حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ حَلَفَ مِنْكُمْ فَقَالَ فِي حَلِفِهِ وَاللاَّتِ وَالْعُزَّى فَلْيَقُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَمَنْ قَالَ تَعَالَ أُقَامِرْكَ فَلْيَتَصَدَّقْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَأَبُو الْمُغِيرَةِ هُوَ الْخَوْلاَنِيُّ الْحِمْصِيُّ وَاسْمُهُ عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ الْحَجَّاجِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan kim qasam ichib, qasamida ‹Lot va Uzzoga qasam› desa, ‹La ilaha illalloh› desin. Kim ‹Kel, sen bilan qimor oʻynay› desa, sadaqa bersin», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ким қасам ичиб, қасамида ‹Лот ва Уззога қасам› деса, ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› десин. Ким ‹Кел, сен билан қимор ўйнай› деса, садақа берсин», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ سَيَّارٍ، عَنْ أَبِي أُمَامَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ اللَّهَ فَضَّلَنِي عَلَى الأَنْبِيَاءِ أَوْ قَالَ أُمَّتِي عَلَى الأُمَمِ وَأَحَلَّ لَنَا الْغَنَائِمَ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي ذَرٍّ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي أُمَامَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَسَيَّارٌ هَذَا يُقَالُ لَهُ سَيَّارٌ مَوْلَى بَنِي مُعَاوِيَةَ . وَرَوَى عَنْهُ سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَحِيرٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ: «Men (boshqa) paygʻambarlardan oltita (narsa) bilan ustun qilindim: menga jomeʼ-ul-kalim (qisqa soʻzda keng maʼno) berildi, qoʻrquv (solish) bilan nusrat berildim, gʻanimatlar menga halol qilindi, yer menga masjid va poklovchi qilindi, men butun xalqqa (paygʻambar etib) yuborildim va men bilan paygʻambarlar muhrlandi (yakunlandi)», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ: «Мен (бошқа) пайғамбарлардан олтита (нарса) билан устун қилиндим: менга жомеъ-ул-калим (қисқа сўзда кенг маъно) берилди, қўрқув (солиш) билан нусрат берилдим, ғаниматлар менга ҳалол қилинди, ер менга масжид ва покловчи қилинди, мен бутун халққа (пайғамбар этиб) юборилдим ва мен билан пайғамбарлар муҳрланди (якунланди)», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " فُضِّلْتُ عَلَى الأَنْبِيَاءِ بِسِتٍّ أُعْطِيتُ جَوَامِعَ الْكَلِمِ وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ وَأُحِلَّتْ لِيَ الْغَنَائِمُ وَجُعِلَتْ لِيَ الأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورًا وَأُرْسِلْتُ إِلَى الْخَلْقِ كَافَّةً وَخُتِمَ بِيَ النَّبِيُّونَ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ: «Men (boshqa) paygʻambarlardan oltita (narsa) bilan ustun qilindim: menga jomeʼ-ul-kalim (qisqa soʻzda keng maʼno) berildi, qoʻrquv (solish) bilan nusrat berildim, gʻanimatlar menga halol qilindi, yer menga masjid va poklovchi qilindi, men butun xalqqa (paygʻambar etib) yuborildim va men bilan paygʻambarlar muhrlandi (yakunlandi)», dedilar. Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ: «Мен (бошқа) пайғамбарлардан олтита (нарса) билан устун қилиндим: менга жомеъ-ул-калим (қисқа сўзда кенг маъно) берилди, қўрқув (солиш) билан нусрат берилдим, ғаниматлар менга ҳалол қилинди, ер менга масжид ва покловчи қилинди, мен бутун халққа (пайғамбар этиб) юборилдим ва мен билан пайғамбарлар муҳрланди (якунланди)», дедилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ بَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي بَعْثٍ فَقَالَ " إِنْ وَجَدْتُمْ فُلاَنًا وَفُلاَنًا لِرَجُلَيْنِ مِنْ قُرَيْشٍ فَأَحْرِقُوهُمَا بِالنَّارِ " . ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ أَرَدْنَا الْخُرُوجَ " إِنِّي كُنْتُ أَمَرْتُكُمْ أَنْ تَحْرِقُوا فُلاَنًا وَفُلاَنًا بِالنَّارِ وَإِنَّ النَّارَ لاَ يُعَذِّبُ بِهَا إِلاَّ اللَّهُ فَإِنْ وَجَدْتُمُوهُمَا فَاقْتُلُوهُمَا " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَحَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو الأَسْلَمِيِّ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ . وَقَدْ ذَكَرَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ بَيْنَ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ وَبَيْنَ أَبِي هُرَيْرَةَ رَجُلاً فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَرَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ رِوَايَةِ اللَّيْثِ وَحَدِيثُ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ أَشْبَهُ وَأَصَحُّ . قَالَ الْبُخَارِيُّ وَسُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ قَدْ سَمِعَ مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . قَالَ مُحَمَّدٌ وَحَدِيثُ حَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو فِي هَذَا الْبَابِ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni bir lashkar bilan joʻnatdilar va: «Agar falon va falonni topsangiz, — Qurayshdan boʻlgan ikki kishini nazarda tutib, — ularni olovda yondiringlar», dedilar. Soʻngra biz chiqmoqchi boʻlganimizda Rasululloh ﷺ: «Men sizlarga falon va falonni olovda yondirishni buyurgan edim, holbuki olov bilan faqat Alloh azoblaydi. Bas, agar ularni topsangiz, ularni oʻldiringlar», dedilar. Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisi hasan sahih hadisdir. Ilm ahli shunga amal qilganlar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни бир лашкар билан жўнатдилар ва: «Агар фалон ва фалонни топсангиз, — Қурайшдан бўлган икки кишини назарда тутиб, — уларни оловда ёндиринглар», дедилар. Сўнгра биз чиқмоқчи бўлганимизда Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизларга фалон ва фалонни оловда ёндиришни буюрган эдим, ҳолбуки олов билан фақат Аллоҳ азоблайди. Бас, агар уларни топсангиз, уларни ўлдиринглар», дедилар. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Илм аҳли шунга амал қилганлар.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَكْثَمَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ كَثِيرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ الْمَرْأَةَ لَتَأْخُذُ لِلْقَوْمِ " . يَعْنِي تُجِيرُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ . وَفِي الْبَابِ عَنْ أُمِّ هَانِئٍ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا فَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ . وَكَثِيرُ بْنُ زَيْدٍ قَدْ سَمِعَ مِنَ الْوَلِيدِ بْنِ رَبَاحٍ وَالْوَلِيدُ بْنُ رَبَاحٍ سَمِعَ مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَهُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ .
Ummu Honi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men qaynogʻalarimdan ikki kishiga omonlik berdim. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Sen kimga omonlik bergan boʻlsang, biz ham unga omonlik berdik›, dedilar». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Ilm ahli shunga amal qilib, ayolning omonlik berishini joiz sanaganlar. Bu Ahmad va Ishoqning soʻzidir; ular ayol va qulning omonlik berishini joiz deganlar. Umar ibn al-Xattobdan ham qulning omonlik berishini joiz sanagani rivoyat qilingan. Ali ibn Abu Tolib va Abdulloh ibn Amrdan Nabiy ﷺ: «Musulmonlarning zimmasi (omonligi) birdir, uni ularning eng quyisi ham bajara oladi (yaʼni omonligi eʼtiborga olinadi)», deganlari rivoyat qilingan. Abu Iso aytdi: Ilm ahli nazdida bu (hadis)ning maʼnosi shuki, musulmonlardan kim omonlik bersa, u barchasi uchun joizdir.Умму Ҳони (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен қайноғаларимдан икки кишига омонлик бердим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Сен кимга омонлик берган бўлсанг, биз ҳам унга омонлик бердик›, дедилар». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Илм аҳли шунга амал қилиб, аёлнинг омонлик беришини жоиз санаганлар. Бу Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир; улар аёл ва қулнинг омонлик беришини жоиз деганлар. Умар ибн ал-Хаттобдан ҳам қулнинг омонлик беришини жоиз санагани ривоят қилинган. Али ибн Абу Толиб ва Абдуллоҳ ибн Амрдан Набий ﷺ: «Мусулмонларнинг зиммаси (омонлиги) бирдир, уни уларнинг энг қуйиси ҳам бажара олади (яъни омонлиги эътиборга олинади)», деганлари ривоят қилинган. Абу Исо айтди: Илм аҳли наздида бу (ҳадис)нинг маъноси шуки, мусулмонлардан ким омонлик берса, у барчаси учун жоиздир.
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي مُرَّةَ، مَوْلَى عَقِيلِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَنْ أُمِّ هَانِئٍ، أَنَّهَا قَالَتْ أَجَرْتُ رَجُلَيْنِ مِنْ أَحْمَائِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قَدْ أَمَّنَّا مَنْ أَمَّنْتِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَجَازُوا أَمَانَ الْمَرْأَةِ وَهُوَ قَوْلُ أَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ أَجَازَا أَمَانَ الْمَرْأَةِ وَالْعَبْدِ . وَأَبُو مُرَّةَ مَوْلَى عَقِيلِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَيُقَالُ لَهُ أَيْضًا مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ وَاسْمُهُ يَزِيدُ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّهُ أَجَازَ أَمَانَ الْعَبْدِ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " ذِمَّةُ الْمُسْلِمِينَ وَاحِدَةٌ يَسْعَى بِهَا أَدْنَاهُمْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَمَعْنَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ مَنْ أَعْطَى الأَمَانَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ فَهُوَ جِائِزٌ عَلَى كُلِّهِمْ .
Ummu Honi (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Men qaynogʻalarimdan ikki kishiga omonlik berdim. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Sen kimga omonlik bergan boʻlsang, biz ham unga omonlik berdik›, dedilar». Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Ilm ahli shunga amal qilib, ayolning omonlik berishini joiz sanaganlar. Bu Ahmad va Ishoqning soʻzidir; ular ayol va qulning omonlik berishini joiz deganlar. Umar ibn al-Xattobdan ham qulning omonlik berishini joiz sanagani rivoyat qilingan. Ali ibn Abu Tolib va Abdulloh ibn Amrdan Nabiy ﷺ: «Musulmonlarning zimmasi (omonligi) birdir, uni ularning eng quyisi ham bajara oladi (yaʼni omonligi eʼtiborga olinadi)», deganlari rivoyat qilingan. Abu Iso aytdi: Ilm ahli nazdida bu (hadis)ning maʼnosi shuki, musulmonlardan kim omonlik bersa, u barchasi uchun joizdir.Умму Ҳони (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Мен қайноғаларимдан икки кишига омонлик бердим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Сен кимга омонлик берган бўлсанг, биз ҳам унга омонлик бердик›, дедилар». Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Илм аҳли шунга амал қилиб, аёлнинг омонлик беришини жоиз санаганлар. Бу Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир; улар аёл ва қулнинг омонлик беришини жоиз деганлар. Умар ибн ал-Хаттобдан ҳам қулнинг омонлик беришини жоиз санагани ривоят қилинган. Али ибн Абу Толиб ва Абдуллоҳ ибн Амрдан Набий ﷺ: «Мусулмонларнинг зиммаси (омонлиги) бирдир, уни уларнинг энг қуйиси ҳам бажара олади (яъни омонлиги эътиборга олинади)», деганлари ривоят қилинган. Абу Исо айтди: Илм аҳли наздида бу (ҳадис)нинг маъноси шуки, мусулмонлардан ким омонлик берса, у барчаси учун жоиздир.
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثَةٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ رَجُلٌ بَايَعَ إِمَامًا فَإِنْ أَعْطَاهُ وَفَى لَهُ وَإِنْ لَمْ يُعْطِهِ لَمْ يَفِ لَهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَى ذَلِكَ الْأَمْرُ بِلَا اخْتِلَافٍ.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch (toifa) odam borki, Alloh qiyomat kunida ular bilan gaplashmaydi, ularni poklamaydi va ular uchun alamli azob bordir: (jumladan) imomga (rahbarga) bayʼat qilgan, agar (imom) unga (dunyodan) bersa, (bayʼatiga) vafo qiladigan, agar bermasa, vafo qilmaydigan kishi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Ish shu (hukm) ustida, ixtilofsizdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч (тоифа) одам борки, Аллоҳ қиёмат кунида улар билан гаплашмайди, уларни покламайди ва улар учун аламли азоб бордир: (жумладан) имомга (раҳбарга) байъат қилган, агар (имом) унга (дунёдан) берса, (байъатига) вафо қиладиган, агар бермаса, вафо қилмайдиган киши», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Иш шу (ҳукм) устида, ихтилофсиздир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَبْدَءُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى بِالسَّلاَمِ وَإِذَا لَقِيتُمْ أَحَدَهُمْ فِي الطَّرِيقِ فَاضْطَرُّوهُمْ إِلَى أَضْيَقِهِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ وَأَبِي بَصْرَةَ الْغِفَارِيِّ صَاحِبِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَمَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ " لاَ تَبْدَءُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى " . قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِنَّمَا مَعْنَى الْكَرَاهِيَةِ لأَنَّهُ يَكُونُ تَعْظِيمًا لَهُ وَإِنَّمَا أُمِرَ الْمُسْلِمُونَ بِتَذْلِيلِهِمْ وَكَذَلِكَ إِذَا لَقِيَ أَحَدَهُمْ فِي الطَّرِيقِ فَلاَ يَتْرُكُ الطَّرِيقَ عَلَيْهِ لأَنَّ فِيهِ تَعْظِيمًا لَهُمْ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yahudiy va nasoroga (salomni) birinchi boʻlib bermanglar. Agar ulardan birini yoʻlda uchratsanglar, uni (yoʻlning) eng tor (chekka) joyiga siqib qoʻyinglar», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu hadisning «Yahudiy va nasoroga birinchi (salom) bermanglar» degan maʼnosi (haqida) baʼzi ilm ahli aytdiki: bu makruhlik maʼnosida, chunki (avval salom berish) ular uchun ulugʻlash boʻladi; musulmonlar esa ularni xorlashga buyurilgan. Shuningdek, agar (musulmon) ulardan birini yoʻlda uchratsa, yoʻlni unga boʻshatib bermasligi (kerak), chunki bunda ular uchun ulugʻlash bordir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Яҳудий ва насорога (саломни) биринчи бўлиб берманглар. Агар улардан бирини йўлда учратсанглар, уни (йўлнинг) энг тор (чекка) жойига сиқиб қўйинглар», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу ҳадиснинг «Яҳудий ва насорога биринчи (салом) берманглар» деган маъноси (ҳақида) баъзи илм аҳли айтдики: бу макруҳлик маъносида, чунки (аввал салом бериш) улар учун улуғлаш бўлади; мусулмонлар эса уларни хорлашга буюрилган. Шунингдек, агар (мусулмон) улардан бирини йўлда учратса, йўлни унга бўшатиб бермаслиги (керак), чунки бунда улар учун улуғлаш бордир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ جَاءَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَتْ مَنْ يَرِثُكَ قَالَ أَهْلِي وَوَلَدِي . قَالَتْ فَمَا لِي لاَ أَرِثُ أَبِي فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " لاَ نُورَثُ " . وَلَكِنِّي أَعُولُ مَنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُولُهُ وَأُنْفِقُ عَلَى مَنْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُنْفِقُ عَلَيْهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَطَلْحَةَ وَالزُّبَيْرِ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَسَعْدٍ وَعَائِشَةَ . وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ إِنَّمَا أَسْنَدَهُ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ . وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ لاَ أَعْلَمُ أَحَدًا رَوَاهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ إِلاَّ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ . وَرَوَى عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ نَحْوَ رِوَايَةِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Fotima Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning oldiga kelib: «Senga kim voris boʻladi?» dedi. U: «Ahlim va bolam», dedi. (Fotima): «Nega men otamga voris boʻlmas ekanman?» dedi. Shunda Abu Bakr: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Bizga voris boʻlinmaydi›, deganlarini eshitganman. Lekin Rasululloh ﷺ kimning taʼminotini koʻtargan boʻlsalar, men oʻshaning taʼminotini koʻtaraman va Rasululloh ﷺ kimga sarflagan boʻlsalar, men oʻshanga sarflayman», dedi. Abu Iso aytdi: Bu bobda Umar, Talha, Zubayr, Abdurrahmon ibn Avf, Saʼd va Oishadan ham (rivoyatlar) bor. Abu Hurayraning hadisi bu yoʻldan hasan gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Фотима Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг олдига келиб: «Сенга ким ворис бўлади?» деди. У: «Аҳлим ва болам», деди. (Фотима): «Нега мен отамга ворис бўлмас эканман?» деди. Шунда Абу Бакр: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Бизга ворис бўлинмайди›, деганларини эшитганман. Лекин Расулуллоҳ ﷺ кимнинг таъминотини кўтарган бўлсалар, мен ўшанинг таъминотини кўтараман ва Расулуллоҳ ﷺ кимга сарфлаган бўлсалар, мен ўшанга сарфлайман», деди. Абу Исо айтди: Бу бобда Умар, Талҳа, Зубайр, Абдурраҳмон ибн Авф, Саъд ва Оишадан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Ҳурайранинг ҳадиси бу йўлдан ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا بِذَلِكَ، عَلِيُّ بْنُ عِيسَى الْبَغْدَادِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ فَاطِمَةَ، جَاءَتْ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ رضى الله عنهما تَسْأَلُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالاَ سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنِّي لاَ أُورَثُ " . قَالَتْ وَاللَّهِ لاَ أُكَلِّمُكُمَا أَبَدًا . فَمَاتَتْ وَلاَ تُكَلِّمُهُمَا . قَالَ عَلِيُّ بْنُ عِيسَى مَعْنَى لاَ أُكَلِّمُكُمَا تَعْنِي فِي هَذَا الْمِيرَاثِ أَبَدًا أَنْتُمَا صَادِقَانِ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Fotima Abu Bakr va Umar (roziyallohu anhumo)ning oldiga kelib, Rasululloh ﷺdan qoladigan merosini soʻradi. Ular ikkisi: «Biz Rasululloh ﷺning: ‹Albatta, menga voris boʻlinmaydi›, deganlarini eshitganmiz», dedilar. (Fotima): «Allohga qasamki, men endi sizlar bilan hech qachon gaplashmayman», dedi. So u ikkisi bilan gaplashmagan holda vafot etdi. Ali ibn Iso aytdi: «Sizlar bilan gaplashmayman»ning maʼnosi — «bu meros toʻgʻrisida hech qachon gaplashmayman» degani, chunki sizlar ikkingiz rostgoʻysizlar. Bu hadis Abu Bakr Siddiq (roziyallohu anhu)dan Nabiy ﷺdan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Фотима Абу Бакр ва Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг олдига келиб, Расулуллоҳ ﷺдан қоладиган меросини сўради. Улар иккиси: «Биз Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Албатта, менга ворис бўлинмайди›, деганларини эшитганмиз», дедилар. (Фотима): «Аллоҳга қасамки, мен энди сизлар билан ҳеч қачон гаплашмайман», деди. Со у иккиси билан гаплашмаган ҳолда вафот этди. Али ибн Исо айтди: «Сизлар билан гаплашмайман»нинг маъноси — «бу мерос тўғрисида ҳеч қачон гаплашмайман» дегани, чунки сизлар иккингиз ростгўйсизлар. Бу ҳадис Абу Бакр Сиддиқ (розияллоҳу анҳу)дан Набий ﷺдан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا يَعْدِلُ الْجِهَادَ قَالَ " لاَ تَسْتَطِيعُونَهُ " . فَرَدُّوا عَلَيْهِ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا كُلُّ ذَلِكَ يَقُولُ " لاَ تَسْتَطِيعُونَهُ " . فَقَالَ فِي الثَّالِثَةِ " مَثَلُ الْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ مَثَلُ الْقَائِمِ الصَّائِمِ الَّذِي لاَ يَفْتُرُ مِنْ صَلاَةٍ وَلاَ صِيَامٍ حَتَّى يَرْجِعَ الْمُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنِ الشَّفَاءِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُبْشِيٍّ وَأَبِي مُوسَى وَأَبِي سَعِيدٍ وَأُمِّ مَالِكٍ الْبَهْزِيَّةِ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ey Allohning Rasuli, jihodga nima teng keladi?» — deyildi. U zot: «Sizlar unga qodir boʻla olmaysizlar», dedilar. Ular ikki yoki uch marta qaytarib soʻradilar, har gal u zot: «Sizlar unga qodir boʻla olmaysizlar», dedilar. Soʻng uchinchisida: «Alloh yoʻlidagi mujohidning misoli — Alloh yoʻlida jihod qilgan mujohid qaytib kelguniga qadar namoz va roʻzadan toʻxtamasdan, doimo (namozda) tik turuvchi, (kunduzi) roʻza tutuvchi kishining misolidir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Shifo, Abdulloh ibn Hubshiy, Abu Musa, Abu Said, Umm Molik al-Bahziyya va Anas ibn Molikdan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasan sahihdir. U Abu Hurayradan, Nabiy ﷺdan bir necha yoʻl bilan rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Эй Аллоҳнинг Расули, жиҳодга нима тенг келади?» — дейилди. У зот: «Сизлар унга қодир бўла олмайсизлар», дедилар. Улар икки ёки уч марта қайтариб сўрадилар, ҳар гал у зот: «Сизлар унга қодир бўла олмайсизлар», дедилар. Сўнг учинчисида: «Аллоҳ йўлидаги мужоҳиднинг мисоли — Аллоҳ йўлида жиҳод қилган мужоҳид қайтиб келгунига қадар намоз ва рўзадан тўхтамасдан, доимо (намозда) тик турувчи, (кундузи) рўза тутувчи кишининг мисолидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Шифо, Абдуллоҳ ибн Ҳубший, Абу Муса, Абу Саид, Умм Молик ал-Баҳзийя ва Анас ибн Моликдан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. У Абу Ҳурайрадан, Набий ﷺдан бир неча йўл билан ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ أَبِي الأَسْوَدِ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، وَسُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، أَنَّهُمَا حَدَّثَاهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنْ صَامَ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ زَحْزَحَهُ اللَّهُ عَنِ النَّارِ سَبْعِينَ خَرِيفًا " . أَحَدُهُمَا يَقُولُ سَبْعِينَ وَالآخَرُ يَقُولُ أَرْبَعِينَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَأَبُو الأَسْوَدِ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ نَوْفَلٍ الأَسَدِيُّ الْمَدَنِيُّ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَنَسٍ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَأَبِي أُمَامَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim Alloh yoʻlida bir kun roʻza tutsa, Alloh uni doʻzaxdan yetmish kuzlik (masofaga) uzoqlashtiradi», dedilar. (Rivoyat qiluvchilarning) biri «yetmish», ikkinchisi «qirq» deydi. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan gʻaribdir. Abul-Asvadning ismi — Muhammad ibn Abdurrahmon ibn Navfal al-Asadiy al-Madaniydir. Abu Iso aytdi: Bu bobda Abu Said, Anas, Uqba ibn Omir va Abu Umomadan ham (rivoyatlar) bor.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким Аллоҳ йўлида бир кун рўза тутса, Аллоҳ уни дўзахдан етмиш кузлик (масофага) узоқлаштиради», дедилар. (Ривоят қилувчиларнинг) бири «етмиш», иккинчиси «қирқ» дейди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ғарибдир. Абул-Асваднинг исми — Муҳаммад ибн Абдурраҳмон ибн Навфал ал-Асадий ал-Маданийдир. Абу Исо айтди: Бу бобда Абу Саид, Анас, Уқба ибн Омир ва Абу Умомадан ҳам (ривоятлар) бор.
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمَسْعُودِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عِيسَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يَلِجُ النَّارَ رَجُلٌ بَكَى مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ حَتَّى يَعُودَ اللَّبَنُ فِي الضَّرْعِ وَلاَ يَجْتَمِعُ غُبَارٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَدُخَانُ جَهَنَّمَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ مَوْلَى أَبِي طَلْحَةَ مَدَنِيٌّ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohdan qoʻrqib yigʻlagan kishi sut yelinga qaytmaguncha doʻzaxga kirmaydi. Alloh yoʻlidagi chang bilan jahannam tutuni (bir kishida) jamlanmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳдан қўрқиб йиғлаган киши сут елинга қайтмагунча дўзахга кирмайди. Аллоҳ йўлидаги чанг билан жаҳаннам тутуни (бир кишида) жамланмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْخَيْلُ مَعْقُودٌ فِي نَوَاصِيهَا الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ الْخَيْلُ لِثَلاَثَةٍ هِيَ لِرَجُلٍ أَجْرٌ وَهِيَ لِرَجُلٍ سِتْرٌ وَهِيَ عَلَى رَجُلٍ وِزْرٌ فَأَمَّا الَّذِي لَهُ أَجْرٌ فَالَّذِي يَتَّخِذُهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيُعِدُّهَا لَهُ هِيَ لَهُ أَجْرٌ لاَ يَغِيبُ فِي بُطُونِهَا شَيْءٌ إِلاَّ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ أَجْرًا " . وَفِي الْحَدِيثِ قِصَّةٌ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَى مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَ هَذَا .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Otlarning peshonalariga qiyomat kunigacha yaxshilik tugib qoʻyilgan. Ot uch (toifa) kishi uchundir: u bir kishi uchun ajr, bir kishi uchun (faqirlikdan) toʻsiq, yana bir kishi uchun esa gunohdir. Ajr boʻladiganiga kelsak, u — otni Alloh yoʻlida tutib, uni shu maqsadda tayyorlaydigan kishidir. Bunday otning qorniga kirgan har bir narsa uchun Alloh unga ajr yozadi», dedilar. Hadisda (uzun) qissa bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Отларнинг пешоналарига қиёмат кунигача яхшилик тугиб қўйилган. От уч (тоифа) киши учундир: у бир киши учун ажр, бир киши учун (фақирликдан) тўсиқ, яна бир киши учун эса гуноҳдир. Ажр бўладиганига келсак, у — отни Аллоҳ йўлида тутиб, уни шу мақсадда тайёрлайдиган кишидир. Бундай отнинг қорнига кирган ҳар бир нарса учун Аллоҳ унга ажр ёзади», дедилар. Ҳадисда (узун) қисса бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَامِرٍ الْعُقَيْلِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " عُرِضَ عَلَىَّ أَوَّلُ ثَلاَثَةٍ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ شَهِيدٌ وَعَفِيفٌ مُتَعَفِّفٌ وَعَبْدٌ أَحْسَنَ عِبَادَةَ اللَّهِ وَنَصَحَ لِمَوَالِيهِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga jannatga birinchi kiradigan uch kishi koʻrsatildi: shahid, iffatli boʻlib (tilanchilikdan) saqlangan kishi va Allohga ibodatni chiroyli ado etib, xojalariga nasihatgoʻy boʻlgan qul», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга жаннатга биринчи кирадиган уч киши кўрсатилди: шаҳид, иффатли бўлиб (тиланчиликдан) сақланган киши ва Аллоҳга ибодатни чиройли адо этиб, хожаларига насиҳатгўй бўлган қул», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالْحَجَّاجُ عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " غَدْوَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ رَوْحَةٌ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ . وَأَبُو حَازِمٍ الَّذِي رَوَى عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ هُوَ أَبُو حَازِمٍ الزَّاهِدُ وَهُوَ مَدَنِيٌّ وَاسْمُهُ سَلَمَةُ بْنُ دِينَارٍ . وَأَبُو حَازِمٍ هَذَا الَّذِي رَوَى عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ هُوَ أَبُو حَازِمٍ الأَشْجَعِيُّ الْكُوفِيُّ وَاسْمُهُ سَلْمَانُ وَهُوَ مَوْلَى عَزَّةَ الأَشْجَعِيَّةِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Alloh yoʻlida ertalab yoki kechqurun (bir bor) chiqish dunyo va undagi narsalardan yaxshiroqdir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Sahl ibn Saʼddan rivoyat qilgan Abu Hozim — Abu Hozim az-Zohiddir, u madinalik boʻlib, ismi Salama ibn Dinordir. Abu Hurayradan rivoyat qilgan ushbu Abu Hozim esa Abu Hozim al-Ashjaʼiy al-Kufiy boʻlib, ismi Salmondir, u Azza al-Ashjaʼiyaning ozod qilingan qulidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Аллоҳ йўлида эрталаб ёки кечқурун (бир бор) чиқиш дунё ва ундаги нарсалардан яхшироқдир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Саҳл ибн Саъддан ривоят қилган Абу Ҳозим — Абу Ҳозим аз-Зоҳиддир, у мадиналик бўлиб, исми Салама ибн Динордир. Абу Ҳурайрадан ривоят қилган ушбу Абу Ҳозим эса Абу Ҳозим ал-Ашжаъий ал-Куфий бўлиб, исми Салмондир, у Азза ал-Ашжаъиянинг озод қилинган қулидир.
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ أَسْبَاطِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقُرَشِيُّ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذُبَابٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ مَرَّ رَجُلٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشِعْبٍ فِيهِ عُيَيْنَةٌ مِنْ مَاءٍ عَذْبَةٌ فَأَعْجَبَتْهُ لِطِيبِهَا فَقَالَ لَوِ اعْتَزَلْتُ النَّاسَ فَأَقَمْتُ فِي هَذَا الشِّعْبِ وَلَنْ أَفْعَلَ حَتَّى أَسْتَأْذِنَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَذَكَرَ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " لاَ تَفْعَلْ فَإِنَّ مَقَامَ أَحَدِكُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَفْضَلُ مِنْ صَلاَتِهِ فِي بَيْتِهِ سَبْعِينَ عَامًا أَلاَ تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَيُدْخِلَكُمُ الْجَنَّةَ اغْزُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ قَاتَلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فُوَاقَ نَاقَةٍ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning sahobalaridan bir kishi ichida chuchuk suvli kichik buloq boʻlgan bir soylikdan oʻtdi va suvning shirinligi unga maʼqul kelib: «Agar odamlardan chetlanib, shu soylikda turib qolsam (qani edi). Lekin Rasululloh ﷺdan izn soʻramagunimcha bunday qilmayman», dedi. Soʻng buni Rasululloh ﷺga aytdi. Shunda u zot: «Bunday qilma! Chunki sizlardan biringizning Alloh yoʻlida turishi uyida yetmish yil namoz oʻqishidan afzaldir. Alloh sizlarni magʻfirat qilib, jannatga kiritishini istamaysizlarmi?! Alloh yoʻlida jang qilinglar! Kim Alloh yoʻlida tuya sogʻib boʻlguncha (qisqa fursat) jang qilsa, unga jannat vojib boʻladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бир киши ичида чучук сувли кичик булоқ бўлган бир сойликдан ўтди ва сувнинг ширинлиги унга маъқул келиб: «Агар одамлардан четланиб, шу сойликда туриб қолсам (қани эди). Лекин Расулуллоҳ ﷺдан изн сўрамагунимча бундай қилмайман», деди. Сўнг буни Расулуллоҳ ﷺга айтди. Шунда у зот: «Бундай қилма! Чунки сизлардан бирингизнинг Аллоҳ йўлида туриши уйида етмиш йил намоз ўқишидан афзалдир. Аллоҳ сизларни мағфират қилиб, жаннатга киритишини истамайсизларми?! Аллоҳ йўлида жанг қилинглар! Ким Аллоҳ йўлида туя соғиб бўлгунча (қисқа фурсат) жанг қилса, унга жаннат вожиб бўлади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ثَلاَثَةٌ حَقٌّ عَلَى اللَّهِ عَوْنُهُمُ الْمُجَاهِدُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالْمُكَاتَبُ الَّذِي يُرِيدُ الأَدَاءَ وَالنَّاكِحُ الَّذِي يُرِيدُ الْعَفَافَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch (toifa kishi)ga yordam berish Allohning zimmasidagi haqdir: Alloh yoʻlidagi mujohid, (toʻlovni) ado etishni istagan mukotab (ozodlik shartnomasini tuzgan qul) va iffatni istab uylanuvchi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч (тоифа киши)га ёрдам бериш Аллоҳнинг зиммасидаги ҳақдир: Аллоҳ йўлидаги мужоҳид, (тўловни) адо этишни истаган мукотаб (озодлик шартномасини тузган қул) ва иффатни истаб уйланувчи», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لاَ يُكْلَمُ أَحَدٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَنْ يُكْلَمُ فِي سَبِيلِهِ إِلاَّ جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ اللَّوْنُ لَوْنُ الدَّمِ وَالرِّيحُ رِيحُ الْمِسْكِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh yoʻlida jarohatlangan har bir kishi — Alloh Oʻz yoʻlida kim jarohatlanganini yaxshi biluvchidir — qiyomat kuni kelganida, (jarohatining) rangi qon rangida, hidi esa miskning hidida boʻladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu (hadis) Abu Hurayradan Paygʻambar ﷺdan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ йўлида жароҳатланган ҳар бир киши — Аллоҳ Ўз йўлида ким жароҳатланганини яхши билувчидир — қиёмат куни келганида, (жароҳатининг) ранги қон рангида, ҳиди эса мискнинг ҳидида бўлади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу (ҳадис) Абу Ҳурайрадан Пайғамбар ﷺдан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىُّ الأَعْمَالِ أَفْضَلُ أَوْ أَىُّ الأَعْمَالِ خَيْرٌ قَالَ " إِيمَانٌ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ " . قِيلَ ثُمَّ أَىُّ شَيْءٍ قَالَ " الْجِهَادُ سَنَامُ الْعَمَلِ " . قِيلَ ثُمَّ أَىُّ شَيْءٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " ثُمَّ حَجٌّ مَبْرُورٌ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan: «Qaysi amal afzal?» yoki «Qaysi amal yaxshiroq?» deb soʻraldi. U zot: «Alloh va Uning Rasuliga iymon keltirish», dedilar. «Soʻng nima?» deyildi. U zot: «Jihod — amalning choʻqqisidir», dedilar. «Soʻng nima, ey Rasululloh?» deyildi. U zot: «Soʻng — maqbul haj», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu (hadis) Abu Hurayradan Paygʻambar ﷺdan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан: «Қайси амал афзал?» ёки «Қайси амал яхшироқ?» деб сўралди. У зот: «Аллоҳ ва Унинг Расулига иймон келтириш», дедилар. «Сўнг нима?» дейилди. У зот: «Жиҳод — амалнинг чўққисидир», дедилар. «Сўнг нима, эй Расулуллоҳ?» дейилди. У зот: «Сўнг — мақбул ҳаж», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу (ҳадис) Абу Ҳурайрадан Пайғамбар ﷺдан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ لَقِيَ اللَّهَ بِغَيْرِ أَثَرٍ مِنْ جِهَادٍ لَقِيَ اللَّهَ وَفِيهِ ثُلْمَةٌ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَافِعٍ . وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ رَافِعٍ قَدْ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَصْحَابِ الْحَدِيثِ . قَالَ وَسَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ هُوَ ثِقَةٌ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . وَحَدِيثُ سَلْمَانَ إِسْنَادُهُ لَيْسَ بِمُتَّصِلٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ لَمْ يُدْرِكْ سَلْمَانَ الْفَارِسِيَّ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ السِّمْطِ عَنْ سَلْمَانَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga jihoddan biror asar (nishon)siz roʻbaroʻ kelsa, Allohga (diniy) nuqson bilan roʻbaroʻ keladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis al-Valid ibn Muslimning Ismoil ibn Rofiʼdan (qilgan) rivoyati boʻyicha gʻaribdir. Ismoil ibn Rofiʼni hadis ahlidan baʼzilari zaif sanagan. (Abu Iso) dedi: Men Muhammad (al-Buxoriy)ning: «U ishonchli, hadisi oʻrtacha (muqorib)dir», deganini eshitdim. Bu hadis Abu Hurayradan, Paygʻambar ﷺdan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan. Salmonning hadisiga kelsak, uning isnodi uzluksiz emas; Muhammad ibn al-Munkadir Salmon al-Forisiyga yetishmagan. Bu hadis Ayyub ibn Musodan, u Makhuldan, u Shurahbil ibn as-Simtdan, u Salmondan, u Paygʻambar ﷺdan shunga oʻxshash (maʼnoda) ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга жиҳоддан бирор асар (нишон)сиз рўбарў келса, Аллоҳга (диний) нуқсон билан рўбарў келади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ал-Валид ибн Муслимнинг Исмоил ибн Рофиъдан (қилган) ривояти бўйича ғарибдир. Исмоил ибн Рофиъни ҳадис аҳлидан баъзилари заиф санаган. (Абу Исо) деди: Мен Муҳаммад (ал-Бухорий)нинг: «У ишончли, ҳадиси ўртача (муқориб)дир», деганини эшитдим. Бу ҳадис Абу Ҳурайрадан, Пайғамбар ﷺдан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган. Салмоннинг ҳадисига келсак, унинг исноди узлуксиз эмас; Муҳаммад ибн ал-Мункадир Салмон ал-Форисийга етишмаган. Бу ҳадис Айюб ибн Мусодан, у Макҳулдан, у Шураҳбил ибн ас-Симтдан, у Салмондан, у Пайғамбар ﷺдан шунга ўхшаш (маънода) ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ نَصْرٍ النَّيْسَابُورِيُّ، وَغَيْرُ، وَاحِدٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلاَنَ، عَنِ الْقَعْقَاعِ بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا يَجِدُ الشَّهِيدُ مِنْ مَسِّ الْقَتْلِ إِلاَّ كَمَا يَجِدُ أَحَدُكُمْ مِنْ مَسِّ الْقَرْصَةِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shahid oʻldirilish (ogʻrigʻi)dan, sizlardan biringiz chimchilash ogʻrigʻini sezgani qadargina sezadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шаҳид ўлдирилиш (оғриғи)дан, сизлардан бирингиз чимчилаш оғриғини сезгани қадаргина сезади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي سَلْمُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ النَّخَعِيُّ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَرِهَ الشِّكَالَ مِنَ الْخَيْلِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ الْخَثْعَمِيِّ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ . وَأَبُو زُرْعَةَ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ اسْمُهُ هَرِمٌ . حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ قَالَ قَالَ لِي إِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ إِذَا حَدَّثْتَنِي فَحَدِّثْنِي عَنْ أَبِي زُرْعَةَ فَإِنَّهُ حَدَّثَنِي مَرَّةً بِحَدِيثٍ ثُمَّ سَأَلْتُهُ بَعْدَ ذَلِكَ بِسِنِينَ فَمَا أَخْرَمَ مِنْهُ حَرْفًا .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ otlardagi shikolni (oldingi bir oyogʻi va keyingi qarama-qarshi oyogʻi oqligini) yoqtirmas edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ отлардаги шиколни (олдинги бир оёғи ва кейинги қарама-қарши оёғи оқлигини) ёқтирмас эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ نَافِعِ بْنِ أَبِي نَافِعٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ سَبَقَ إِلاَّ فِي نَصْلٍ أَوْ خُفٍّ أَوْ حَافِرٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Faqat oʻq otishda, tuya (poygasi)da yoki ot (poygasi)da garovli musobaqa boʻladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Фақат ўқ отишда, туя (пойгаси)да ёки от (пойгаси)да гаровли мусобақа бўлади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ تَصْحَبُ الْمَلاَئِكَةُ رُفْقَةً فِيهَا كَلْبٌ وَلاَ جَرَسٌ " . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ichida it yoki qoʻngʻiroq boʻlgan jamoaga farishtalar hamroh boʻlmaydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Umar, Oisha, Umm Habiba va Umm Salamadan ham (rivoyatlar) bor. Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ичида ит ёки қўнғироқ бўлган жамоага фаришталар ҳамроҳ бўлмайди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Умар, Оиша, Умм Ҳабиба ва Умм Саламадан ҳам (ривоятлар) бор. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " غَيِّرُوا الشَّيْبَ وَلاَ تَشَبَّهُوا بِالْيَهُودِ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ الزُّبَيْرِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَجَابِرٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَأَنَسٍ وَأَبِي رِمْثَةَ وَالْجَهْدَمَةِ وَأَبِي الطُّفَيْلِ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَأَبِي جُحَيْفَةَ وَابْنِ عُمَرَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oqargan sochni oʻzgartiringlar va yahudiylarga oʻxshamanglar», dedilar. Bu bobda Zubayr, Ibn Abbos, Jobir, Abu Zarr, Anas, Abu Rimsa, Jahdama, Abu Tufayl, Jobir ibn Samura, Abu Juhayfa va Ibn Umardan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abu Hurayraning hadisi hasan sahih hadisdir va u Abu Hurayradan Nabiy ﷺdan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Оқарган сочни ўзгартиринглар ва яҳудийларга ўхшаманглар», дедилар. Бу бобда Зубайр, Ибн Аббос, Жобир, Абу Зарр, Анас, Абу Римса, Жаҳдама, Абу Туфайл, Жобир ибн Самура, Абу Жуҳайфа ва Ибн Умардан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абу Ҳурайранинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир ва у Абу Ҳурайрадан Набий ﷺдан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الإِسْكَنْدَرَانِيُّ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ لُبْسَتَيْنِ الصَّمَّاءِ وَأَنْ يَحْتَبِيَ الرَّجُلُ بِثَوْبِهِ لَيْسَ عَلَى فَرْجِهِ مِنْهُ شَيْءٌ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَعَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ وَأَبِي أُمَامَةَ . وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ikki xil kiyinishdan — sammo (kiyinish)dan va kishining avratini yopmagan holda bir matoga oʻralib oʻtirishidan (ihtibo) qaytardilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Ali, Ibn Umar, Oisha, Abu Said, Jobir va Abu Umomadan ham (rivoyat) bor. Abu Hurayraning hadisi bu yoʻldan hasan sahih gʻaribdir va bu Abu Hurayradan Nabiy ﷺdan boshqa yoʻllar bilan ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ икки хил кийинишдан — саммо (кийиниш)дан ва кишининг авратини ёпмаган ҳолда бир матога ўралиб ўтиришидан (иҳтибо) қайтардилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Али, Ибн Умар, Оиша, Абу Саид, Жобир ва Абу Умомадан ҳам (ривоят) бор. Абу Ҳурайранинг ҳадиси бу йўлдан ҳасан саҳиҳ ғарибдир ва бу Абу Ҳурайрадан Набий ﷺдан бошқа йўллар билан ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا لَبِسَ قَمِيصًا بَدَأَ بِمَيَامِنِهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ شُعْبَةَ بِهَذَا الإِسْنَادِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ مَوْقُوفًا وَلاَ نَعْلَمُ أَحَدًا رَفَعَهُ غَيْرَ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ koʻylak kiyganlarida oʻng tomonlaridan boshlardilar. Abu Iso aytdi: Bu hadisni bir nechalari Shuʼbadan, shu isnod bilan Abu Hurayradan mavquf (Sahobiyga toʻxtagan) holda rivoyat qilganlar va biz Abdussamad ibn Abdulvorisdan boshqa hech kim uni (Nabiyga) marfuʼ qilganini bilmaymiz.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кўйлак кийганларида ўнг томонларидан бошлардилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадисни бир нечалари Шуъбадан, шу иснод билан Абу Ҳурайрадан мавқуф (Саҳобийга тўхтаган) ҳолда ривоят қилганлар ва биз Абдуссамад ибн Абдулворисдан бошқа ҳеч ким уни (Набийга) марфуъ қилганини билмаймиз.
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، ح وَحَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا مَعْنٌ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ يَمْشِي أَحَدُكُمْ فِي نَعْلٍ وَاحِدَةٍ لِيُنْعِلْهُمَا جَمِيعًا أَوْ لِيُحْفِهِمَا جَمِيعًا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz bitta kovushda yurmasin. Ikkalasini ham kiysin yoki ikkalasini ham yechib qoʻysin», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. (Yana) aytdi: Bu bobda Jobirdan ham (rivoyat) bor.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз битта ковушда юрмасин. Иккаласини ҳам кийсин ёки иккаласини ҳам ечиб қўйсин», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. (Яна) айтди: Бу бобда Жобирдан ҳам (ривоят) бор.
حَدَّثَنَا أَزْهَرُ بْنُ مَرْوَانَ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ نَبْهَانَ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ يَنْتَعِلَ الرَّجُلُ وَهُوَ قَائِمٌ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ . وَرَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو الرَّقِّيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ وَكِلاَ الْحَدِيثَيْنِ لاَ يَصِحُّ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ . وَالْحَارِثُ بْنُ نَبْهَانَ لَيْسَ عِنْدَهُمْ بِالْحَافِظِ وَلاَ نَعْرِفُ لِحَدِيثِ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ أَصْلاً .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kishi tik turgan holda kovush kiyishidan qaytardilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir. Ubaydulloh ibn Amr ar-Raqqiy bu hadisni Maʼmardan, u Qatodadan, u Anasdan (sanad bilan) rivoyat qilgan. Bu ikkala hadis ham hadis ahli nazdida sahih emas. Horis ibn Nabhon ularning nazdida hofiz (sanaladigan kishi) emas. Qatodaning Anasdan (qilgan) rivoyatiga biz hech qanday asl topmadik.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ киши тик турган ҳолда ковуш кийишидан қайтардилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир. Убайдуллоҳ ибн Амр ар-Раққий бу ҳадисни Маъмардан, у Қатодадан, у Анасдан (санад билан) ривоят қилган. Бу иккала ҳадис ҳам ҳадис аҳли наздида саҳиҳ эмас. Ҳорис ибн Набҳон уларнинг наздида ҳофиз (саналадиган киши) эмас. Қатоданинг Анасдан (қилган) ривоятига биз ҳеч қандай асл топмадик.
حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا مَعْنٌ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، ح وَحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا انْتَعَلَ أَحَدُكُمْ فَلْيَبْدَأْ بِالْيَمِينِ وَإِذَا نَزَعَ فَلْيَبْدَأْ بِالشِّمَالِ فَلْتَكُنِ الْيُمْنَى أَوَّلَهُمَا تُنْعَلُ وَآخِرَهُمَا تُنْزَعُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz kovush kiyganda oʻng (oyoq)dan boshlasin, yechganda esa chap (oyoq)dan boshlasin. Shunday qilib oʻng (oyoq) avval kiyiladigani, oxirida yechiladigani boʻlsin», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз ковуш кийганда ўнг (оёқ)дан бошласин, ечганда эса чап (оёқ)дан бошласин. Шундай қилиб ўнг (оёқ) аввал кийиладигани, охирида ечиладигани бўлсин», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ الْجُعْفِيُّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَرَّمَ يَوْمَ خَيْبَرَ كُلَّ ذِي نَابٍ مِنَ السِّبَاعِ وَالْمُجَثَّمَةَ وَالْحِمَارَ الإِنْسِيَّ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَجَابِرٍ وَالْبَرَاءِ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَنَسٍ وَالْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ وَأَبِي ثَعْلَبَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَأَبِي سَعِيدٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَرَوَى عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَغَيْرُهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو هَذَا الْحَدِيثَ وَإِنَّمَا ذَكَرُوا حَرْفًا وَاحِدًا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنَ السِّبَاعِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Xaybar kunida har bir tishli (yirtqich) darranda, mujassama (bogʻlab qoʻyib otib oʻldirilgan hayvon) va uy eshagini (yeyishni) harom qildilar. (Rovi) aytdi: Bu bobda Ali, Jobir, Baro, Ibn Abu Avfo, Anas, Irbod ibn Soriya, Abu Saʼlaba, Ibn Umar va Abu Saiddan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Abdulaziz ibn Muhammad va boshqalar bu hadisni Muhammad ibn Amrdan rivoyat qilib, faqat bitta jumlani zikr qilganlar: «Rasululloh ﷺ har bir tishli yirtqich darrandani (yeyishdan) qaytardilar».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Хайбар кунида ҳар бир тишли (йиртқич) дарранда, мужассама (боғлаб қўйиб отиб ўлдирилган ҳайвон) ва уй эшагини (ейишни) ҳаром қилдилар. (Рови) айтди: Бу бобда Али, Жобир, Баро, Ибн Абу Авфо, Анас, Ирбод ибн Сория, Абу Саълаба, Ибн Умар ва Абу Саиддан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абдулазиз ибн Муҳаммад ва бошқалар бу ҳадисни Муҳаммад ибн Амрдан ривоят қилиб, фақат битта жумлани зикр қилганлар: «Расулуллоҳ ﷺ ҳар бир тишли йиртқич даррандани (ейишдан) қайтардилар».
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُخْتَارِ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ فَلْيَلْعَقْ أَصَابِعَهُ فَإِنَّهُ لاَ يَدْرِي فِي أَيَّتِهِنَّ الْبَرَكَةُ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ جَابِرٍ . وَكَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَأَنَسٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ سُهَيْلٍ . وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ هَذَا حَدِيثُ عَبْدِ الْعَزِيزِ مِنَ الْمُخْتَلِفِ لاَ يُعْرَفُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biror kishi (taom) yesa, barmoqlarini yalasin, chunki u baraka qay birida ekanini bilmaydi», dedilar. (Rovi) aytdi: Bu bobda Jobir, Kaʼb ibn Molik va Anasdan ham (rivoyatlar) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻldan — Suhaylning rivoyati orqaligina bilamiz. Men Muhammaddan bu hadis haqida soʻradim, u: ‹Bu — Abdulazizning muxtalif (turlicha) rivoyatlaridandir, u faqat uning rivoyati orqaligina maʼlum›, dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирор киши (таом) еса, бармоқларини яласин, чунки у барака қай бирида эканини билмайди», дедилар. (Рови) айтди: Бу бобда Жобир, Каъб ибн Молик ва Анасдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат шу йўлдан — Суҳайлнинг ривояти орқалигина биламиз. Мен Муҳаммаддан бу ҳадис ҳақида сўрадим, у: ‹Бу — Абдулазизнинг мухталиф (турлича) ривоятларидандир, у фақат унинг ривояти орқалигина маълум›, деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُوسَى الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا مَعْنٌ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ضَافَهُ ضَيْفٌ كَافِرٌ فَأَمَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشَاةٍ فَحُلِبَتْ فَشَرِبَ ثُمَّ أُخْرَى فَشَرِبَهُ ثُمَّ أُخْرَى فَشَرِبَهُ حَتَّى شَرِبَ حِلاَبَ سَبْعِ شِيَاهٍ ثُمَّ أَصْبَحَ مِنَ الْغَدِ فَأَسْلَمَ فَأَمَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِشَاةٍ فَحُلِبَتْ فَشَرِبَ حِلاَبَهَا ثُمَّ أَمَرَ لَهُ بِأُخْرَى فَلَمْ يَسْتَتِمَّهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْمُؤْمِنُ يَشْرَبُ فِي مِعًى وَاحِدٍ وَالْكَافِرُ يَشْرَبُ فِي سَبْعَةِ أَمْعَاءٍ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ سُهَيْلٍ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺga kofir bir mehmon keldi. Rasululloh ﷺ uning uchun bir qoʻyni (sogʻishni) buyurdilar, u sogʻildi va (mehmon uning sutini) ichdi; soʻng boshqasi (sogʻildi), uni ham ichdi; soʻng yana boshqasi, uni ham ichdi — toki yetti qoʻyning sutini ichdi. Soʻng ertasi tongda musulmon boʻldi. Rasululloh ﷺ uning uchun bir qoʻyni buyurdilar, u sogʻildi va (mehmon) uning sutini ichdi; soʻng u zot yana boshqasini buyurdilar, biroq u uni tugatolmadi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Moʻmin bitta ichak bilan ichadi, kofir esa yetti ichak bilan ichadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis Suhaylning rivoyati sifatida hasan sahih gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺга кофир бир меҳмон келди. Расулуллоҳ ﷺ унинг учун бир қўйни (соғишни) буюрдилар, у соғилди ва (меҳмон унинг сутини) ичди; сўнг бошқаси (соғилди), уни ҳам ичди; сўнг яна бошқаси, уни ҳам ичди — токи етти қўйнинг сутини ичди. Сўнг эртаси тонгда мусулмон бўлди. Расулуллоҳ ﷺ унинг учун бир қўйни буюрдилар, у соғилди ва (меҳмон) унинг сутини ичди; сўнг у зот яна бошқасини буюрдилар, бироқ у уни тугатолмади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин битта ичак билан ичади, кофир эса етти ичак билан ичади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Суҳайлнинг ривояти сифатида ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki kishining taomi uch kishiga kifoya qiladi, uch kishining taomi toʻrt kishiga kifoya qiladi», dedilar. (Roviy) aytdi: Bu bobda Jobir va Ibn Umar (roziyallohu anhum)dan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки кишининг таоми уч кишига кифоя қилади, уч кишининг таоми тўрт кишига кифоя қилади», дедилар. (Ровий) айтди: Бу бобда Жобир ва Ибн Умар (розияллоҳу анҳум)дан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا وَاصِلُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ أَبِي حَيَّانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أُتِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِلَحْمٍ فَرُفِعَ إِلَيْهِ الذِّرَاعُ وَكَانَتْ تُعْجِبُهُ فَنَهَسَ مِنْهَا . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ وَأَبِي عُبَيْدَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَأَبُو حَيَّانَ اسْمُهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدِ بْنِ حَيَّانَ وَأَبُو زُرْعَةَ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ اسْمُهُ هَرِمٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga goʻsht keltirildi va u zotga (old) oyoq (yelka) goʻshti uzatildi — bu goʻsht u zotga yoqardi — bas, u zot undan tishlab yedilar. U (rivoyatchi): Bu bobda Ibn Masʼud, Oisha, Abdulloh ibn Jaʼfar va Abu Ubaydadan ham (rivoyatlar) bor, dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Abu Hayyonning ismi Yahyo ibn Saʼid ibn Hayyon at-Taymiydir, Abu Zurʼa ibn Amr ibn Jarirning ismi esa Harimdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга гўшт келтирилди ва у зотга (олд) оёқ (елка) гўшти узатилди — бу гўшт у зотга ёқарди — бас, у зот ундан тишлаб едилар. У (ривоятчи): Бу бобда Ибн Масъуд, Оиша, Абдуллоҳ ибн Жаъфар ва Абу Убайдадан ҳам (ривоятлар) бор, деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Абу Ҳайённинг исми Яҳё ибн Саъид ибн Ҳайён ат-Таймийдир, Абу Зуръа ибн Амр ибн Жарирнинг исми эса Ҳаримдир.
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، يُخْبِرُهُمْ ذَاكَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا كَفَى أَحَدَكُمْ خَادِمُهُ طَعَامَهُ حَرَّهُ وَدُخَانَهُ فَلْيَأْخُذْ بِيَدِهِ فَلْيُقْعِدْهُ مَعَهُ فَإِنْ أَبَى فَلْيَأْخُذْ لُقْمَةً فَلْيُطْعِمْهَا إِيَّاهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَأَبُو خَالِدٍ وَالِدُ إِسْمَاعِيلَ اسْمُهُ سَعْدٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan xabar berib rivoyat qiladiki, u zot: «Qachonki biringizning xizmatkori uning taomini — uning issigʻi va tutunini (koʻtarib) unga yetkazsa (tayyorlab bersa), qoʻlidan ushlab, uni oʻzi bilan (dasturxonga) oʻtqazsin. Agar (u) koʻnmasa, bir luqma olib, unga yedirsin», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Ismoilning otasi Abu Xolidning ismi Saʼddir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан хабар бериб ривоят қиладики, у зот: «Қачонки бирингизнинг хизматкори унинг таомини — унинг иссиғи ва тутунини (кўтариб) унга етказса (тайёрлаб берса), қўлидан ушлаб, уни ўзи билан (дастурхонга) ўтқазсин. Агар (у) кўнмаса, бир луқма олиб, унга едирсин», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Исмоилнинг отаси Абу Холиднинг исми Саъддир.
حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ حَمَّادٍ الْمَعْنِيُّ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْجُمَحِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَفْشُوا السَّلاَمَ وَأَطْعِمُوا الطَّعَامَ وَاضْرِبُوا الْهَامَ تُورَثُوا الْجِنَانَ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلاَمٍ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَائِشٍ وَشُرَيْحِ بْنِ هَانِئٍ عَنْ أَبِيهِ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ زِيَادٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Salomni (keng) yoyinglar, taom yediringlar va (dushmanlarning) boshlariga uringlar — jannatlarga voris boʻlasizlar», dedilar. U dedi: Bu bobda Abdulloh ibn Amr, Ibn Umar, Anas, Abdulloh ibn Salom, Abdurrahmon ibn Oish va Shurayh ibn Honiʼdan, u otasidan (rivoyat qilingan hadislar) ham bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis Ibn Ziyodning Abu Hurayradan qilgan rivoyati sifatida hasan sahih gʻaribdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Саломни (кенг) ёйинглар, таом едиринглар ва (душманларнинг) бошларига уринглар — жаннатларга ворис бўласизлар», дедилар. У деди: Бу бобда Абдуллоҳ ибн Амр, Ибн Умар, Анас, Абдуллоҳ ибн Салом, Абдурраҳмон ибн Оиш ва Шурайҳ ибн Ҳониъдан, у отасидан (ривоят қилинган ҳадислар) ҳам бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис Ибн Зиёднинг Абу Ҳурайрадан қилган ривояти сифатида ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ الْوَلِيدِ الْمَدَنِيُّ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنِ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الشَّيْطَانَ حَسَّاسٌ لَحَّاسٌ فَاحْذَرُوهُ عَلَى أَنْفُسِكُمْ مَنْ بَاتَ وَفِي يَدِهِ رِيحُ غَمَرٍ فَأَصَابَهُ شَيْءٌ فَلاَ يَلُومَنَّ إِلاَّ نَفْسَهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَقَدْ رُوِيَ مِنْ حَدِيثِ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Albatta, shayton (taom hidini) sezuvchi va (barmoqlarni) yalovchidir, bas, oʻzingiz uchun undan ehtiyot boʻlinglar. Kimki qoʻlida (yuvilmagan) yogʻ hidi bilan tunab, unga biror narsa (ziyon) yetsa, oʻzidan boshqa hech kimni ayblamasin», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan gʻaribdir. U Suhayl ibn Abu Solihning otasidan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺdan qilgan rivoyati orqali ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, шайтон (таом ҳидини) сезувчи ва (бармоқларни) яловчидир, бас, ўзингиз учун ундан эҳтиёт бўлинглар. Кимки қўлида (ювилмаган) ёғ ҳиди билан тунаб, унга бирор нарса (зиён) етса, ўзидан бошқа ҳеч кимни айбламасин», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан ғарибдир. У Суҳайл ибн Абу Солиҳнинг отасидан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺдан қилган ривояти орқали ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ الْبَغْدَادِيُّ الصَّاغَانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَدَائِنِيُّ، حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ بَاتَ وَفِي يَدِهِ رِيحُ غَمَرٍ فَأَصَابَهُ شَيْءٌ فَلاَ يَلُومَنَّ إِلاَّ نَفْسَهُ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ الأَعْمَشِ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kimki qoʻlida (yuvilmagan) yogʻ hidi bilan tunab, unga biror narsa (ziyon) yetsa, oʻzidan boshqa hech kimni ayblamasin», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni al-Aʼmashning hadisidan faqat shu yoʻldan bilamiz.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки қўлида (ювилмаган) ёғ ҳиди билан тунаб, унга бирор нарса (зиён) етса, ўзидан бошқа ҳеч кимни айбламасин», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни ал-Аъмашнинг ҳадисидан фақат шу йўлдан биламиз.