик юклаб келган бир карвон келди. Мен улардан буни қанчагача қайнатишларини сўрадим, улар менга уни учдан иккисигача, иккита ёмон учдан бири — бири исёни сабаб, бири ҳиди сабаб кетгунча қайнатишларини хабар беришди. Бас, ҳузурингдаги кишиларга уни ичишларига буюр», деб ёзибди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هِشَامٍ، عَنِ ابْنِ سِيرِينَ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ الْخَطْمِيَّ، قَالَ كَتَبَ إِلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رضى الله عنه أَمَّا بَعْدُ فَاطْبُخُوا شَرَابَكُمْ حَتَّى يَذْهَبُ مِنْهُ نَصِيبُ الشَّيْطَانِ فَإِنَّ لَهُ اثْنَيْنِ وَلَكُمْ وَاحِدٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Yazid al-Xatmiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) bizga: «Ammo baʼd, ichimligingizni shaytonning ulushi ketguncha qaynatinglar, chunki uning ulushi ikkita, sizniki esa bitta», deb yozdi.Абдуллоҳ ибн Язид ал-Хатмий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) бизга: «Аммо баъд, ичимлигингизни шайтоннинг улуши кетгунча қайнатинглар, чунки унинг улуши иккита, сизники эса битта», деб ёзди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ جَرِيرٍ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ كَانَ عَلِيٌّ رضى الله عنه يَرْزُقُ النَّاسَ الطِّلاَءَ يَقَعُ فِيهِ الذُّبَابُ وَلاَ يَسْتَطِيعُ أَنْ يُخْرَجَ مِنْهُ ‏.‏

Shaʼbiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ali (roziyallohu anhu) odamlarga tilo (quyultirilgan uzum sharbati)dan rizq berar edi, unga pashsha tushib, undan chiqa olmas edi.Шаъбий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Али (розияллоҳу анҳу) одамларга тило (қуюлтирилган узум шарбати)дан ризқ берар эди, унга пашша тушиб, ундан чиқа олмас эди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ دَاوُدَ، قَالَ سَأَلْتُ سَعِيدًا مَا الشَّرَابُ الَّذِي أَحَلَّهُ عُمَرُ رضى الله عنه قَالَ الَّذِي يُطْبَخُ حَتَّى يَذْهَبَ ثُلُثَاهُ وَيَبْقَى ثُلُثُهُ ‏.‏

Dovud (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Saʼidga: «Umar (roziyallohu anhu) halol qilgan ichimlik qaysi?» dedim. U: «Uchdan ikkisi ketib, uchdan biri qolguncha qaynatilgan ichimlikdir», dedi.Довуд (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Саъидга: «Умар (розияллоҳу анҳу) ҳалол қилган ичимлик қайси?» дедим. У: «Учдан иккиси кетиб, учдан бири қолгунча қайнатилган ичимликдир», деди.

أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ دَاوُدَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا الدَّرْدَاءِ، كَانَ يَشْرَبُ مَا ذَهَبَ ثُلُثَاهُ وَبَقِيَ ثُلُثُهُ ‏.‏

Saʼid ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Abu Dardo (roziyallohu anhu) uchdan ikkisi ketib, uchdan biri qolgan ichimlikni ichar edi.Саъид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Абу Дардо (розияллоҳу анҳу) учдан иккиси кетиб, учдан бири қолган ичимликни ичар эди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هُشَيْمٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، أَنَّهُ كَانَ يَشْرَبُ مِنَ الطِّلاَءِ مَا ذَهَبَ ثُلُثَاهُ وَبَقِيَ ثُلُثُهُ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u kishi qaynatilib, uchdan ikki qismi ketib, uchdan bir qismi qolgan uzum sharbatidan ichar edilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у киши қайнатилиб, учдан икки қисми кетиб, учдан бир қисми қолган узум шарбатидан ичар эдилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ، قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، وَسَأَلَهُ، أَعْرَابِيٌّ عَنْ شَرَابٍ، يُطْبَخُ عَلَى النِّصْفِ فَقَالَ لاَ حَتَّى يَذْهَبَ ثُلُثَاهُ وَيَبْقَى الثُّلُثُ ‏.‏

Saʼid ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy undan yarmigacha qaynatilgan ichimlik haqida soʻraganida, u kishi: «Yoʻq, uchdan ikki qismi ketib, uchdan bir qismi qolmaguncha (ichma)», dedilar.Саъид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Бир аъробий ундан ярмигача қайнатилган ичимлик ҳақида сўраганида, у киши: «Йўқ, учдан икки қисми кетиб, учдан бир қисми қолмагунча (ичма)», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ مَعْنٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ إِذَا طُبِخَ الطِّلاَءُ عَلَى الثُّلُثِ فَلاَ بَأْسَ بِهِ ‏.‏

Saʼid ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U kishi: «Qaynatilgan uzum sharbati uchdan bir qismigacha qaynatilsa, unda hech qanday zarar yoʻq», dedilar.Саъид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У киши: «Қайнатилган узум шарбати учдан бир қисмигача қайнатилса, унда ҳеч қандай зарар йўқ», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ زُرَيْعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، قَالَ سَأَلْتُ الْحَسَنَ عَنِ الطِّلاَءِ الْمُنَصَّفِ، فَقَالَ لاَ تَشْرَبْهُ ‏.‏

Abu Rajo (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U kishi aytadilar: Men al-Hasandan yarmigacha qaynatilgan uzum sharbati haqida soʻradim. U: «Uni ichma», dedilar.Абу Ражо (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У киши айтадилар: Мен ал-Ҳасандан ярмигача қайнатилган узум шарбати ҳақида сўрадим. У: «Уни ичма», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ بَشِيرِ بْنِ الْمُهَاجِرِ، قَالَ سَأَلْتُ الْحَسَنَ عَمَّا يُطْبَخُ مِنَ الْعَصِيرِ قَالَ مَا تَطْبُخُهُ حَتَّى يَذْهَبَ الثُّلُثَانِ وَيَبْقَى الثُّلُثُ ‏.‏

Bashir ibn al-Muhojir (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U kishi aytadilar: Men al-Hasandan qaynatilgan sharbat haqida soʻradim. U: «Uchdan ikki qismi ketib, uchdan bir qismi qolguncha qaynatilganini (ich)», dedilar.Башир ибн ал-Муҳожир (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У киши айтадилар: Мен ал-Ҳасандан қайнатилган шарбат ҳақида сўрадим. У: «Учдан икки қисми кетиб, учдан бир қисми қолгунча қайнатилганини (ич)», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ أَوْسٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ إِنَّ نُوحًا صلى الله عليه وسلم نَازَعَهُ الشَّيْطَانُ فِي عُودِ الْكَرْمِ فَقَالَ هَذَا لِي وَقَالَ هَذَا لِي فَاصْطَلَحَا عَلَى أَنَّ لِنُوحٍ ثُلُثَهَا وَلِلشَّيْطَانِ ثُلُثَيْهَا ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U kishi: «Shayton Nuh (alayhissalom) bilan uzum tokining shoxi haqida tortishdi. Biri: ‹Bu meniki›, dedi, ikkinchisi: ‹Bu meniki›, dedi. Soʻng ular Nuhga uning uchdan bir qismi, shaytonga uchdan ikki qismi boʻlishiga kelishib olishdi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У киши: «Шайтон Нуҳ (алайҳиссалом) билан узум токининг шохи ҳақида тортишди. Бири: ‹Бу меники›, деди, иккинчиси: ‹Бу меники›, деди. Сўнг улар Нуҳга унинг учдан бир қисми, шайтонга учдан икки қисми бўлишига келишиб олишди», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ طُفَيْلٍ الْجَزَرِيِّ، قَالَ كَتَبَ إِلَيْنَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ أَنْ لاَ، تَشْرَبُوا مِنَ الطِّلاَءِ حَتَّى يَذْهَبَ ثُلُثَاهُ وَيَبْقَى ثُلُثُهُ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏.‏

Abdulmalik ibn Tufayl al-Jazariy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U kishi aytadilar: Umar ibn Abdulaziz bizga: «Qaynatilgan uzum sharbatidan uchdan ikki qismi ketib, uchdan bir qismi qolmaguncha ichmanglar, mast qiluvchi har bir narsa haromdir», deb yozdi.Абдулмалик ибн Туфайл ал-Жазарий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У киши айтадилар: Умар ибн Абдулазиз бизга: «Қайнатилган узум шарбатидан учдан икки қисми кетиб, учдан бир қисми қолмагунча ичманглар, маст қилувчи ҳар бир нарса ҳаромдир», деб ёзди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، عَنْ بُرْدٍ، عَنْ مَكْحُولٍ، قَالَ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ ‏.‏

Makhul (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U kishi: «Mast qiluvchi har bir narsa haromdir», dedilar.Макҳул (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У киши: «Маст қилувчи ҳар бир нарса ҳаромдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ أَبِي يَعْفُورٍ السَّلَمِيِّ، عَنْ أَبِي ثَابِتٍ الثَّعْلَبِيِّ، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ ابْنِ عَبَّاسٍ فَجَاءَهُ رَجُلٌ فَسَأَلَهُ عَنِ الْعَصِيرِ، فَقَالَ اشْرَبْهُ مَا كَانَ طَرِيًّا ‏.‏ قَالَ إِنِّي طَبَخْتُ شَرَابًا وَفِي نَفْسِي مِنْهُ ‏.‏ قَالَ أَكُنْتَ شَارِبَهُ قَبْلَ أَنْ تَطْبُخَهُ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ فَإِنَّ النَّارَ لاَ تُحِلُّ شَيْئًا قَدْ حَرُمَ ‏.‏

Abu Sobit as-Saʼlabiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U kishi aytadilar: Men Ibn Abbosning huzurida edim. Bir kishi kelib, undan uzum sharbati haqida soʻradi. U: «Yangi (taza) boʻlganini ich», dedilar. Haligi kishi: «Men bir ichimlikni qaynatgan edim, koʻnglimda undan (shubha) bor», dedi. U: «Uni qaynatishdan oldin ichadigan edingmi?», dedilar. Haligi kishi: «Yoʻq», dedi. U: «Darhaqiqat, olov haromga aylangan biror narsani halol qilmaydi», dedilar.Абу Собит ас-Саълабий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У киши айтадилар: Мен Ибн Аббоснинг ҳузурида эдим. Бир киши келиб, ундан узум шарбати ҳақида сўради. У: «Янги (таза) бўлганини ич», дедилар. Ҳалиги киши: «Мен бир ичимликни қайнатган эдим, кўнглимда ундан (шубҳа) бор», деди. У: «Уни қайнатишдан олдин ичадиган эдингми?», дедилар. Ҳалиги киши: «Йўқ», деди. У: «Дарҳақиқат, олов ҳаромга айланган бирор нарсани ҳалол қилмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قِرَاءَةً أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ، يَقُولُ وَاللَّهِ مَا تُحِلُّ النَّارُ شَيْئًا وَلاَ تُحَرِّمُهُ ‏.‏ قَالَ ثُمَّ فَسَّرَ لِي قَوْلَهُ لاَ تُحِلُّ شَيْئًا لِقَوْلِهِمْ فِي الطِّلاَءِ وَلاَ تُحَرِّمُهُ ‏.‏

Atoʻ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U kishi aytadilar: Men Ibn Abbosning: «Allohga qasamki, olov biror narsani halol ham, harom ham qilmaydi», deganini eshitdim. Soʻng u kishi menga ‹biror narsani halol qilmaydi› degan soʻzini qaynatilgan uzum sharbati haqida aytilgan gaplarga nisbatan izohlab berdilar.Атў (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У киши айтадилар: Мен Ибн Аббоснинг: «Аллоҳга қасамки, олов бирор нарсани ҳалол ҳам, ҳаром ҳам қилмайди», деганини эшитдим. Сўнг у киши менга ‹бирор нарсани ҳалол қилмайди› деган сўзини қайнатилган узум шарбати ҳақида айтилган гапларга нисбатан изоҳлаб бердилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حَيْوَةَ بْنِ شُرَيْحٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ اشْرَبِ الْعَصِيرَ مَا لَمْ يُزْبِدْ ‏.‏

Saʼid ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U kishi: «Uzum sharbatini koʻpik chiqarmaguncha ich», dedilar.Саъид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У киши: «Узум шарбатини кўпик чиқармагунча ич», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عَائِذٍ الأَسَدِيِّ، قَالَ سَأَلْتُ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الْعَصِيرِ، قَالَ اشْرَبْهُ حَتَّى يَغْلِيَ مَا لَمْ يَتَغَيَّرْ ‏.‏

Hishom ibn Oiz al-Asadiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U kishi aytadilar: Men Ibrohimdan uzum sharbati haqida soʻradim. U: «Oʻzgarmaguncha, qaynamaguncha uni ich», dedilar.Ҳишом ибн Оиз ал-Асадий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У киши айтадилар: Мен Иброҳимдан узум шарбати ҳақида сўрадим. У: «Ўзгармагунча, қайнамагунча уни ич», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ عَطَاءٍ، فِي الْعَصِيرِ قَالَ اشْرَبْهُ حَتَّى يَغْلِيَ ‏.‏

Atoʻ (rahimahulloh)dan uzum sharbati haqida rivoyat qilinadi: U kishi: «Qaynamaguncha uni ich», dedilar.Атў (раҳимаҳуллоҳ)дан узум шарбати ҳақида ривоят қилинади: У киши: «Қайнамагунча уни ич», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ دَاوُدَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، قَالَ اشْرَبْهُ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ إِلاَّ أَنْ يَغْلِيَ ‏.‏

Shaʼbiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U kishi: «Qaynab ketmasa, uni uch kungacha ich», dedilar.Шаъбий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У киши: «Қайнаб кетмаса, уни уч кунгача ич», дедилар.

أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ بْنِ سَعِيدِ بْنِ كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، قَالَ حَدَّثَنِي الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الدَّيْلَمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، فَيْرُوزَ قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا أَصْحَابُ كَرْمٍ وَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ تَحْرِيمَ الْخَمْرِ فَمَاذَا نَصْنَعُ قَالَ ‏"‏ تَتَّخِذُونَهُ زَبِيبًا ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ فَنَصْنَعُ بِالزَّبِيبِ مَاذَا قَالَ ‏"‏ تَنْقَعُونَهُ عَلَى غَدَائِكُمْ وَتَشْرَبُونَهُ عَلَى عَشَائِكُمْ وَتَنْقَعُونَهُ عَلَى عَشَائِكُمْ وَتَشْرَبُونَهُ عَلَى غَدَائِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ أَفَلاَ نُؤَخِّرُهُ حَتَّى يَشْتَدَّ قَالَ ‏"‏ لاَ تَجْعَلُوهُ فِي الْقُلَلِ وَاجْعَلُوهُ فِي الشِّنَانِ فَإِنَّهُ إِنْ تَأَخَّرَ صَارَ خَلاًّ ‏"‏ ‏.‏

Fayruz ad-Daylamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim va: ‹Ey Allohning Rasuli, biz uzumzor egalarimiz, Alloh azza va jalla xamrni harom qilib nozil qildi, endi biz nima qilaylik?› dedim. U zot: ‹Uni mayiz qilib olinglar›, dedilar. Men: ‹Mayizni nima qilaylik?› dedim. U zot: ‹Uni ertalab ivitib, kechqurun ichinglar, kechqurun ivitib, ertalab ichinglar›, dedilar. Men: ‹Uni kuchayguncha kechiktirmaymizmi?› dedim. U zot: ‹Uni sopol idishlarga solmanglar, balki meshlarga solinglar, chunki agar u kechiksa, sirkaga aylanadi›, dedilar.»Файруз ад-Дайламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим ва: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, биз узумзор эгаларимиз, Аллоҳ азза ва жалла хамрни ҳаром қилиб нозил қилди, энди биз нима қилайлик?› дедим. У зот: ‹Уни майиз қилиб олинглар›, дедилар. Мен: ‹Майизни нима қилайлик?› дедим. У зот: ‹Уни эрталаб ивитиб, кечқурун ичинглар, кечқурун ивитиб, эрталаб ичинглар›, дедилар. Мен: ‹Уни кучайгунча кечиктирмаймизми?› дедим. У зот: ‹Уни сопол идишларга солманглар, балки мешларга солинглар, чунки агар у кечикса, сиркага айланади›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو عُمَيْرِ بْنُ النَّحَّاسِ، عَنْ ضَمْرَةَ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنِ ابْنِ الدَّيْلَمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لَنَا أَعْنَابًا فَمَاذَا نَصْنَعُ بِهَا قَالَ ‏"‏ زَبِّبُوهَا ‏"‏ ‏.‏ قُلْنَا فَمَا نَصْنَعُ بِالزَّبِيبِ قَالَ ‏"‏ انْبِذُوهُ عَلَى غَدَائِكُمْ وَاشْرَبُوهُ عَلَى عَشَائِكُمْ وَانْبِذُوهُ عَلَى عَشَائِكُمْ وَاشْرَبُوهُ عَلَى غَدَائِكُمْ وَانْبِذُوهُ فِي الشِّنَانِ وَلاَ تَنْبِذُوهُ فِي الْقِلاَلِ فَإِنَّهُ إِنْ تَأَخَّرَ صَارَ خَلاًّ ‏"‏ ‏.‏

Fayruz ad-Daylamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz: ‹Ey Allohning Rasuli, bizda uzumlar bor, ularni nima qilaylik?› dedik. U zot: ‹Ularni mayiz qilib olinglar›, dedilar. Biz: ‹Mayizni nima qilaylik?› dedik. U zot: ‹Uni ertalab nabiz qilib, kechqurun ichinglar, kechqurun nabiz qilib, ertalab ichinglar, uni meshlarga solinglar, sopol idishlarga solmanglar, chunki agar u kechiksa, sirkaga aylanadi›, dedilar.»Файруз ад-Дайламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, бизда узумлар бор, уларни нима қилайлик?› дедик. У зот: ‹Уларни майиз қилиб олинглар›, дедилар. Биз: ‹Майизни нима қилайлик?› дедик. У зот: ‹Уни эрталаб набиз қилиб, кечқурун ичинглар, кечқурун набиз қилиб, эрталаб ичинглар, уни мешларга солинглар, сопол идишларга солманглар, чунки агар у кечикса, сиркага айланади›, дедилар.»

أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَرَّانِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُطِيعٌ، عَنْ أَبِي عُمَرَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ يُنْبَذُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَيَشْرَبُهُ مِنَ الْغَدِ وَمِنْ بَعْدِ الْغَدِ فَإِذَا كَانَ مَسَاءُ الثَّالِثَةِ فَإِنْ بَقِيَ فِي الإِنَاءِ شَىْءٌ لَمْ يَشْرَبُوهُ أُهْرِيقَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uchun nabiz tayyorlanardi va u zot uni ertasi kuni hamda undan keyingi kuni ichardilar. Uchinchi kunning kechasi kelganda, agar idishda biror narsa qolgan boʻlsa, uni ichmasdilar, u toʻkib tashlanardi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ учун набиз тайёрланарди ва у зот уни эртаси куни ҳамда ундан кейинги куни ичардилар. Учинчи куннинг кечаси келганда, агар идишда бирор нарса қолган бўлса, уни ичмасдилар, у тўкиб ташланарди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عُبَيْدٍ الْبَهْرَانِيِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُنْقَعُ لَهُ الزَّبِيبُ فَيَشْرَبُهُ يَوْمَهُ وَالْغَدَ وَبَعْدَ الْغَدِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uchun mayiz ivitilar edi va u zot uni oʻsha kuni, ertasi kuni hamda undan keyingi kuni ichardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ учун майиз ивитилар эди ва у зот уни ўша куни, эртаси куни ҳамда ундан кейинги куни ичардилар.

أَخْبَرَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنِ ابْنِ فُضَيْلٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْبَذُ لَهُ نَبِيذُ الزَّبِيبِ مِنَ اللَّيْلِ فَيَجْعَلُهُ فِي سِقَاءٍ فَيَشْرَبُهُ يَوْمَهُ ذَلِكَ وَالْغَدَ وَبَعْدَ الْغَدِ فَإِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ الثَّالِثَةِ سَقَاهُ أَوْ شَرِبَهُ فَإِنْ أَصْبَحَ مِنْهُ شَىْءٌ أَهْرَاقَهُ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uchun kechasi mayiz nabizi tayyorlanardi, u zot uni bir meshga solib, oʻsha kuni, ertasi kuni hamda undan keyingi kuni ichardilar. Uchinchi kunning oxiri kelganda, uni boshqalarga ichirardilar yoki oʻzlari ichardilar, agar ertalab undan biror narsa qolgan boʻlsa, uni toʻkib tashlardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ учун кечаси майиз набизи тайёрланарди, у зот уни бир мешга солиб, ўша куни, эртаси куни ҳамда ундан кейинги куни ичардилар. Учинчи куннинг охири келганда, уни бошқаларга ичирардилар ёки ўзлари ичардилар, агар эрталаб ундан бирор нарса қолган бўлса, уни тўкиб ташлардилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يُنْبَذُ لَهُ فِي سِقَاءِ الزَّبِيبِ غُدْوَةً فَيَشْرَبُهُ مِنَ اللَّيْلِ وَيُنْبَذُ لَهُ عَشِيَّةً فَيَشْرَبُهُ غُدْوَةً وَكَانَ يَغْسِلُ الأَسْقِيَةَ وَلاَ يَجْعَلُ فِيهَا دُرْدِيًّا وَلاَ شَيْئًا ‏.‏ قَالَ نَافِعٌ فَكُنَّا نَشْرَبُهُ مِثْلَ الْعَسَلِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U kishi uchun ertalab meshda mayiz nabizi tayyorlanardi, u kishi uni kechasi ichardilar, kechqurun tayyorlanganini esa ertalab ichardilar. U kishi meshlarni yuvib turardilar va ularga na quyqa, na boshqa narsa qoldirmasdilar. Nofeʼ aytadi: «Biz uni asaldek ichardik.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У киши учун эрталаб мешда майиз набизи тайёрланарди, у киши уни кечаси ичардилар, кечқурун тайёрланганини эса эрталаб ичардилар. У киши мешларни ювиб турардилар ва уларга на қуйқа, на бошқа нарса қолдирмасдилар. Нофеъ айтади: «Биз уни асалдек ичардик.»

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ بَسَّامٍ، قَالَ سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ عَنِ النَّبِيذِ، قَالَ كَانَ عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنٍ رضى الله عنه يُنْبَذُ لَهُ مِنَ اللَّيْلِ فَيَشْرَبُهُ غُدْوَةً وَيُنْبَذُ لَهُ غُدْوَةً فَيَشْرَبُهُ مِنَ اللَّيْلِ ‏.‏

Ali ibn Husayn (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u kishi uchun kechasi nabiz tayyorlanardi, u kishi uni ertalab ichardilar, ertalab tayyorlanganini esa kechasi ichardilar.Али ибн Ҳусайн (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у киши учун кечаси набиз тайёрланарди, у киши уни эрталаб ичардилар, эрталаб тайёрланганини эса кечаси ичардилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ سُفْيَانَ، سُئِلَ عَنِ النَّبِيذِ، قَالَ انْتَبِذْ عَشِيًّا وَاشْرَبْهُ غُدْوَةً ‏.‏

Sufyon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, undan nabiz haqida soʻralganda, u: «Uni kechqurun nabiz qilib, ertalab ich», dedi.Суфён (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, ундан набиз ҳақида сўралганда, у: «Уни кечқурун набиз қилиб, эрталаб ич», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، وَلَيْسَ، بِالنَّهْدِيِّ أَنَّ أُمَّ الْفَضْلِ، أَرْسَلَتْ إِلَى أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ تَسْأَلُهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ فَحَدَّثَهَا عَنِ النَّضْرِ ابْنِهِ أَنَّهُ كَانَ يُنْبَذُ فِي جَرٍّ يُنْبَذُ غُدْوَةً وَيَشْرَبُهُ عَشِيَّةً ‏.‏

Abu Usmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Ummul Fazl Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)ga sopol koʻzada tayyorlangan nabiz haqida soʻrab odam yubordi. U kishi unga oʻgʻli Nazr haqida gapirib berdi: u sopol koʻzada ertalab nabiz tayyorlab, uni kechqurun ichardi.Абу Усмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Уммул Фазл Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)га сопол кўзада тайёрланган набиз ҳақида сўраб одам юборди. У киши унга ўғли Назр ҳақида гапириб берди: у сопол кўзада эрталаб набиз тайёрлаб, уни кечқурун ичарди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ كَانَ يَكْرَهُ أَنْ يَجْعَلَ، نَطْلَ النَّبِيذِ فِي النَّبِيذِ لِيَشْتَدَّ بِالنَّطْلِ ‏.‏

Saʼid ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u kishi nabizning quyqasini yangi nabizga qoʻshib, u quyqa sababli kuchayib qolishini yomon koʻrardilar.Саъид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у киши набизнинг қуйқасини янги набизга қўшиб, у қуйқа сабабли кучайиб қолишини ёмон кўрардилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّهُ قَالَ فِي النَّبِيذِ خَمْرُهُ دُرْدِيُّهُ ‏.‏

Saʼid ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u kishi nabiz haqida: «Uning xamri quyqasidir», dedilar.Саъид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у киши набиз ҳақида: «Унинг хамри қуйқасидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ إِنَّمَا سُمِّيَتِ الْخَمْرُ لأَنَّهَا تُرِكَتْ حَتَّى مَضَى صَفْوُهَا وَبَقِيَ كَدَرُهَا ‏.‏ وَكَانَ يَكْرَهُ كُلَّ شَىْءٍ يُنْبَذُ عَلَى عَكَرٍ ‏.‏

Saʼid ibn al-Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u kishi: «Xamr shu nom bilan atalgan, chunki u tiniq qismi ketib, loyqasi qolguncha tashlab qoʻyilgandir», dedilar. Va u kishi quyqa ustiga tayyorlanadigan har qanday narsani yomon koʻrardilar.Саъид ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у киши: «Хамр шу ном билан аталган, чунки у тиниқ қисми кетиб, лойқаси қолгунча ташлаб қўйилгандир», дедилар. Ва у киши қуйқа устига тайёрланадиган ҳар қандай нарсани ёмон кўрардилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَوَارِيرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ فُضَيْلِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ كَانُوا يَرَوْنَ أَنَّ مَنْ، شَرِبَ شَرَابًا فَسَكِرَ مِنْهُ لَمْ يَصْلُحْ لَهُ أَنْ يَعُودَ فِيهِ ‏.‏

Ibrohim (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u kishi: «Ular kimki bir ichimlik ichib, undan mast boʻlsa, unga qaytib yana oʻshandan ichishi durust emas, deb hisoblashardi», dedilar.Иброҳим (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у киши: «Улар кимки бир ичимлик ичиб, ундан маст бўлса, унга қайтиб яна ўшандан ичиши дуруст эмас, деб ҳисоблашарди», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنْ أَبِي مَعْشَرٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ لاَ بَأْسَ بِنَبِيذِ الْبُخْتُجِ ‏.‏

Ibrohim (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u kishi: «Buxtuj nabizida hech qanday zarar yoʻq», dedilar.Иброҳим (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у киши: «Бухтуж набизида ҳеч қандай зарар йўқ», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ أَبِي عَوَانَةَ، عَنْ أَبِي مِسْكِينٍ، قَالَ سَأَلْتُ إِبْرَاهِيمَ قُلْتُ إِنَّا نَأْخُذُ دُرْدِيَّ الْخَمْرِ أَوِ الطِّلاَءَ فَنُنَظِّفُهُ ثُمَّ نَنْقَعُ فِيهِ الزَّبِيبَ ثَلاَثًا ثُمَّ نُصَفِّيهِ ثُمَّ نَدَعُهُ حَتَّى يَبْلُغَ فَنَشْرَبُهُ قَالَ يُكْرَهُ ‏.‏

Abu Miskin (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibrohimdan soʻradim, dedim: «Biz xamr yoki tilo (quyultirilgan uzum sharbati)ning quyqasini olib, uni tozalaymiz, soʻng unga uch kun mavizni ivitamiz, keyin uni suzib olamiz, soʻng u yetilguncha qoldiramiz, soʻng uni ichamiz». U: «Bu makruhdir», dedi.Абу Мискин (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Иброҳимдан сўрадим, дедим: «Биз хамр ёки тило (қуюлтирилган узум шарбати)нинг қуйқасини олиб, уни тозалаймиз, сўнг унга уч кун мавизни ивитамиз, кейин уни сузиб оламиз, сўнг у етилгунча қолдирамиз, сўнг уни ичамиз». У: «Бу макруҳдир», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنِ ابْنِ شُبْرُمَةَ، قَالَ رَحِمَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ شَدَّدَ النَّاسُ فِي النَّبِيذِ وَرَخَّصَ فِيهِ ‏.‏

Ibn Shubruma (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Alloh Ibrohimga rahm qilsin. Odamlar nabiz borasida qattiqqoʻllik qildilar, u esa unda ruxsat berdi».Ибн Шубрума (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Аллоҳ Иброҳимга раҳм қилсин. Одамлар набиз борасида қаттиққўллик қилдилар, у эса унда рухсат берди».

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ الْمُبَارَكِ، يَقُولُ مَا وَجَدْتُ الرُّخْصَةَ فِي الْمُسْكِرِ عَنْ أَحَدٍ صَحِيحًا إِلاَّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ ‏.‏

Ibn al-Muborak (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Men mast qiluvchi ichimlikda ruxsat borligini Ibrohimdan boshqa hech kimdan sahih tarzda topmadim».Ибн ал-Муборак (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Мен маст қилувчи ичимликда рухсат борлигини Иброҳимдан бошқа ҳеч кимдан саҳиҳ тарзда топмадим».

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُسَامَةَ، يَقُولُ مَا رَأَيْتُ رَجُلاً أَطْلَبَ لِلْعِلْمِ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ الشَّامَاتِ وَمِصْرَ وَالْيَمَنَ وَالْحِجَازَ ‏.‏

Ubaydulloh ibn Saʼid (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Abu Usomani shunday deganini eshitdim: «Men ilm talab qilishda Abdulloh ibn al-Muborakdan koʻra harakatchanroq odamni Shomda ham, Misrda ham, Yamanda ham, Hijozda ham koʻrmadim».Убайдуллоҳ ибн Саъид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Абу Усомани шундай деганини эшитдим: «Мен илм талаб қилишда Абдуллоҳ ибн ал-Муборакдан кўра ҳаракатчанроқ одамни Шомда ҳам, Мисрда ҳам, Яманда ҳам, Ҳижозда ҳам кўрмадим».

أَخْبَرَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَسَدُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، رضى الله عنه قَالَ كَانَ لأُمِّ سُلَيْمٍ قَدَحٌ مِنْ عَيْدَانٍ فَقَالَتْ سَقَيْتُ فِيهِ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُلَّ الشَّرَابِ الْمَاءَ وَالْعَسَلَ وَاللَّبَنَ وَالنَّبِيذَ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaymning yogʻochdan yasalgan bir qadahi bor edi. U: «Men Rasululloh ﷺga bu qadahda har xil ichimliklarni: suvni, asalni, sutni va nabizni ichirganman», dedi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умму Сулаймнинг ёғочдан ясалган бир қадаҳи бор эди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺга бу қадаҳда ҳар хил ичимликларни: сувни, асални, сутни ва набизни ичирганман», деди.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ ذَرِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَأَلْتُ أُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ عَنِ النَّبِيذِ، فَقَالَ اشْرَبِ الْمَاءَ وَاشْرَبِ الْعَسَلَ وَاشْرَبِ السَّوِيقَ وَاشْرَبِ اللَّبَنَ الَّذِي نُجِعَتْ بِهِ ‏.‏ فَعَاوَدْتُهُ فَقَالَ الْخَمْرَ تُرِيدُ الْخَمْرَ تُرِيدُ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Abzo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ubay ibn Kaʼbdan nabiz haqida soʻradim. U: «Suv ich, asal ich, saviq (arpa boʻtqasi) ich va yoshligingdan boqilgan sutni ich», dedi. Men savolni takrorladim, u esa: «Xamr istayapsanmi, xamr istayapsanmi?» dedi.Абдурраҳмон ибн Абзо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Убай ибн Каъбдан набиз ҳақида сўрадим. У: «Сув ич, асал ич, савиқ (арпа бўтқаси) ич ва ёшлигингдан боқилган сутни ич», деди. Мен саволни такрорладим, у эса: «Хамр истаяпсанми, хамр истаяпсанми?» деди.

أَخْبَرَنِي أَحْمَدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ سَعِيدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْقَوَارِيرِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبِيدَةَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ أَحْدَثَ النَّاسُ أَشْرِبَةً مَا أَدْرِي مَا هِيَ فَمَا لِي شَرَابٌ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً أَوْ قَالَ أَرْبَعِينَ سَنَةً إِلاَّ الْمَاءُ وَالسَّوِيقُ غَيْرَ أَنَّهُ لَمْ يَذْكُرِ النَّبِيذَ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Odamlar men bilmaydigan yangi ichimliklarni oʻylab topishdi. Men yigirma yildan beri — yoki qirq yildan beri dedi — suv va saviqdan boshqa hech narsa ichmaganman». Faqat u nabizni tilga olmadi.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Одамлар мен билмайдиган янги ичимликларни ўйлаб топишди. Мен йигирма йилдан бери — ёки қирқ йилдан бери деди — сув ва савиқдан бошқа ҳеч нарса ичмаганман». Фақат у набизни тилга олмади.

أَخْبَرَنَا سُوَيْدٌ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ عَبِيدَةَ، قَالَ أَحْدَثَ النَّاسُ أَشْرِبَةً مَا أَدْرِي مَا هِيَ وَمَا لِي شَرَابٌ مُنْذُ عِشْرِينَ سَنَةً إِلاَّ الْمَاءُ وَاللَّبَنُ وَالْعَسَلُ ‏.‏

Abida (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Odamlar men bilmaydigan ichimliklarni oʻylab topishdi. Men yigirma yildan beri suv, sut va asaldan boshqa hech narsa ichmaganman».Абида (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Одамлар мен билмайдиган ичимликларни ўйлаб топишди. Мен йигирма йилдан бери сув, сут ва асалдан бошқа ҳеч нарса ичмаганман».

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، عَنِ ابْنِ شُبْرُمَةَ، قَالَ قَالَ طَلْحَةُ لأَهْلِ الْكُوفَةِ فِي النَّبِيذِ فِتْنَةٌ يَرْبُو فِيهَا الصَّغِيرُ وَيَهْرَمُ فِيهَا الْكَبِيرُ قَالَ وَكَانَ إِذَا كَانَ فِيهِمْ عُرْسٌ كَانَ طَلْحَةُ وَزُبَيْرٌ يَسْقِيَانِ اللَّبَنَ وَالْعَسَلَ ‏.‏ فَقِيلَ لِطَلْحَةَ أَلاَ تَسْقِيهِمُ النَّبِيذَ قَالَ إِنِّي أَكْرَهُ أَنْ يَسْكَرَ مُسْلِمٌ فِي سَبَبِي ‏.‏

Ibn Shubruma (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Talha Kufa ahliga nabiz haqida shunday dedi: «Unda bir fitna borki, unda kichkina benef koʻradi va katta ziyon koʻradi». U aytdi: Ular orasida toʻy boʻlsa, Talha va Zubayr sut va asal ichirar edilar. Talhaga: «Nega ularga nabiz ichirmaysan?» deyildi. U: «Men bir musulmonning mening sababimdan mast boʻlishini yomon koʻraman», dedi.Ибн Шубрума (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Талҳа Куфа аҳлига набиз ҳақида шундай деди: «Унда бир фитна борки, унда кичкина бенеф кўради ва катта зиён кўради». У айтди: Улар орасида тўй бўлса, Талҳа ва Зубайр сут ва асал ичирар эдилар. Талҳага: «Нега уларга набиз ичирмайсан?» дейилди. У: «Мен бир мусулмоннинг менинг сабабимдан маст бўлишини ёмон кўраман», деди.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ أَنْبَأَنَا جَرِيرٌ، قَالَ كَانَ ابْنُ شُبْرُمَةَ لاَ يَشْرَبُ إِلاَّ الْمَاءَ وَاللَّبَنَ ‏.‏

Jarir (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Shubruma suv va sutdan boshqa hech narsa ichmas edi.Жарир (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Шубрума сув ва сутдан бошқа ҳеч нарса ичмас эди.