حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ أُمَّ حُفَيْدٍ بِنْتَ الْحَارِثِ بْنِ حَزْنٍ خَالَةَ ابْنِ عَبَّاسٍ أَهْدَتْ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمْنًا وَأَقِطًا وَأَضُبًّا قَالَ فَدَعَا بِهِنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُكِلْنَ عَلَى مَائِدَتِهِ وَتَرَكَهُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَالْمُتَقَذِّرِفَلَوْ كُنَّ حَرَامًا مَا أُكِلْنَ عَلَى مَائِدَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَمَرَ بِأَكْلِهِنَّ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Ummu Hufayd bint al-Horis ibn Hazn — Ibn Abbosning xolasi — Nabiy ﷺga sariyogʻ, quritilgan qatiq va bir necha kaltakesak hadya qildi. Rasululloh ﷺ ularni keltirishni soʻradilar va ular u zotning dasturxonida yeyildi. Rasululloh ﷺ esa ularni — goʻyo hazar qilgandek — tark qildilar. Agar ular harom boʻlganida, Rasululloh ﷺning dasturxonida yeyilmas va u zot ularni yeyishga buyurmas edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Умму Ҳуфайд бинт ал-Ҳорис ибн Ҳазн — Ибн Аббоснинг холаси — Набий ﷺга сариёғ, қуритилган қатиқ ва бир неча калтакесак ҳадя қилди. Расулуллоҳ ﷺ уларни келтиришни сўрадилар ва улар у зотнинг дастурхонида ейилди. Расулуллоҳ ﷺ эса уларни — гўё ҳазар қилгандек — тарк қилдилар. Агар улар ҳаром бўлганида, Расулуллоҳ ﷺнинг дастурхонида ейилмас ва у зот уларни ейишга буюрмас эдилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنِي سُكَيْنُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ فُلَانٌ رَدِيفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ عَرَفَةَ قَالَ فَجَعَلَ الْفَتَى يُلَاحِظُ النِّسَاءَ وَيَنْظُرُ إِلَيْهِنَّ قَالَ وَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْرِفُ وَجْهَهُ بِيَدِهِ مِنْ خَلْفِهِ مِرَارًا قَالَ وَجَعَلَ الْفَتَى يُلَاحِظُ إِلَيْهِنَّ قَالَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْنَ أَخِي إِنَّ هَذَا يَوْمٌ مَنْ مَلَكَ فِيهِ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ وَلِسَانَهُ غُفِرَ لَهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Falonchi Arafa kuni Rasululloh ﷺning ortlarida mingashgan edi. Yigit ayollarga koʻz tashlab, ularga qaray boshladi. Rasululloh ﷺ esa ortlaridan qoʻllari bilan uning yuzini bir necha bor burar edilar, yigit esa ularga koʻz tashlayverardi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Ey jiyanim, albatta, bu shunday kunki, kim unda oʻz qulogʻiga, koʻziga va tiliga egalik qilsa, u kechiriladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Фалончи Арафа куни Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида мингашган эди. Йигит аёлларга кўз ташлаб, уларга қарай бошлади. Расулуллоҳ ﷺ эса ортларидан қўллари билан унинг юзини бир неча бор бурар эдилар, йигит эса уларга кўз ташлайверарди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй жияним, албатта, бу шундай кунки, ким унда ўз қулоғига, кўзига ва тилига эгалик қилса, у кечирилади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهُوَ فِي قُبَّةٍ يَوْمَ بَدْرٍ اللَّهُمَّ إِنِّي أَنْشُدُكَ عَهْدَكَ وَوَعْدَكَ اللَّهُمَّ إِنْ شِئْتَ لَمْ تُعْبَدْ بَعْدَ الْيَوْمِ فَأَخَذَ أَبُو بَكْرٍ بِيَدِهِ فَقَالَ حَسْبُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَدْ أَلْحَحْتَ عَلَى رَبِّكَ وَهُوَ يَثِبُ فِي الدِّرْعِ فَخَرَجَ وَهُوَ يَقُولُ {سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَيُوَلُّونَ الدُّبُرَ}
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Badr kuni bir chodirda boʻlgan hollarida: «Allohim, men Sendan ahdingni va vaʼdangni soʻrayman. Allohim, agar Sen istasang, bugundan keyin (Senga) ibodat qilinmaydi», dedilar. Shunda Abu Bakr u zotning qoʻlidan ushlab: «Senga yetar, ey Allohning Rasuli; sen Robbingga qattiq yalvarding», dedi. U zot esa sovutini kiygan holda chiqdilar va: {Tezda bu jamoat magʻlub etiladi va ular orqaga qarab qochadilar}, der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Бадр куни бир чодирда бўлган ҳолларида: «Аллоҳим, мен Сендан аҳдингни ва ваъдангни сўрайман. Аллоҳим, агар Сен истасанг, бугундан кейин (Сенга) ибодат қилинмайди», дедилар. Шунда Абу Бакр у зотнинг қўлидан ушлаб: «Сенга етар, эй Аллоҳнинг Расули; сен Роббингга қаттиқ ялвардинг», деди. У зот эса совутини кийган ҳолда чиқдилар ва: {Тезда бу жамоат мағлуб этилади ва улар орқага қараб қочадилар}, дер эдилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُرِيدَ عَلَى بِنْتِ حَمْزَةَ فَقَالَ إِنَّهَا ابْنَةُ أَخِي مِنْ الرَّضَاعَةِ وَإِنَّهَا لَا تَحِلُّ لِي وَيَحْرُمُ مِنْ الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ مِنْ الرَّحِمِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺga Hamzaning qizini (nikohlash) taklif qilindi. Shunda u zot: «Albatta, u emikdosh akamning qizidir va u menga halol emas. Emizish orqali ham nasab orqali harom boʻlgan narsa harom boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺга Ҳамзанинг қизини (никоҳлаш) таклиф қилинди. Шунда у зот: «Албатта, у эмикдош акамнинг қизидир ва у менга ҳалол эмас. Эмизиш орқали ҳам насаб орқали ҳаром бўлган нарса ҳаром бўлади», дедилар.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا دَاوُدُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَجَاءَ أَبُو جَهْلٍ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُصَلِّي فَنَهَاهُ فَتَهَدَّدَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَتُهَدِّدُنِي أَمَا وَاللَّهِ إِنِّي لَأَكْثَرُ أَهْلِ الْوَادِي نَادِيًا فَأَنْزَلَ اللَّهُ {أَرَأَيْتَ الَّذِي يَنْهَى عَبْدًا إِذَا صَلَّى أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ عَلَى الْهُدَى أَوْ أَمَرَ بِالتَّقْوَى أَرَأَيْتَ إِنْ كَذَّبَ وَتَوَلَّى} قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ دَعَا نَادِيَهُ لَأَخَذَتْهُ الزَّبَانِيَةُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Abu Jahl Nabiy ﷺ namoz oʻqiyotgan paytlarida kelib, u zotni (namozdan) qaytardi. Nabiy ﷺ esa uni qoʻrqitdilar. Shunda u: «Meni qoʻrqitasanmi? Allohga qasamki, men bu vodiy ahlining ichida toʻdasi eng koʻpiman», dedi. Shunda Alloh: {Bir bandani namoz oʻqiganida qaytarayotgan kimsani koʻrdingmi? Aytgin-chi, agar u hidoyatda boʻlsa yoki taqvoga buyursa?! Aytgin-chi, agar u yolgʻonga chiqarsa va yuz oʻgirsa?!} (oyatini) nozil qildi. Ibn Abbos aytdi: Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, agar u oʻz toʻdasini chaqirganida, uni zaboniya (farishtalari) tutgan boʻlardi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Абу Жаҳл Набий ﷺ намоз ўқиётган пайтларида келиб, у зотни (намоздан) қайтарди. Набий ﷺ эса уни қўрқитдилар. Шунда у: «Мени қўрқитасанми? Аллоҳга қасамки, мен бу водий аҳлининг ичида тўдаси энг кўпиман», деди. Шунда Аллоҳ: {Бир бандани намоз ўқиганида қайтараётган кимсани кўрдингми? Айтгин-чи, агар у ҳидоятда бўлса ёки тақвога буюрса?! Айтгин-чи, агар у ёлғонга чиқарса ва юз ўгирса?!} (оятини) нозил қилди. Ибн Аббос айтди: Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, агар у ўз тўдасини чақирганида, уни забония (фаришталари) тутган бўларди.
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَعَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَرَفَعَهُ قَالَ مَا كَانَ مِنْ حِلْفٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ لَمْ يَزِدْهُ الْإِسْلَامُ إِلَّا حِدَّةً وَشِدَّةً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) buni marfuʼ qilib rivoyat qildi: «Johiliyatda boʻlgan har qanday ahd-ittifoqni Islom faqat oʻtkirroq va mustahkamroq qildi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) буни марфуъ қилиб ривоят қилди: «Жоҳилиятда бўлган ҳар қандай аҳд-иттифоқни Ислом фақат ўткирроқ ва мустаҳкамроқ қилди».
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحَجَرُ الْأَسْوَدُ مِنْ الْجَنَّةِ وَكَانَ أَشَدَّ بَيَاضًا مِنْ الثَّلْجِ حَتَّى سَوَّدَتْهُ خَطَايَا أَهْلِ الشِّرْكِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Hajarul-asvad jannatdandir. U qordan ham oqroq edi — to shirk ahlining gunohlari uni qoraytirguncha», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳажарул-асвад жаннатдандир. У қордан ҳам оқроқ эди — то ширк аҳлининг гуноҳлари уни қорайтиргунча», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَاةٍ مَيْتَةٍ قَدْ أَلْقَاهَا أَهْلُهَا فَقَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَلدُّنْيَا أَهْوَنُ عَلَى اللَّهِ مِنْ هَذِهِ عَلَى أَهْلِهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ egalari tashlab yuborgan bir oʻlik qoʻyning yonidan oʻtdilar va: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, dunyo Alloh huzurida bu (oʻlaksa) egalari huzurida boʻlganidan ham arzimasroqdir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ эгалари ташлаб юборган бир ўлик қўйнинг ёнидан ўтдилар ва: «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, дунё Аллоҳ ҳузурида бу (ўлакса) эгалари ҳузурида бўлганидан ҳам арзимасроқдир», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ اسْتَفْتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ تُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اقْضِ عَنْهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda Rasululloh ﷺdan onasi zimmasida boʻlgan bir nazr haqida soʻradi. Onasi uni ado etmasidan avval vafot etgan edi. Shunda u zot: «Uni onang oʻrniga ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода Расулуллоҳ ﷺдан онаси зиммасида бўлган бир назр ҳақида сўради. Онаси уни адо этмасидан аввал вафот этган эди. Шунда у зот: «Уни онанг ўрнига адо эт», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمَ سَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَالْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ رَدِيفُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ فِي الْحَجِّ عَلَى عِبَادِهِ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَمْسِكَ عَلَى الرَّاحِلَةِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ فَقَالَ نَعَمْ حُجِّي عَنْ أَبِيكِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Xasʼamdan bir ayol Vidoʼ hajida Nabiy ﷺdan soʻradi — Fazl ibn Abbos Rasululloh ﷺning ortlarida mingashgan edi. U: «Yo Rasululloh, Allohning bandalariga farz qilgan haj farizasi otamga — ulovda mahkam oʻtira olmaydigan, juda keksa chol boʻlgan holda — yetdi; men uning oʻrniga haj qilaymi?» dedi. U zot: «Ha, otang oʻrniga haj qil», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Хасъамдан бир аёл Видў ҳажида Набий ﷺдан сўради — Фазл ибн Аббос Расулуллоҳ ﷺнинг ортларида мингашган эди. У: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳнинг бандаларига фарз қилган ҳаж фаризаси отамга — уловда маҳкам ўтира олмайдиган, жуда кекса чол бўлган ҳолда — етди; мен унинг ўрнига ҳаж қилайми?» деди. У зот: «Ҳа, отанг ўрнига ҳаж қил», дедилар.
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَرِبَ لَبَنًا ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ فَمَضْمَضَ وَقَالَ إِنَّ لَهُ دَسَمًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ sut ichdilar, soʻng suv soʻrab ogʻizlarini chayqadilar va: «Albatta, uning yogʻi bor», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ сут ичдилар, сўнг сув сўраб оғизларини чайқадилар ва: «Албатта, унинг ёғи бор», дедилар.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَاةٍ مَيْتَةٍ فَقَالَ أَلَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِجِلْدِهَا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهَا مَيْتَةٌ قَالَ إِنَّمَا حَرُمَ أَكْلُهَا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ bir oʻlik qoʻyning yonidan oʻtib: «Uning terisidan foydalansangiz boʻlmasmidi?» dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, u oʻlaksa-ku», dedilar. U zot: «Faqat uni yeyish harom qilingan», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бир ўлик қўйнинг ёнидан ўтиб: «Унинг терисидан фойдалансангиз бўлмасмиди?» дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, у ўлакса-ку», дедилар. У зот: «Фақат уни ейиш ҳаром қилинган», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ أَبِي رَبَاحٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَزَوَّجَ مَيْمُونَةَ وَهُوَ مُحْرِمٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Maymunaga — ehromda boʻlgan hollarida — uylandilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Маймунага — эҳромда бўлган ҳолларида — уйландилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْكَرِيمِ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ ضُبَاعَةَ أَنْ تَشْتَرِطَ فِي إِحْرَامِهَا
Abdulkarim aytdi: Menga Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitgan kishi soʻzlab berdi: Albatta, Rasululloh ﷺ Zuboʼaga oʻz ehromida shart qoʻyishni buyurdilar.Абдулкарим айтди: Менга Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитган киши сўзлаб берди: Албатта, Расулуллоҳ ﷺ Зубўага ўз эҳромида шарт қўйишни буюрдилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ عَنْ بَعْضِ إِخْوَانِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدٍ الْمَكِّيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَقِيلَ لِابْنِ عَبَّاسٍ إِنَّ رَجُلًا قَدِمَ عَلَيْنَا يُكَذِّبُ بِالْقَدَرِ فَقَالَ دُلُّونِي عَلَيْهِ وَهُوَ يَوْمَئِذٍ قَدْ عَمِيَ قَالُوا وَمَا تَصْنَعُ بِهِ يَا أَبَا عَبَّاسٍ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَئِنْ اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ لَأَعَضَّنَّ أَنْفَهُ حَتَّى أَقْطَعَهُ وَلَئِنْ وَقَعَتْ رَقَبَتُهُ فِي يَدَيَّ لَأَدُقَّنَّهَا فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ كَأَنِّي بِنِسَاءِ بَنِي فِهْرٍ يَطُفْنَ بِالْخَزْرَجِ تَصْطَكُّ أَلْيَاتُهُنَّ مُشْرِكَاتٍ هَذَا أَوَّلُ شِرْكِ هَذِهِ الْأُمَّةِ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَيَنْتَهِيَنَّ بِهِمْ سُوءُ رَأْيِهِمْ حَتَّى يُخْرِجُوا اللَّهَ مِنْ أَنْ يَكُونَ قَدَّرَ خَيْرًا كَمَا أَخْرَجُوهُ مِنْ أَنْ يَكُونَ قَدَّرَ شَرًّاحَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِيَ الْعَلَاءُ بْنُ الْحَجَّاجِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُبَيْدٍ الْمَكِّيِّ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ قُلْتُ أَدْرَكَ مُحَمَّدٌ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ نَعَمْ
Muhammad ibn Ubayd al-Makkiy aytdi: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ga: «Bizning oldimizga qadarni yolgʻonga chiqaradigan bir kishi keldi», deyildi. U: «Meni unga boshlanglar», dedi — u kunlarda u koʻzi koʻrmas boʻlib qolgan edi. Ular: «Uni nima qilasan, ey Abu Abbos?» dedilar. U dedi: Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, agar unga qurbim yetsa, burnini tishlab uzib tashlayman; agar boʻyni qoʻlimga tushsa, uni sindiraman. Chunki men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitganman: «Men goʻyo Bani Fihr ayollarini koʻrib turgandekman — ular Xazraj (buti) atrofida tavof qiladilar, dumbalari bir-biriga urilib, mushrika boʻlgan hollarida. Bu — shu ummatning birinchi shirkidir». Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, ularning yomon fikri ularni shu darajaga olib boradiki, oxiri Allohni yomonlikni taqdir qilgan (Zot) boʻlishidan chiqarganlaridek, yaxshilikni taqdir qilgan (Zot) boʻlishidan ham chiqaradilar. Bizga Abul-Mugʻiyra soʻzlab berdi: Avzoiy soʻzlab berdi: Menga al-Alo ibn al-Hajjoj Muhammad ibn Ubayd al-Makkiydan, u Ibn Abbosdan shu hadisni soʻzlab berdi. Men: «Muhammad Ibn Abbosga yetishganmi?» dedim. U: «Ha», dedi.Муҳаммад ибн Убайд ал-Маккий айтди: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)га: «Бизнинг олдимизга қадарни ёлғонга чиқарадиган бир киши келди», дейилди. У: «Мени унга бошланглар», деди — у кунларда у кўзи кўрмас бўлиб қолган эди. Улар: «Уни нима қиласан, эй Абу Аббос?» дедилар. У деди: Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, агар унга қурбим етса, бурнини тишлаб узиб ташлайман; агар бўйни қўлимга тушса, уни синдираман. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитганман: «Мен гўё Бани Фиҳр аёлларини кўриб тургандекман — улар Хазраж (бути) атрофида тавоф қиладилар, думбалари бир-бирига урилиб, мушрика бўлган ҳолларида. Бу — шу умматнинг биринчи ширкидир». Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, уларнинг ёмон фикри уларни шу даражага олиб борадики, охири Аллоҳни ёмонликни тақдир қилган (Зот) бўлишидан чиқарганларидек, яхшиликни тақдир қилган (Зот) бўлишидан ҳам чиқарадилар. Бизга Абул-Муғийра сўзлаб берди: Авзоий сўзлаб берди: Менга ал-Ало ибн ал-Ҳажжож Муҳаммад ибн Убайд ал-Маккийдан, у Ибн Аббосдан шу ҳадисни сўзлаб берди. Мен: «Муҳаммад Ибн Аббосга етишганми?» дедим. У: «Ҳа», деди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ قَالَ بَلَغَنِي أَنَّ عَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ قَالَ إِنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ يُخْبِرُأَنَّ رَجُلًا أَصَابَهُ جُرْحٌ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ أَصَابَهُ احْتِلَامٌ فَأُمِرَ بِالِاغْتِسَالِ فَمَاتَ فَبَلَغَ ذَلِكَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ قَتَلُوهُ قَتَلَهُمْ اللَّهُ أَلَمْ يَكُنْ شِفَاءَ الْعِيِّ السُّؤَالُ
Avzoiy aytdi: Menga xabar yetishicha, Ato ibn Abu Raboh Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning shunday xabar berganini eshitgan: Rasululloh ﷺ zamonlarida bir kishiga jarohat yetdi, soʻng u ehtilom boʻldi. Unga gʻusl qilish buyurildi va u vafot etdi. Bu Nabiy ﷺga yetganda, u zot: «Uni oʻldirishdi, Alloh ularni oʻldirsin! Bilmaslikning davosi soʻrash emasmidi?» dedilar.Авзоий айтди: Менга хабар етишича, Ато ибн Абу Рабоҳ Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай хабар берганини эшитган: Расулуллоҳ ﷺ замонларида бир кишига жароҳат етди, сўнг у эҳтилом бўлди. Унга ғусл қилиш буюрилди ва у вафот этди. Бу Набий ﷺга етганда, у зот: «Уни ўлдиришди, Аллоҳ уларни ўлдирсин! Билмасликнинг давоси сўраш эмасмиди?» дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْدَفَهُ عَلَى دَابَّتِهِ فَلَمَّا اسْتَوَى عَلَيْهَا كَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا وَحَمِدَ اللَّهَ ثَلَاثًا وَسَبَّحَ اللَّهَ ثَلَاثًا وَهَلَّلَ اللَّهَ وَاحِدَةً ثُمَّ اسْتَلْقَى عَلَيْهِ فَضَحِكَ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيَّ فَقَالَ مَا مِنْ امْرِئٍ يَرْكَبُ دَابَّتَهُ فَيَصْنَعُ كَمَا صَنَعْتُ إِلَّا أَقْبَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فَضَحِكَ إِلَيْهِ كَمَا ضَحِكْتُ إِلَيْكَ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ uni oʻz ulovlariga oʻzlari bilan mingashtirdilar. Ulovga barobar oʻtirib olganlarida, Rasululloh ﷺ uch marta takbir aytdilar, uch marta Allohga hamd aytdilar, uch marta Allohni tasbeh qildilar va bir marta tahlil aytdilar. Soʻng unga suyandilar va kulib qoʻydilar. Soʻng menga yuzlanib: «Qaysi bir kishi oʻz ulovini minib, men qilgandek qilsa, albatta, Alloh taboraka va taolo unga yuzlanadi va men senga kulgandek unga kuladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ уни ўз уловларига ўзлари билан мингаштирдилар. Уловга баробар ўтириб олганларида, Расулуллоҳ ﷺ уч марта такбир айтдилар, уч марта Аллоҳга ҳамд айтдилар, уч марта Аллоҳни тасбеҳ қилдилар ва бир марта таҳлил айтдилар. Сўнг унга суяндилар ва кулиб қўйдилар. Сўнг менга юзланиб: «Қайси бир киши ўз уловини миниб, мен қилгандек қилса, албатта, Аллоҳ таборака ва таоло унга юзланади ва мен сенга кулгандек унга кулади», дедилар.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ قَالَ سُئِلَ الزُّهْرِيُّ هَلْ فِي الْجُمُعَةِ غُسْلٌ وَاجِبٌ فَقَالَ حَدَّثَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ جَاءَ مِنْكُمْ الْجُمُعَةَ فَلْيَغْتَسِلْو قَالَ طَاوُسٌ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ ذَكَرُوا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اغْتَسِلُوا يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَاغْسِلُوا رُءُوسَكُمْ وَإِنْ لَمْ تَكُونُوا جُنُبًا وَأَصِيبُوا مِنْ الطِّيبِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَّا الْغُسْلُ فَنَعَمْ وَأَمَّا الطِّيبُ فَلَا أَدْرِي
Zuhriydan: «Jumada vojib gʻusl bormi?» deb soʻralganida, u dedi: Menga Solim ibn Abdulloh ibn Umar soʻzlab berdiki, u Abdulloh ibn Umarning shunday deganini eshitgan: Men Nabiy ﷺning: «Sizlardan kim jumaga kelsa, gʻusl qilsin», deganlarini eshitdim. Tovus aytdi: Men Ibn Abbosga: «Odamlar Nabiy ﷺ: ‹Juma kuni gʻusl qilinglar va junub boʻlmasangiz ham boshlaringizni yuvinglar, xushboʻylikdan ham foydalaninglar›, deganlar deb aytishmoqda», dedim. Shunda Ibn Abbos: «Gʻuslga kelsak — ha; xushboʻylikka kelsak — bilmayman», dedi.Зуҳрийдан: «Жумада вожиб ғусл борми?» деб сўралганида, у деди: Менга Солим ибн Абдуллоҳ ибн Умар сўзлаб бердики, у Абдуллоҳ ибн Умарнинг шундай деганини эшитган: Мен Набий ﷺнинг: «Сизлардан ким жумага келса, ғусл қилсин», деганларини эшитдим. Товус айтди: Мен Ибн Аббосга: «Одамлар Набий ﷺ: ‹Жума куни ғусл қилинглар ва жунуб бўлмасангиз ҳам бошларингизни ювинглар, хушбўйликдан ҳам фойдаланинглар›, деганлар деб айтишмоқда», дедим. Шунда Ибн Аббос: «Ғуслга келсак — ҳа; хушбўйликка келсак — билмайман», деди.
قَالَ عَبْد اللَّهِ وَجَدْتُ فِي كِتَابِ أَبِي بِخَطِّ يَدِهِ هَذَا الْحَدِيثَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَنَ الْوَاصِلَةَ وَالْمَوْصُولَةَ وَالْمُتَشَبِّهِينَ مِنْ الرِّجَالِ بِالنِّسَاءِ وَالْمُتَشَبِّهَاتِ مِنْ النِّسَاءِ بِالرِّجَالِ
Abdulloh aytdi: Otamning kitobida uning oʻz qoʻl yozuvi bilan yozilgan ushbu hadisni topdim: Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ soch ulovchi ayolni ham, sochi ulanadigan ayolni ham, erkaklardan ayollarga oʻxshovchilarni va ayollardan erkaklarga oʻxshovchilarni laʼnatladilar.Абдуллоҳ айтди: Отамнинг китобида унинг ўз қўл ёзуви билан ёзилган ушбу ҳадисни топдим: Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ соч уловчи аёлни ҳам, сочи уланадиган аёлни ҳам, эркаклардан аёлларга ўхшовчиларни ва аёллардан эркакларга ўхшовчиларни лаънатладилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ أَبِي صَغِيرَةَ أَبُو يُونُسَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ أَنَّ كُرَيْبًا أخْبَرَهُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ فَصَلَّيْتُ خَلْفَهُ فَأَخَذَ بِيَدِي فَجَرَّنِي فَجَعَلَنِي حِذَاءَهُ فَلَمَّا أَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى صَلَاتِهِ خَنَسْتُ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ لِي مَا شَأْنِي أَجْعَلُكَ حِذَائِي فَتَخْنِسُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوَيَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ يُصَلِّيَ حِذَاءَكَ وَأَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ الَّذِي أَعْطَاكَ اللَّهُ قَالَ فَأَعْجَبْتُهُ فَدَعَا اللَّهَ لِي أَنْ يَزِيدَنِي عِلْمًا وَفَهْمًا قَالَ ثُمَّ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَامَ حَتَّى سَمِعْتُهُ يَنْفُخُ ثُمَّ أَتَاهُ بِلَالٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الصَّلَاةَ فَقَامَ فَصَلَّى مَا أَعَادَ وُضُوءًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men kechaning oxirida Rasululloh ﷺning huzurlariga keldim va u zotning ortlarida namoz oʻqidim. Shunda u zot qoʻlimdan ushlab, meni tortdilar va oʻzlarining yonlariga turgʻizdilar. Rasululloh ﷺ namozlariga yuzlanganlarida, men orqaga tisarildim. Rasululloh ﷺ namozni oʻqidilar. Namozdan boʻshaganlarida menga: «Bu qanday ish — men seni yonimga turgʻizsam, sen tisarilsang?» dedilar. Men: «Yo Rasululloh, birov sizning yoningizda turib namoz oʻqishi joizmi? Axir siz Allohning Rasulisiz, Alloh sizga (fazl) ato etgan», dedim. Bu u zotga xush keldi va u zot men uchun Allohdan ilmimni va fahmimni ziyoda qilishini soʻrab duo qildilar. Soʻng men Rasululloh ﷺning uxlaganlarini koʻrdim — hatto pishillaganlarini eshitdim. Soʻng Bilol kelib: «Yo Rasululloh, namoz», dedi. U zot turib namoz oʻqidilar va tahoratni qaytadan olmadilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен кечанинг охирида Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келдим ва у зотнинг ортларида намоз ўқидим. Шунда у зот қўлимдан ушлаб, мени тортдилар ва ўзларининг ёнларига турғиздилар. Расулуллоҳ ﷺ намозларига юзланганларида, мен орқага тисарилдим. Расулуллоҳ ﷺ намозни ўқидилар. Намоздан бўшаганларида менга: «Бу қандай иш — мен сени ёнимга турғизсам, сен тисарилсанг?» дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, биров сизнинг ёнингизда туриб намоз ўқиши жоизми? Ахир сиз Аллоҳнинг Расулисиз, Аллоҳ сизга (фазл) ато этган», дедим. Бу у зотга хуш келди ва у зот мен учун Аллоҳдан илмимни ва фаҳмимни зиёда қилишини сўраб дуо қилдилар. Сўнг мен Расулуллоҳ ﷺнинг ухлаганларини кўрдим — ҳатто пишиллаганларини эшитдим. Сўнг Билол келиб: «Ё Расулуллоҳ, намоз», деди. У зот туриб намоз ўқидилар ва таҳоратни қайтадан олмадилар.
حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ حَدَّثَنَا أَبُو بَلْجٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَيْمُونٍ قَالَإِنِّي لَجَالِسٌ إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ إِذْ أَتَاهُ تِسْعَةُ رَهْطٍ فَقَالُوا يَا أَبَا عَبَّاسٍ إِمَّا أَنْ تَقُومَ مَعَنَا وَإِمَّا أَنْ يُخْلُونَا هَؤُلَاءِ قَالَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ بَلْ أَقُومُ مَعَكُمْ قَالَ وَهُوَ يَوْمَئِذٍ صَحِيحٌ قَبْلَ أَنْ يَعْمَى قَالَ فَابْتَدَءُوا فَتَحَدَّثُوا فَلَا نَدْرِي مَا قَالُوا قَالَ فَجَاءَ يَنْفُضُ ثَوْبَهُ وَيَقُولُ أُفْ وَتُفْ وَقَعُوا فِي رَجُلٍ لَهُ عَشْرٌ وَقَعُوا فِي رَجُلٍ قَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَأَبْعَثَنَّ رَجُلًا لَا يُخْزِيهِ اللَّهُ أَبَدًا يُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ قَالَ فَاسْتَشْرَفَ لَهَا مَنْ اسْتَشْرَفَ قَالَ أَيْنَ عَلِيٌّ قَالُوا هُوَ فِي الرَّحْلِ يَطْحَنُ قَالَ وَمَا كَانَ أَحَدُكُمْ لِيَطْحَنَ قَالَ فَجَاءَ وَهُوَ أَرْمَدُ لَا يَكَادُ يُبْصِرُ قَالَ فَنَفَثَ فِي عَيْنَيْهِ ثُمَّ هَزَّ الرَّايَةَ ثَلَاثًا فَأَعْطَاهَا إِيَّاهُ فَجَاءَ بِصَفِيَّةَ بِنْتِ حُيَيٍّ قَالَ ثُمَّ بَعَثَ فُلَانًا بِسُورَةِ التَّوْبَةِ فَبَعَثَ عَلِيًّا خَلْفَهُ فَأَخَذَهَا مِنْهُ قَالَ لَا يَذْهَبُ بِهَا إِلَّا رَجُلٌ مِنِّي وَأَنَا مِنْهُ قَالَ وَقَالَ لِبَنِي عَمِّهِ أَيُّكُمْ يُوَالِينِي فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ قَالَ وَعَلِيٌّ مَعَهُ جَالِسٌ فَأَبَوْا فَقَالَ عَلِيٌّ أَنَا أُوَالِيكَ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ قَالَ أَنْتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ قَالَ فَتَرَكَهُ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى رَجُلٍ مِنْهُمْ فَقَالَ أَيُّكُمْ يُوَالِينِي فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ فَأَبَوْا قَالَ فَقَالَ عَلِيٌّ أَنَا أُوَالِيكَ فِي الدُّنْيَا
Amr ibn Maymun aytdi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning yonida oʻtirgan edim, shunda uning huzuriga toʻqqiz kishilik bir guruh keldi. Ular: «Ey Abu Abbos, yo biz bilan turasan, yoki mana bular bizni yolgʻiz qoldirsin», deyishdi. Ibn Abbos: «Yoʻq, men sizlar bilan turaman», dedi — u kunlarda u hali koʻzi ojiz boʻlmagan, sogʻlom edi. Ular gapni boshlab soʻzlashdilar, biz esa ular nima deganini bilmaymiz. Soʻng u kiyimini qoqib kelar va: «Uf, tuf! Bir kishi haqida gʻiybat qilishdi — u kishining oʻnta (fazilati) bor. Bir kishi haqida gʻiybat qilishdiki, Nabiy ﷺ u haqda: ‹Albatta, men shunday bir kishini yuboramanki, Alloh uni hech qachon xor qilmaydi; u Allohni va Rasulini sevadi›, deganlar», der edi. (Amr) aytdi: Shunda unga (bayroqqa) koʻz tikkanlar koʻz tikdi. U zot: «Ali qani?» dedilar. Ular: «U tegirmon tortyapti», deyishdi. U zot: «Sizlardan biringiz tegirmon tortsa boʻlmasmidi?» dedilar. Soʻng u koʻzi ogʻrigan, koʻrmaydigan holda keldi. U zot uning ikki koʻziga puflab, soʻng bayroqni uch marta silkitib, uni unga berdilar. Va u Safiyya bint Huyayni olib keldi. Soʻng u zot falonchini Baraʼat (Tavba) surasi bilan yubordilar, soʻng uning ortidan Alini yubordilar va u undan (surani) olib qaytdi. U zot: «Uni faqat mendan boʻlgan va men undan boʻlgan kishi olib boradi», dedilar. Va u zot amakivachchalariga: «Qaysi biringiz dunyoda ham, oxiratda ham menga doʻst boʻladi?» dedilar — Ali u zot bilan birga oʻtirgan edi. Ular bosh tortdilar. Shunda Ali: «Men senga dunyoda ham, oxiratda ham doʻst boʻlaman», dedi. U zot: «Sen dunyoda ham, oxiratda ham mening valiyimsan», dedilar. Soʻng uni qoʻyib, ulardan bir kishiga yuzlanib: «Qaysi biringiz dunyoda ham, oxiratda ham menga doʻst boʻladi?» dedilar. Ular bosh tortdilar. Shunda Ali: «Men senga dunyoda doʻst boʻlaman», dedi.Амр ибн Маймун айтди: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг ёнида ўтирган эдим, шунда унинг ҳузурига тўққиз кишилик бир гуруҳ келди. Улар: «Эй Абу Аббос, ё биз билан турасан, ёки мана булар бизни ёлғиз қолдирсин», дейишди. Ибн Аббос: «Йўқ, мен сизлар билан тураман», деди — у кунларда у ҳали кўзи ожиз бўлмаган, соғлом эди. Улар гапни бошлаб сўзлашдилар, биз эса улар нима деганини билмаймиз. Сўнг у кийимини қоқиб келар ва: «Уф, туф! Бир киши ҳақида ғийбат қилишди — у кишининг ўнта (фазилати) бор. Бир киши ҳақида ғийбат қилишдики, Набий ﷺ у ҳақда: ‹Албатта, мен шундай бир кишини юбораманки, Аллоҳ уни ҳеч қачон хор қилмайди; у Аллоҳни ва Расулини севади›, деганлар», дер эди. (Амр) айтди: Шунда унга (байроққа) кўз тикканлар кўз тикди. У зот: «Али қани?» дедилар. Улар: «У тегирмон тортяпти», дейишди. У зот: «Сизлардан бирингиз тегирмон тортса бўлмасмиди?» дедилар. Сўнг у кўзи оғриган, кўрмайдиган ҳолда келди. У зот унинг икки кўзига пуфлаб, сўнг байроқни уч марта силкитиб, уни унга бердилар. Ва у Сафийя бинт Ҳуяйни олиб келди. Сўнг у зот фалончини Бараъат (Тавба) сураси билан юбордилар, сўнг унинг ортидан Алини юбордилар ва у ундан (сурани) олиб қайтди. У зот: «Уни фақат мендан бўлган ва мен ундан бўлган киши олиб боради», дедилар. Ва у зот амакиваччаларига: «Қайси бирингиз дунёда ҳам, охиратда ҳам менга дўст бўлади?» дедилар — Али у зот билан бирга ўтирган эди. Улар бош тортдилар. Шунда Али: «Мен сенга дунёда ҳам, охиратда ҳам дўст бўламан», деди. У зот: «Сен дунёда ҳам, охиратда ҳам менинг валийимсан», дедилар. Сўнг уни қўйиб, улардан бир кишига юзланиб: «Қайси бирингиз дунёда ҳам, охиратда ҳам менга дўст бўлади?» дедилар. Улар бош тортдилар. Шунда Али: «Мен сенга дунёда дўст бўламан», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي حَسَنُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَشَهِدْتُ الصَّلَاةَ يَوْمَ الْفِطْرِ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ فَكُلُّهُمْ كَانَ يُصَلِّيهَا قَبْلَ الْخُطْبَةِ ثُمَّ يَخْطُبُ بَعْدُ قَالَ فَنَزَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ حِينَ يُجْلِسُ الرِّجَالَ بِيَدِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ يَشُقُّهُمْ حَتَّى جَاءَ النِّسَاءَ وَمَعَهُ بِلَالٌ فَقَالَ {يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذَا جَاءَكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ عَلَى أَنْ لَا يُشْرِكْنَ بِاللَّهِ شَيْئًا} فَتَلَا هَذِهِ الْآيَةَ حَتَّى فَرَغَ مِنْهَا ثُمَّ قَالَ حِينَ فَرَغَ مِنْهَا أَنْتُنَّ عَلَى ذَلِكَ فَقَالَتْ امْرَأَةٌ وَاحِدَةٌ لَمْ يُجِبْهُ غَيْرُهَا مِنْهُنَّ نَعَمْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ لَا يَدْرِي حَسَنٌ مَنْ هِيَ قَالَ فَتَصَدَّقْنَ قَالَ فَبَسَطَ بِلَالٌ ثَوْبَهُ ثُمَّ قَالَ هَلُمَّ لَكُنَّ فِدَاكُنَّ أَبِي وَأُمِّي فَجَعَلْنَ يُلْقِينَ الْفَتَخَ وَالْخَوَاتِمَ فِي ثَوْبِ بِلَالٍ قَالَ ابْنُ بَكْرٍ الْخَوَاتِيمَ
Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ, Abu Bakr, Umar va Usmon bilan birga Fitr namozida boʻldim. Ularning barchasi bu namozni xutbadan oldin oʻqir, soʻng xutba qilardi. (Ibn Abbos) dedi: Nabiyulloh ﷺ (minbardan) tushdi. Goʻyo men hozir ham u zotni koʻrayotgandekman — u zot qoʻli bilan erkaklarni oʻtqazib, soʻng ularning orasini yorib oʻtib, ayollarning oldiga keldi, u zot bilan birga Bilol ham bor edi. Shunda u zot: {Ey Nabiy! Agar moʻmina ayollar senga — Allohga hech narsani sherik qilmaslik ustiga bayʼat qilgani kelsalar} deb, bu oyatni oxiriga yetgunicha tilovat qildi. Soʻng oyatni tugatgach: «Sizlar shu (ahd) ustidamisizlar?» dedi. Shunda ayollardan biri — undan boshqa hech biri javob bermadi — «Ha, ey Nabiyulloh!» dedi. Hasan uning kimligini bilmaydi. (U zot:) «Bas, sadaqa qilinglar!» dedi. Shunda Bilol oʻz kiyimini yoyib, soʻng: «Keltiringlar! Otam va onam sizlarga fido boʻlsin!» dedi. Shunda (ayollar) Bilolning kiyimiga halqalar va uzuklarini tashlay boshladilar.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ, Абу Бакр, Умар ва Усмон билан бирга Фитр намозида бўлдим. Уларнинг барчаси бу намозни хутбадан олдин ўқир, сўнг хутба қиларди. (Ибн Аббос) деди: Набиюллоҳ ﷺ (минбардан) тушди. Гўё мен ҳозир ҳам у зотни кўраётгандекман — у зот қўли билан эркакларни ўтқазиб, сўнг уларнинг орасини ёриб ўтиб, аёлларнинг олдига келди, у зот билан бирга Билол ҳам бор эди. Шунда у зот: {Эй Набий! Агар мўмина аёллар сенга — Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмаслик устига байъат қилгани келсалар} деб, бу оятни охирига етгунича тиловат қилди. Сўнг оятни тугатгач: «Сизлар шу (аҳд) устидамисизлар?» деди. Шунда аёллардан бири — ундан бошқа ҳеч бири жавоб бермади — «Ҳа, эй Набиюллоҳ!» деди. Ҳасан унинг кимлигини билмайди. (У зот:) «Бас, садақа қилинглар!» деди. Шунда Билол ўз кийимини ёйиб, сўнг: «Келтиринглар! Отам ва онам сизларга фидо бўлсин!» деди. Шунда (аёллар) Билолнинг кийимига ҳалқалар ва узукларини ташлай бошладилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَشَهِدْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى يَوْمَ الْعِيدِ ثُمَّ خَطَبَ فَظَنَّ أَنَّهُ لَمْ يُسْمِعْ النِّسَاءَ فَأَتَاهُنَّ فَوَعَظَهُنَّ وَقَالَ تَصَدَّقْنَ فَجَعَلَتْ الْمَرْأَةُ تُلْقِي الْخَاتَمَ وَالْخُرْصَ وَالشَّيْءَ ثُمَّ أَمَرَ بِلَالًا فَجَمَعَهُ فِي ثَوْبٍ حَتَّى أَمْضَاهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Nabiy ﷺ bilan birga boʻldim — u zot iyd kuni namoz oʻqidilar, soʻng xutba qildilar. Soʻng ayollarga eshittira olmagan boʻlsam kerak, deb oʻylab, ularning oldiga keldilar va ularga vaʼz qildilar hamda: «Sadaqa qilinglar», dedilar. Shunda ayol uzugini, sirgʻasini va (boshqa) narsasini tashlay boshladi. Soʻng u zot Bilolga buyurdilar, u esa buni bir kiyimga yigʻdi — to (yigʻishni) nihoyasiga yetkazguncha.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Набий ﷺ билан бирга бўлдим — у зот ийд куни намоз ўқидилар, сўнг хутба қилдилар. Сўнг аёлларга эшиттира олмаган бўлсам керак, деб ўйлаб, уларнинг олдига келдилар ва уларга ваъз қилдилар ҳамда: «Садақа қилинглар», дедилар. Шунда аёл узугини, сирғасини ва (бошқа) нарсасини ташлай бошлади. Сўнг у зот Билолга буюрдилар, у эса буни бир кийимга йиғди — то (йиғишни) ниҳоясига етказгунча.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ مَرَّةً عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ لَمْ يَكُنْ يُجَاوِزُ بِهِ طَاوُسًا فَقَالَ بَلَى هُوَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ ثُمَّ سَمِعَهُ يَذْكُرُهُ بَعْدُ وَلَا يَذْكُرُ ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُهِلُّ أَهْلُ الْمَدِينَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَيُهِلُّ أَهْلُ الشَّامِ مِنْ الْجُحْفَةِ وَيُهِلُّ أَهْلُ الْيَمَنِ مِنْ يَلَمْلَمَ وَيُهِلُّ أَهْلُ نَجْدٍ مِنْ قَرْنٍ وَهُنَّ لَهُنَّ وَلِمَنْ أَتَى عَلَيْهِنَّ مِمَّنْ سِوَاهُمْ مِمَّنْ أَرَادَ الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ وَمَنْ كَانَ بَيْتُهُ مِنْ دُونِ الْمِيقَاتِ فَإِنَّهُ يُهِلُّ مِنْ بَيْتِهِ حَتَّى يَأْتِيَ عَلَى أَهْلِ مَكَّةَقَدْ أَحْرَمْتُ مِنْ يَلَمْلَمَ حِينَ جِئْتُ مِنْ عِنْدِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Madina ahli Zul-Hulayfadan, Shom ahli Juhfadan, Yaman ahli Yalamlamdan, Najd ahli Qarndan ehromga kiradi. Bu (mavzelar) oʻsha (yurt ahli) uchun va ulardan boʻlmagan, ammo shu joylardan oʻtadigan, haj va umra qilishni istagan kishilar uchundir. Kimning uyi miqotdan berida boʻlsa, u oʻz uyidan ehromga kiradi — hatto Makka ahli ham (shunday qiladi)», dedilar. Men Abdurrazzoqning huzuridan kelganimda Yalamlamdan ehromga kirgan edim.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мадина аҳли Зул-Ҳулайфадан, Шом аҳли Жуҳфадан, Яман аҳли Яламламдан, Нажд аҳли Қарндан эҳромга киради. Бу (мавзелар) ўша (юрт аҳли) учун ва улардан бўлмаган, аммо шу жойлардан ўтадиган, ҳаж ва умра қилишни истаган кишилар учундир. Кимнинг уйи миқотдан берида бўлса, у ўз уйидан эҳромга киради — ҳатто Макка аҳли ҳам (шундай қилади)», дедилар. Мен Абдурраззоқнинг ҳузуридан келганимда Яламламдан эҳромга кирган эдим.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَتْلِ أَرْبَعٍ مِنْ الدَّوَابِّ النَّمْلَةِ وَالنَّحْلَةِ وَالْهُدْهُدِ وَالصُّرَدِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ jonzotlardan toʻrttasini — chumoli, asalari, sassiqpopushak va surad qushini oʻldirishdan qaytardilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ жонзотлардан тўрттасини — чумоли, асалари, сассиқпопушак ва сурад қушини ўлдиришдан қайтардилар».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِضَبَّيْنِ مَشْوِيَّيْنِ وَعِنْدَهُ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ فَأَهْوَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَهُ لِيَأْكُلَ فَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ ضَبٌّ فَأَمْسَكَ يَدَهُ فَقَالَ لَهُ خَالِدٌ أَحَرَامٌ هُوَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ لَا وَلَكِنَّهُ لَا يَكُونُ بِأَرْضِ قَوْمِي فَأَجِدُنِي أَعَافُهُ فَأَكَلَ خَالِدٌ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْظُرُ إِلَيْهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺga qovurilgan ikkita kaltakesak keltirildi, u zotning huzurlarida Xolid ibn Valid bor edi. Nabiy ﷺ yeyish uchun qoʻllarini choʻzdilar. Shunda u zotga: «Bu — kaltakesak», deyildi va u zot qoʻllarini tortdilar. Xolid: «U harommi, yo Rasululloh?» dedi. U zot: «Yoʻq; lekin u mening qavmimning yerida boʻlmas edi, shu sababli men oʻzimni undan hazar qilayotgan holda topyapman», dedilar. Bas, Xolid uni yedi — Rasululloh ﷺ esa unga qarab turar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺга қовурилган иккита калтакесак келтирилди, у зотнинг ҳузурларида Холид ибн Валид бор эди. Набий ﷺ ейиш учун қўлларини чўздилар. Шунда у зотга: «Бу — калтакесак», дейилди ва у зот қўлларини тортдилар. Холид: «У ҳаромми, ё Расулуллоҳ?» деди. У зот: «Йўқ; лекин у менинг қавмимнинг ерида бўлмас эди, шу сабабли мен ўзимни ундан ҳазар қилаётган ҳолда топяпман», дедилар. Бас, Холид уни еди — Расулуллоҳ ﷺ эса унга қараб турар эдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَجَعَلَ يُثْنِي عَلَيْهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ الْبَيَانِ سِحْرًا وَإِنَّ مِنْ الشِّعْرِ حُكْمًا
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺning huzurlariga bir kishi kelib, u zotni maqtay boshladi. Shunda Nabiy ﷺ: «Albatta, baʼzi bayonda sehr bor va albatta, baʼzi sheʼrlarda hikmat bor», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺнинг ҳузурларига бир киши келиб, у зотни мақтай бошлади. Шунда Набий ﷺ: «Албатта, баъзи баёнда сеҳр бор ва албатта, баъзи шеърларда ҳикмат бор», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ رَجُلٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَكْلِ كُلِّ ذِي نَابٍ مِنْ السِّبَاعِ وَعَنْ أَكْلِ كُلِّ ذِي مِخْلَبٍ مِنْ الطَّيْرِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺ yirtqichlardan qoziq tishli boʻlgan har bir hayvonni yeyishdan va qushlardan changalli boʻlgan har birini yeyishdan qaytardilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ йиртқичлардан қозиқ тишли бўлган ҳар бир ҳайвонни ейишдан ва қушлардан чангалли бўлган ҳар бирини ейишдан қайтардилар».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ حُمَيْدٍ الْأَعْرَجِ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَدَخَلْتُ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبَّاسٍ كُنْتُ عِنْدَ ابْنِ عُمَرَ فَقَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ فَبَكَى قَالَ أَيَّةُ آيَةٍ قُلْتُ {إِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ} قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّ هَذِهِ الْآيَةَ حِينَ أُنْزِلَتْ غَمَّتْ أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَمًّا شَدِيدًا وَغَاظَتْهُمْ غَيْظًا شَدِيدًا يَعْنِي وَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكْنَا إِنْ كُنَّا نُؤَاخَذُ بِمَا تَكَلَّمْنَا وَبِمَا نَعْمَلُ فَأَمَّا قُلُوبُنَا فَلَيْسَتْ بِأَيْدِينَا فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا قَالَ فَنَسَخَتْهَا هَذِهِ الْآيَةُ {آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ إِلَى لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ} فَتُجُوِّزَ لَهُمْ عَنْ حَدِيثِ النَّفْسِ وَأُخِذُوا بِالْأَعْمَالِ
Mujohid aytdi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)ning huzuriga kirib: «Ey Abu Abbos, men Ibn Umarning yonida edim, u shu oyatni oʻqib yigʻladi», dedim. U: «Qaysi oyat?» dedi. Men: {Agar dillaringizdagi narsani oshkor qilsangiz ham, yashirsangiz ham, Alloh uning bilan sizlardan hisob oladi} (oyatini) dedim. Ibn Abbos dedi: Albatta, bu oyat nozil boʻlganida Rasululloh ﷺning sahobalarini qattiq gʻamga soldi va ularni qattiq siqib qoʻydi. Ular: «Yo Rasululloh, agar biz gapirgan va qilgan narsalarimiz uchun soʻroqqa tutilsak, halok boʻldik; dillarimizga kelsak, ular bizning qoʻlimizda emas-ku», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ ularga: «Eshitdik va itoat qildik, denglar», dedilar. Soʻng uni mana bu oyat bekor qildi: {Rasul oʻziga Robbisidan nozil qilingan narsaga iymon keltirdi, moʻminlar ham} — to {Alloh hech bir jonga toqatidan tashqari (vazifa) yuklamaydi; unga oʻzi kasb qilgan (yaxshilik), zarariga oʻzi orttirgan (yomonlik) boʻladi} (gacha). Shunday qilib, ularga koʻngildan kechgan narsa kechirildi va ular amallar bilan soʻroqqa tutildilar.Мужоҳид айтди: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)нинг ҳузурига кириб: «Эй Абу Аббос, мен Ибн Умарнинг ёнида эдим, у шу оятни ўқиб йиғлади», дедим. У: «Қайси оят?» деди. Мен: {Агар дилларингиздаги нарсани ошкор қилсангиз ҳам, яширсангиз ҳам, Аллоҳ унинг билан сизлардан ҳисоб олади} (оятини) дедим. Ибн Аббос деди: Албатта, бу оят нозил бўлганида Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларини қаттиқ ғамга солди ва уларни қаттиқ сиқиб қўйди. Улар: «Ё Расулуллоҳ, агар биз гапирган ва қилган нарсаларимиз учун сўроққа тутилсак, ҳалок бўлдик; дилларимизга келсак, улар бизнинг қўлимизда эмас-ку», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Эшитдик ва итоат қилдик, денглар», дедилар. Сўнг уни мана бу оят бекор қилди: {Расул ўзига Роббисидан нозил қилинган нарсага иймон келтирди, мўминлар ҳам} — то {Аллоҳ ҳеч бир жонга тоқатидан ташқари (вазифа) юкламайди; унга ўзи касб қилган (яхшилик), зарарига ўзи орттирган (ёмонлик) бўлади} (гача). Шундай қилиб, уларга кўнгилдан кечган нарса кечирилди ва улар амаллар билан сўроққа тутилдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ وَالْأَسْوَدُ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ قُرَيْشًا أَتَوْا كَاهِنَةً فَقَالُوا لَهَا أَخْبِرِينَا بِأَقْرَبِنَا شَبَهًا بِصَاحِبِ هَذَا الْمَقَامِ فَقَالَتْ إِنْ أَنْتُمْ جَرَرْتُمْ كِسَاءً عَلَى هَذِهِ السَّهْلَةِ ثُمَّ مَشَيْتُمْ عَلَيْهَا أَنْبَأْتُكُمْ فَجَرُّوا ثُمَّ مَشَى النَّاسُ عَلَيْهَا فَأَبْصَرَتْ أَثَرَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ هَذَا أَقْرَبُكُمْ شَبَهًا بِهِ فَمَكَثُوا بَعْدَ ذَلِكَ عِشْرِينَ سَنَةً أَوْ قَرِيبًا مِنْ عِشْرِينَ سَنَةً أَوْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ بُعِثَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Quraysh bir kohina ayolning oldiga kelib, unga: «Bizga shu Maqom sohibiga izi jihatidan qaysi birimiz eng koʻp oʻxshashligini aytib ber», deyishdi. U ayol: «Agar shu yumshoq qumga bir chopon tortib, soʻng uning ustidan yursangiz, men sizlarga aytib beraman», dedi. Bas, ular (choponni) tortdilar, soʻng odamlar uning ustidan yurdilar. Shunda u ayol Muhammad ﷺning izini koʻrdi-da: «Mana bu — sizlarning ichingizda unga oʻxshashligi jihatidan eng yaqiningizdir», dedi. Soʻng ular shundan keyin yigirma yil yoki yigirma yilga yaqin, yoki Alloh xohlagancha turdilar; keyin u zot ﷺ (paygʻambar qilib) yuborildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Қурайш бир коҳина аёлнинг олдига келиб, унга: «Бизга шу Мақом соҳибига изи жиҳатидан қайси биримиз энг кўп ўхшашлигини айтиб бер», дейишди. У аёл: «Агар шу юмшоқ қумга бир чопон тортиб, сўнг унинг устидан юрсангиз, мен сизларга айтиб бераман», деди. Бас, улар (чопонни) тортдилар, сўнг одамлар унинг устидан юрдилар. Шунда у аёл Муҳаммад ﷺнинг изини кўрди-да: «Мана бу — сизларнинг ичингизда унга ўхшашлиги жиҳатидан энг яқинингиздир», деди. Сўнг улар шундан кейин йигирма йил ёки йигирма йилга яқин, ёки Аллоҳ хоҳлаганча турдилар; кейин у зот ﷺ (пайғамбар қилиб) юборилдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ (aʼzolarni) bir martadan yuvib tahorat qildilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ (аъзоларни) бир мартадан ювиб таҳорат қилдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ وَالثَّوْرِيُّ عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَكُنْتُ مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ وَمُعَاوِيَةَ فَكَانَ مُعَاوِيَةُ لَا يَمُرُّ بِرُكْنٍ إِلَّا اسْتَلَمَهُ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ لِيَسْتَلِمَ إِلَّا الْحَجَرَ وَالْيَمَانِيَ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ لَيْسَ شَيْءٌ مِنْ الْبَيْتِ مَهْجُورًا
Abu Tufayl aytdi: Men Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) va Muoviya bilan birga edim. Muoviya hech bir ruknning yonidan oʻtmasdan, albatta unga qoʻl tekkizardi. Shunda Ibn Abbos: «Albatta, Rasululloh ﷺ faqat Hajarul-asvad bilan Yaman rukniga qoʻl tekkizar edilar», dedi. Muoviya esa: «Baytning hech bir qismi tark qilingan emas», dedi.Абу Туфайл айтди: Мен Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ва Муовия билан бирга эдим. Муовия ҳеч бир рукннинг ёнидан ўтмасдан, албатта унга қўл теккизарди. Шунда Ибн Аббос: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺ фақат Ҳажарул-асвад билан Яман рукнига қўл теккизар эдилар», деди. Муовия эса: «Байтнинг ҳеч бир қисми тарк қилинган эмас», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا الثَّوْرِيُّ عَنِ ابْنِ خُثَيْمٍ وَأَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَتَزَوَّجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ وَاحْتَجَمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ ehromda boʻlgan hollarida uylandilar va ehromda boʻlgan hollarida qon oldirdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ эҳромда бўлган ҳолларида уйландилар ва эҳромда бўлган ҳолларида қон олдирдилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَجُلًا خَرَّ عَنْ بَعِيرِهِ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَوَقَصَهُ أَوْ أَقْصَعَهُ شَكَّ أَيُّوبُ فَسَأَلُوا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اغْسِلُوهُ بِمَاءٍ وَسِدْرٍ وَكَفِّنُوهُ فِي ثَوْبِهِ وَلَا تُخَمِّرُوا رَأْسَهُ وَلَا تُقَرِّبُوهُ طِيبًا فَإِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُحْرِمًاحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ مَعْمَرٌ وَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الْكَرِيمِ الْجَزَرِيُّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ رَجُلًا خَرَّ عَنْ بَعِيرٍ نَادٍّ وَهُوَ مُحْرِمٌ فَوُقِصَ وَقْصًا ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَ حَدِيثِ أَيُّوبَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi ehromda boʻlgan holda tuyasidan yiqilib tushdi va (tuya) uning boʻynini sindirdi — Ayyub shubha qildi. Shunda ular Nabiy ﷺdan soʻradilar. U zot: «Uni suv va sidr bilan yuvinglar, oʻz kiyimida kafanlanglar; boshini yopmanglar va unga atir yaqinlashtirmanglar. Chunki Alloh uni qiyomat kuni ehromda boʻlgan holda tiriltiradi», dedilar. Bizga Abdurrazzoq soʻzlab berdi: Maʼmar aytdi: Menga Abdulkarim al-Jazariy Said ibn Jubayrdan, u Ibn Abbosdan xabar berdiki, bir kishi ehromda boʻlgan holda hurkigan tuyadan yiqilib tushdi va boʻyni sindi — soʻng Ayyubning hadisiga oʻxshashini zikr qildi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши эҳромда бўлган ҳолда туясидан йиқилиб тушди ва (туя) унинг бўйнини синдирди — Айюб шубҳа қилди. Шунда улар Набий ﷺдан сўрадилар. У зот: «Уни сув ва сидр билан ювинглар, ўз кийимида кафанланглар; бошини ёпманглар ва унга атир яқинлаштирманглар. Чунки Аллоҳ уни қиёмат куни эҳромда бўлган ҳолда тирилтиради», дедилар. Бизга Абдурраззоқ сўзлаб берди: Маъмар айтди: Менга Абдулкарим ал-Жазарий Саид ибн Жубайрдан, у Ибн Аббосдан хабар бердики, бир киши эҳромда бўлган ҳолда ҳуркиган туядан йиқилиб тушди ва бўйни синди — сўнг Айюбнинг ҳадисига ўхшашини зикр қилди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَاحْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْأَخْدَعَيْنِ وَبَيْنَ الْكَتِفَيْنِ حَجَمَهُ عَبْدٌ لِبَنِي بَيَاضَةَ وَكَانَ أَجْرُهُ مُدًّا وَنِصْفًا فَكَلَّمَ أَهْلَهُ حَتَّى وَضَعُوا عَنْهُ نِصْفَ مُدٍّقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَأَعْطَاهُ أَجْرَهُ وَلَوْ كَانَ حَرَامًا مَا أَعْطَاهُ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ boʻyinlarining ikki tomonidan va ikki kurak orasidan qon oldirdilar. U zotga Bani Bayoda (qabilasi)ning bir quli qon oldi va uning haqi bir yarim mudd edi. U zot uning xojalari bilan gaplashdilar, ular esa undan yarim muddni tushirib qoʻydilar. Ibn Abbos aytdi: Va u zot unga haqini berdilar; agar u harom boʻlganida, u zot unga bermagan boʻlardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бўйинларининг икки томонидан ва икки курак орасидан қон олдирдилар. У зотга Бани Баёда (қабиласи)нинг бир қули қон олди ва унинг ҳақи бир ярим мудд эди. У зот унинг хожалари билан гаплашдилар, улар эса ундан ярим муддни тушириб қўйдилар. Ибн Аббос айтди: Ва у зот унга ҳақини бердилар; агар у ҳаром бўлганида, у зот унга бермаган бўлардилар.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنِ الْمُنْذِرِ بْنِ النُّعْمَانِ الْأَفْطَسِ قَالَ سَمِعْتُ وَهْبًا يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْرُجُ مِنْ عَدَنِ أَبْيَنَ اثْنَا عَشَرَ أَلْفًا يَنْصُرُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ هُمْ خَيْرُ مَنْ بَيْنِي وَبَيْنَهُمْقَالَ لِي مَعْمَرٌ اذْهَبْ فَاسْأَلْهُ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ
Vahb, Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan soʻzlab berdi: Rasululloh ﷺ: «Adani Abyandan oʻn ikki ming (kishi) chiqadi; ular Allohga va Uning Rasuliga yordam beradilar. Ular men bilan ular orasidagi (avlodlar)ning eng yaxshisidir», dedilar. Maʼmar menga: «Bor, undan shu hadis haqida soʻra», dedi.Ваҳб, Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан сўзлаб берди: Расулуллоҳ ﷺ: «Адани Абяндан ўн икки минг (киши) чиқади; улар Аллоҳга ва Унинг Расулига ёрдам берадилар. Улар мен билан улар орасидаги (авлодлар)нинг энг яхшисидир», дедилар. Маъмар менга: «Бор, ундан шу ҳадис ҳақида сўра», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى أَنَّهُ سَمِعَ عِكْرِمَةَ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ يَقُولُ أَنْبَأَنَا ابْنُ عَبَّاسٍأَنَّ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ قَالَ ابْنُ بَكْرٍ أَخَا بَنِي سَاعِدَةَ تُوُفِّيَتْ أُمُّهُ وَهُوَ غَائِبٌ عَنْهَا فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُمِّي تُوُفِّيَتْ وَأَنَا غَائِبٌ عَنْهَا فَهَلْ يَنْفَعُهَا إِنْ تَصَدَّقْتُ بِشَيْءٍ عَنْهَا قَالَ نَعَمْ قَالَ فَإِنِّي أُشْهِدُكَ أَنَّ حَائِطَ الْمَخْرَفِ صَدَقَةٌ عَلَيْهَا وَقَالَ ابْنُ بَكْرٍ الْمِخْرَافِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Bani Soida (qabilasi)ning birodari Saʼd ibn Ubodaning onasi u yoʻq paytida vafot etdi. Bas, u Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, mening onam men yoʻq paytimda vafot etdi; agar men uning nomidan biror narsa sadaqa qilsam, bu unga foyda beradimi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. U: «Men sizni guvoh qilamanki, Maxraf bogʻi uning nomidan sadaqadir», dedi. Ibn Bakr: «al-Mixrof», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Бани Соида (қабиласи)нинг биродари Саъд ибн Убоданинг онаси у йўқ пайтида вафот этди. Бас, у Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, менинг онам мен йўқ пайтимда вафот этди; агар мен унинг номидан бирор нарса садақа қилсам, бу унга фойда берадими?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. У: «Мен сизни гувоҳ қиламанки, Махраф боғи унинг номидан садақадир», деди. Ибн Бакр: «ал-Михроф», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ حَدَّثَنِي حَكِيمُ بْنُ حَكِيمٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ عِنْدَ الْبَيْتِ فَصَلَّى بِي الظُّهْرَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُ فَكَانَتْ بِقَدْرِ الشِّرَاكِ ثُمَّ صَلَّى بِي الْعَصْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَيْهِ ثُمَّ صَلَّى بِي الْمَغْرِبَ حِينَ أَفْطَرَ الصَّائِمُ ثُمَّ صَلَّى بِي الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ ثُمَّ صَلَّى بِي الْفَجْرَ حِينَ حَرُمَ الطَّعَامُ وَالشَّرَابُ عَلَى الصَّائِمِ ثُمَّ صَلَّى الْغَدَ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَهُ ثُمَّ صَلَّى بِي الْعَصْرَ حِينَ صَارَ ظِلُّ كُلِّ شَيْءٍ مِثْلَيْهِ ثُمَّ صَلَّى بِي الْمَغْرِبَ حِينَ أَفْطَرَ الصَّائِمُ ثُمَّ صَلَّى بِي الْعِشَاءَ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ الْأَوَّلِ ثُمَّ صَلَّى بِي الْفَجْرَ فَأَسْفَرَ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِكَ الْوَقْتُ فِيمَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِحَدَّثَنِي أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَيَّاشِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ حُنَيْفٍ فَذَكَرَهُ بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ فِي الْفَجْرِ فِي الْيَوْمِ الثَّانِي لَا أَدْرِي أَيَّ شَيْءٍ قَالَ وَقَالَ فِي الْعِشَاءِ صَلَّى بِي حِينَ ذَهَبَ ثُلُثُ اللَّيْلِ الْأَوَّلِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Jibril menga Baytulloh yonida imom boʻldi. U menga peshin namozini quyosh ogʻganida — soya (oyoq kiyimning) tasmasi miqdoricha boʻlganida — oʻqidi. Soʻng menga asr namozini har bir narsaning soyasi oʻzining ikki barobaricha boʻlganida oʻqidi. Soʻng menga shom namozini roʻzador iftor qiladigan paytda oʻqidi. Soʻng menga xufton namozini shafaq gʻoyib boʻlganida oʻqidi. Soʻng menga bomdod namozini roʻzadorga taom va ichimlik harom boʻladigan paytda oʻqidi. Ertasi kuni esa menga peshin namozini har bir narsaning soyasi oʻzicha boʻlganida oʻqidi. Soʻng menga asr namozini har bir narsaning soyasi oʻzining ikki barobaricha boʻlganida oʻqidi. Soʻng menga shom namozini roʻzador iftor qiladigan paytda oʻqidi. Soʻng menga xufton namozini kechaning avvalgi uchdan biri (oʻtguncha) oʻqidi. Soʻng menga bomdod namozini yorishganida oʻqidi. Soʻng menga yuzlanib: ‹Ey Muhammad, mana shu sendan oldingi paygʻambarlarning vaqtidir; vaqt esa mana shu ikki vaqt orasidadir›, dedi». Menga Abu Nuaym soʻzlab berdi: Sufyon soʻzlab berdi — Abdurrahmon ibn al-Horis ibn Ayyosh ibn Abu Rabiadan, u Hakim ibn Hakim ibn Abbod ibn Hunayfdan — va uni oʻz isnodi va maʼnosi bilan zikr qildi; faqat u ikkinchi kunning bomdodi haqida: «U nima deganini bilmayman», dedi va xufton haqida: «U menga kechaning avvalgi uchdan biri oʻtganida oʻqidi», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Жибрил менга Байтуллоҳ ёнида имом бўлди. У менга пешин намозини қуёш оғганида — соя (оёқ кийимнинг) тасмаси миқдорича бўлганида — ўқиди. Сўнг менга аср намозини ҳар бир нарсанинг сояси ўзининг икки баробарича бўлганида ўқиди. Сўнг менга шом намозини рўзадор ифтор қиладиган пайтда ўқиди. Сўнг менга хуфтон намозини шафақ ғойиб бўлганида ўқиди. Сўнг менга бомдод намозини рўзадорга таом ва ичимлик ҳаром бўладиган пайтда ўқиди. Эртаси куни эса менга пешин намозини ҳар бир нарсанинг сояси ўзича бўлганида ўқиди. Сўнг менга аср намозини ҳар бир нарсанинг сояси ўзининг икки баробарича бўлганида ўқиди. Сўнг менга шом намозини рўзадор ифтор қиладиган пайтда ўқиди. Сўнг менга хуфтон намозини кечанинг аввалги учдан бири (ўтгунча) ўқиди. Сўнг менга бомдод намозини ёришганида ўқиди. Сўнг менга юзланиб: ‹Эй Муҳаммад, мана шу сендан олдинги пайғамбарларнинг вақтидир; вақт эса мана шу икки вақт орасидадир›, деди». Менга Абу Нуайм сўзлаб берди: Суфён сўзлаб берди — Абдурраҳмон ибн ал-Ҳорис ибн Айёш ибн Абу Рабиадан, у Ҳаким ибн Ҳаким ибн Аббод ибн Ҳунайфдан — ва уни ўз исноди ва маъноси билан зикр қилди; фақат у иккинчи куннинг бомдоди ҳақида: «У нима деганини билмайман», деди ва хуфтон ҳақида: «У менга кечанинг аввалги учдан бири ўтганида ўқиди», деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ عُمَرَ الصَّنْعَانِيُّ أَخْبَرَنِي وَهْبُ بْنُ مَانُوسَ الْعَدَنِيُّ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَاوَاتِ وَمِلْءَ الْأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَيْءٍ بَعْدُحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُمَرَ بْنِ كَيْسَانَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ وَهْبِ بْنِ مَانُوسَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida: «Samiʼalloohu liman hamidah», der, soʻng: «Allohumma Robbanaa lakal hamdu milʼas-samaavaati va milʼal-arzi va milʼa maa shiʼta min shayʼin baʼd», der edilar. Bizga Abdulloh ibn Ibrohim ibn Umar ibn Kayson soʻzlab berdi: Otam menga Vahb ibn Manusdan bu hadisdan boshqasini soʻzlab berdi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ рукуъдан бошларини кўтарганларида: «Самиъаллооҳу лиман ҳамидаҳ», дер, сўнг: «Аллоҳумма Роббанаа лакал ҳамду милъас-самааваати ва милъал-арзи ва милъа маа шиъта мин шайъин баъд», дер эдилар. Бизга Абдуллоҳ ибн Иброҳим ибн Умар ибн Кайсон сўзлаб берди: Отам менга Ваҳб ибн Манусдан бу ҳадисдан бошқасини сўзлаб берди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَاحْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَعْطَى الْحَجَّامَ أَجْرَهُ وَلَوْ كَانَ سُحْتًا لَمْ يُعْطِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺ qon oldirdilar va hajjomga uning haqini berdilar. Agar u harom (kasb) boʻlganida, Rasululloh ﷺ unga bermagan boʻlardilar».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ қон олдирдилар ва ҳажжомга унинг ҳақини бердилар. Агар у ҳаром (касб) бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ унга бермаган бўлардилар».