حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَوْ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالاَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ لِلَّهِ مَلاَئِكَةً سَيَّاحِينَ فِي الأَرْضِ فَضْلاً عَنْ كُتَّابِ النَّاسِ فَإِذَا وَجَدُوا أَقْوَامًا يَذْكُرُونَ اللَّهَ تَنَادَوْا هَلُمُّوا إِلَى بُغْيَتِكُمْ فَيَجِيئُونَ فَيَحُفُّونَ بِهِمْ إِلَى سَمَاءِ الدُّنْيَا فَيَقُولُ اللَّهُ عَلَى أَىِّ شَيْءٍ تَرَكْتُمْ عِبَادِي يَصْنَعُونَ فَيَقُولُونَ تَرَكْنَاهُمْ يَحْمَدُونَكَ وَيُمَجِّدُونَكَ وَيَذْكُرُونَكَ . قَالَ فَيَقُولُ فَهَلْ رَأَوْنِي فَيَقُولُونَ لاَ . قَالَ فَيَقُولُ فَكَيْفَ لَوْ رَأَوْنِي قَالَ فَيَقُولُونَ لَوْ رَأَوْكَ لَكَانُوا أَشَدَّ تَحْمِيدًا وَأَشَدَّ تَمْجِيدًا وَأَشَدَّ لَكَ ذِكْرًا . قَالَ فَيَقُولُ وَأَىُّ شَيْءٍ يَطْلُبُونَ قَالَ فَيَقُولُونَ يَطْلُبُونَ الْجَنَّةَ . قَالَ فَيَقُولُ وَهَلْ رَأَوْهَا قَالَ فَيَقُولُونَ لاَ . قَالَ فَيَقُولُ فَكَيْفَ لَوْ رَأَوْهَا قَالَ فَيَقُولُونَ لَوْ رَأَوْهَا كَانُوا لَهَا أَشَدَّ طَلَبًا وَأَشَدَّ عَلَيْهَا حِرْصًا . قَالَ فَيَقُولُ مِنْ أَىِّ شَيْءٍ يَتَعَوَّذُونَ قَالُوا يَتَعَوَّذُونَ مِنَ النَّارِ . قَالَ فَيَقُولُ وَهَلْ رَأَوْهَا فَيَقُولُونَ لاَ . فَيَقُولُ فَكَيْفَ لَوَ رَأَوْهَا فَيَقُولُونَ لَوْ رَأَوْهَا كَانُوا مِنْهَا أَشَدَّ هَرَبًا وَأَشَدَّ مِنْهَا خَوْفًا وَأَشَدَّ مِنْهَا تَعَوُّذًا . قَالَ فَيَقُولُ فَإِنِّي أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ غَفَرْتُ لَهُمْ . فَيَقُولُونَ إِنَّ فِيهِمْ فُلاَنًا الْخَطَّاءَ لَمْ يُرِدْهُمْ إِنَّمَا جَاءَهُمْ لِحَاجَةٍ . فَيَقُولُ هُمُ الْقَوْمُ لاَ يَشْقَى لَهُمْ جَلِيسٌ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Allohning yer yuzida sayohat qiluvchi farishtalari bor — odamlarning (amallarini yozuvchi) kotib (farishtalari)dan tashqari. Ular Allohni zikr qilayotgan qavmni topganlarida bir-birlarini chaqirib: ‹Izlagan narsangizga kelinglar›, deyishadi. Soʻng kelib, ularni dunyo osmoniga qadar oʻrab oladilar. Alloh: ‹Bandalarimni nima qilayotgan holda tark etdingiz?› deydi. Ular: ‹Biz ularni Senga hamd aytayotgan, Seni ulugʻlayotgan va Seni zikr qilayotgan holda tark etdik›, deyishadi. (Alloh): ‹Ular Meni koʻrganmilar?› deydi. Ular: ‹Yoʻq›, deyishadi. (Alloh): ‹Agar Meni koʻrganlarida qanday boʻlar edi?› deydi. Ular: ‹Agar Seni koʻrganlarida, yana ham qattiqroq hamd aytar, yana ham qattiqroq ulugʻlar va Seni yana ham koʻproq zikr qilar edilar›, deyishadi. (Alloh): ‹Ular nimani soʻrayaptilar?› deydi. Ular: ‹Jannatni soʻrayaptilar›, deyishadi. (Alloh): ‹Ular uni koʻrganmilar?› deydi. Ular: ‹Yoʻq›, deyishadi. (Alloh): ‹Agar uni koʻrganlarida qanday boʻlar edi?› deydi. Ular: ‹Agar uni koʻrganlarida, uni yana ham qattiqroq soʻrar va unga yana ham qattiqroq harislik qilar edilar›, deyishadi. (Alloh): ‹Ular nimadan panoh soʻrayaptilar?› deydi. Ular: ‹Doʻzaxdan panoh soʻrayaptilar›, deyishadi. (Alloh): ‹Ular uni koʻrganmilar?› deydi. Ular: ‹Yoʻq›, deyishadi. (Alloh): ‹Agar uni koʻrganlarida qanday boʻlar edi?› deydi. Ular: ‹Agar uni koʻrganlarida, undan yana ham qattiqroq qochar, undan yana ham qattiqroq qoʻrqar va undan yana ham qattiqroq panoh soʻrar edilar›, deyishadi. (Alloh): ‹Sizlarni guvoh qilamanki, Men ularni magʻfirat qildim›, deydi. Ular: ‹Ularning orasida falon xatokor (banda) ham bor, u (zikr uchun) ular oldiga kelmagan, faqat bir hojat uchun kelgan›, deyishadi. (Alloh): ‹Ular shunday qavmki, ularning yonida oʻtirgan kishi badbaxt boʻlmaydi›, deydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu hadis Abu Hurayradan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳнинг ер юзида саёҳат қилувчи фаришталари бор — одамларнинг (амалларини ёзувчи) котиб (фаришталари)дан ташқари. Улар Аллоҳни зикр қилаётган қавмни топганларида бир-бирларини чақириб: ‹Излаган нарсангизга келинглар›, дейишади. Сўнг келиб, уларни дунё осмонига қадар ўраб оладилар. Аллоҳ: ‹Бандаларимни нима қилаётган ҳолда тарк этдингиз?› дейди. Улар: ‹Биз уларни Сенга ҳамд айтаётган, Сени улуғлаётган ва Сени зикр қилаётган ҳолда тарк этдик›, дейишади. (Аллоҳ): ‹Улар Мени кўрганмилар?› дейди. Улар: ‹Йўқ›, дейишади. (Аллоҳ): ‹Агар Мени кўрганларида қандай бўлар эди?› дейди. Улар: ‹Агар Сени кўрганларида, яна ҳам қаттиқроқ ҳамд айтар, яна ҳам қаттиқроқ улуғлар ва Сени яна ҳам кўпроқ зикр қилар эдилар›, дейишади. (Аллоҳ): ‹Улар нимани сўраяптилар?› дейди. Улар: ‹Жаннатни сўраяптилар›, дейишади. (Аллоҳ): ‹Улар уни кўрганмилар?› дейди. Улар: ‹Йўқ›, дейишади. (Аллоҳ): ‹Агар уни кўрганларида қандай бўлар эди?› дейди. Улар: ‹Агар уни кўрганларида, уни яна ҳам қаттиқроқ сўрар ва унга яна ҳам қаттиқроқ ҳарислик қилар эдилар›, дейишади. (Аллоҳ): ‹Улар нимадан паноҳ сўраяптилар?› дейди. Улар: ‹Дўзахдан паноҳ сўраяптилар›, дейишади. (Аллоҳ): ‹Улар уни кўрганмилар?› дейди. Улар: ‹Йўқ›, дейишади. (Аллоҳ): ‹Агар уни кўрганларида қандай бўлар эди?› дейди. Улар: ‹Агар уни кўрганларида, ундан яна ҳам қаттиқроқ қочар, ундан яна ҳам қаттиқроқ қўрқар ва ундан яна ҳам қаттиқроқ паноҳ сўрар эдилар›, дейишади. (Аллоҳ): ‹Сизларни гувоҳ қиламанки, Мен уларни мағфират қилдим›, дейди. Улар: ‹Уларнинг орасида фалон хатокор (банда) ҳам бор, у (зикр учун) улар олдига келмаган, фақат бир ҳожат учун келган›, дейишади. (Аллоҳ): ‹Улар шундай қавмки, уларнинг ёнида ўтирган киши бадбахт бўлмайди›, дейди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу ҳадис Абу Ҳурайрадан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ الْغَازِ، عَنْ مَكْحُولٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَكْثِرْ مِنْ قَوْلِ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ فَإِنَّهَا كَنْزٌ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ " . قَالَ مَكْحُولٌ فَمَنْ قَالَ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ وَلاَ مَنْجَا مِنَ اللَّهِ إِلاَّ إِلَيْهِ . كَشَفَ عَنْهُ سَبْعِينَ بَابًا مِنَ الضُّرِّ أَدْنَاهُنَّ الْفَقْرُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ . مَكْحُولٌ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «La hawla va la quvvata illa billah deyishni koʻpaytir, chunki u jannat xazinalaridan bir xazinadir», dedilar. Makhul aytdi: «Kim la hawla va la quvvata illa billah, va la manja minallahi illa ilayh desa, (Alloh) undan zararning yetmish eshigini ochib (daf qilib) yuboradi, ularning eng pasti faqirlikdir». Abu Iso aytdi: Bu hadisning isnodi ulangan (muttasil) emas; Makhul Abu Hurayradan (hadis) eshitmagan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Ла ҳаwла ва ла қуввата илла биллаҳ дейишни кўпайтир, чунки у жаннат хазиналаридан бир хазинадир», дедилар. Макҳул айтди: «Ким ла ҳаwла ва ла қуввата илла биллаҳ, ва ла манжа миналлаҳи илла илайҳ деса, (Аллоҳ) ундан зарарнинг етмиш эшигини очиб (даф қилиб) юборади, уларнинг энг пасти фақирликдир». Абу Исо айтди: Бу ҳадиснинг исноди уланган (муттасил) эмас; Макҳул Абу Ҳурайрадан (ҳадис) эшитмаган.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ مُسْتَجَابَةٌ وَإِنِّي اخْتَبَأْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لأُمَّتِي وَهِيَ نَائِلَةٌ إِنْ شَاءَ اللَّهُ مَنْ مَاتَ مِنْهُمْ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir paygʻambar uchun mustajob (qabul qilinadigan) bir duo bor. Men esa oʻz duoimni ummatim uchun shafoat (qilish uchun) yashirib qoʻydim, va u, Alloh xohlasa, ulardan Allohga hech narsani sherik qilmagan holda oʻlganlarga yetadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир пайғамбар учун мустажоб (қабул қилинадиган) бир дуо бор. Мен эса ўз дуоимни умматим учун шафоат (қилиш учун) яшириб қўйдим, ва у, Аллоҳ хоҳласа, улардан Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаган ҳолда ўлганларга етади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِي بِي وَأَنَا مَعَهُ حِينَ يَذْكُرُنِي فَإِنْ ذَكَرَنِي فِي نَفْسِهِ ذَكَرْتُهُ فِي نَفْسِي وَإِنْ ذَكَرَنِي فِي مَلإٍ ذَكَرْتُهُ فِي مَلإٍ خَيْرٍ مِنْهُمْ وَإِنِ اقْتَرَبَ إِلَىَّ شِبْرًا اقْتَرَبْتُ مِنْهُ ذِرَاعًا وَإِنِ اقْتَرَبَ إِلَىَّ ذِرَاعًا اقْتَرَبْتُ إِلَيْهِ بَاعًا وَإِنْ أَتَانِي يَمْشِي أَتَيْتُهُ هَرْوَلَةً " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَيُرْوَى عَنِ الأَعْمَشِ فِي تَفْسِيرِ هَذَا الْحَدِيثِ مَنْ تَقَرَّبَ مِنِّي شِبْرًا تَقَرَّبْتُ مِنْهُ ذِرَاعًا يَعْنِي بِالْمَغْفِرَةِ وَالرَّحْمَةِ وَهَكَذَا فَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذَا الْحَدِيثَ . قَالُوا إِنَّمَا مَعْنَاهُ يَقُولُ إِذَا تَقَرَّبَ إِلَىَّ الْعَبْدُ بِطَاعَتِي وَمَا أَمَرْتُ أُسْرِعُ إِلَيْهِ بِمَغْفِرَتِي وَرَحْمَتِي .
وَرُوِيَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، أَنَّهُ قَالَ فِي هَذِهِ الآيَةِ : ﴿فاذكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ﴾[Al-Baqara 152] قَالَ اذْكُرُونِي بِطَاعَتِي أَذْكُرْكُمْ بِمَغْفِرَتِي . حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى وَعَمْرُو بْنُ هَاشِمٍ الرَّمْلِيُّ عَنِ ابْنِ لَهِيعَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ بِهَذَا .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla shunday deydi: ‹Men bandamning Men haqimdagi gumoni huzurida (qanday gumon qilsa, shunday)man, va u Meni zikr qilgan vaqtda Men u bilan birgaman. Agar u Meni oʻzicha (ichida) zikr qilsa, Men ham uni oʻzimcha zikr qilaman; agar u Meni bir jamoa orasida zikr qilsa, Men ham uni ulardan yaxshiroq jamoa orasida zikr qilaman. Agar u Menga bir qarich yaqinlashsa, Men unga bir tirsak yaqinlashaman; agar u Menga bir tirsak yaqinlashsa, Men unga bir quloch yaqinlashaman; agar u Menga yurib kelsa, Men unga yugurib kelaman›», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Aʼmashdan bu hadisning tafsirida: «Kim Menga bir qarich yaqinlashsa, Men unga bir tirsak yaqinlashaman» — yaʼni magʻfirat va rahmat bilan (yaqinlashaman), deb rivoyat qilinadi; baʼzi ilm ahli ham bu hadisni shunday tafsir qilganlar. Ular: «Buning maʼnosi shuki, (Alloh) aytadi: banda Menga itoatim va buyurganim bilan yaqinlashsa, Men unga magʻfiratim va rahmatim bilan shoshilaman», deyishgan. Said ibn Jubayrdan rivoyat qilinishicha, u {Bas, Meni yod eting, Men ham sizlarni yod etaman} (Baqara 152) oyati haqida: «Meni itoatim bilan yod etinglar, Men ham sizlarni magʻfiratim bilan yod etaman», degan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла шундай дейди: ‹Мен бандамнинг Мен ҳақимдаги гумони ҳузурида (қандай гумон қилса, шундай)ман, ва у Мени зикр қилган вақтда Мен у билан биргаман. Агар у Мени ўзича (ичида) зикр қилса, Мен ҳам уни ўзимча зикр қиламан; агар у Мени бир жамоа орасида зикр қилса, Мен ҳам уни улардан яхшироқ жамоа орасида зикр қиламан. Агар у Менга бир қарич яқинлашса, Мен унга бир тирсак яқинлашаман; агар у Менга бир тирсак яқинлашса, Мен унга бир қулоч яқинлашаман; агар у Менга юриб келса, Мен унга югуриб келаман›», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Аъмашдан бу ҳадиснинг тафсирида: «Ким Менга бир қарич яқинлашса, Мен унга бир тирсак яқинлашаман» — яъни мағфират ва раҳмат билан (яқинлашаман), деб ривоят қилинади; баъзи илм аҳли ҳам бу ҳадисни шундай тафсир қилганлар. Улар: «Бунинг маъноси шуки, (Аллоҳ) айтади: банда Менга итоатим ва буюрганим билан яқинлашса, Мен унга мағфиратим ва раҳматим билан шошиламан», дейишган. Саид ибн Жубайрдан ривоят қилинишича, у {Бас, Мени ёд этинг, Мен ҳам сизларни ёд этаман} (Бақара 152) ояти ҳақида: «Мени итоатим билан ёд этинглар, Мен ҳам сизларни мағфиратим билан ёд этаман», деган.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " اسْتَعِيذُوا بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ اسْتَعِيذُوا بِاللَّهِ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ اسْتَعِيذُوا بِاللَّهِ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ وَاسْتَعِيذُوا بِاللَّهِ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jahannam azobidan Allohdan panoh soʻranglar; qabr azobidan Allohdan panoh soʻranglar; Masih Dajjol fitnasidan Allohdan panoh soʻranglar; hayot va oʻlim fitnasidan Allohdan panoh soʻranglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаҳаннам азобидан Аллоҳдан паноҳ сўранглар; қабр азобидан Аллоҳдан паноҳ сўранглар; Масиҳ Дажжол фитнасидан Аллоҳдан паноҳ сўранглар; ҳаёт ва ўлим фитнасидан Аллоҳдан паноҳ сўранглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ قَالَ حِينَ يُمْسِي ثَلاَثَ مَرَّاتٍ أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ لَمْ يَضُرَّهُ حُمَةٌ تِلْكَ اللَّيْلَةَ " . قَالَ سُهَيْلٌ فَكَانَ أَهْلُنَا تَعَلَّمُوهَا فَكَانُوا يَقُولُونَهَا كُلَّ لَيْلَةٍ فَلُدِغَتْ جَارِيَةٌ مِنْهُمْ فَلَمْ تَجِدْ لَهَا وَجَعًا . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ . وَرَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سُهَيْلٍ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim kechqurun uch marta: ‹Aʼuzu bikalimatillahit-tammati min sharri ma xalaq› (Yaratgan narsalarining yomonligidan Allohning mukammal kalimalariga sigʻinib panoh soʻrayman) desa, oʻsha kechada unga zaharli (jonzot) chaqishi zarar yetkazmaydi», dedilar. Suhayl aytdi: «Bizning oilamiz buni oʻrganib oldilar va uni har kecha aytadigan boʻldilar. Ulardan bir choʻri (zaharli jonzot tomonidan) chaqildi, biroq u hech qanday ogʻriq sezmadi». Bu hadis hasandir. Bu hadisni Molik ibn Anas ham Suhayl ibn Abu Solihdan, u otasidan, u Abu Hurayradan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilgan. Ubaydulloh ibn Umar va boshqa bir nechalari ham bu hadisni Suhayldan rivoyat qilganlar, lekin ular unda «Abu Hurayradan» (deb) zikr qilmaganlar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким кечқурун уч марта: ‹Аъузу бикалиматиллаҳит-таммати мин шарри ма халақ› (Яратган нарсаларининг ёмонлигидан Аллоҳнинг мукаммал калималарига сиғиниб паноҳ сўрайман) деса, ўша кечада унга заҳарли (жонзот) чақиши зарар етказмайди», дедилар. Суҳайл айтди: «Бизнинг оиламиз буни ўрганиб олдилар ва уни ҳар кеча айтадиган бўлдилар. Улардан бир чўри (заҳарли жонзот томонидан) чақилди, бироқ у ҳеч қандай оғриқ сезмади». Бу ҳадис ҳасандир. Бу ҳадисни Молик ибн Анас ҳам Суҳайл ибн Абу Солиҳдан, у отасидан, у Абу Ҳурайрадан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилган. Убайдуллоҳ ибн Умар ва бошқа бир нечалари ҳам бу ҳадисни Суҳайлдан ривоят қилганлар, лекин улар унда «Абу Ҳурайрадан» (деб) зикр қилмаганлар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو فَضَالَةَ الْفَرَجُ بْنُ فَضَالَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ، قَالَ دُعَاءٌ حَفِظْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَ أَدَعُهُ " اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي أُعَظِّمُ شُكْرَكَ وَأُكْثِرُ ذِكْرَكَ وَأَتَّبِعُ نَصِيحَتَكَ وَأَحْفَظُ وَصِيَّتَكَ " . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺdan bir duoni yodlab oldim va uni tark etmayman», dedi: «Allohumma-jalniy uʼazzimu shukraka, va ukthiru zikraka, va attabiʼu nasihataka, va ahfazu vasiyataka» (Ey Alloh, meni Senga shukrni ulugʻlaydigan, Seni koʻp zikr qiladigan, Sening nasihatingga ergashadigan va Sening vasiyatingni saqlaydigan (banda) qilgin). Bu hadis gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺдан бир дуони ёдлаб олдим ва уни тарк этмайман», деди: «Аллоҳумма-жалний уъаззиму шукрака, ва уктҳиру зикрака, ва аттабиъу насиҳатака, ва аҳфазу васиятака» (Эй Аллоҳ, мени Сенга шукрни улуғлайдиган, Сени кўп зикр қиладиган, Сенинг насиҳатингга эргашадиган ва Сенинг васиятингни сақлайдиган (банда) қилгин). Бу ҳадис ғарибдир.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، وَهُوَ ابْنُ أَبِي سُلَيْمٍ عَنْ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ رَجُلٍ يَدْعُو اللَّهَ بِدُعَاءٍ إِلاَّ اسْتُجِيبَ لَهُ فَإِمَّا أَنْ يُعَجَّلَ لَهُ فِي الدُّنْيَا وَإِمَّا أَنْ يُدَّخَرَ لَهُ فِي الآخِرَةِ وَإِمَّا أَنْ يُكَفَّرَ عَنْهُ مِنْ ذُنُوبِهِ بِقَدْرِ مَا دَعَا مَا لَمْ يَدْعُ بِإِثْمٍ أَوْ قَطِيعَةِ رَحِمٍ أَوْ يَسْتَعْجِلُ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ يَسْتَعْجِلُ قَالَ " يَقُولُ دَعَوْتُ رَبِّي فَمَا اسْتَجَابَ لِي " . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohga bir duo bilan iltijo qilgan har qanday kishi borki, albatta unga (duosi) ijobat qilinadi — yo unga dunyoda tezlatib beriladi, yo oxirat uchun saqlab qoʻyiladi, yoki qilgan duosi miqdoricha gunohlaridan kechiriladi; agar gunoh yoki qarindoshlik aloqasini uzish (uchun duo) qilmasa va shoshilmasa», dedilar. (Sahobalar): «Ey Allohning Rasuli, qanday qilib shoshiladi?» deyishdi. U zot: «‹Men Robbimga duo qildim, biroq U menga ijobat qilmadi› — deydi», dedilar. Bu hadis bu yoʻldan (sanaddan) gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга бир дуо билан илтижо қилган ҳар қандай киши борки, албатта унга (дуоси) ижобат қилинади — ё унга дунёда тезлатиб берилади, ё охират учун сақлаб қўйилади, ёки қилган дуоси миқдорича гуноҳларидан кечирилади; агар гуноҳ ёки қариндошлик алоқасини узиш (учун дуо) қилмаса ва шошилмаса», дедилар. (Саҳобалар): «Эй Аллоҳнинг Расули, қандай қилиб шошилади?» дейишди. У зот: «‹Мен Роббимга дуо қилдим, бироқ У менга ижобат қилмади› — дейди», дедилар. Бу ҳадис бу йўлдан (санаддан) ғарибдир.
حَدَّثَنَا يَحْيَى، أَخْبَرَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا مِنْ عَبْدٍ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يَبْدُوَ إِبْطُهُ يَسْأَلُ اللَّهَ مَسْأَلَةً إِلاَّ آتَاهَا إِيَّاهُ مَا لَمْ يَعْجَلْ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ عَجَلَتُهُ قَالَ " يَقُولُ قَدْ سَأَلْتُ وَسَأَلْتُ وَلَمْ أُعْطَ شَيْئًا " . وَرَوَى هَذَا الْحَدِيثَ الزُّهْرِيُّ عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ مَوْلَى ابْنِ أَزْهَرَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يُسْتَجَابُ لأَحَدِكُمْ مَا لَمْ يَعْجَلْ يَقُولُ دَعَوْتُ فَلَمْ يُسْتَجَبْ لِي " .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir banda qoʻltigʻi koʻringuncha qoʻllarini koʻtarib, Allohdan biror narsa soʻrasa, agar shoshilmasa, Alloh unga albatta beradi», dedilar. Sahobalar: «Ey Rasululloh, undagi shoshqaloqlik qanday boʻladi?» deyishdi. U zot: «Soʻradim, soʻradim, ammo menga hech narsa berilmadi, deb (aytishidir)», dedilar. Bu hadisni Zuhriy ham Ibn Azharning ozod qilgan quli Abu Ubayddan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilib: «Toki shoshilmasa, biringizning duosi ijobat qilinadi. (Shoshilish esa banda:) ‹Duo qildim, ammo menga ijobat qilinmadi›, deb (aytishidir)», degan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир банда қўлтиғи кўрингунча қўлларини кўтариб, Аллоҳдан бирор нарса сўраса, агар шошилмаса, Аллоҳ унга албатта беради», дедилар. Саҳобалар: «Эй Расулуллоҳ, ундаги шошқалоқлик қандай бўлади?» дейишди. У зот: «Сўрадим, сўрадим, аммо менга ҳеч нарса берилмади, деб (айтишидир)», дедилар. Бу ҳадисни Зуҳрий ҳам Ибн Азҳарнинг озод қилган қули Абу Убайддан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан ривоят қилиб: «Токи шошилмаса, бирингизнинг дуоси ижобат қилинади. (Шошилиш эса банда:) ‹Дуо қилдим, аммо менга ижобат қилинмади›, деб (айтишидир)», деган.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا أَبُو دَاوُدَ، أَخْبَرَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ وَاسِعٍ، عَنْ سُمَيْرِ بْنِ نَهَارٍ الْعَبْدِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ حُسْنَ الظَّنِّ بِاللَّهِ مِنْ حُسْنِ عِبَادَةِ اللَّهِ " . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohga nisbatan yaxshi gumonda boʻlish — Allohga ibodat qilishning goʻzalligidandir», dedilar. Bu hadis shu yoʻldan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳга нисбатан яхши гумонда бўлиш — Аллоҳга ибодат қилишнинг гўзаллигидандир», дедилар. Бу ҳадис шу йўлдан ғарибдир.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا جَابِرُ بْنُ نُوحٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْعُو فَيَقُولُ " اللَّهُمَّ مَتِّعْنِي بِسَمْعِي وَبَصَرِي وَاجْعَلْهُمَا الْوَارِثَ مِنِّي وَانْصُرْنِي عَلَى مَنْ يَظْلِمُنِي وَخُذْ مِنْهُ بِثَأْرِي " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ duo qilib: «Allohumma, quloq va koʻzimni (ulardan) bahramand qilgin, ularni mendan keyin ham qoladigan (sogʻ-salomat) qilgin, menga zulm qilganlarga qarshi madad bergin va undan oʻchimni olib bergin», deb aytar edilar. Bu hadis shu yoʻldan hasan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дуо қилиб: «Аллоҳумма, қулоқ ва кўзимни (улардан) баҳраманд қилгин, уларни мендан кейин ҳам қоладиган (соғ-саломат) қилгин, менга зулм қилганларга қарши мадад бергин ва ундан ўчимни олиб бергин», деб айтар эдилар. Бу ҳадис шу йўлдан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا أَبُو هَمَّامٍ الْوَلِيدُ بْنُ شُجَاعِ بْنِ الْوَلِيدِ الْبَغْدَادِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى وَجَبَتْ لَكَ النُّبُوَّةُ قَالَ " وَآدَمُ بَيْنَ الرُّوحِ وَالْجَسَدِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَفِي الْبَابِ عَنْ مَيْسَرَةَ الْفَجْرِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ular: ‹Ey Allohning Rasuli! Sizga paygʻambarlik qachon vojib boʻlgan?› dedilar. U zot: ‹Odam ruh bilan jasad orasida ekan edi›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis Abu Hurayraning hadisi ichida hasan sahih gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻl orqaligina bilamiz. Bu bobda Maysara al-Fajrdan ham (rivoyat) bor.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Улар: ‹Эй Аллоҳнинг Расули! Сизга пайғамбарлик қачон вожиб бўлган?› дедилар. У зот: ‹Одам руҳ билан жасад орасида экан эди›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Абу Ҳурайранинг ҳадиси ичида ҳасан саҳиҳ ғарибдир, биз уни фақат шу йўл орқалигина биламиз. Бу бобда Майсара ал-Фажрдан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلاَمِ بْنُ حَرْبٍ، عَنْ يَزِيدَ أَبِي خَالِدٍ، عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَنَا أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الأَرْضُ فَأُكْسَى الْحُلَّةَ مِنْ حُلَلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ أَقُومُ عَنْ يَمِينِ الْعَرْشِ لَيْسَ أَحَدٌ مِنَ الْخَلاَئِقِ يَقُومُ ذَلِكَ الْمَقَامَ غَيْرِي " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yer ustimdan birinchi boʻlib yorilib chiqadigan menman, soʻng menga jannat liboslaridan bir libos kiydiriladi. Soʻng men Arshning oʻng tarafida turaman. Maxluqotlardan mendan boshqa hech kim u maqomda turmaydi», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis hasan gʻarib sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ер устимдан биринчи бўлиб ёрилиб чиқадиган менман, сўнг менга жаннат либосларидан бир либос кийдирилади. Сўнг мен Аршнинг ўнг тарафида тураман. Махлуқотлардан мендан бошқа ҳеч ким у мақомда турмайди», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ҳасан ғариб саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، عَنْ لَيْثٍ، وَهُوَ ابْنُ أَبِي سُلَيْمٍ حَدَّثَنِي كَعْبٌ، حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " سَلُوا اللَّهَ لِيَ الْوَسِيلَةَ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا الْوَسِيلَةُ قَالَ " أَعْلَى دَرَجَةٍ فِي الْجَنَّةِ لاَ يَنَالُهَا إِلاَّ رَجُلٌ وَاحِدٌ أَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَنَا هُوَ " . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ إِسْنَادُهُ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ . وَكَعْبٌ لَيْسَ هُوَ بِمَعْرُوفٍ وَلاَ نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَى عَنْهُ غَيْرَ لَيْثِ بْنِ أَبِي سُلَيْمٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men uchun Allohdan vasilani soʻranglar», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli! Vasila nima?» dedilar. U zot: «U jannatdagi eng oliy darajadir, unga faqat bir kishigina noil boʻladi va men oʻsha kishi boʻlishimni umid qilaman», dedilar. (Abu Iso) aytdi: Bu hadis gʻaribdir, uning isnodi qaviy emas. Kaʼb mashhur (rovi) emas, biz undan Lays ibn Abu Sulaymdan boshqa hech kim rivoyat qilganini bilmaymiz.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен учун Аллоҳдан василани сўранглар», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули! Васила нима?» дедилар. У зот: «У жаннатдаги энг олий даражадир, унга фақат бир кишигина ноил бўлади ва мен ўша киши бўлишимни умид қиламан», дедилар. (Абу Исо) айтди: Бу ҳадис ғарибдир, унинг исноди қавий эмас. Каъб машҳур (рови) эмас, биз ундан Лайс ибн Абу Сулаймдан бошқа ҳеч ким ривоят қилганини билмаймиз.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ أَبِي يُونُسَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ مَا رَأَيْتُ شَيْئًا أَحْسَنَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّ الشَّمْسَ تَجْرِي فِي وَجْهِهِ وَمَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَسْرَعَ فِي مَشْيِهِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنَّمَا الأَرْضُ تُطْوَى لَهُ إِنَّا لَنُجْهِدُ أَنْفُسَنَا وَإِنَّهُ لَغَيْرُ مُكْتَرِثٍ . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Rasululloh ﷺdan koʻra goʻzalroq bir narsani koʻrmadim, goʻyo quyosh ularning yuzlarida oqib turardek edi. Yana Rasululloh ﷺdan koʻra yurishida tezroq birovni koʻrmadim, goʻyo yer u zot uchun yigʻib qoʻyilardek edi. Biz oʻzimizni qiynar edik, u zot esa hech qiynalmas edilar». Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан кўра гўзалроқ бир нарсани кўрмадим, гўё қуёш уларнинг юзларида оқиб турардек эди. Яна Расулуллоҳ ﷺдан кўра юришида тезроқ бировни кўрмадим, гўё ер у зот учун йиғиб қўйилардек эди. Биз ўзимизни қийнар эдик, у зот эса ҳеч қийналмас эдилар». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ الْكُوفِيُّ،قَالَ حَدَّثَنَا مَحْبُوبُ بْنُ مُحْرِزٍ الْقَوَارِيرِيُّ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ يَزِيدَ الأَوْدِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا لأَحَدٍ عِنْدَنَا يَدٌ إِلاَّ وَقَدْ كَافَيْنَاهُ مَا خَلاَ أَبَا بَكْرٍ فَإِنَّ لَهُ عِنْدَنَا يَدًا يُكَافِئُهُ اللَّهُ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَا نَفَعَنِي مَالُ أَحَدٍ قَطُّ مَا نَفَعَنِي مَالُ أَبِي بَكْرٍ وَلَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا خَلِيلاً لاَتَّخَذْتُ أَبَا بَكْرٍ خَلِيلاً أَلاَ وَإِنَّ صَاحِبَكُمْ خَلِيلُ اللَّهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bizning oldimizda hech kimning yaxshiligi yoʻqki, biz uning oʻrnini qaytarib bermagan boʻlsak, Abu Bakrdan boshqa. Chunki uning bizdagi yaxshiligi shundayki, Alloh uni qiyomat kuni uning oʻrniga mukofotlaydi. Hech kimning moli menga Abu Bakrning moli naf bergani kabi naf bergani yoʻq. Agar men birortasini xalil (qadrdon doʻst) tutadigan boʻlsam, albatta Abu Bakrni xalil tutardim. Ogoh boʻlinglar, sizning sohibingiz (men esa) Allohning xalilidirman», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻnalishdan hasan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бизнинг олдимизда ҳеч кимнинг яхшилиги йўқки, биз унинг ўрнини қайтариб бермаган бўлсак, Абу Бакрдан бошқа. Чунки унинг биздаги яхшилиги шундайки, Аллоҳ уни қиёмат куни унинг ўрнига мукофотлайди. Ҳеч кимнинг моли менга Абу Бакрнинг моли наф бергани каби наф бергани йўқ. Агар мен бирортасини халил (қадрдон дўст) тутадиган бўлсам, албатта Абу Бакрни халил тутардим. Огоҳ бўлинглар, сизнинг соҳибингиз (мен эса) Аллоҳнинг халилидирман», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўналишдан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى الأَنْصَارِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا مَعْنٌ، قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ أَنْفَقَ زَوْجَيْنِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ نُودِيَ فِي الْجَنَّةِ يَا عَبْدَ اللَّهِ هَذَا خَيْرٌ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصَّلاَةِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الصَّلاَةِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجِهَادِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الْجِهَادِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصَّدَقَةِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الصَّدَقَةِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الصِّيَامِ دُعِيَ مِنْ بَابِ الرَّيَّانِ " . فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي مَا عَلَى مَنْ دُعِيَ مِنْ هَذِهِ الأَبْوَابِ مِنْ ضَرُورَةٍ فَهَلْ يُدْعَى أَحَدٌ مِنْ تِلْكَ الأَبْوَابِ كُلِّهَا قَالَ " نَعَمْ وَأَرْجُو أَنْ تَكُونَ مِنْهُمْ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir juft (narsa) infoq qilsa, jannatda: ‹Ey Allohning bandasi, bu yaxshidir›, deb chaqiriladi. Kim namoz ahlidan boʻlsa, namoz eshigidan chaqiriladi; kim jihod ahlidan boʻlsa, jihod eshigidan chaqiriladi; kim sadaqa ahlidan boʻlsa, sadaqa eshigidan chaqiriladi; kim roʻza ahlidan boʻlsa, Rayyon eshigidan chaqiriladi», dedilar. Shunda Abu Bakr: «Otam-onam sizga fido boʻlsin, bu eshiklardan chaqirilgan kishiga (qaysi biridan kirsa ham) zarur emasdir (zarari yoʻq). Biror kishi bu eshiklarning hammasidan chaqiriladimi?» dedi. U zot: «Ha, men sen ulardan boʻlishingni umid qilaman», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир жуфт (нарса) инфоқ қилса, жаннатда: ‹Эй Аллоҳнинг бандаси, бу яхшидир›, деб чақирилади. Ким намоз аҳлидан бўлса, намоз эшигидан чақирилади; ким жиҳод аҳлидан бўлса, жиҳод эшигидан чақирилади; ким садақа аҳлидан бўлса, садақа эшигидан чақирилади; ким рўза аҳлидан бўлса, Райён эшигидан чақирилади», дедилар. Шунда Абу Бакр: «Отам-онам сизга фидо бўлсин, бу эшиклардан чақирилган кишига (қайси биридан кирса ҳам) зарур эмасдир (зарари йўқ). Бирор киши бу эшикларнинг ҳаммасидан чақириладими?» деди. У зот: «Ҳа, мен сен улардан бўлишингни умид қиламан», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " بَيْنَمَا رَجُلٌ يَرْعَى غَنَمًا لَهُ إِذْ جَاءَ ذِئْبٌ فَأَخَذَ شَاةً فَجَاءَ صَاحِبُهَا فَانْتَزَعَهَا مِنْهُ فَقَالَ الذِّئْبُ كَيْفَ تَصْنَعُ بِهَا يَوْمَ السَّبُعِ يَوْمَ لاَ رَاعِيَ لَهَا غَيْرِي " . قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فَآمَنْتُ بِذَلِكَ أَنَا وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ " . قَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَمَا هُمَا فِي الْقَوْمِ يَوْمَئِذٍ .
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Bir kishi oʻz qoʻylarini boqib yurar ekan, shu payt boʻri kelib bir qoʻyni olib ketdi. Egasi kelib, uni boʻridan tortib oldi. Shunda boʻri: ‹Yirtqichlar kuni — mendan boshqa unga choʻpon boʻlmaydigan kunda uni qanday qilib (asraysan)?› dedi», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Men, Abu Bakr va Umar bunga ishondik», dedilar. Abu Salama aytdi: U ikkisi oʻsha kuni majlisda yoʻq edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Бир киши ўз қўйларини боқиб юрар экан, шу пайт бўри келиб бир қўйни олиб кетди. Эгаси келиб, уни бўридан тортиб олди. Шунда бўри: ‹Йиртқичлар куни — мендан бошқа унга чўпон бўлмайдиган кунда уни қандай қилиб (асрайсан)?› деди», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен, Абу Бакр ва Умар бунга ишондик», дедилар. Абу Салама айтди: У иккиси ўша куни мажлисда йўқ эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ عَلَى حِرَاءَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعَلِيٌّ وَعُثْمَانُ وَطَلْحَةُ وَالزُّبَيْرُ رضى الله عنهم فَتَحَرَّكَتِ الصَّخْرَةُ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " اهْدَأْ إِنَّمَا عَلَيْكَ نَبِيٌّ أَوْ صِدِّيقٌ أَوْ شَهِيدٌ " .وَفِي الْبَابِ عَنْ عُثْمَانَ وَسَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَبُرَيْدَةَ هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Hiro (togʻi) ustida edilar — u zot, Abu Bakr, Umar, Ali, Usmon, Talha va Zubayr (roziyallohu anhum) — shunda qoya silkindi. Nabiy ﷺ: «Sokin boʻl! Ustingda nabiy yoki siddiq yoki shahiddan boshqa kimsa yoʻq», dedilar. Bu bobda Usmon, Said ibn Zayd, Ibn Abbos, Sahl ibn Saʼd, Anas ibn Molik va Buraydadan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳиро (тоғи) устида эдилар — у зот, Абу Бакр, Умар, Али, Усмон, Талҳа ва Зубайр (розияллоҳу анҳум) — шунда қоя силкинди. Набий ﷺ: «Сокин бўл! Устингда набий ёки сиддиқ ёки шаҳиддан бошқа кимса йўқ», дедилар. Бу бобда Усмон, Саид ибн Зайд, Ибн Аббос, Саҳл ибн Саъд, Анас ибн Молик ва Бурайдадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ دِينَارٍ بن زَكَرِيا الْكُوفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْعَبَّاسُ مِنِّي وَأَنَا مِنْهُ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Abu Bakr qanday yaxshi kishi! Umar qanday yaxshi kishi! Abu Ubayda ibn al-Jarroh qanday yaxshi kishi!» dedilar. Bu hadis hasandir, uni faqat Suhaylning rivoyatidan bilamiz.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Абу Бакр қандай яхши киши! Умар қандай яхши киши! Абу Убайда ибн ал-Жарроҳ қандай яхши киши!» дедилар. Бу ҳадис ҳасандир, уни фақат Суҳайлнинг ривоятидан биламиз.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، أخبرنا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نِعْمَ الرَّجُلُ أَبُو بَكْرٍ! نِعْمَ الرَّجُلُ عُمَرُ! نِعْمَ الرَّجُلُ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ!"
هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ سُهَيْلٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Abu Bakr qanday yaxshi kishi! Umar qanday yaxshi kishi! Abu Ubayda ibn al-Jarroh qanday yaxshi kishi!» dedilar. Bu hadis hasandir, uni faqat Suhaylning rivoyatidan bilamiz.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Абу Бакр қандай яхши киши! Умар қандай яхши киши! Абу Убайда ибн ал-Жарроҳ қандай яхши киши!» дедилар. Бу ҳадис ҳасандир, уни фақат Суҳайлнинг ривоятидан биламиз.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْعَبَّاسُ عَمُّ رَسُولِ اللَّهِ وَإِنَّ عَمَّ الرَّجُلِ صِنْوُ أَبِيهِ أَوْ مِنْ صِنْوِ أَبِيهِ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أَبِي الزِّنَادِ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Abbos Rasulullohning amakisidir. Albatta, kishining amakisi otasining bir bolagidir», yoki «otasining bir bolagidandir», dedilar. Bu hadis hasan gʻaribdir, uni Abuz-Zinodning rivoyatidan faqat shu yoʻl bilan bilamiz.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аббос Расулуллоҳнинг амакисидир. Албатта, кишининг амакиси отасининг бир болагидир», ёки «отасининг бир болагидандир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, уни Абуз-Зиноднинг ривоятидан фақат шу йўл билан биламиз.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " رَأَيْتُ جَعْفَرًا يَطِيرُ فِي الْجَنَّةِ مَعَ الْمَلاَئِكَةِ " . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ . وَقَدْ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَغَيْرُهُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ هُوَ وَالِدُ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ . وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men Jaʼfarni jannatda farishtalar bilan birga uchib yurganini koʻrdim», dedilar. Bu hadis Abu Hurayraning rivoyatidan gʻaribdir, uni faqat Abdulloh ibn Jaʼfarning rivoyatidan bilamiz. Uni Yahyo ibn Maʼin va boshqalar zaif sanaganlar. Abdulloh ibn Jaʼfar — Ali ibn al-Madiniyning otasidir. Bu bobda Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan ham (rivoyat) bor.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Жаъфарни жаннатда фаришталар билан бирга учиб юрганини кўрдим», дедилар. Бу ҳадис Абу Ҳурайранинг ривоятидан ғарибдир, уни фақат Абдуллоҳ ибн Жаъфарнинг ривоятидан биламиз. Уни Яҳё ибн Маъин ва бошқалар заиф санаганлар. Абдуллоҳ ибн Жаъфар — Али ибн ал-Мадинийнинг отасидир. Бу бобда Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ مَا احْتَذَى النِّعَالَ وَلاَ انْتَعَلَ وَلاَ رَكِبَ الْمَطَايَا وَلاَ رَكِبَ الْكُورَ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَفْضَلُ مِنْ جَعْفَرِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَالْكُورُ الرَّحْلُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺdan keyin Jaʼfardan afzalroq, na kavush kiygan, na poyabzal kiygan, na ulovga mingan, na egarga mingan (kishi yoʻq)», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir. «Kur» — egar (mahmal)dir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺдан кейин Жаъфардан афзалроқ, на кавуш кийган, на поябзал кийган, на уловга минган, на эгарга минган (киши йўқ)», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. «Кур» — эгар (маҳмал)дир.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَبُو يَحْيَى التَّيْمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ أَبُو إِسْحَاقَ الْمَخْزُومِيُّ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ إِنْ كُنْتُ لأَسْأَلُ الرَّجُلَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الآيَاتِ مِنَ الْقُرْآنِ أَنَا أَعْلَمُ بِهَا مِنْهُ مَا أَسْأَلُهُ إِلاَّ لِيُطْعِمَنِي شَيْئًا فَكُنْتُ إِذَا سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ لَمْ يُجِبْنِي حَتَّى يَذْهَبَ بِي إِلَى مَنْزِلِهِ فَيَقُولُ لاِمْرَأَتِهِ يَا أَسْمَاءُ أَطْعِمِينَا شَيْئًا . فَإِذَا أَطْعَمَتْنَا أَجَابَنِي وَكَانَ جَعْفَرٌ يُحِبُّ الْمَسَاكِينَ وَيَجْلِسُ إِلَيْهِمْ وَيُحَدِّثُهُمْ وَيُحَدِّثُونَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَكْنِيهِ بِأَبِي الْمَسَاكِينِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ . وَأَبُو إِسْحَاقَ الْمَخْزُومِيُّ هُوَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْفَضْلِ الْمَدَنِيُّ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ وَلَهُ غَرَائِبُ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Men Nabiy ﷺning sahobalaridan biron kishidan Qurʼon oyatlari haqida, garchi men ularni undan koʻra yaxshiroq bilsam ham, soʻrar edim. Undan faqat menga biror narsa yedirsin deb soʻrardim. Jaʼfar ibn Abu Tolibdan soʻrasam, u meni oʻz uyiga olib bormaguncha javob bermas, soʻng xotiniga: ‹Ey Asmo, bizga biror narsa yedirgin›, der edi. U bizga yedirgach, menga javob berardi. Jaʼfar miskinlarni sevar, ular bilan oʻtirar, ularga gapirar va ular ham unga gapirardilar. Shuning uchun Rasululloh ﷺ uni Abulmasokin (miskinlar otasi) deb kunyalardilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Abu Ishoq al-Maxzumiy — u Ibrohim ibn al-Fazl al-Madaniydir. Ahli hadisning baʼzilari uni hofizasi tomonidan tanqid qilganlar va uning gʻarib (rivoyat)lari bor.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Мен Набий ﷺнинг саҳобаларидан бирон кишидан Қуръон оятлари ҳақида, гарчи мен уларни ундан кўра яхшироқ билсам ҳам, сўрар эдим. Ундан фақат менга бирор нарса едирсин деб сўрардим. Жаъфар ибн Абу Толибдан сўрасам, у мени ўз уйига олиб бормагунча жавоб бермас, сўнг хотинига: ‹Эй Асмо, бизга бирор нарса едиргин›, дер эди. У бизга едиргач, менга жавоб берарди. Жаъфар мискинларни севар, улар билан ўтирар, уларга гапирар ва улар ҳам унга гапирардилар. Шунинг учун Расулуллоҳ ﷺ уни Абулмасокин (мискинлар отаси) деб кунялардилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Абу Ишоқ ал-Махзумий — у Иброҳим ибн ал-Фазл ал-Маданийдир. Аҳли ҳадиснинг баъзилари уни ҳофизаси томонидан танқид қилганлар ва унинг ғариб (ривоят)лари бор.
حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَاتِمُ بْنُ سِيَاهٍ الْمَرْوَزِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ قُسَيْطٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كُنَّا نَدْعُو جَعْفَرَ بْنَ أَبِي طَالِبٍ رضى الله عنه أَبَا الْمَسَاكِينِ فَكُنَّا إِذَا أَتَيْنَاهُ قَرَّبْنَا إِلَيْهِ مَا حَضَرَ فَأَتَيْنَاهُ يَوْمًا فَلَمْ يَجِدْ عِنْدَهُ شَيْئًا فَأَخْرَجَ جَرَّةً مِنْ عَسَلٍ فَكَسَرَهَا فَجَعَلْنَا نَلْعَقُ مِنْهَا . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Biz Jaʼfar ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)ni Abulmasokin (miskinlar otasi) deb atardik. Uning oldiga kelganimizda, u bizga huzurida boʻlgan narsani yaqinlashtirardi (taqdim qilardi). Bir kuni uning oldiga keldik, huzurida (hech) narsa topmadi. Shunda bir koʻza asal chiqarib, uni sindirdi-da, biz undan yalay boshladik», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis Abu Salamaning Abu Hurayradan (qilgan) rivoyatidan hasan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Биз Жаъфар ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)ни Абулмасокин (мискинлар отаси) деб атардик. Унинг олдига келганимизда, у бизга ҳузурида бўлган нарсани яқинлаштирарди (тақдим қиларди). Бир куни унинг олдига келдик, ҳузурида (ҳеч) нарса топмади. Шунда бир кўза асал чиқариб, уни синдирди-да, биз ундан ялай бошладик», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Абу Саламанинг Абу Ҳурайрадан (қилган) ривоятидан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " نِعْمَ الرَّجُلُ أَبُو بَكْرٍ نِعْمَ الرَّجُلُ عُمَرُ نِعْمَ الرَّجُلُ أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ نِعْمَ الرَّجُلُ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ نِعْمَ الرَّجُلُ ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ نِعْمَ الرَّجُلُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ نِعْمَ الرَّجُلُ مُعَاذُ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْجَمُوحِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ سُهَيْلٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Abu Bakr qanday yaxshi kishi! Umar qanday yaxshi kishi! Abu Ubayda ibn Jarroh qanday yaxshi kishi! Usayd ibn Huzayr qanday yaxshi kishi! Sobit ibn Qays ibn Shammos qanday yaxshi kishi! Muoz ibn Jabal qanday yaxshi kishi! Muoz ibn Amr ibn Jamuh qanday yaxshi kishi!», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir, biz uni faqat Suhaylning hadisi sifatida bilamiz.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Абу Бакр қандай яхши киши! Умар қандай яхши киши! Абу Убайда ибн Жарроҳ қандай яхши киши! Усайд ибн Ҳузайр қандай яхши киши! Собит ибн Қайс ибн Шаммос қандай яхши киши! Муоз ибн Жабал қандай яхши киши! Муоз ибн Амр ибн Жамуҳ қандай яхши киши!», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир, биз уни фақат Суҳайлнинг ҳадиси сифатида биламиз.
حَدَّثَنَا أَبُو مُصْعَبٍ الْمَدَنِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَبْشِرْ عَمَّارُ تَقْتُلُكَ الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي الْيَسَرِ وَحُذَيْفَةَ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Suyunchi boʻlsin, ey Ammor! Seni zolim (boʻlgan) toifa oʻldiradi», dedilar. Bu bobda Ummu Salama, Abdulloh ibn Amr, Abul-Yasar va Huzayfadan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis Aloʼ ibn Abdurrahmonning hadisidan hasan sahih gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Суюнчи бўлсин, эй Аммор! Сени золим (бўлган) тоифа ўлдиради», дедилар. Бу бобда Умму Салама, Абдуллоҳ ибн Амр, Абул-Ясар ва Ҳузайфадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис Алў ибн Абдурраҳмоннинг ҳадисидан ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ عَلِيٍّ الْمُقَدَّمِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ أَبِي الرَّبِيعِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَبَسَطْتُ ثَوْبِي عِنْدَهُ ثُمَّ أَخَذَهُ فَجَمَعَهُ عَلَى قَلْبِي فَمَا نَسِيتُ بَعْدَهُ حَدِيثًا . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Nabiy ﷺning oldilariga keldim va u zotning huzurlarida koʻylagimni yoydim. Soʻng u zot uni olib, qalbim ustiga yigʻdilar. Shundan keyin men hech bir hadisni unutmadim. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻl bilan hasan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Набий ﷺнинг олдиларига келдим ва у зотнинг ҳузурларида кўйлагимни ёйдим. Сўнг у зот уни олиб, қалбим устига йиғдилар. Шундан кейин мен ҳеч бир ҳадисни унутмадим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўл билан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى، مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَسْمَعُ مِنْكَ أَشْيَاءَ فَلاَ أَحْفَظُهَا . قَالَ " ابْسُطْ رِدَاءَكَ " . فَبَسَطْتُ فَحَدَّثَ حَدِيثًا كَثِيرًا فَمَا نَسِيتُ شَيْئًا حَدَّثَنِي بِهِ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men: «Ey Rasululloh, men sizdan koʻp narsalar eshitaman, ammo ularni yodda saqlay olmayman», dedim. U zot: «Ridoyingni yoy», dedilar. Men uni yoydim. Soʻng u zot koʻp hadis aytdilar va men u zot menga aytgan hech narsani unutmadim. Bu hadis hasan sahihdir. U Abu Hurayradan bir necha boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен: «Эй Расулуллоҳ, мен сиздан кўп нарсалар эшитаман, аммо уларни ёдда сақлай олмайман», дедим. У зот: «Ридойингни ёй», дедилар. Мен уни ёйдим. Сўнг у зот кўп ҳадис айтдилар ва мен у зот менга айтган ҳеч нарсани унутмадим. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. У Абу Ҳурайрадан бир неча бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ آدَمَ ابْنُ بِنْتِ أَزْهَرَ السَّمَّانِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَلْدَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْعَالِيَةِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " مِمَّنْ أَنْتَ " . قَالَ قُلْتُ مِنْ دَوْسٍ . قَالَ " مَا كُنْتُ أُرَى أَنَّ فِي دَوْسٍ أَحَدًا فِيهِ خَيْرٌ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ . وَأَبُو خَلْدَةَ اسْمُهُ خَالِدُ بْنُ دِينَارٍ وَأَبُو الْعَالِيَةِ اسْمُهُ رُفَيْعٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Nabiy ﷺ: «Sen qaysi (qabila)dansan?» dedilar. Men: «Davsdanman», dedim. U zot: «Men Davsda yaxshilik bor biror kishi bor deb oʻylamasdim», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir. Abu Xoldaning ismi Xolid ibn Dinor, Abul-Oliyaning ismi esa Rufayʼdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Набий ﷺ: «Сен қайси (қабила)дансан?» дедилар. Мен: «Давсданман», дедим. У зот: «Мен Давсда яхшилик бор бирор киши бор деб ўйламасдим», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир. Абу Холданинг исми Холид ибн Динор, Абул-Олиянинг исми эса Руфайъдир.
حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ مُوسَى الْقَزَّازُ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الْمُهَاجِرُ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ الرِّيَاحِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِتَمَرَاتٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ فِيهِنَّ بِالْبَرَكَةِ . فَضَمَّهُنَّ ثُمَّ دَعَا لِي فِيهِنَّ بِالْبَرَكَةِ فَقَالَ لِي " خُذْهُنَّ وَاجْعَلْهُنَّ فِي مِزْوَدِكَ هَذَا أَوْ فِي هَذَا الْمِزْوَدِ كُلَّمَا أَرَدْتَ أَنْ تَأْخُذَ مِنْهُ شَيْئًا فَأَدْخِلْ فِيهِ يَدَكَ فَخُذْهُ وَلاَ تَنْثُرْهُ نَثْرًا " . فَقَدْ حَمَلْتُ مِنْ ذَلِكَ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا مِنْ وَسْقٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَكُنَّا نَأْكُلُ مِنْهُ وَنُطْعِمُ وَكَانَ لاَ يُفَارِقُ حَقْوِي حَتَّى كَانَ يَوْمُ قَتْلِ عُثْمَانَ فَإِنَّهُ انْقَطَعَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ huzurlariga bir necha dona xurmo bilan kelib: ‹Ey Allohning Rasuli, ularga baraka boʻlishi uchun Allohga duo qiling›, dedim. U zot ularni jamlab, soʻng menga ular toʻgʻrisida baraka tilab duo qildilar va menga: ‹Bularni olib, oʻzingning shu xaltangga — yoki shu xaltaga — solib qoʻy. Undan biror narsa olmoqchi boʻlsang, qoʻlingni solib ol, lekin uni toʻkib sochma›, dedilar. Men oʻsha xurmodan Alloh yoʻlida ancha-muncha vasq (miqdorda) yedirdim. Biz undan yeb, yana boshqalarga ham yedirar edik. U (xalta) Usmon oʻldirilgan kungacha belimdan ajralmadi, oʻsha kuni esa (xurmo) tugadi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻl bilan hasan gʻaribdir. Bu hadis Abu Hurayradan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ ҳузурларига бир неча дона хурмо билан келиб: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, уларга барака бўлиши учун Аллоҳга дуо қилинг›, дедим. У зот уларни жамлаб, сўнг менга улар тўғрисида барака тилаб дуо қилдилар ва менга: ‹Буларни олиб, ўзингнинг шу халтангга — ёки шу халтага — солиб қўй. Ундан бирор нарса олмоқчи бўлсанг, қўлингни солиб ол, лекин уни тўкиб сочма›, дедилар. Мен ўша хурмодан Аллоҳ йўлида анча-мунча васқ (миқдорда) едирдим. Биз ундан еб, яна бошқаларга ҳам едирар эдик. У (халта) Усмон ўлдирилган кунгача белимдан ажралмади, ўша куни эса (хурмо) тугади», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўл билан ҳасан ғарибдир. Бу ҳадис Абу Ҳурайрадан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الْمُرَابِطِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ، قَالَ قُلْتُ لأَبِي هُرَيْرَةَ لِمَ كُنِّيتَ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ أَمَا تَفْرَقُ مِنِّي قُلْتُ بَلَى وَاللَّهِ إِنِّي لأَهَابُكَ . قَالَ كُنْتُ أَرْعَى غَنَمَ أَهْلِي فَكَانَتْ لِي هُرَيْرَةٌ صَغِيرَةٌ فَكُنْتُ أَضَعُهَا بِاللَّيْلِ فِي شَجَرَةٍ فَإِذَا كَانَ النَّهَارُ ذَهَبْتُ بِهَا مَعِي فَلَعِبْتُ بِهَا فَكَنَّوْنِي أَبَا هُرَيْرَةَ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Unga: «Nega senga Abu Hurayra deb kunya berilgan?» deyilganda, u: «Sen mendan qoʻrqmaysanmi?» dedi. (Roviy:) «Albatta, Allohga qasamki, men sendan hayiqaman», dedi. U: «Men oilamning qoʻylarini boqar edim. Menda kichkina bir mushukcha (hurayra) bor edi. Kechalari uni daraxtga qoʻyib qoʻyar, kunduzi esa oʻzim bilan olib chiqib, u bilan oʻynar edim. Shu sababli ular meni Abu Hurayra deb chaqirishdi», dedi. Bu hadis hasan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Унга: «Нега сенга Абу Ҳурайра деб куня берилган?» дейилганда, у: «Сен мендан қўрқмайсанми?» деди. (Ровий:) «Албатта, Аллоҳга қасамки, мен сендан ҳайиқаман», деди. У: «Мен оиламнинг қўйларини боқар эдим. Менда кичкина бир мушукча (ҳурайра) бор эди. Кечалари уни дарахтга қўйиб қўяр, кундузи эса ўзим билан олиб чиқиб, у билан ўйнар эдим. Шу сабабли улар мени Абу Ҳурайра деб чақиришди», деди. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ أَخِيهِ، هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَيْسَ أَحَدٌ أَكْثَرَ حَدِيثًا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنِّي إِلاَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو فَإِنَّهُ كَانَ يَكْتُبُ وَكُنْتُ لاَ أَكْتُبُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Abdulloh ibn Amrdan boshqa Rasululloh ﷺdan mendan koʻra koʻproq hadis (rivoyat qilgan) hech kim yoʻq. Chunki u yozib borar edi, men esa yozmas edim», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Абдуллоҳ ибн Амрдан бошқа Расулуллоҳ ﷺдан мендан кўра кўпроқ ҳадис (ривоят қилган) ҳеч ким йўқ. Чунки у ёзиб борар эди, мен эса ёзмас эдим», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَزَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَنْزِلاً فَجَعَلَ النَّاسُ يَمُرُّونَ فَيَقُولُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ هَذَا يَا أَبَا هُرَيْرَةَ " . فَأَقُولُ فُلاَنٌ . فَيَقُولُ " نِعْمَ عَبْدُ اللَّهِ هَذَا " . وَيَقُولُ " مَنْ هَذَا " . فَأَقُولُ فُلاَنٌ . فَيَقُولُ " بِئْسَ عَبْدُ اللَّهِ هَذَا " . حَتَّى مَرَّ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ فَقَالَ " مَنْ هَذَا " . فَقُلْتُ هَذَا خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ . فَقَالَ " نِعْمَ عَبْدُ اللَّهِ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ سَيْفٌ مِنْ سُيُوفِ اللَّهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلاَ نَعْرِفُ لِزَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ سَمَاعًا مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَهُوَ عِنْدِي حَدِيثٌ مُرْسَلٌ . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Biz Rasululloh ﷺ bilan bir manzilga tushdik. Odamlar oʻta boshlaganida, Rasululloh ﷺ: ‹Bu kim, ey Abu Hurayra?› deb soʻrardilar. Men: ‹Falonchi›, derdim. Shunda u zot: ‹Bu Allohning yaxshi bandasi›, derdilar. Yana: ‹Bu kim?› deb soʻrardilar. Men: ‹Falonchi›, derdim. Shunda u zot: ‹Bu Allohning yomon bandasi›, derdilar. Nihoyat Xolid ibn al-Valid oʻtganida, u zot: ‹Bu kim?› dedilar. Men: ‹Bu Xolid ibn al-Validdir›, dedim. U zot: ‹Bu Xolid ibn al-Valid Allohning yaxshi bandasidir, u Allohning qilichlaridan bir qilichdir›, dedilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir va biz Zayd ibn Aslamning Abu Hurayradan (bevosita) eshitganini bilmaymiz, u mening nazdimda mursal hadisdir. Bu bobda Abu Bakr as-Siddiqdan ham (rivoyat bor).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир манзилга тушдик. Одамлар ўта бошлаганида, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Бу ким, эй Абу Ҳурайра?› деб сўрардилар. Мен: ‹Фалончи›, дердим. Шунда у зот: ‹Бу Аллоҳнинг яхши бандаси›, дердилар. Яна: ‹Бу ким?› деб сўрардилар. Мен: ‹Фалончи›, дердим. Шунда у зот: ‹Бу Аллоҳнинг ёмон бандаси›, дердилар. Ниҳоят Холид ибн ал-Валид ўтганида, у зот: ‹Бу ким?› дедилар. Мен: ‹Бу Холид ибн ал-Валиддир›, дедим. У зот: ‹Бу Холид ибн ал-Валид Аллоҳнинг яхши бандасидир, у Аллоҳнинг қиличларидан бир қиличдир›, дедилар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир ва биз Зайд ибн Асламнинг Абу Ҳурайрадан (бевосита) эшитганини билмаймиз, у менинг наздимда мурсал ҳадисдир. Бу бобда Абу Бакр ас-Сиддиқдан ҳам (ривоят бор).
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَامِلٍ الْمَرْوَزِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ الزَّاهِدُ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَا بَيْنَ بَيْتِي وَمِنْبَرِي رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ " .
وَبِهَذَا الإِسْنَادِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " صَلاَةٌ فِي مَسْجِدِي هَذَا خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ صَلاَةٍ فِيمَا سِوَاهُ مِنَ الْمَسَاجِدِ إِلاَّ الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ " .هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mening uyim bilan minbarim orasi jannat bogʻlaridan bir bogʻdir», dedilar. Shu isnod bilan Nabiy ﷺdan (rivoyat qilinadiki), u zot: «Mening shu masjidimdagi bir namoz, Masjidul-Haromdan boshqa masjidlardagi ming namozdan afzaldir», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir. U Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan bir necha yoʻldan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Менинг уйим билан минбарим ораси жаннат боғларидан бир боғдир», дедилар. Шу иснод билан Набий ﷺдан (ривоят қилинадики), у зот: «Менинг шу масжидимдаги бир намоз, Масжидул-Ҳаромдан бошқа масжидлардаги минг намоздан афзалдир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. У Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан бир неча йўлдан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا أَبُو السَّائِبِ، سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبِي جُنَادَةُ بْنُ سَلْمٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " آخِرُ قَرْيَةٍ مِنْ قُرَى الإِسْلاَمِ خَرَابًا الْمَدِينَةُ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ جُنَادَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ . قَالَ تَعَجَّبَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ هَذَا .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Islom qishloqlaridan eng oxiri vayron boʻladigani Madinadir», dedilar. Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Junodaning Hishom ibn Urvadan (qilgan) hadisi orqaligina bilamiz. (Abu Iso) aytdi: Muhammad ibn Ismoil Abu Hurayraning bu hadisidan taajjublandi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ислом қишлоқларидан энг охири вайрон бўладигани Мадинадир», дедилар. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Жуноданинг Ҳишом ибн Урвадан (қилган) ҳадиси орқалигина биламиз. (Абу Исо) айтди: Муҳаммад ибн Исмоил Абу Ҳурайранинг бу ҳадисидан таажжубланди.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ صَالِحِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَصْبِرُ عَلَى لأْوَاءِ الْمَدِينَةِ وَشِدَّتِهَا أَحَدٌ إِلاَّ كُنْتُ لَهُ شَفِيعًا أَوْ شَهِيدًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَسُفْيَانَ بْنِ أَبِي زُهَيْرٍ وَسُبَيْعَةَ الأَسْلَمِيَّةِ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَصَالِحُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ أَخُو سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Madinaning mashaqqati va qiyinchiligiga kim sabr qilsa, men qiyomat kuni unga shafoatchi yoki guvoh boʻlaman», dedilar. Bu bobda Abu Said, Sufyon ibn Abu Zuhayr va Subayʼa al-Aslamiyadan ham (rivoyatlar bor). Bu hadis bu yoʻldan hasan gʻaribdir. Solih ibn Abu Solih — Suhayl ibn Abu Solihning akasidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мадинанинг машаққати ва қийинчилигига ким сабр қилса, мен қиёмат куни унга шафоатчи ёки гувоҳ бўламан», дедилар. Бу бобда Абу Саид, Суфён ибн Абу Зуҳайр ва Субайъа ал-Асламиядан ҳам (ривоятлар бор). Бу ҳадис бу йўлдан ҳасан ғарибдир. Солиҳ ибн Абу Солиҳ — Суҳайл ибн Абу Солиҳнинг акасидир.
أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ، قَالَ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ، مَوْلَى عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ ذُكِرَتِ الأَعَاجِمُ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لأَنَا بِهِمْ أَوْ بِبَعْضِهِمْ أَوْثَقُ مِنِّي بِكُمْ أَوْ بِبَعْضِكُمْ " . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ . وَصَالِحُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ هَذَا يُقَالُ لَهُ صَالِحُ بْنُ مِهْرَانَ مَوْلَى عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Paygʻambar ﷺning huzurida ajamlar (arab boʻlmaganlar) eslandi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Men ularga yoki ularning baʼzilariga sizlardan yoki sizlarning baʼzilaringizdan koʻra ishonchliroqman», dedilar. Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat Abu Bakr ibn Ayyoshning hadisi orqaligina bilamiz. Bu Solih ibn Abu Solih — Amr ibn Huraysning mavlosi Solih ibn Mihron deb ham ataladi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Пайғамбар ﷺнинг ҳузурида ажамлар (араб бўлмаганлар) эсланди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Мен уларга ёки уларнинг баъзиларига сизлардан ёки сизларнинг баъзиларингиздан кўра ишончлироқман», дедилар. Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат Абу Бакр ибн Айёшнинг ҳадиси орқалигина биламиз. Бу Солиҳ ибн Абу Солиҳ — Амр ибн Ҳурайснинг мавлоси Солиҳ ибн Миҳрон деб ҳам аталади.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ثَوْرُ بْنُ زَيْدٍ الدِّيلِيُّ، عَنْ أَبِي الْغَيْثِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ أُنْزِلَتْ سُورَةُ الْجُمُعَةِ فَتَلاَهَا فَلَمَّا بَلَغَ : ﴿وآخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ﴾[Al-Juma 3] قَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ هَؤُلاَءِ الَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِنَا فَلَمْ يُكَلِّمْهُ . قَالَ وَسَلْمَانُ الْفَارِسِيُّ فِينَا . قَالَ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ عَلَى سَلْمَانَ فَقَالَ " وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ كَانَ الإِيمَانُ بِالثُّرَيَّا لَتَنَاوَلَهُ رِجَالٌ مِنْ هَؤُلاَءِ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَأَبُو الْغَيْثِ اسْمُهُ سَالِمٌ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُطِيعٍ مَدَنِيٌّ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Jumʼa surasi nozil boʻlgan paytda Rasulullohning ﷺ huzurida edik. U zot uni tilovat qildilar. {Va ulardan boshqalarga ham (yuborgan) zotdirki, ular hali (avvalgilarga) qoʻshilmaganlar} (Jumʼa surasi 3-oyat)ga yetganlarida, bir kishi u zotga: «Ey Allohning Rasuli, bizga hali qoʻshilmagan bu kimsalar kimlar?» dedi. U zot unga (darhol) javob bermadilar. (Rovi) aytdi: Salmon Forsiy ham oramizda edi. (Rovi) aytdi: Shunda Rasululloh ﷺ qoʻllarini Salmonning ustiga qoʻyib: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, agar iymon Surayyo (yulduzi)da boʻlsa ham, bu (forslar) ichidan kishilar unga yetib borardi», dedilar. Bu hadis hasandir, u bir necha yoʻldan Abu Hurayradan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilingan. Abu Gʻaysning ismi Solim boʻlib, Abdulloh ibn Mutiʼning mavlosi, madinalikdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Жумъа сураси нозил бўлган пайтда Расулуллоҳнинг ﷺ ҳузурида эдик. У зот уни тиловат қилдилар. {Ва улардан бошқаларга ҳам (юборган) зотдирки, улар ҳали (аввалгиларга) қўшилмаганлар} (Жумъа сураси 3-оят)га етганларида, бир киши у зотга: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизга ҳали қўшилмаган бу кимсалар кимлар?» деди. У зот унга (дарҳол) жавоб бермадилар. (Рови) айтди: Салмон Форсий ҳам орамизда эди. (Рови) айтди: Шунда Расулуллоҳ ﷺ қўлларини Салмоннинг устига қўйиб: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, агар иймон Сурайё (юлдузи)да бўлса ҳам, бу (форслар) ичидан кишилар унга етиб борарди», дедилар. Бу ҳадис ҳасандир, у бир неча йўлдан Абу Ҳурайрадан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилинган. Абу Ғайснинг исми Солим бўлиб, Абдуллоҳ ибн Мутиънинг мавлоси, мадиналикдир.