أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ ، حَدَّثَنَا دَاوُدُ ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ : أَنَّ أَبَا مُوسَى الْأَشْعَرِيَّ اسْتَأْذَنَ عَلَى عُمَرَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، فَلَمْ يُؤْذَنْ لَهُ، فَرَجَعَ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " إِذَا اسْتَأْذَنَ الْمُسْتَأْذِنُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ : فَإِنْ أُذِنَ لَهُ وَإِلَّا، فَلْيَرْجِعْ " ، فَقَالَ : لَتَأْتِيَنَّ بِمَنْ يَشْهَدُ مَعَكَ، أَوْ لَأَفْعَلَنَّ، وَلَأَفْعَلَنَّ. قَالَ أَبُو سَعِيدٍ : فَأَتَانَا وَأَنَا فِي قَوْمٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ، وَهُوَ فَزِعٌ مِنْ وَعِيدِ عُمَرَ إِيَّاهُ، فَقَامَ عَلَيْنَا، فَقَالَ : أَنْشُدُ اللَّهَ مِنْكُمْ رَجُلًا سَمِعَ ذَلِكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا شَهِدَ لِي بِهِ. قَالَ : فَرَفَعْتُ رَأْسِي، فَقُلْتُ : أَخْبِرْهُ أَنِّي مَعَكَ عَلَى هَذَا. وَقَالَ ذَاكَ آخَرُونَ، فَسُرِّيَ عَنْ أَبِي مُوسَى

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Abu Muso al-Ashʼariy Umarning huzuriga kirishga uch marta izn soʻradi, unga izn berilmadi va u qaytib ketdi. U: «Rasululloh ﷺ: ‹Izn soʻrovchi uch marta izn soʻrasa, unga izn berilsa (kiradi), boʻlmasa qaytsin›, deganlarini eshitganman», dedi. Umar: «Albatta, sen bilan birga guvohlik beradigan kishini keltirasan, boʻlmasa shunday-shunday qilaman», dedi. Abu Said aytdi: U bizning huzurimizga keldi — men masjidda Rasululloh ﷺ sahobalaridan boʻlgan bir jamoa ichida edim — u Umarning doʻq-poʻpisasidan qoʻrqib ketgan edi. U bizning oldimizda turib: «Sizlardan buni Rasululloh ﷺdan eshitgan kishini men uchun guvohlik berishga Alloh nomi bilan ogohlantiraman», dedi. (Abu Said) aytdi: Men boshimni koʻtarib: «Unga xabar bergin, men bu haqda sen bilan birgaman», dedim. Boshqalar ham shuni aytdi, shunda Abu Musoning gʻami tarqaldi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Абу Мусо ал-Ашъарий Умарнинг ҳузурига киришга уч марта изн сўради, унга изн берилмади ва у қайтиб кетди. У: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Изн сўровчи уч марта изн сўраса, унга изн берилса (киради), бўлмаса қайтсин›, деганларини эшитганман», деди. Умар: «Албатта, сен билан бирга гувоҳлик берадиган кишини келтирасан, бўлмаса шундай-шундай қиламан», деди. Абу Саид айтди: У бизнинг ҳузуримизга келди — мен масжидда Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларидан бўлган бир жамоа ичида эдим — у Умарнинг дўқ-пўписасидан қўрқиб кетган эди. У бизнинг олдимизда туриб: «Сизлардан буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитган кишини мен учун гувоҳлик беришга Аллоҳ номи билан огоҳлантираман», деди. (Абу Саид) айтди: Мен бошимни кўтариб: «Унга хабар бергин, мен бу ҳақда сен билан биргаман», дедим. Бошқалар ҳам шуни айтди, шунда Абу Мусонинг ғами тарқалди.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ ، قَالَ : سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَضَرَبْتُ بَابَهُ، فَقَالَ : " مَنْ ذَا؟ ". فَقُلْتُ : أَنَا. قَالَ : " أَنَا؟ أَنَا؟ ! " فَكَرِهَ ذَاكَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ huzurlariga keldim va eshiklarini taqillatdim. U zot: «Kim u?» dedilar. Men: «Men», dedim. U zot: «Men? Men?!» dedilar va buni yoqtirmadilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдим ва эшикларини тақиллатдим. У зот: «Ким у?» дедилар. Мен: «Мен», дедим. У зот: «Мен? Мен?!» дедилар ва буни ёқтирмадилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، قَالَ : سَمِعْتُ مُحَارِبَ بْنَ دِثَارٍ يَذْكُرُ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَطْرُقَ الرَّجُلُ أَهْلَهُ لَيْلًا، أَوْ يُخَوِّنَهُمْ، أَوْ يَلْتَمِسَ عَثَرَاتِهِمْ " . قَالَ سُفْيَانُ : قَوْلُهُ : أَوْ يُخَوِّنَهُمْ، أَوْ يَلْتَمِسَ عَثَرَاتِهِمْ، مَا أَدْرِي : شَيْءٌ. قَالَهُ مُحَارِبٌ : أَوْ شَيْءٌ هُوَ فِي الْحَدِيثِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ kishining kechasi oilasi oldiga kutilmaganda kirib borishidan, ularni xiyonatda gumon qilishidan yoki ularning kamchiliklarini qidirishidan qaytardilar. Sufyon aytdi: Uning ‹ularni xiyonatda gumon qilishidan yoki ularning kamchiliklarini qidirishidan› degan soʻzini Muhorib oʻzidan aytdimi yoki u hadisning oʻzidami — bilmayman.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ кишининг кечаси оиласи олдига кутилмаганда кириб боришидан, уларни хиёнатда гумон қилишидан ёки уларнинг камчиликларини қидиришидан қайтардилар. Суфён айтди: Унинг ‹уларни хиёнатда гумон қилишидан ёки уларнинг камчиликларини қидиришидан› деган сўзини Муҳориб ўзидан айтдими ёки у ҳадиснинг ўзидами — билмайман.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ ، عَنْ عَوْفٍ ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ ، قَالَ : لَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ ، اسْتَشْرَفَهُ النَّاسُ، فَقَالُوا : قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. قَالَ : فَخَرَجْتُ فِيمَنْ خَرَجَ، فَلَمَّا رَأَيْتُ وَجْهَهُ، عَرَفْتُ أَنَّ وَجْهَهُ لَيْسَ بِوَجْهِ كَذَّابٍ. فَكَانَ أَوَّلَ مَا سَمِعْتُهُ، يَقُولُ : " يَا أَيُّهَا النَّاسُ، أَفْشُوا السَّلَامَ، وَأَطْعِمُوا الطَّعَامَ، وَصِلُوا الْأَرْحَامَ، وَصَلُّوا وَالنَّاسُ نِيَامٌ، تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ بِسَلَامٍ "

Abdulloh ibn Salom (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ Madinaga kelganlarida, odamlar u zotga qarab intildilar va: «Rasululloh ﷺ keldilar», deyishdi. Men ham chiqqanlar ichida chiqdim. U zotning yuzlarini koʻrganimda, bu yuz yolgʻonchi kishining yuzi emasligini bildim. U zotdan eshitgan birinchi soʻzim: «Ey odamlar, salomni yoyinglar, taom yediringlar, qarindoshlik rishtalarini ulanglar va odamlar uxlab yotganda namoz oʻqinglar, omonlik bilan jannatga kirasizlar», degan soʻzlari boʻldi.Абдуллоҳ ибн Салом (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келганларида, одамлар у зотга қараб интилдилар ва: «Расулуллоҳ ﷺ келдилар», дейишди. Мен ҳам чиққанлар ичида чиқдим. У зотнинг юзларини кўрганимда, бу юз ёлғончи кишининг юзи эмаслигини билдим. У зотдан эшитган биринчи сўзим: «Эй одамлар, саломни ёйинглар, таом едиринглар, қариндошлик ришталарини уланглар ва одамлар ухлаб ётганда намоз ўқинглар, омонлик билан жаннатга кирасизлар», деган сўзлари бўлди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ ، عَنْ إِسْرَائِيلَ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاق ، عَنْ الْحَارِثِ ، عَنْ عَلِيٍّ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لِلْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ سِتٌّ : يُسَلِّمُ عَلَيْهِ إِذَا لَقِيَهُ وَيُشَمِّتُهُ إِذَا عَطَسَ، وَيَعُودُهُ إِذَا مَرِضَ، وَيُجِيبُهُ إِذَا دَعَاهُ، وَيَشْهَدُهُ إِذَا تُوُفِّيَ، وَيُحِبُّ لَهُ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ، وَيَنْصَحُ لَهُ بِالْغَيْبِ "

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonning musulmon ustidagi haqi oltitadir: uni koʻrsa salom beradi, aksa urganda unga ‹yarhamukalloh› deydi, kasal boʻlsa uni koʻrgani boradi, taklif qilsa taklifiga javob beradi, vafot etsa janozasida hozir boʻladi, oʻzi uchun yaxshi koʻrgan narsani uning uchun ham yaxshi koʻradi va koʻzi ortidan ham unga xayrixohlik qiladi», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмоннинг мусулмон устидаги ҳақи олтитадир: уни кўрса салом беради, акса урганда унга ‹ярҳамукаллоҳ› дейди, касал бўлса уни кўргани боради, таклиф қилса таклифига жавоб беради, вафот этса жанозасида ҳозир бўлади, ўзи учун яхши кўрган нарсани унинг учун ҳам яхши кўради ва кўзи ортидан ҳам унга хайрихоҳлик қилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ ، أَخْبَرَنَا أَبُو هَانِئٍ الْخَوْلَانِيُّ : أَنَّ أَبَا عَلِيٍّ الْجَنْبِيَّ حَدَّثَهُ، عَنْ فَضَالَةَ بْنِ عُبَيْدٍ ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " يُسَلِّمُ الرَّاكِبُ عَلَى الْمَاشِي، وَالْقَائِمُ عَلَى الْقَاعِدِ، وَالْقَلِيلُ عَلَى الْكَثِيرِ "

Fazola ibn Ubayd (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Suvoriy piyodaga, tik turgan oʻtirganga, ozchilik koʻpchilikka salom beradi», dedilar.Фазола ибн Убайд (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Суворий пиёдага, тик турган ўтирганга, озчилик кўпчиликка салом беради», дедилар.

أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ الْيَهُودَ إِذَا سَلَّمَ أَحَدُهُمْ، فَإِنَّمَا يَقُولُ : السَّامُ عَلَيْكَ. قُلْ : عَلَيْكَ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, yahudiylardan biri salom berganda, u faqat: ‹as-somu alayka (senga oʻlim boʻlsin)›, deydi. Bas, sen: ‹alayka (senga ham boʻlsin)›, degin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, яҳудийлардан бири салом берганда, у фақат: ‹ас-сому алайка (сенга ўлим бўлсин)›, дейди. Бас, сен: ‹алайка (сенга ҳам бўлсин)›, дегин», дедилар.

حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ حَمَّادٍ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ سَيَّارٍ ، قَالَ : كُنْتُ أَمْشِي مَعَ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، فَمَرَّ بِصِبْيَانٍ، فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ، وَحَدَّثَ ثَابِتٌ أَنَّهُ كَانَ مَعَ أَنَسٍ فَمَرَّ بِصِبْيَانٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ، وَحَدَّثَ أَنَسٌ : " أَنَّهُ كَانَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَرَّ بِصِبْيَانٍ، فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ "

Sayyor dedi: Men Sobit al-Bunoniy bilan yurardim, u bolalar yonidan oʻtib, ularga salom berdi. Sobit hadis qilib aytdiki, u Anas bilan yurar edi, (Anas) bolalar yonidan oʻtib, ularga salom berdi. Anas hadis qilib aytdiki, u Nabiy ﷺ bilan yurar edi, u zot bolalar yonidan oʻtib, ularga salom berdilar.Сайёр деди: Мен Собит ал-Буноний билан юрардим, у болалар ёнидан ўтиб, уларга салом берди. Собит ҳадис қилиб айтдики, у Анас билан юрар эди, (Анас) болалар ёнидан ўтиб, уларга салом берди. Анас ҳадис қилиб айтдики, у Набий ﷺ билан юрар эди, у зот болалар ёнидан ўтиб, уларга салом бердилар.

أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ ، عَنْ شُعَيْبِ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ ، عَنْ ابْنِ أَبِي حُسَيْنٍ ، حَدَّثَنِي شَهْرٌ ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ بْنِ السَّكَنِ إِحْدَى نِسَاءِ بَنِي عَبْدِ الْأَشْهَلِ " أَنَّهَا بَيْنَا هِيَ فِي نِسْوَةٍ مَرَّ عَلَيْهِنَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ عَلَيْهِنَّ "

Bani Abdulashhal ayollaridan boʻlgan Asmo binti Yazid ibn as-Sakan (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u bir necha ayollar orasida turganida Nabiy ﷺ ularning yonidan oʻtdilar va ularga salom berdilar.Бани Абдулашҳал аёлларидан бўлган Асмо бинти Язид ибн ас-Сакан (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у бир неча аёллар орасида турганида Набий ﷺ уларнинг ёнидан ўтдилар ва уларга салом бердилар.

أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ ، عَنْ شُعَيْبِ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ : حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ : أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَتْ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يَا عَائِشُ هَذَا جِبْرِيلُ يَقْرَأُ عَلَيْكِ السَّلَامَ ". قَالَتْ : وَعَلَيْهِ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكاتُهُ . قَالَتْ : وَهُوَ يَرَى مَا لَا أَرَى

Nabiy ﷺning zavjalari Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Yo Oish! Mana bu Jibril senga salom yoʻllayapti», dedilar. (Oisha) dedi: Men: «Unga ham Allohning salomi, rahmati va barakotlari boʻlsin», dedim. (Oisha) dedi: U zot men koʻrmagan narsani koʻrar edilar.Набий ﷺнинг завжалари Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ё Оиш! Мана бу Жибрил сенга салом йўллаяпти», дедилар. (Оиша) деди: Мен: «Унга ҳам Аллоҳнинг саломи, раҳмати ва баракотлари бўлсин», дедим. (Оиша) деди: У зот мен кўрмаган нарсани кўрар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ هُوَ : ابْنُ الْمُغِيرَةِ ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ، قَالَ : صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَيْتُهُ حِينَ قَضَى صَلَاتَهُ، فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ حَيَّا بِتَحِيَّةِ الْإِسْلَامِ. قَالَ : " عَلَيْكَ السَّلَامُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ، مِمَّنْ أَنْتَ؟ ". قَالَ : قُلْتُ : مِنْ غِفَارٍ. قَالَ : فَأَهْوَى بِيَدِهِ. قُلْتُ فِي نَفْسِي : كَرِهَ أَنِّي انْتَمَيْتُ إِلَى غِفَارٍ

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ namoz oʻqidilar. Namozlarini tugatganlarida men u zotning huzurlariga keldim va islom salomi bilan salom bergan birinchi kishi boʻldim. U zot: «Va alaykas-salomu va rahmatulloh. Sen kimlardansan?» dedilar. Men: «Gʻifordanman», dedim. Shunda u zot qoʻllarini pastga tushirdilar. Men ichimda: «Gʻifordan ekanimni aytganimni yoqtirmadilar», dedim.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқидилар. Намозларини тугатганларида мен у зотнинг ҳузурларига келдим ва ислом саломи билан салом берган биринчи киши бўлдим. У зот: «Ва алайкас-салому ва раҳматуллоҳ. Сен кимлардансан?» дедилар. Мен: «Ғифорданман», дедим. Шунда у зот қўлларини пастга туширдилар. Мен ичимда: «Ғифордан эканимни айтганимни ёқтирмадилар», дедим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ ، عَنْ عَوْفٍ ، عَنْ أَبِي رَجَاءٍ ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ، قَالَ : جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : السَّلَامُ عَلَيْكُمْ، فَرَدَّ عَلَيْهِ وَقَالَ : " عَشْرٌ ". ثُمَّ جَاءَ رَجُلٌ فَسَلَّمَ، فَقَالَ : السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ، فَرَدَّ عَلَيْهِ، فَقَالَ : " عِشْرُونَ ". ثُمَّ جَاءَ رَجُلٌ فَسَلَّمَ، فَقَالَ : السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، فَرَدَّ عَلَيْهِ وَقَالَ : " ثَلَاثُونَ "

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu) aytadi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Assalomu alaykum», dedi. U zot uning salomiga alik oldilar va: «Oʻn», dedilar. Soʻng boshqa bir kishi kelib salom berdi va: «Assalomu alaykum va rohmatulloh», dedi. U zot alik oldilar va: «Yigirma», dedilar. Soʻng yana bir kishi kelib salom berdi va: «Assalomu alaykum va rohmatullohi va barokotuh», dedi. U zot alik oldilar va: «Oʻttiz», dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу) айтади: Бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Ассалому алайкум», деди. У зот унинг саломига алик олдилар ва: «Ўн», дедилар. Сўнг бошқа бир киши келиб салом берди ва: «Ассалому алайкум ва роҳматуллоҳ», деди. У зот алик олдилар ва: «Йигирма», дедилар. Сўнг яна бир киши келиб салом берди ва: «Ассалому алайкум ва роҳматуллоҳи ва барокотуҳ», деди. У зот алик олдилар ва: «Ўттиз», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاق ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ ، حَدَّثَنِي أَبِي ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ الْحَسَنِ ، عَنْ الْحُضَيْنِ ، عَنِ الْمُهَاجِرِ بْنِ قُنْفُذٍ : أَنَّهُ سَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَبُولُ، " فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ حَتَّى تَوَضَّأَ، فَلَمَّا تَوَضَّأَ، رَدَّهُ عَلَيْهِ "

Muhojir ibn Qunfuz (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺ siydik qilayotganlarida salom berdi, u zot esa taharat olmagunlaricha uning salomiga alik olmadilar. Taharat olgach, alik oldilar.Муҳожир ибн Қунфуз (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺ сийдик қилаётганларида салом берди, у зот эса таҳарат олмагунларича унинг саломига алик олмадилар. Таҳарат олгач, алик олдилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ بِسْطَامَ ، حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَا تَدْخُلُوا عَلَى النِّسَاءِ ". قِيلَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلَّا الْحَمْوُ. قَالَ : " الْحَمْوُ : الْمَوْتُ " . قَالَ يَحْيَى : الْحَمْوُ : يَعْنِي قَرَابَةَ الزَّوْجِ

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Ayollarning huzuriga kirmanglar», dedilar. «Yo Rasululloh, qaynogʻa-chi?» deyildi. U zot: «Qaynogʻa — oʻlimdir», dedilar. Yahyo aytdi: al-Hamvu — yaʼni erning qarindoshi.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёлларнинг ҳузурига кирманглар», дедилар. «Ё Расулуллоҳ, қайноға-чи?» дейилди. У зот: «Қайноға — ўлимдир», дедилар. Яҳё айтди: ал-Ҳамву — яъни эрнинг қариндоши.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، وَأَبُو نُعَيْمٍ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ يُونُسَ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ ، عَنْ أَبيهِ، عَنْ جَدِّهِ ، قَالَ : سَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ نَظْرَةِ الْفَجْأَةِ، فَقَالَ : " اصْرِفْ بَصَرَكَ "

Jarir (roziyallohu anhu) aytadi: Nabiy ﷺdan tasodifan tushib qolgan nazar haqida soʻradim, u zot: «Koʻzingni burib ol», dedilar.Жарир (розияллоҳу анҳу) айтади: Набий ﷺдан тасодифан тушиб қолган назар ҳақида сўрадим, у зот: «Кўзингни буриб ол», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ خَالِدٍ ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ هُوَ : ابْنُ إِسْحَاق ، عَنْ نَافِعٍ ، عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ أَبِي عُبَيْدٍ ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَتْ : سُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَيْلِ الْمَرْأَةِ، فَقَالَ : " شِبْرًا "، فَقُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِذَنْ تَبْدُوَ أَقْدَامُهُنَّ؟، قَالَ : " فَذِرَاعًا لَا يَزِدْنَ عَلَيْهِ " . قَالَ عَبْد اللَّهِ : النَّاسُ يَقُولُونَ : عَنْ نَافِعٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ

Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Nabiy ﷺdan ayolning etagi haqida soʻralganda, u zot: «Bir qarich», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, unda ularning oyoqlari ochilib qoladi-ku?» dedim. U zot: «Unda bir ziroʼ, undan oshirmasinlar», dedilar. Abdulloh aytdi: Odamlar buni Nofeʼdan, u Sulaymon ibn Yasordan, deb rivoyat qiladilar.Набий ﷺнинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Набий ﷺдан аёлнинг этаги ҳақида сўралганда, у зот: «Бир қарич», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, унда уларнинг оёқлари очилиб қолади-ку?» дедим. У зот: «Унда бир зирў, ундан оширмасинлар», дедилар. Абдуллоҳ айтди: Одамлар буни Нофеъдан, у Сулаймон ибн Ясордан, деб ривоят қиладилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ مَنْصُورٍ ، حَدَّثَنِي رِبْعِيُّ بْنُ حِرَاشٍ ، عَنِ امْرَأَتِهِ ، عَنْ أُخْتٍ لِحُذَيْفَةَ ، قَالَتْ : خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : " يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ، أَمَا لَكُنَّ فِي الْفِضَّةِ مَا تَحَلَّيْنَ بِهِ؟ أَمَا إِنَّهُ لَيْسَتْ مِنْكُنَّ امْرَأَةٌ تَحَلَّى الذَّهَبَ فَتُظْهِرَهُ، إِلَّا عُذِّبَتْ بِهِ "

Huzayfaning singlisi (roziyallohu anho) aytadi: Rasululloh ﷺ bizga xutba qilib: «Ey ayollar jamoasi! Sizlar uchun taqinib olguvchi kumush yoʻqmi? Ogoh boʻlinglar! Sizlardan oltin taqinib, uni oshkor qilgan har qanday ayol, albatta, uning sababli azoblanadi», dedilar.Ҳузайфанинг синглиси (розияллоҳу анҳо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ бизга хутба қилиб: «Эй аёллар жамоаси! Сизлар учун тақиниб олгувчи кумуш йўқми? Огоҳ бўлинглар! Сизлардан олтин тақиниб, уни ошкор қилган ҳар қандай аёл, албатта, унинг сабабли азобланади», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ عُمَارَةَ ، عَنْ غُنَيْمِ بْنِ قَيْسٍ ، عَنْ أَبِي مُوسَى : " أَيُّمَا امْرَأَةٍ اسْتَعْطَرَتْ، ثُمَّ خَرَجَتْ لِيُوجَدَ رِيحُهَا، فَهِيَ زَانِيَةٌ، وَكُلُّ عَيْنٍ زَانٍ " . وَقَالَ أَبُو عَاصِمٍ : يَرْفَعُهُ بَعْضُ أَصْحَابِنَا

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Qaysi bir ayol atir surtib, soʻng hidi sezilishi uchun chiqsa, u zinokordir; har bir koʻz esa zino qilguvchidir». Abu Osim aytdi: Baʼzi doʻstlarimiz buni marfuʼ qiladilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Қайси бир аёл атир суртиб, сўнг ҳиди сезилиши учун чиқса, у зинокордир; ҳар бир кўз эса зино қилгувчидир». Абу Осим айтди: Баъзи дўстларимиз буни марфуъ қиладилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ مَنْصُورٍ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ عَلْقَمَةَ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : " لَعَنَ اللَّهُ الْوَاشِمَاتِ، ، وَالْمُتَنَمِّصَاتِ، وَالْمُتَفَلِّجَاتِ لِلْحُسْنِ الْمُغَيِّرَاتِ خَلْقَ اللَّهِ " ، فَبَلَغَ ذَلِكَ امْرَأَةً مِنْ بَنِي أَسَدٍ يُقَالُ لَهَا : أُمُّ يَعْقُوبَ ، فَجَاءَتْ فَقَالَتْ : بَلَغَنِي أَنَّكَ لَعَنْتَ كَيْتَ وَكَيْتَ؟، فَقَالَ : وَمَا لِي لَا أَلْعَنُ مَنْ لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَهُوَ فِي كِتَابِ اللَّهِ؟، فَقَالَتْ : لَقَدْ قَرَأْتُ مَا بَيْنَ اللَّوْحَيْنِ، فَمَا وَجَدْتُ فِيهِ مَا تَقُولُ. قَالَ : لَئِنْ كُنْتِ قَرَأْتِيهِ، لَقَدْ وَجَدْتِيهِ، أَمَا قَرَأْتِ # وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ سورة الحشر آية 7 #؟، فَقَالَتْ : بَلَى. قَالَ : فَإِنَّهُ قَدْ نَهَى عَنْهُ، فَقَالَتْ : فَإِنِّي أَرَى أَهْلَكَ يَفْعَلُونَهُ؟. قَالَ : فَادْخُلِي فَانْظُرِي. فَدَخَلَتْ فَنَظَرَتْ، فَلَمْ تَرَ مِنْ حَاجَتِهَا شَيْئًا، فَقَالَ : لَوْ كَانَتْ كَذَلِكَ مَا جَامَعْتُهَا

Alqama Abdullohdan rivoyat qiladi: U: «Alloh tatuirovka qiluvchi ayollarni, yuz tukini yuluvchilarni va goʻzallik uchun tishlarining orasini siyraklashtiruvchilarni — Allohning xilqatini oʻzgartiruvchilarni laʼnatladi», dedi. Bu gap Bani Asaddan Ummu Yaʼqub deyiladigan bir ayolga yetdi. U kelib: «Menga, sen shunday-shunday ayollarni laʼnatlagansan, deb yetdi», dedi. U: «Rasululloh ﷺ laʼnatlagan va Allohning Kitobida zikr qilingan kishini nega men laʼnatlamay?» dedi. U ayol: «Men ikki muqova orasidagini oʻqib chiqdim, lekin unda sen aytayotgan narsani topmadim», dedi. U: «Agar uni oʻqigan boʻlsang, albatta uni topgan boʻlar eding. ‹Rasul sizlarga nimani bersa, uni olinglar; nimadan qaytarsa, undan toʻxtanglar. Allohdan qoʻrqinglar. Albatta, Allohning azobi qattiqdir› (Hashr surasi, 7-oyat)ni oʻqimaganmisan?» dedi. U ayol: «Ha», dedi. U: «Bas, u zot undan qaytarganlar», dedi. U ayol: «Men sening ahling buni qilayotganini koʻryapman», dedi. U: «Kir va qaragin», dedi. U kirib qaradi, lekin oʻzi izlagan narsadan hech nimani koʻrmadi. Shunda u: «Agar u shunday boʻlganida, men u bilan birga yashamas edim», dedi.Алқама Абдуллоҳдан ривоят қилади: У: «Аллоҳ татуировка қилувчи аёлларни, юз тукини юлувчиларни ва гўзаллик учун тишларининг орасини сийраклаштирувчиларни — Аллоҳнинг хилқатини ўзгартирувчиларни лаънатлади», деди. Бу гап Бани Асаддан Умму Яъқуб дейиладиган бир аёлга етди. У келиб: «Менга, сен шундай-шундай аёлларни лаънатлагансан, деб етди», деди. У: «Расулуллоҳ ﷺ лаънатлаган ва Аллоҳнинг Китобида зикр қилинган кишини нега мен лаънатламай?» деди. У аёл: «Мен икки муқова орасидагини ўқиб чиқдим, лекин унда сен айтаётган нарсани топмадим», деди. У: «Агар уни ўқиган бўлсанг, албатта уни топган бўлар эдинг. ‹Расул сизларга нимани берса, уни олинглар; нимадан қайтарса, ундан тўхтанглар. Аллоҳдан қўрқинглар. Албатта, Аллоҳнинг азоби қаттиқдир› (Ҳашр сураси, 7-оят)ни ўқимаганмисан?» деди. У аёл: «Ҳа», деди. У: «Бас, у зот ундан қайтарганлар», деди. У аёл: «Мен сенинг аҳлинг буни қилаётганини кўряпман», деди. У: «Кир ва қарагин», деди. У кириб қаради, лекин ўзи излаган нарсадан ҳеч нимани кўрмади. Шунда у: «Агар у шундай бўлганида, мен у билан бирга яшамас эдим», деди.

أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ ، حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ الْحَضْرَمِيُّ ، أَخْبَرَنِي عَيَّاشُ بْنُ عَبَّاسٍ الْحِمْيَرِيُّ ، عَنْ أَبِي الْحُصَيْنِ الْحَجْرِيِّ ، عَنْ أَبِي عَامِرٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا رَيْحَانَةَ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " يَنْهَى عَنْ عَشْرِ خِصَالٍ : مُكَامَعَةِ الرَّجُلِ الرَّجُلَ فِي شِعَارٍ وَاحِدٍ لَيْسَ بَيْنَهُمَا شَيْءٌ. وَمُكَامَعَةِ الْمَرْأَةِ الْمَرْأَةَ فِي شِعَارٍ وَاحِدٍ لَيْسَ بَيْنَهُمَا شَيْءٌ. وَالنَّتْفِ، وَالْوَشْمِ، وَالنُّهْبَةِ، وَرُكُوبِ النُّمُورِ، وَاتِّخَاذِ الدِّيبَاجِ هَاهُنَا عَلَى الْعَاتِقَيْنِ، وَفِي أَسْفَلِ الثِّيَابِ " . قَالَ عَبْد اللَّهِ : أَبُو عَامِرٍ. شَيْخٌ لَهُمْ، وَالْمُكَامَعَةُ : الْمُضَاجَعَةُ

Abu Omir aytadi: Rasululloh ﷺning sahobalari Abu Rayhonadan eshitdim, u shunday der edi: Rasululloh ﷺ oʻnta xislatdan qaytarar edilar: erkakning erkak bilan bitta yopinchiq ichida, oralarida hech narsa boʻlmagan holda yotishidan; ayolning ayol bilan bitta yopinchiq ichida, oralarida hech narsa boʻlmagan holda yotishidan; tuk yulishdan; tatuirovkadan; talon-tarojdan; yoʻlbars terisiga minishdan; hamda mana bu yerda — ikki yelka ustida va kiyimlarning etagida — dibo tutishdan. Abdulloh aytdi: Abu Omir — ularning shayxlaridan biri. Mukomaʼa esa — birga yotishdir.Абу Омир айтади: Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари Абу Райҳонадан эшитдим, у шундай дер эди: Расулуллоҳ ﷺ ўнта хислатдан қайтарар эдилар: эркакнинг эркак билан битта ёпинчиқ ичида, ораларида ҳеч нарса бўлмаган ҳолда ётишидан; аёлнинг аёл билан битта ёпинчиқ ичида, ораларида ҳеч нарса бўлмаган ҳолда ётишидан; тук юлишдан; татуировкадан; талон-тарождан; йўлбарс терисига минишдан; ҳамда мана бу ерда — икки елка устида ва кийимларнинг этагида — дибо тутишдан. Абдуллоҳ айтди: Абу Омир — уларнинг шайхларидан бири. Мукомаъа эса — бирга ётишдир.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، وَوَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ ، قَالَا : حَدَّثَنَا هِشَامٌ هُوَ الدَّسْتَوَائِيُّ ، عَنْ يَحْيَى ، عَنْ عِكْرِمَةَ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ : أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَنَ الْمُخَنَّثِينَ مِنَ الرِّجَالِ، وَالْمُتَرَجِّلَاتِ مِنَ النِّسَاءِ، وَقَالَ : " أَخْرِجُوهُمْ مِنْ بُيُوتِكُمْ " . قَالَ : فَأَخْرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فُلَانًا، وَأَخْرَجَ عُمَرُ فُلَانًا أَوْ فُلَانَةً. قَالَ عَبْد اللَّهِ : فَأَشُكُّ

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ erkaklardan muxannaslarni va ayollardan erkaklarga oʻxshashga urinuvchilarni laʼnatladilar va: «Ularni uylaringizdan chiqarib yuboringlar», dedilar. (Roviy) aytdi: Nabiy ﷺ falonchini chiqarib yubordilar, Umar esa falonchi erkakni yoki falonchi ayolni chiqarib yubordi. Abdulloh aytdi: Men shubha qilaman.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ эркаклардан муханнасларни ва аёллардан эркакларга ўхшашга уринувчиларни лаънатладилар ва: «Уларни уйларингиздан чиқариб юборинглар», дедилар. (Ровий) айтди: Набий ﷺ фалончини чиқариб юбордилар, Умар эса фалончи эркакни ёки фалончи аёлни чиқариб юборди. Абдуллоҳ айтди: Мен шубҳа қиламан.

أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ الْمُبَارَكِ ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ ، عَنْ أَبِي النَّضْرِ ، عَنْ زُرْعَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِيهِ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ الصُّفَّةِ، قَالَ : جَلَسَ عِنْدَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَخِذِي مُنْكَشِفَةٌ، فَقَالَ : " خَمِّرْ عَلَيْكَ، أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْفَخِذَ عَوْرَةٌ؟ "

Ashob as-suffadan boʻlgan Abdurrahmon aytadi: Rasululloh ﷺ bizning huzurimizda oʻtirdilar, mening sonim esa ochiq edi. Shunda u zot: «Ustingni yopgin, sonning avrat ekanini bilmasmiding?» dedilar.Ашоб ас-суффадан бўлган Абдурраҳмон айтади: Расулуллоҳ ﷺ бизнинг ҳузуримизда ўтирдилар, менинг соним эса очиқ эди. Шунда у зот: «Устингни ёпгин, соннинг аврат эканини билмасмидинг?» дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْلَى ، حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ ، قَالَ : دَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ نِسْوَةٌ مِنْ أَهْلِ حِمْصَ يَسْتَفْتِينَهَا، فَقَالَتْ : لَعَلَّكُنَّ مِنَ النِّسْوَةِ اللَّاتِي يَدْخُلْنَ الْحَمَّامَاتِ؟. قُلْنَ : نَعَمْ. قَالَتْ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " مَا مِنْ امْرَأَةٍ تَضَعُ ثِيَابَهَا فِي غَيْرِ بَيْتِ زَوْجِهَا، إِلَّا هَتَكَتْ مَا بَيْنَهَا وَبَيْنَ اللَّهِ G " . قَالَ أَبُو مُحَمَّد : أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ ، عَنْ إِسْرَائِيلَ ، عَنْ مَنْصُورٍ ، عَنْ سَالِمٍ ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، هَذَا الْحَدِيثَ

Solim ibn Abul-Jaʼd aytadi: Oishaning huzuriga Hims ahlidan bir necha ayol fatvo soʻrab kirdi. U: «Sizlar hammomlarga kiradigan ayollardan boʻlsangiz kerak?» dedi. Ular: «Ha», deyishdi. U: «Rasululloh ﷺ: ‹Qaysi bir ayol eri uyidan boshqa joyda kiyimini yechsa, oʻzi bilan Alloh oʻrtasidagini yirtgan boʻladi›, deganlarini eshitganman», dedi. Abu Muhammad aytdi: Bizga Ubaydulloh, unga Isroil, unga Mansur, unga Solim, unga Abul-Malih, unga Oisha bu hadisni rivoyat qildi.Солим ибн Абул-Жаъд айтади: Оишанинг ҳузурига Ҳимс аҳлидан бир неча аёл фатво сўраб кирди. У: «Сизлар ҳаммомларга кирадиган аёллардан бўлсангиз керак?» деди. Улар: «Ҳа», дейишди. У: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Қайси бир аёл эри уйидан бошқа жойда кийимини ечса, ўзи билан Аллоҳ ўртасидагини йиртган бўлади›, деганларини эшитганман», деди. Абу Муҳаммад айтди: Бизга Убайдуллоҳ, унга Исроил, унга Мансур, унга Солим, унга Абул-Малиҳ, унга Оиша бу ҳадисни ривоят қилди.

أَخْبَرَنَا مُسَدَّدٌ ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ ، عَنْ نَافِعٍ ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَا يُقِيمُ الرَّجُلُ يَعْنِي : أَخَاهُ مِنْ مَجْلِسِهِ، ثُمَّ يَقْعُدُ فِيهِ، وَلَكِنْ تَفَسَّحُوا وَتَوَسَّعُوا "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Kishi birodarini oʻz joyidan turgʻizib, soʻng oʻzi unga oʻtirmasin; lekin joy ochib, kengaytiringlar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Киши биродарини ўз жойидан турғизиб, сўнг ўзи унга ўтирмасин; лекин жой очиб, кенгайтиринглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ ، حَدَّثَنَا سُهَيْلٌ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ أَوِ الرَّجُلُ مِنْ مَجْلِسِهِ ثُمَّ رَجَعَ إِلَيْهِ، فَهُوَ أَحَقُّ بِهِ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Qachon biringiz — yoki kishi — oʻz oʻrnidan tursa, soʻng unga qaytsa, u oʻsha joyga haqliroqdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қачон бирингиз — ёки киши — ўз ўрнидан турса, сўнг унга қайтса, у ўша жойга ҳақлироқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاق ، عَنِ الْبَرَاءِ : أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِنَاسٍ جُلُوسٍ مِنَ الْأَنْصَارِ، فَقَالَ : " إِنْ كُنْتُمْ لَا بُدَّ فَاعِلِينَ، فَاهْدُوا السَّبِيلَ، وَأَفْشُوا السَّلَامَ، وَأَعِينُوا الْمَظْلُومَ " . قَالَ شُعْبَةُ : لَمْ يَسْمَعْ هَذَا الْحَدِيثَ أَبُو إِسْحَاق مِنَ الْبَرَاءِ

Baro (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ansorlardan oʻtirgan bir jamoaning yonidan oʻtdilar va: «Agar buni qilmasdan iloj boʻlmasa, yoʻlni koʻrsatinglar, salomni yoyinglar va mazlumga yordam beringlar», dedilar. Shuʼba aytdi: Abu Ishoq bu hadisni Barodan eshitmagan.Баро (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан ўтирган бир жамоанинг ёнидан ўтдилар ва: «Агар буни қилмасдан илож бўлмаса, йўлни кўрсатинглар, саломни ёйинглар ва мазлумга ёрдам беринглар», дедилар. Шуъба айтди: Абу Ишоқ бу ҳадисни Бародан эшитмаган.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، قَالَ : سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ يُحَدِّثُ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ ، عَنْ عَمِّهِ ، قَالَ : رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " مُسْتَلْقِيًا فِي الْمَسْجِدِ، وَاضِعًا إِحْدَى رِجْلَيْهِ عَلَى الْأُخْرَى "

Abbod ibn Tamim amakisidan rivoyat qiladi: U: «Men Rasululloh ﷺni masjidda bir oyoqlarini ikkinchisining ustiga qoʻyib, chalqancha yotgan holda koʻrdim», dedi.Аббод ибн Тамим амакисидан ривоят қилади: У: «Мен Расулуллоҳ ﷺни масжидда бир оёқларини иккинчисининг устига қўйиб, чалқанча ётган ҳолда кўрдим», деди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى ، عَنْ الْأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا كُنْتُمْ ثَلَاثَةً، فَلَا يَتَنَاجَى اثْنَانِ دُونَ صَاحِبِهِمَا، فَإِنَّ ذَلِكَ يُحْزِنُهُ "

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlar uch kishi boʻlsangiz, ikkingiz hamrohingizni qoldirib pichirlashmang, chunki bu uni xafa qiladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар уч киши бўлсангиз, иккингиз ҳамроҳингизни қолдириб пичирлашманг, чунки бу уни хафа қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ يَعْنِي : ابْنَ دِينَارٍ ، عَنْ أَبِي هَاشِمٍ ، عَنْ رُفَيْعٍ : أَبِي الْعَالِيَةِ ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ ، قَالَ : لَمَّا كَانَ بِأَخَرَةٍ، كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَلَسَ فِي الْمَجْلِسِ فَأَرَادَ أَنْ يَقُومَ، قَالَ : " سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ ". فَقَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّكَ لَتَقُولُ الْآنَ كَلَامًا، مَا كُنْتَ تَقُولُهُ فِيمَا خَلَا، فَقَالَ : " هَذَا كَفَّارَةٌ لِمَا يَكُونُ فِي الْمَجَالِسِ "

Abu Barza al-Aslamiy (roziyallohu anhu) aytadi: Umrlarining oxirida Rasululloh ﷺ bir majlisda oʻtirib, turmoqchi boʻlsalar: «Subhanakallohumma va bihamdika, ashhadu an la ilaha illa Anta, astagʻfiruka va atubu ilayk», der edilar. Sahobalar: «Yo Rasululloh, siz hozir ilgari aytmagan bir soʻzni aytyapsiz», dedilar. U zot: «Bu — majlislarda boʻladigan (narsa)larga kafforatdir», dedilar.Абу Барза ал-Асламий (розияллоҳу анҳу) айтади: Умрларининг охирида Расулуллоҳ ﷺ бир мажлисда ўтириб, турмоқчи бўлсалар: «Субҳанакаллоҳумма ва биҳамдика, ашҳаду ан ла илаҳа илла Анта, астағфирука ва атубу илайк», дер эдилар. Саҳобалар: «Ё Расулуллоҳ, сиз ҳозир илгари айтмаган бир сўзни айтяпсиз», дедилар. У зот: «Бу — мажлисларда бўладиган (нарса)ларга каффоратдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ ، عَنْ شُعْبَةَ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى ، عَنْ أَخِيهِ عِيسَى ، عَنْ أَبِيهِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى ، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " الْعَاطِسُ يَقُولُ : الْحَمْدُ لِلَّهِ عَلَى كُلِّ حَالٍ. وَيَقُولُ الَّذِي يُشَمِّتُهُ : يَرْحَمُكُمْ اللَّهُ، وَيَرُدُّ عَلَيْهِ : يَهْدِيكُمُ اللَّهُ وَيُصْلِحُ بَالَكُمْ "

Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Aksa urgan kishi: ‹Alhamdu lillahi ala kulli hol›, deydi. Unga javob qiluvchi: ‹Yarhamukumulloh›, deydi. U esa unga: ‹Yahdikumulloh va yuslihu bolakum›, deb javob qaytaradi», dedilar.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Акса урган киши: ‹Алҳамду лиллаҳи ала кулли ҳол›, дейди. Унга жавоб қилувчи: ‹Ярҳамукумуллоҳ›, дейди. У эса унга: ‹Яҳдикумуллоҳ ва юслиҳу болакум›, деб жавоб қайтаради», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ ، عَنْ سُلَيْمَانَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : عَطَسَ رَجُلَانِ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَشَمَّتَ أَوْ سَمَّتَ أَحَدَهُمَا وَلَمْ يُشَمِّتْ الْآخَرَ، فَقِيلَ لَهُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، شَمَّتَّ هَذَا وَلَمْ تُشَمِّتْ الْآخَرَ؟، فَقَالَ : " إِنَّ هَذَا حَمِدَ اللَّهَ، وَإِنَّ هَذَا لَمْ يَحْمَدْ اللَّهَ " . قَالَ عَبْد اللَّهِ : سُلَيْمَانُ هُوَ : التَّيْمِيُّ

Anas (roziyallohu anhu) aytadi: Nabiy ﷺ huzurlarida ikki kishi aksa urdi. U zot ulardan biriga javob qildilar, ikkinchisiga esa javob qilmadilar. Shunda u zotga: «Yo Rasululloh, bunga javob qildingiz, ikkinchisiga qilmadingiz?» deyildi. U zot: «Bu Allohga hamd aytdi, u esa Allohga hamd aytmadi», dedilar. Abdulloh aytdi: Sulaymon — u at-Taymiydir.Анас (розияллоҳу анҳу) айтади: Набий ﷺ ҳузурларида икки киши акса урди. У зот улардан бирига жавоб қилдилар, иккинчисига эса жавоб қилмадилар. Шунда у зотга: «Ё Расулуллоҳ, бунга жавоб қилдингиз, иккинчисига қилмадингиз?» дейилди. У зот: «Бу Аллоҳга ҳамд айтди, у эса Аллоҳга ҳамд айтмади», дедилар. Абдуллоҳ айтди: Сулаймон — у ат-Таймийдир.

أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ هُوَ : ابْنُ عَمَّارٍ ، قَالَ : حَدَّثَنِي إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ ، قَالَ : حَدَّثَنِي أَبِي ، قَالَ : عَطَسَ رَجُلٌ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : " يَرْحَمُكَ اللَّهُ ". ثُمَّ عَطَسَ أُخْرَى، فَقَالَ : " الرَّجُلُ مَزْكُومٌ "

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytadi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzurlarida aksa urdi, u zot: «Yarhamukalloh», dedilar. Soʻng u yana aksa urdi, shunda u zot: «Bu kishi shamollagan», dedilar.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтади: Бир киши Набий ﷺ ҳузурларида акса урди, у зот: «Ярҳамукаллоҳ», дедилар. Сўнг у яна акса урди, шунда у зот: «Бу киши шамоллаган», дедилар.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ ، عَنْ شُعْبَةَ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ ، عَنْ أَبِيهِ ، قَالَ : قَالَتْ عَائِشَةُ : " كَانَ لَنَا ثَوْبٌ فِيهِ تَصَاوِيرُ، فَجَعَلْتُهُ بَيْنَ يَدَيْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُصَلِّي، فَنَهَانِي أَوْ قَالَتْ : فَكَرِهَهُ ، قَالَتْ : فَجَعَلْتُهُ وَسَائِدَ "

Qosim otasidan rivoyat qiladi: Oisha (roziyallohu anho) aytdi: Bizda suratlar tushirilgan bir mato bor edi. Men uni Nabiy ﷺ namoz oʻqiyotganlarida u zotning oldilariga qoʻydim. U zot meni qaytardilar — yoki: buni yoqtirmadilar, dedi. (Oisha) aytdi: Shundan soʻng men uni yostiqlar qilib qoʻydim.Қосим отасидан ривоят қилади: Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди: Бизда суратлар туширилган бир мато бор эди. Мен уни Набий ﷺ намоз ўқиётганларида у зотнинг олдиларига қўйдим. У зот мени қайтардилар — ёки: буни ёқтирмадилар, деди. (Оиша) айтди: Шундан сўнг мен уни ёстиқлар қилиб қўйдим.

أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ ، حَدَّثَنَا عُمَارَةُ بْنُ الْقَعْقَاعِ ، حَدَّثَنَا الْحَارِثُ الْعُكْلِيُّ ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُجَيٍّ ، عَنْ عَلِيٍّ : أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " إِنَّ الْمَلَكَ لَا يَدْخُلُ بَيْتًا فِيهِ كَلْبٌ، وَلَا صُورَةٌ، وَلَا جُنُبٌ "

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Albatta, farishta ichida it, surat yoki junub kishi boʻlgan uyga kirmaydi», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Албатта, фаришта ичида ит, сурат ёки жунуб киши бўлган уйга кирмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، قَالَ : عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ أَخْبَرَنِي، قالَ : سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ يُحَدِّثُ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْبَدْرِيِّ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ : " الْمُسْلِمُ إِذَا أَنَفْقَ نَفَقَةً عَلَى أَهْلِهِ وَهُوَ يَحْتَسِبُهَا، فَهِيَ لَهُ صَدَقَةٌ "

Abu Masʼud al-Badriy (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Musulmon kishi oilasiga savob umidida mol sarflasa, bu unga sadaqa boʻladi», dedilar.Абу Масъуд ал-Бадрий (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Мусулмон киши оиласига савоб умидида мол сарфласа, бу унга садақа бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ ، حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ يَزِيدَ ، قَالَ : حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الْأَحْوَلُ ، عَنْ مُوَرِّقٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ ، قَالَ : " كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَفَلَ، تُلُقِّيَ بِي وَبِالْحَسَنِ أَوْ بِالْحُسَيْنِ، قَالَ : وَأُرَاهُ قَالَ : الْحَسَنَ فَحَمَلَنِي بَيْنَ يَدَيْهِ، وَالْحَسَنَ وَرَاءَهُ، حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَنَحْنُ عَلَى الدَّابَّةِ الَّتِي عَلَيْهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ "

Abdulloh ibn Jaʼfar (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ safardan qaytganlarida, meni va Hasan yoki Husaynni u zotni kutib olishga olib chiqishardi — (roviy) aytdi: Menimcha, u Hasanni dedi. U zot meni oldilariga, Hasanni esa orqalariga mindirdilar va biz Nabiy ﷺ minib olgan ulov ustida Madinaga kirib keldik.Абдуллоҳ ибн Жаъфар (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ сафардан қайтганларида, мени ва Ҳасан ёки Ҳусайнни у зотни кутиб олишга олиб чиқишарди — (ровий) айтди: Менимча, у Ҳасанни деди. У зот мени олдиларига, Ҳасанни эса орқаларига миндирдилар ва биз Набий ﷺ миниб олган улов устида Мадинага кириб келдик.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ ، عَنْ إِسْحَاق بْنِ يَحْيَى بْنِ طَلْحَةَ ، عَنْ الْمُسَيَّبِ بْنِ رَافِعٍ ، وَمَعْبَدِ بْنِ خَالِدٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ الْخَطْمِيِّ وَكَانَ أَمِيرًا عَلَى الْكُوفَةِ ، قَالَ : أَتَيْنَا قَيْسَ بْنَ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فِي بَيْتِهِ، فَأَذَّنَ الْمُؤَذِّنِ لِلصَّلَاةِ، وَقُلْنَا لِقَيْسٍ : قُمْ فَصَلِّ لَنَا، فَقَالَ : لَمْ أَكُنْ لِأُصَلِّيَ بِقَوْمٍ لَسْتُ عَلَيْهِمْ بِأَمِيرٍ، فَقَالَ رَجُلٌ لَيْسَ بِدُونِهِ. يُقَالُ لَهُ : عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حَنْظَلَةَ بْنِ الْغَسِيلِ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الرَّجُلُ أَحَقُّ بِصَدْرِ دَابَّتِهِ، وَصَدْرِ فِرَاشِهِ، وَأَنْ يَؤُمَّ فِي رَحْلِهِ " ، فَقَالَ قَيْسُ بْنُ سَعْدٍ عِنْدَ ذَلِكَ : يَا فُلَانُ لِمَوْلًى لَهُ : قُمْ فَصَلِّ لَهُمْ

Kufaga amir boʻlgan Abdulloh ibn Yazid al-Xatmiy aytadi: Biz Qays ibn Saʼd ibn Ubodaning huzuriga, uning uyiga bordik. Muazzin namozga azon aytdi va biz Qaysga: «Tur, bizga namoz oʻqib ber», dedik. U: «Men oʻzim amiri boʻlmagan qavmga imomlik qilmayman», dedi. Shunda undan kam boʻlmagan bir kishi — unga Abdulloh ibn Hanzala ibn al-Gʻasil deyilardi — dedi: Rasululloh ﷺ: «Kishi oʻz ulovining oldiga, oʻz toʻshagining toʻriga va oʻz uyida imomlik qilishga haqliroqdir», dedilar. Shunda Qays ibn Saʼd oʻz mavlosiga: «Ey falonchi, tur va ularga namoz oʻqib ber», dedi.Куфага амир бўлган Абдуллоҳ ибн Язид ал-Хатмий айтади: Биз Қайс ибн Саъд ибн Убоданинг ҳузурига, унинг уйига бордик. Муаззин намозга азон айтди ва биз Қайсга: «Тур, бизга намоз ўқиб бер», дедик. У: «Мен ўзим амири бўлмаган қавмга имомлик қилмайман», деди. Шунда ундан кам бўлмаган бир киши — унга Абдуллоҳ ибн Ҳанзала ибн ал-Ғасил дейиларди — деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Киши ўз уловининг олдига, ўз тўшагининг тўрига ва ўз уйида имомлик қилишга ҳақлироқдир», дедилар. Шунда Қайс ибн Саъд ўз мавлосига: «Эй фалончи, тур ва уларга намоз ўқиб бер», деди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَمْزَةَ بْنِ عَمْرٍو الْأَسْلَمِيِّ ، قَالَ : وَقَدْ صَحِبَ أَبُوهُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " عَلَى ذِرْوَةِ كُلِّ بَعِيرٍ شَيْطَانٌ، فَإِذَا رَكِبْتُمُوهَا فَسَمُّوا اللَّهَ وَلَا تُقَصِّرُوا عَنْ حَاجَاتِكُمْ "

Muhammad ibn Hamza ibn Amr al-Aslamiy aytadi — uning otasi Rasululloh ﷺ bilan suhbatdosh boʻlgan edi —: Otamdan eshitdim, u dedi: Rasululloh ﷺ: «Har bir tuyaning oʻrkachida shayton bor. Ularga minganingizda, Allohning nomini zikr qilinglar va hojatlaringizni bajarishda sustkashlik qilmanglar», dedilar.Муҳаммад ибн Ҳамза ибн Амр ал-Асламий айтади — унинг отаси Расулуллоҳ ﷺ билан суҳбатдош бўлган эди —: Отамдан эшитдим, у деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир туянинг ўркачида шайтон бор. Уларга минганингизда, Аллоҳнинг номини зикр қилинглар ва ҳожатларингизни бажаришда сусткашлик қилманглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ بْنُ سَوَّارٍ ، حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ ، عَنْ سَهْلِ بْنِ مُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ ، عَنْ أَبِيهِ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " ارْكَبُوا هَذِهِ الدَّوَابَّ سَالِمَةً، وَلَا تَتَّخِذُوهَا كَرَاسِيَّ " . أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ ، عَنْ اللَّيْثِ ، . .. .. .. . إِلَّا أَنَّهُ مُخَالِفٌ شَبَابَةَ فِي شَيْءٍ

Nabiy ﷺning sahobalaridan boʻlgan Muoz ibn Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Bu ulovlarga sogʻ-salomat holida mininglar va ularni kursi qilib olmanglar», dedilar. Bizga Abdulloh ibn Solih Laysdan shu hadisni rivoyat qildi — faqat u bir narsada Shababaga xolif keldi.Набий ﷺнинг саҳобаларидан бўлган Муоз ибн Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бу уловларга соғ-саломат ҳолида мининглар ва уларни курси қилиб олманглар», дедилар. Бизга Абдуллоҳ ибн Солиҳ Лайсдан шу ҳадисни ривоят қилди — фақат у бир нарсада Шабабага холиф келди.

أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ سُمَيٍّ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " السَّفَرُ قِطْعَةٌ مِنْ الْعَذَابِ يَمْنَعُ أَحَدَكُمْ نَوْمَهُ وَطَعَامَهُ وَشَرَابَهُ، فَإِذَا قَضَى أَحَدُكُمْ نَهْمَتَهُ مِنْ وَجْهِهِ فَلْيُعَجِّلْ الرَّجْعَةَ إِلَى أَهْلِهِ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Safar — bir parcha azobdir: u biringizni uyqusidan, taomidan va ichimligidan toʻsadi. Bas, qachon biringiz oʻz yumushini bitirsa, oilasiga qaytishga shoshilsin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сафар — бир парча азобдир: у бирингизни уйқусидан, таомидан ва ичимлигидан тўсади. Бас, қачон бирингиз ўз юмушини битирса, оиласига қайтишга шошилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي كَعْبٍ : أَبُو الْحَسَنِ الْعَبْدِيُّ ، قَالَ : حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ مَيْسَرَةَ الْعَبْدِيُّ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ لَهُ : يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنِّي أُرِيدُ السَّفَرَ. فَقَالَ لَهُ : " مَتَى؟ ". قَالَ : غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ. قَالَ : فَأَتَاهُ، فَأَخَذَ بِيَدِهِ، فَقَالَ لَهُ : " فِي حِفْظِ اللَّهِ، وَفِي كَنَفِهِ، زَوَّدَكَ اللَّهُ التَّقْوَى، وَغَفَرَ لَكَ ذَنْبَكَ، وَوَجَّهَكَ لِلْخَيْرِ أَيْنَمَا تَوَخَّيْتَ أَوْ أَيْنَمَا تَوَجَّهْتَ " . شَكَّ سَعِيدٌ فِي إِحْدَى الْكَلِمَتَيْنِ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytadi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Allohning Nabiysi, men safarga chiqmoqchiman», dedi. U zot unga: «Qachon?» dedilar. U: «Ertaga, in shoʼalloh», dedi. (Roviy) aytdi: U zot uning oldiga kelib, qoʻlidan ushladilar va unga: «Allohning himoyasida va panohida boʻl. Alloh senga taqvoni yoʻl ozigʻi qilsin, gunohingni magʻfirat qilsin va qayerga yuzlansang, seni yaxshilikka yoʻllasin», dedilar. Saʼid ikki soʻzning birida shubha qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтади: Бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Набийси, мен сафарга чиқмоқчиман», деди. У зот унга: «Қачон?» дедилар. У: «Эртага, ин шўаллоҳ», деди. (Ровий) айтди: У зот унинг олдига келиб, қўлидан ушладилар ва унга: «Аллоҳнинг ҳимоясида ва паноҳида бўл. Аллоҳ сенга тақвони йўл озиғи қилсин, гуноҳингни мағфират қилсин ва қаерга юзлансанг, сени яхшиликка йўлласин», дедилар. Саъид икки сўзнинг бирида шубҳа қилди.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا عَاصِمٌ هُوَ الْأَحْوَلُ ، قَالَ : وَثَبَّتَنِي شُعْبَةُ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَرْجِسٍ ، قَالَ : كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَافَرَ، قَالَ : " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ وَعْثَاءِ السَّفَرِ، وَكَآبَةِ الْمُنْقَلَبِ، وَالْحَوْرِ بَعْدَ الْكَوْرِ، وَدَعْوَةِ الْمَظْلُومِ، وَسُوءِ الْمَنْظَرِ فِي الْأَهْلِ وَالْمَالِ "

Abdulloh ibn Sarjis (roziyallohu anhu) aytadi: Nabiy ﷺ safarga chiqsalar: «Allohim, safarning mashaqqatidan, qaytishdagi gʻam-alamdan, izzatdan soʻng xorlikka tushib qolishdan, mazlumning duosidan hamda ahlim va molimda yomon manzarani koʻrishdan Senga panoh soʻrayman», der edilar.Абдуллоҳ ибн Саржис (розияллоҳу анҳу) айтади: Набий ﷺ сафарга чиқсалар: «Аллоҳим, сафарнинг машаққатидан, қайтишдаги ғам-аламдан, иззатдан сўнг хорликка тушиб қолишдан, мазлумнинг дуосидан ҳамда аҳлим ва молимда ёмон манзарани кўришдан Сенга паноҳ сўрайман», дер эдилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَارِقِيِّ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ : أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا سَافَرَ فَرَكِبَ رَاحِلَتَهُ ، كَبَّرَ ثَلَاثًا وَيَقُولُ : " # سُبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ { 13 } وَإِنَّا إِلَى رَبِّنَا لَمُنْقَلِبُونَ { 14 } سورة الزخرف آية 13-14 #. اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ فِي سَفَرِي هَذَا الْبِرَّ وَالتَّقْوَى، وَمِنْ الْعَمَلِ مَا تَرْضَى. اللَّهُمَّ هَوِّنْ عَلَيْنَا السَّفَرَ، وَاطْوِ لَنَا بُعْدَ الْأَرْضِ، اللَّهُمَّ أَنْتَ الصَّاحِبُ فِي السَّفَرِ، وَالْخَلِيفَةُ فِي الْأَهْلِ، اللَّهُمَّ اصْحَبْنَا فِي سَفَرِنَا، وَاخْلُفْنَا فِي أَهْلِنَا بِخَيْرٍ "

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ safarga chiqib, ulovlariga minganlarida, uch marta takbir aytar va: {Bizga buni boʻysundirgan Zot pokdir, biz unga qodir emas edik. Albatta, biz Robbimizga qaytguvchimiz} (Zuxruf surasi, 13-14-oyatlar), der edilar. Soʻng: «Allohim, men Sendan ushbu safarimda yaxshilik, taqvo va Sen rozi boʻladigan amalni soʻrayman. Allohim, safarni bizga oson qil va yerning uzoqligini biz uchun yigʻ. Allohim, Sen safarda hamroh, oilada esa oʻrinbosarsan. Allohim, safarimizda bizga hamroh boʻl va oilamizda yaxshilik bilan oʻrnimizni egalla», der edilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ сафарга чиқиб, уловларига минганларида, уч марта такбир айтар ва: {Бизга буни бўйсундирган Зот покдир, биз унга қодир эмас эдик. Албатта, биз Роббимизга қайтгувчимиз} (Зухруф сураси, 13-14-оятлар), дер эдилар. Сўнг: «Аллоҳим, мен Сендан ушбу сафаримда яхшилик, тақво ва Сен рози бўладиган амални сўрайман. Аллоҳим, сафарни бизга осон қил ва ернинг узоқлигини биз учун йиғ. Аллоҳим, Сен сафарда ҳамроҳ, оилада эса ўринбосарсан. Аллоҳим, сафаримизда бизга ҳамроҳ бўл ва оиламизда яхшилик билан ўрнимизни эгалла», дер эдилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، حَدَّثَنَا أَبُو زُبَيْدٍ ، عَنْ حُصَيْنٍ ، عَنْ سَالِمٍ ، عَنْ جَابِرٍ ، قَالَ : " كُنَّا إِذَا صَعِدْنَا، كَبَّرْنَا، وَإِذَا هَبَطْنَا، سَبَّحْنَا "

Jobir (roziyallohu anhu) aytadi: Biz bir joyga koʻtarilsak takbir aytar, pastga tushsak tasbeh aytar edik.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтади: Биз бир жойга кўтарилсак такбир айтар, пастга тушсак тасбеҳ айтар эдик.

أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ الْمُبَارَكِ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ نَافِعٍ ، عَنْ سَالِمٍ ، عَنْ أَبِي الْجَرَّاحِ مَوْلَى أَمِّ حَبِيبَةَ ، عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " الْعِيرُ الَّتِي فِيهَا الْجَرَسُ، لَا تَصْحَبُهَا الْمَلَائِكَة "

Ummu Habiba (roziyallohu anho) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Ichida qoʻngʻiroq boʻlgan karvonga farishtalar hamroh boʻlmaydilar», dedilar.Умму Ҳабиба (розияллоҳу анҳо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ичида қўнғироқ бўлган карвонга фаришталар ҳамроҳ бўлмайдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ ، حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " لَا تَصْحَبُ الْمَلَائِكَةُ رِفْقَةً فِيهَا كَلْبٌ، أَوْ جَرَسٌ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Farishtalar ichida it yoki qoʻngʻiroq boʻlgan hamrohlarga hamroh boʻlmaydilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Фаришталар ичида ит ёки қўнғироқ бўлган ҳамроҳларга ҳамроҳ бўлмайдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ ، عَنْ أَيُّوبَ ، عَنْ أَبِي قِلَابَةَ ، عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ : أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي سَفَرٍ، فَسَمِعَ لَعْنَةً، فَقَالَ : " مَا هَذَا؟ ". قَالُوا : فُلَانَةُ لَعَنَتْ رَاحِلَتَهَا. فَقَالَ : " ضَعُوا عَنْهَا فَإِنَّهَا مَلْعُونَةٌ " . قَالَ : فَوَضَعُوا عَنْهَا. قَالَ عِمْرَانُ : كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهَا نَاقَةً وَرْقَاءَ

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir safarda edilar. U zot bir laʼnatni eshitib qoldilar-da: «Bu nima?» dedilar. Sahobalar: «Bu falon ayol, u oʻzining ulovini laʼnatladi», dedilar. Shunda Nabiy ﷺ: «Undan yukni tushiringlar, chunki u laʼnatlangandir», dedilar. Bas, undan yukni tushirib qoʻyishdi. Imron: «Goʻyo men oʻsha kulrang tuyani hozir ham koʻrib turganday boʻlaman», dedi.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир сафарда эдилар. У зот бир лаънатни эшитиб қолдилар-да: «Бу нима?» дедилар. Саҳобалар: «Бу фалон аёл, у ўзининг уловини лаънатлади», дедилар. Шунда Набий ﷺ: «Ундан юкни туширинглар, чунки у лаънатлангандир», дедилар. Бас, ундан юкни тушириб қўйишди. Имрон: «Гўё мен ўша кулранг туяни ҳозир ҳам кўриб тургандай бўламан», деди.

حَدَّثَنَا يَعْلَى ، حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَا تُسَافِرِ الْمَرْأَةُ سَفَرًا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَصَاعِدًا إِلَّا وَمَعَهَا أَبُوهَا، أَوْ أَخُوهَا، أَوْ زَوْجُهَا، أَوْ ذُو مَحْرَمٍ مِنْهُمَا "

Abu Said (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ: «Ayol uch kunlik yoki undan ortiq safarga — yonida otasi, yoki akasi, yoki eri, yoki ulardan boʻlgan mahrami boʻlmasa — chiqmasin», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёл уч кунлик ёки ундан ортиқ сафарга — ёнида отаси, ёки акаси, ёки эри, ёки улардан бўлган маҳрами бўлмаса — чиқмасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ جَمِيلٍ ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ هُوَ : ابْنُ مُحَمَّدٍ الْعُمَرِيُّ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، قَالَ : قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي الْوَحْدَةِ، لَمْ يَسْرِ رَاكِبٌ بِلَيْلٍ وَحْدَهُ أَبَدًا "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadi: Nabiy ﷺ: «Agar odamlar yolgʻizlikda nima borligini bilganlarida, birorta suvoriy tunda yolgʻiz yoʻlga chiqmagan boʻlar edi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтади: Набий ﷺ: «Агар одамлар ёлғизликда нима борлигини билганларида, бирорта суворий тунда ёлғиз йўлга чиқмаган бўлар эди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِسْحَاق ، وَعَفَّانُ ، قَالَا : حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلانَ ، عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَشَجِّ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ ، عَنْ سَعْدِ بْنِ مَالِكٍ ، عَنْ خَوْلَةَ بِنْتِ حَكِيمٍ ، قَالَتْ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا نَزَلَ مَنْزِلًا، قَالَ : أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ، لَمْ يَضُرَّهُ فِي ذَلِكَ الْمَنْزِلِ شَيْءٌ حَتَّى يَرْتَحِلَ مِنْهُ "

Xavla binti Hakim (roziyallohu anho) aytadi: Rasululloh ﷺ shunday deganlarini eshitdim: «Agar biringiz bir manzilga tushganida: ‹Aʼuzu bikalimatillahit-tommati min sharri mo xalaq (Yaratgan narsalarining yomonligidan Allohning mukammal kalimalari bilan panoh soʻrayman)›, desa, u yerdan koʻchmaguncha oʻsha manzilda unga hech narsa zarar yetkazmaydi».Хавла бинти Ҳаким (розияллоҳу анҳо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ шундай деганларини эшитдим: «Агар бирингиз бир манзилга тушганида: ‹Аъузу бикалиматиллаҳит-томмати мин шарри мо халақ (Яратган нарсаларининг ёмонлигидан Аллоҳнинг мукаммал калималари билан паноҳ сўрайман)›, деса, у ердан кўчмагунча ўша манзилда унга ҳеч нарса зарар етказмайди».

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ سَعْدٍ ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ : أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ " إِذَا نَزَلَ مَنْزِلًا، لَمْ يَرْتَحِلْ مِنْهُ حَتَّى يُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ، أَوْ يُوَدِّعَ الْمَنْزِلَ بِرَكْعَتَيْنِ " . قَالَ عَبْد اللَّهِ : عُثْمَانُ بْنُ سَعْدٍ ضَعِيفٌ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir manzilga tushsalar, ikki rakaat namoz oʻqimaguncha undan koʻchmas edilar — yoki manzil bilan ikki rakaat namoz ila xayrlashar edilar. Abdulloh aytdi: Usmon ibn Saʼd zaifdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир манзилга тушсалар, икки ракаат намоз ўқимагунча ундан кўчмас эдилар — ёки манзил билан икки ракаат намоз ила хайрлашар эдилар. Абдуллоҳ айтди: Усмон ибн Саъд заифдир.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَارِقِيِّ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ : أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا رَجَعَ مِنْ سَفَرِهِ، قَالَ : " آيِبُونَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَائِبُونَ عَابِدُونَ، لِرَبِّنَا حَامِدُونَ "

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ safaridan qaytganlarida: «Oyibuna in shoʼalloh, toibuna, obiduna, li-Robbina homiduna (In shoʼalloh, qaytguvchimiz, tavba qilguvchimiz, ibodat qilguvchimiz, Robbimizga hamd aytguvchimiz)», der edilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ сафаридан қайтганларида: «Ойибуна ин шўаллоҳ, тоибуна, обидуна, ли-Роббина ҳомидуна (Ин шўаллоҳ, қайтгувчимиз, тавба қилгувчимиз, ибодат қилгувчимиз, Роббимизга ҳамд айтгувчимиз)», дер эдилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، قَالَ : حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاق ، قَالَ : سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ ، يَقُولُ : إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ رَجُلًا إِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ أَنْ يَقُولَ : " اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ، وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ، وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ، وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ، رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ، لَا مَلْجَأَ وَلَا مَنْجَى مِنْكَ إِلَّا إِلَيْكَ، آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ، وَنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ، فَإِنْ مَاتَ، مَاتَ عَلَى الْفِطْرَةِ "

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ bir kishiga, oʻrniga yotganida shuni aytishni buyurdilar: «Allohumma aslamtu nafsiy ilayka, va vajjahtu vajhiy ilayka, va favvaztu amriy ilayka, va aljaʼtu zahriy ilayka, ragʻbatan va rahbatan ilayka, la maljaa va la manja minka illa ilayka, amantu bikitabikallaziy anzalta va nabiyyikallaziy arsalta (Allohim, jonimni Senga taslim qildim, yuzimni Senga qaratdim, ishimni Senga topshirdim, oʻzimni Senga suyadim — Senga ragʻbat va qoʻrquv bilan; Sendan boriladigan boshpana ham, najot ham faqat Sening Oʻzingdadir; Sen nozil qilgan Kitobingga va Sen yuborgan Paygʻambaringga iymon keltirdim)». Agar u vafot etsa, fitrat uzra vafot etadi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишига, ўрнига ётганида шуни айтишни буюрдилар: «Аллоҳумма асламту нафсий илайка, ва важжаҳту важҳий илайка, ва фаввазту амрий илайка, ва алжаъту заҳрий илайка, рағбатан ва раҳбатан илайка, ла малжаа ва ла манжа минка илла илайка, аманту бикитабикаллазий анзалта ва набиййикаллазий арсалта (Аллоҳим, жонимни Сенга таслим қилдим, юзимни Сенга қаратдим, ишимни Сенга топширдим, ўзимни Сенга суядим — Сенга рағбат ва қўрқув билан; Сендан бориладиган бошпана ҳам, нажот ҳам фақат Сенинг Ўзингдадир; Сен нозил қилган Китобингга ва Сен юборган Пайғамбарингга иймон келтирдим)». Агар у вафот этса, фитрат узра вафот этади.

أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا أَوَى أَحَدُكُمْ إِلَى فِرَاشِهِ، فَلْيَنْفُضْ فِرَاشَهُ بِدَاخِلَةِ إِزَارِهِ، فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي مَا خَلَفَهُ فِيهِ، وَلْيَقُلْ : اللَّهُمَّ بِكَ وَضَعْتُ جَنْبِي، وَبِكَ أَرْفَعُهُ، اللَّهُمَّ إِنْ أَمْسَكْتَ نَفْسِي، فَاغْفِرْ لَهَا، وَإِنْ أَرْسَلْتَهَا، فَاحْفَظْهَا بِمَا تَحْفَظُ بِهِ عِبَادَكَ الصَّالِحِينَ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz toʻshagiga kelganida, izorining ichki chekkasi bilan toʻshagini qoqib tozalasin, chunki u undan keyin unga nima tushganini bilmaydi. Va: ‹Allohim, Sen bilan yonimni (yerga) qoʻydim va Sen bilan uni koʻtaraman. Allohim, agar jonimni ushlab qolsang, uni magʻfirat qilgil; agar uni qoʻyib yuborsang, uni solih bandalaringni saqlaganing bilan saqlagil›, desin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз тўшагига келганида, изорининг ички чеккаси билан тўшагини қоқиб тозаласин, чунки у ундан кейин унга нима тушганини билмайди. Ва: ‹Аллоҳим, Сен билан ёнимни (ерга) қўйдим ва Сен билан уни кўтараман. Аллоҳим, агар жонимни ушлаб қолсанг, уни мағфират қилгил; агар уни қўйиб юборсанг, уни солиҳ бандаларингни сақлаганинг билан сақлагил›, десин», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا الْعَوَّامُ بْنُ حَوْشَبٍ ، قَالَ : حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى ، عَنْ عَلِيٍّ ، قَالَ : أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى وَضَعَ قَدَمَهُ بَيْنِي وَبَيْنَ فَاطِمَةَ ، فَعَلَّمَنَا مَا نَقُولُ إِذَا أَخَذْنَا مَضَاجِعَنَا : " ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ تَسْبِيحَةً، وَثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ تَحْمِيدَةً، وَأَرْبَعًا وَثَلَاثِينَ تَكْبِيرَةً " . قَالَ عَلِيٌّ : فَمَا تَرَكْتُهَا بَعْدُ. فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ : وَلَا لَيْلَةَ صِفِّينَ؟. قَالَ : وَلَا لَيْلَةَ صِفِّينَ

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oldimizga keldilar, hatto oyoqlarini men bilan Fotima orasiga qoʻydilar va yotogʻimizga yotganimizda aytadigan narsamizni bizga oʻrgatdilar: oʻttiz uch marta tasbeh, oʻttiz uch marta tahmid va oʻttiz toʻrt marta takbir. Ali: «Shundan keyin men uni hech qachon tark qilmadim», dedi. Bir kishi unga: «Siffiyn kechasi ham-a?» dedi. U: «Siffiyn kechasi ham», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ олдимизга келдилар, ҳатто оёқларини мен билан Фотима орасига қўйдилар ва ётоғимизга ётганимизда айтадиган нарсамизни бизга ўргатдилар: ўттиз уч марта тасбеҳ, ўттиз уч марта таҳмид ва ўттиз тўрт марта такбир. Али: «Шундан кейин мен уни ҳеч қачон тарк қилмадим», деди. Бир киши унга: «Сиффийн кечаси ҳам-а?» деди. У: «Сиффийн кечаси ҳам», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ ، عَنْ حُذَيْفَةَ ، قَالَ : كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اسْتَيْقَظَ. قَالَ : " الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا، وَإِلَيْهِ النُّشُورُ "

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ uyqudan uygʻonganlarida: «Alhamdu lillahillaziy ahyana baʼda ma amatana va ilayhin-nushur» (Bizni oʻldirgandan soʻng tiriltirgan Allohga hamd boʻlsin; qaytib borish ham Ungadir), der edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ уйқудан уйғонганларида: «Алҳамду лиллаҳиллазий аҳяна баъда ма аматана ва илайҳин-нушур» (Бизни ўлдиргандан сўнг тирилтирган Аллоҳга ҳамд бўлсин; қайтиб бориш ҳам Унгадир), дер эдилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْحِزَامِيُّ ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ ، حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ ، قَالَ : حَدَّثَنِي عُمَيْرُ بْنُ هَانِئٍ الْعَنْسِيُّ ، قَالَ : حَدَّثَنِي جُنَادَةُ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ ، قَالَ : حَدَّثَنِي عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " مَنْ تَعَارَّ مِنَ اللَّيْلِ، فَقَالَ : لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، سُبْحَانَ اللَّهِ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ ". ثُمَّ قَالَ : " رَبِّ اغْفِرْ لِي أَوْ قَالَ : ثُمَّ دَعَا اسْتُجِيبَ لَهُ فَإِنْ عَزَمَ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ صَلَّى قُبِلَتْ صَلَاتُهُ "

Ubada ibn as-Somit (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim kechasi uygʻonib qolib: ‹La ilaha illallohu vahdahu la sharika lahu, lahul-mulku va lahul-hamdu, va huva ala kulli shayʼin qodir, subhanalloh, val-hamdu lillah, vallohu akbar, va la havla va la quvvata illa billah (Yolgʻiz Allohdan boshqa iloh yoʻq, Uning sherigi yoʻq, mulk Uniki, hamd Unga xosdir, U har narsaga qodirdir; Alloh poktur, hamd Allohga xosdir, Alloh ulugʻdir, qudrat va quvvat faqat Alloh bilandir)› desa, soʻng: ‹Robbim, meni magʻfirat qil› desa — yoki: soʻng duo qilsa — unga ijobat etiladi. Agar azm qilib, tahorat olib, soʻng namoz oʻqisa, namozi qabul qilinadi», dedilar.Убада ибн ас-Сомит (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким кечаси уйғониб қолиб: ‹Ла илаҳа иллаллоҳу ваҳдаҳу ла шарика лаҳу, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду, ва ҳува ала кулли шайъин қодир, субҳаналлоҳ, вал-ҳамду лиллаҳ, валлоҳу акбар, ва ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ (Ёлғиз Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ, Унинг шериги йўқ, мулк Уники, ҳамд Унга хосдир, У ҳар нарсага қодирдир; Аллоҳ поктур, ҳамд Аллоҳга хосдир, Аллоҳ улуғдир, қудрат ва қувват фақат Аллоҳ биландир)› деса, сўнг: ‹Роббим, мени мағфират қил› деса — ёки: сўнг дуо қилса — унга ижобат этилади. Агар азм қилиб, таҳорат олиб, сўнг намоз ўқиса, намози қабул қилинади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى ، عَنْ أَبِيهِ ، قَالَ : كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَصْبَحَ. قَالَ : " أَصْبَحْنَا عَلَى فِطْرَةِ الْإِسْلَامِ، وَكَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ، وَدِينِ نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ، وَمِلَّةِ أَبِينَا إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا مُسْلِمًا "

Abdurrahmon ibn Abzo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ tongga kirganlarida: «Asbahna ala fitratil-islam, va kalimatil-ixlos, va diyni nabiyyina Muhammad, va millati abina Ibrohima hanifan musliman (Biz Islom fitrati, ixlos kalimasi, Nabiyimiz Muhammadning dini va otamiz Ibrohimning — hanif, musulmon holidagi — millati uzra tongni qarshiladik)», der edilar.Абдурраҳмон ибн Абзо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ тонгга кирганларида: «Асбаҳна ала фитратил-ислам, ва калиматил-ихлос, ва дийни набиййина Муҳаммад, ва миллати абина Иброҳима ҳанифан муслиман (Биз Ислом фитрати, ихлос калимаси, Набийимиз Муҳаммаднинг дини ва отамиз Иброҳимнинг — ҳаниф, мусулмон ҳолидаги — миллати узра тонгни қаршиладик)», дер эдилар.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ ، عَنْ شُعْبَةَ ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ عَاصِمٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ أَبُو بَكْرٍ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، مُرْنِي بِشَيْءٍ أَقُولُهُ إِذَا أَصْبَحْتُ وَإِذَا أَمْسَيْتُ. قَالَ : " قُلْ : اللَّهُمَّ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ، عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ، رَبَّ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكَهُ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ نَفْسِي، وَمِنْ شَرِّ الشَّيْطَانِ وَشِرْكِهِ ". قَالَ : " قُلْهُ إِذَا أَصْبَحْتَ وَإِذَا أَمْسَيْتَ، وَإِذَا أَخَذْتَ مَضْجَعَكَ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Abu Bakr: «Ey Allohning Rasuli, menga tongga va kechga kirganimda aytadigan biror narsani buyuring», dedi. U zot: «Ayt: ‹Allohumma fotiras-samavati val-arzi, alimal-gʻaybi vash-shahadati, Robba kulli shayʼin va maliykahu, ash-hadu an la ilaha illa Anta, aʼuzu bika min sharri nafsiy va min sharrish-shaytoni va shirkihi (Ey osmonlar va yerni yoʻqdan yaratuvchi Alloh, gʻaybni ham, oshkorni ham biluvchi, har bir narsaning Robbi va Egasi, Sendan oʻzga iloh yoʻq ekaniga guvohlik beraman, nafsim yomonligidan, shaytonning yomonligidan va uning shirkidan Senga panoh tilayman)›», dedilar. Soʻng u zot: «Buni tongga kirganingda, kechga kirganingda va yotogʻingga yotganingda ayt», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Абу Бакр: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга тонгга ва кечга кирганимда айтадиган бирор нарсани буюринг», деди. У зот: «Айт: ‹Аллоҳумма фотирас-самавати вал-арзи, алимал-ғайби ваш-шаҳадати, Робба кулли шайъин ва малийкаҳу, аш-ҳаду ан ла илаҳа илла Анта, аъузу бика мин шарри нафсий ва мин шарриш-шайтони ва ширкиҳи (Эй осмонлар ва ерни йўқдан яратувчи Аллоҳ, ғайбни ҳам, ошкорни ҳам билувчи, ҳар бир нарсанинг Робби ва Эгаси, Сендан ўзга илоҳ йўқ эканига гувоҳлик бераман, нафсим ёмонлигидан, шайтоннинг ёмонлигидан ва унинг ширкидан Сенга паноҳ тилайман)›», дедилар. Сўнг у зот: «Буни тонгга кирганингда, кечга кирганингда ва ётоғингга ётганингда айт», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ الْمُقْرِئُ ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ هُوَ : ابْنُ أَبِي أَيُّوبَ ، عَنْ أَبِي مَرْحُومٍ ، عَنْ سَهْلِ بْنِ مُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ لَبِسَ ثَوْبًا، فَقَالَ : الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي كَسَانِي هَذَا وَرَزَقَنِيهِ مِنْ غَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلَا قُوَّةٍ، غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ "

Muoz ibn Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim biror kiyim kiyib, ‹Alhamdu lillahillaziy kasaniy haza va razaqaniyhi min gʻayri havlin minniy va la quvvatin — menga buni kiydirgan va oʻzimdan biror hol va quvvat boʻlmasdan uni rizq qilib bergan Allohga hamdlar boʻlsin›, desa, uning oʻtgan gunohlari kechiriladi».Муоз ибн Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким бирор кийим кийиб, ‹Алҳамду лиллаҳиллазий касаний ҳаза ва разақанийҳи мин ғайри ҳавлин минний ва ла қувватин — менга буни кийдирган ва ўзимдан бирор ҳол ва қувват бўлмасдан уни ризқ қилиб берган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин›, деса, унинг ўтган гуноҳлари кечирилади».

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي : ابْنَ بِلَالٍ ، عَنْ رَبِيعَةَ ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدٍ ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ أَوْ أَبِي أُسَيْدٍ قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِذَا دَخَلَ أَحَدُكُمْ الْمَسْجِدَ، فَلْيَقُلْ : اللَّهُمَّ افْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ، وَإِذَا خَرَجَ، فَلْيَقُلْ : اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ "

Abu Humayd — yoki Abu Usayd — (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Sizdan biringiz masjidga kirsa, ‹Allohumma-ftah liy abvoba rahmatik (Ey Allohim, menga rahmating eshiklarini och)›, desin. Chiqsa esa, ‹Allohumma inniy asʼaluka min fazlik (Ey Allohim, men Sendan fazlu marhamatingni soʻrayman)›, desin», dedilar.Абу Ҳумайд — ёки Абу Усайд — (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сиздан бирингиз масжидга кирса, ‹Аллоҳумма-фтаҳ лий абвоба раҳматик (Эй Аллоҳим, менга раҳматинг эшикларини оч)›, десин. Чиқса эса, ‹Аллоҳумма инний асъалука мин фазлик (Эй Аллоҳим, мен Сендан фазлу марҳаматингни сўрайман)›, десин», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا أَزْهَرُ بْنُ سِنَانٍ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ وَاسِعٍ ، قَالَ : قَدِمْتُ مَكَّةَ فَلَقِيتُ بِهَا أَخِي سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَحَدَّثَنِي، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ جَدِّهِ : أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " مَنْ دَخَلَ السُّوقَ، فَقَالَ : لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، يُحْيِي وَيُمِيتُ، وَهُوَ حَيٌّ لَا يَمُوتُ، بِيَدِهِ الْخَيْرُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، كَتَبَ اللَّهُ لَهُ أَلْفَ أَلْفِ حَسَنَةٍ، وَمَحَا عَنْهُ أَلْفَ أَلْفِ سَيِّئَةٍ، وَرَفَعَ لَهُ أَلْفَ أَلْفِ دَرَجَةٍ " . قَالَ : فَقَدِمْتُ خُرَاسَانَ فَلَقِيتُ قُتَيْبَةَ بْنَ مُسْلِمٍ، فَقُلْتُ : إِنِّي أَتَيْتُكَ بِهَدِيَّةٍ، فَحَدَّثْتُهُ، فَكَانَ يَرْكَبُ فِي مَوْكِبِهِ فَيَأْتِي السُّوقَ، فَيَقُومُ، فَيَقُولُهَا ثُمَّ يَرْجِعُ

Muhammad ibn Vosiʼ aytdi: Makkaga keldim va u yerda birodarim Solim ibn Abdulloh bilan uchrashdim. U menga otasidan, u esa bobosidan rivoyat qilib berdiki, Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Kim bozorga kirib: ‹La ilaha illallohu vahdahu la sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu, yuhyiy va yumiytu, va huva hayyun la yamutu, biyadihil-xayru, va huva ala kulli shayʼin qodir (Yolgʻiz Allohdan boshqa hech iloh yoʻq, Uning sherigi yoʻq, mulk Uniki, hamd Uniki, U tiriltiradi va oʻldiradi, U tirikdir, oʻlmaydi, yaxshilik Uning qoʻlidadir va U har narsaga qodirdir)› desa, Alloh unga ming-ming yaxshilik yozadi, undan ming-ming yomonlikni oʻchiradi va uni ming-ming daraja koʻtaradi». U aytdi: Soʻng Xurosonga keldim va Qutayba ibn Muslim bilan uchrashib: «Men senga bir hadya keltirdim», dedim va unga buni aytib berdim. Shundan keyin u oʻz mavkibida minib bozorga kelar, turib, uni aytar, soʻng qaytar edi.Муҳаммад ибн Восиъ айтди: Маккага келдим ва у ерда биродарим Солим ибн Абдуллоҳ билан учрашдим. У менга отасидан, у эса бобосидан ривоят қилиб бердики, Набий ﷺ шундай дедилар: «Ким бозорга кириб: ‹Ла илаҳа иллаллоҳу ваҳдаҳу ла шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду, юҳйий ва юмийту, ва ҳува ҳайюн ла ямуту, биядиҳил-хайру, ва ҳува ала кулли шайъин қодир (Ёлғиз Аллоҳдан бошқа ҳеч илоҳ йўқ, Унинг шериги йўқ, мулк Уники, ҳамд Уники, У тирилтиради ва ўлдиради, У тирикдир, ўлмайди, яхшилик Унинг қўлидадир ва У ҳар нарсага қодирдир)› деса, Аллоҳ унга минг-минг яхшилик ёзади, ундан минг-минг ёмонликни ўчиради ва уни минг-минг даража кўтаради». У айтди: Сўнг Хуросонга келдим ва Қутайба ибн Муслим билан учрашиб: «Мен сенга бир ҳадя келтирдим», дедим ва унга буни айтиб бердим. Шундан кейин у ўз мавкибида миниб бозорга келар, туриб, уни айтар, сўнг қайтар эди.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ ، عَنْ هِشَامٍ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " تَسَمُّوا بِاسْمِي وَلَا تَكَنَّوْا بِكُنْيَتِي "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening ismim bilan ismlaninglar, lekin mening kunyam bilan kunyalanmanglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг исмим билан исмланинглар, лекин менинг куням билан куняланманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ ، أَخْبَرَنَا دَاوُدُ بْنُ عَمْرٍو ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي زَكَرِيَّا الْخُزَاعِيِّ ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّكُمْ تُدْعَوْنَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِأَسْمَائِكُمْ وَأَسْمَاءِ آبَائِكُمْ، فَأَحْسِنُوا أَسْمَاءَكُمْ "

Abud-Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, sizlar qiyomat kuni oʻz ismlaringiz va otalaringizning ismlari bilan chaqirilasizlar. Bas, ismlaringizni chiroyli qilinglar».Абуд-Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, сизлар қиёмат куни ўз исмларингиз ва оталарингизнинг исмлари билан чақириласизлар. Бас, исмларингизни чиройли қилинглар».

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ ، أَخْبَرَنَا عَبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ، عَنْ نَافِعٍ ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَحَبُّ الْأَسْمَاءِ إِلَى اللَّهِ : عَبْدُ اللَّهِ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh huzurida ismlarning eng sevimlisi — Abdulloh va Abdurrahmondir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ ҳузурида исмларнинг энг севимлиси — Абдуллоҳ ва Абдурраҳмондир», дедилар.

أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ ، عَنْ الرُّكَيْنِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ سَمُرَةَ : أَنّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ " نَهَى أَنْ نُسَمِّيَ أَرِقَّاءَنَا أَرْبَعَةَ أَسْمَاءٍ : أَفْلَحُ، وَنَافِعٌ، وَرَبَاحٌ، وَيَسَارٌ "

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ qullarimizni toʻrtta ism bilan — Aflah, Nofiʼ, Raboh va Yasor deb — nomlashimizdan qaytardilar.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ қулларимизни тўртта исм билан — Афлаҳ, Нофиъ, Рабоҳ ва Ясор деб — номлашимиздан қайтардилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ هُوَ : ابْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ ، عَنْ نَافِعٍ ، عَنْ ابْنِ عُمَرَ : أَنَّ أُمَّ عَاصِمٍ كَانَ يُقَالُ لَهَا عَاصِيَةُ ، " فَسَمَّاهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمِيلَةَ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Umm Osim ‹Osiya› deb atalar edi. Bas, Nabiy ﷺ unga Jamila deb nom qoʻydilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Умм Осим ‹Осия› деб аталар эди. Бас, Набий ﷺ унга Жамила деб ном қўйдилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ أَبِي مَيْمُونَةَ ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قالَ : كَانَ اسْمُ زَيْنَبَ ، بَرَّةَ ، " فَسَمَّاهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَيْنَبَ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Zaynabning ismi Barra edi. Bas, Nabiy ﷺ unga Zaynab deb nom qoʻydilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Зайнабнинг исми Барра эди. Бас, Набий ﷺ унга Зайнаб деб ном қўйдилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ ، عَنِ الطُّفَيْلِ أَخِي عَائِشَةَ ، قَالَ : قَالَ رَجُلٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ لِرَجُلٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ : نِعْمَ الْقَوْمُ أَنْتُمْ لَوْلَا أَنَّكُمْ تَقُولُونَ : مَا شَاءَ اللَّهُ، وَشَاءَ مُحَمَّدٌ . فَسَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : " لَا تَقُولُوا : مَا شَاءَ اللَّهُ وَشَاءَ مُحَمَّدٌ ، وَلَكِنْ، قُولُوا : مَا شَاءَ اللَّهُ، ثُمَّ شَاءَ مُحَمَّدٌ "

Oishaning ukasi Tufayl aytdi: Mushriklardan bir kishi musulmonlardan bir kishiga: «Sizlar qanday yaxshi qavmsiz, agar ‹Alloh xohladi va Muhammad xohladi› demasangiz edi», dedi. Buni Nabiy ﷺ eshitib qoldilar va: «‹Alloh xohladi va Muhammad xohladi› demanglar, balki: ‹Alloh xohladi, soʻng Muhammad xohladi›, denglar», dedilar.Оишанинг укаси Туфайл айтди: Мушриклардан бир киши мусулмонлардан бир кишига: «Сизлар қандай яхши қавмсиз, агар ‹Аллоҳ хоҳлади ва Муҳаммад хоҳлади› демасангиз эди», деди. Буни Набий ﷺ эшитиб қолдилар ва: «‹Аллоҳ хоҳлади ва Муҳаммад хоҳлади› деманглар, балки: ‹Аллоҳ хоҳлади, сўнг Муҳаммад хоҳлади›, денглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ هُوَ : ابْنُ إِسْحَاق ، عَنْ صَالِحِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَا تَقُولُوا لِحَائِطِ الْعِنَبِ الْكَرْمُ، إِنَّمَا الْكَرْمُ الرَّجُلُ الْمُسْلِمُ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uzumzorga ‹karm› demanglar; karm — musulmon kishidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Узумзорга ‹карм› деманглар; карм — мусулмон кишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدٍ L5403 ، عَنِ أَنَسٍ ، قَالَ : كَانَ غُلَامٌ يَسُوقُ بِأَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : " يَا أَنْجَشَةُ، رُوَيْدًا سَوْقَكَ بِالْقَوَارِيرِ "

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Bir gʻulom Nabiy ﷺning ayollari (minib ketayotgan ulovlarni) haydab borar edi. Shunda u zot: «Ey Anjasha, shishalarni sekinroq hayda», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир ғулом Набий ﷺнинг аёллари (миниб кетаётган уловларни) ҳайдаб борар эди. Шунда у зот: «Эй Анжаша, шишаларни секинроқ ҳайда», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ جَدِّهِ ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " وَيْلٌ لِلَّذِي يُحَدِّثُ فَيَكْذِبُ لِيُضْحِكَ بِهِ الْقَوْمَ، وَيْلٌ لَهُ ! وَيْلٌ لَهُ ! "

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Odamlarni kuldirish uchun gapirib, yolgʻon soʻzlaydigan kishiga voy boʻlsin! Unga voy boʻlsin! Unga voy boʻlsin!»Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Одамларни кулдириш учун гапириб, ёлғон сўзлайдиган кишига вой бўлсин! Унга вой бўлсин! Унга вой бўлсин!»

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاق ، عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ عُتْبَةَ ، عَنْ عِكْرِمَةَ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : صَدَّقَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمَيَّةَ بْنَ أَبِي الصَّلْتِ فِي بَيْتَيْنِ مِنْ الشِّعْرِ، فَقَالَ : رَجُلٌ وَثَوْرٌ تَحْتَ رِجْلِ يَمِينِهِ وَالنَّسْرُ لِلْأُخْرَى وَلَيْثٌ مُرْصَدُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " صَدَقَ ". قَالَ : وَالشَّمْسُ تَطْلُعُ كُلَّ آخِرِ لَيْلَةٍ حَمْرَاءَ يُصْبِحُ لَوْنُهَا يَتَوَرَّدُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " صَدَقَ ". فَقَالَ قَائِلٌ : تَأْبَى فَمَا تَطْلُعُ لَنَا فِي رِسْلِهَا إِلَّا مُعَذَّبَةً وَإِلَّا تُجْلَدُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " صَدَقَ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ Umayya ibn Abus-Saltni sheʼrdan ikki baytda tasdiqladilar. U: ‹Bir kishi va uning oʻng oyogʻi ostida buqa, ikkinchisi ostida burgut va poylab yotgan sher›, degan edi. Shunda Nabiy ﷺ: «Rost aytdi», dedilar. U yana: ‹Quyosh har kechaning oxirida qizil holda chiqadi, uning rangi qip-qizil boʻlib tongni qarshilaydi›, dedi. Nabiy ﷺ: «Rost aytdi», dedilar. Soʻng bir aytuvchi: ‹U bosh tortadi, bizga oʻz ixtiyori bilan chiqmaydi, magar azoblangan yoki qamchilangan holdagina (chiqadi)›, dedi. Nabiy ﷺ: «Rost aytdi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ Умайя ибн Абус-Салтни шеърдан икки байтда тасдиқладилар. У: ‹Бир киши ва унинг ўнг оёғи остида буқа, иккинчиси остида бургут ва пойлаб ётган шер›, деган эди. Шунда Набий ﷺ: «Рост айтди», дедилар. У яна: ‹Қуёш ҳар кечанинг охирида қизил ҳолда чиқади, унинг ранги қип-қизил бўлиб тонгни қаршилайди›, деди. Набий ﷺ: «Рост айтди», дедилар. Сўнг бир айтувчи: ‹У бош тортади, бизга ўз ихтиёри билан чиқмайди, магар азобланган ёки қамчиланган ҳолдагина (чиқади)›, деди. Набий ﷺ: «Рост айтди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ، عَنْ زِيَادٍ هُوَ : ابْنُ سَعْدٍ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ ، أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ هِشَامٍ ، عَنْ مَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْأَسْوَدِ بْنِ عَبْدِ يَغُوثَ ، عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " إِنَّ مِنَ الشِّعْرِ حِكْمَةً "

Ubayy ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Albatta, baʼzi sheʼrda hikmat bordir», dedilar.Убайй ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Албатта, баъзи шеърда ҳикмат бордир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى ، حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ ، عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَنْ يَمْتَلِئَ جَوْفُ أَحَدِكُمْ قَيْحًا أَوْ دَمًا خَيْرٌ مِنْ أَنْ يَمْتَلِئَ شِعْرًا "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringizning ichi yiring yoki qon bilan toʻlishi sheʼr bilan toʻlishidan koʻra yaxshiroqdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг ичи йиринг ёки қон билан тўлиши шеър билан тўлишидан кўра яхшироқдир», дедилар.