أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ ، عَنْ إِسْمَاعِيل بْنِ جَعْفَرٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ يُرِدِ اللَّهُ بِهِ خَيْرًا، يُفَقِّهْهُ فِي الدِّينِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh kimga yaxshilikni iroda qilsa, uni dinda faqih qiladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ кимга яхшиликни ирода қилса, уни динда фақиҳ қилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْمَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ هُوَ : ابْنُ سَعِيدٍ ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَاهُ يُحَدِّثُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ الصِّحَّةَ وَالْفَرَاغَ نِعْمَتَانِ مِنْ نِعَمِ اللَّهِ، مَغْبُونٌ فِيهِمَا كَثِيرٌ مِنَ النَّاسِ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sihat-salomatlik va boʻsh vaqt — Allohning neʼmatlaridan ikki neʼmatdirki, odamlarning koʻpchiligi ularda aldanib qoladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сиҳат-саломатлик ва бўш вақт — Аллоҳнинг неъматларидан икки неъматдирки, одамларнинг кўпчилиги уларда алданиб қолади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، أَخْبَرَنَا خَالِدٌ يَعْنِي : ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ ، عَنْ عِكْرِمَةَ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " مَنِ اسْتَمَعَ إِلَى حَدِيثِ قَوْمٍ وَهُمْ لَهُ كَارِهُونَ، صُبَّ فِي أُذُنِهِ الْآنُكُ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim bir qavmning gapiga — ular buni yoqtirmas holda — quloq solsa, uning qulogʻiga eritilgan qoʻrgʻoshin quyiladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким бир қавмнинг гапига — улар буни ёқтирмас ҳолда — қулоқ солса, унинг қулоғига эритилган қўрғошин қуйилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاق ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ أَبِي الطُّفَيْلِ ، عَنْ عَلِيٍّ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَا تُتْبِعِ النَّظْرَةَ النَّظْرَةَ، فَإِنَّ الْأُولَى لَكَ، وَالْآخِرَةَ عَلَيْكَ "

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qarashni yana bir qarash bilan davom ettirma. Zero, birinchisi senga (ruxsat etilgan), ikkinchisi esa sening zararingadir», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қарашни яна бир қараш билан давом эттирма. Зеро, биринчиси сенга (рухсат этилган), иккинчиси эса сенинг зарарингадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سُفْيَانَ ، عَنْ أَبِيهِ ، قَالَ : قُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي بِعَمَلٍ فِي الْإِسْلَامِ لَا أَسْأَلُ عَنْهُ أَحَدًا. قَالَ : " اتَّقِ اللَّهَ، ثُمَّ اسْتَقِمْ ". قَالَ : قُلْتُ : ثُمَّ أَيُّ شَيْءٍ؟. قَالَ : فَأَشَارَ إِلَى لِسَانِهِ

Sufyon ibn Abdulloh (roziyallohu anhu) aytdi: «Ey Allohning Rasuli, menga Islomda shunday bir amalni ayting-ki, undan keyin bu haqda hech kimdan soʻramay», dedim. U zot: «Allohdan qoʻrq, soʻng mustahkam tur», dedilar. Men: «Soʻng qaysi narsa?» dedim. Shunda u zot oʻz tillariga ishora qildilar.Суфён ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу) айтди: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга Исломда шундай бир амални айтинг-ки, ундан кейин бу ҳақда ҳеч кимдан сўрамай», дедим. У зот: «Аллоҳдан қўрқ, сўнг мустаҳкам тур», дедилар. Мен: «Сўнг қайси нарса?» дедим. Шунда у зот ўз тилларига ишора қилдилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي : ابْنَ إِسْمَاعِيل بْنِ مُجَمِّعٍ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مُعَاذٍ ، عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : قُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ مُرْنِي بِأَمْرٍ أَعْتَصِمُ بِهِ. قَالَ : " قُلْ رَبِّيَ اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقِمْ ". قَالَ : قُلْتُ : يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا أَكْثَرُ مَا تَخَوَّفُ عَلَيَّ؟. قَالَ : فَأَخَذَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِلِسَانِهِ ثُمَّ قَالَ : " هَذَا "

Sufyon ibn Abdulloh (roziyallohu anhu) aytdi: «Ey Allohning Rasuli, menga mahkam ushlaydigan bir ishni buyuring», dedim. U zot: «‹Robbim — Alloh› deb ayt, soʻng mustahkam tur», dedilar. Men: «Ey Allohning Nabiysi, mening haqimda eng koʻp nimadan qoʻrqasiz?» dedim. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ oʻz tillarini ushlab: «Mana shundan», dedilar.Суфён ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу) айтди: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга маҳкам ушлайдиган бир ишни буюринг», дедим. У зот: «‹Роббим — Аллоҳ› деб айт, сўнг мустаҳкам тур», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Набийси, менинг ҳақимда энг кўп нимадан қўрқасиз?» дедим. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ ўз тилларини ушлаб: «Мана шундан», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ ، عَنْ الْأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ ، عَنْ جَابِرٍ ، قَالَ : قِيلَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ؟. قَالَ : " مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ "

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: «Ey Allohning Rasuli, qaysi (kishining) Islomi afzal?» deyildi. U zot: «Tili va qoʻlidan musulmonlar salomat boʻlgan kishi(niki)», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: «Эй Аллоҳнинг Расули, қайси (кишининг) Исломи афзал?» дейилди. У зот: «Тили ва қўлидан мусулмонлар саломат бўлган киши(ники)», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاق بْنُ عِيسَى ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُقْبَةَ ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ صَمَتَ، نَجَا "

Abdulloh ibn Amr ibn al-Os (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim sukut saqlasa, najot topdi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким сукут сақласа, нажот топди», дедилар.

أَخْبَرَنَا نُعَيْمُ بْنُ حَمَّادٍ ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُحَمَّدٍ ، عَنْ الْعَلَاءِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قِيلَ لَهُ : مَا الْغِيبَةُ؟. قَالَ : " ذِكْرُكَ أَخَاكَ بِمَا يَكْرَهُ ". قِيلَ : وَإِنْ كَانَ فِي أَخِي مَا أَقُولُ؟. قَالَ : " فَإِنْ كَانَ فِيهِ، فَقَدْ اغْتَبْتَهُ، وَإِنْ لَمْ يَكُنْ فِيهِ، فَقَدْ بَهَتَّهُ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zotdan: «Gʻiybat nima?» deb soʻralganda, u zot: «Birodaringni u yoqtirmaydigan narsa bilan tilga olishingdir», dedilar. «Agar aytganim birodarimda bor boʻlsa-chi?» deyildi. U zot: «Agar unda bor boʻlsa, gʻiybatini qilibsan; agar unda boʻlmasa, unga buhton qilibsan», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зотдан: «Ғийбат нима?» деб сўралганда, у зот: «Биродарингни у ёқтирмайдиган нарса билан тилга олишингдир», дедилар. «Агар айтганим биродаримда бор бўлса-чи?» дейилди. У зот: «Агар унда бор бўлса, ғийбатини қилибсан; агар унда бўлмаса, унга буҳтон қилибсан», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ ، عَنْ إِدْرِيسَ الْأَوْدِيِّ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاق ، عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ : أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ يَرْفَعُ الْحَدِيثَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " إِنَّ شَرَّ الرَّوَايَا رَوَايَا الْكَذِبِ، وَلَا يَصْلُحُ مِنْ الْكَذِبِ جِدٌّ وَلَا هَزْلٌ. وَلَا يَعِدُ الرَّجُلُ ابْنَهُ ثُمَّ لَا يُنْجِزُ لَهُ : إِنَّ الصِّدْقَ يَهْدِي إِلَى الْبِرِّ، وَإِنَّ الْبِرَّ يَهْدِي إِلَى الْجَنَّةِ، وَإِنَّ الْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى الْفُجُورِ، وَإِنَّ الْفُجُورَ يَهْدِي إِلَى النَّارِ، وَإِنَّهُ يُقَالُ لِلصَّادِقِ : صَدَقَ وَبَرَّ، وَيُقَالُ لِلْكَاذِبِ : كَذَبَ وَفَجَرَ. وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَصْدُقُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ صِدِّيقًا، وَيَكْذِبُ حَتَّى يُكْتَبَ عِنْدَ اللَّهِ كَذَّابًا ". وَإِنَّهُ قَالَ : " لَنَا هَلْ أُنَبِّئُكُمْ مَا الْعَضْهُ؟ وَإِنَّ الْعَضْهَ : هِيَ النَّمِيمَةُ الَّتِي تُفْسِدُ بَيْنَ النَّاسِ "

Abul-Ahvas Abdulloh (ibn Masʼud)dan — u hadisni Nabiy ﷺga koʻtargan holda — rivoyat qiladi. U zot: «Albatta, rivoyatlarning eng yomoni yolgʻon rivoyatlardir; yolgʻonning jiddiysi ham, hazili ham durust emas. Kishi oʻgʻliga vaʼda berib, soʻng uni bajarmasligi (ham durust emas). Albatta, rostgoʻylik yaxshilikka boshlaydi, yaxshilik esa jannatga boshlaydi; albatta, yolgʻonchilik fisq-fujurga boshlaydi, fujur esa doʻzaxga boshlaydi. Rostgoʻy haqida: ‹Rost soʻzladi va yaxshilik qildi›, deyiladi; yolgʻonchi haqida: ‹Yolgʻon soʻzladi va fujur qildi›, deyiladi. Albatta, kishi rost soʻzlayveradi — toki Alloh huzurida siddiq deb yozilgunicha; va yolgʻon soʻzlayveradi — toki Alloh huzurida kazzob deb yozilgunicha», dedilar. Yana u zot bizga: «Sizlarga ‹azh› nima ekanini xabar berayinmi? Albatta, ‹azh› — bu odamlar orasini buzadigan chaqimchilikdir», dedilar.Абул-Аҳвас Абдуллоҳ (ибн Масъуд)дан — у ҳадисни Набий ﷺга кўтарган ҳолда — ривоят қилади. У зот: «Албатта, ривоятларнинг энг ёмони ёлғон ривоятлардир; ёлғоннинг жиддийси ҳам, ҳазили ҳам дуруст эмас. Киши ўғлига ваъда бериб, сўнг уни бажармаслиги (ҳам дуруст эмас). Албатта, ростгўйлик яхшиликка бошлайди, яхшилик эса жаннатга бошлайди; албатта, ёлғончилик фисқ-фужурга бошлайди, фужур эса дўзахга бошлайди. Ростгўй ҳақида: ‹Рост сўзлади ва яхшилик қилди›, дейилади; ёлғончи ҳақида: ‹Ёлғон сўзлади ва фужур қилди›, дейилади. Албатта, киши рост сўзлайверади — токи Аллоҳ ҳузурида сиддиқ деб ёзилгунича; ва ёлғон сўзлайверади — токи Аллоҳ ҳузурида каззоб деб ёзилгунича», дедилар. Яна у зот бизга: «Сизларга ‹азҳ› нима эканини хабар берайинми? Албатта, ‹азҳ› — бу одамлар орасини бузадиган чақимчиликдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا ، عَنْ الشَّعْبِيِّ ، قَالَ : سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو ، يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ "

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «(Haqiqiy) musulmon — musulmonlar uning tili va qoʻlidan salomat boʻlgan kishidir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «(Ҳақиқий) мусулмон — мусулмонлар унинг тили ва қўлидан саломат бўлган кишидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا الْفُضَيْلُ بْنُ مَرْزُوقٍ ، حَدَّثَنَا عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يَا أَيُّهَا النَّاسُ، إِنَّ اللَّهَ طَيِّبٌ لَا يَقْبَلُ إِلَّا الطَّيِّبَ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَ الْمُؤْمِنِينَ بِمَا أَمَرَ بِهِ الْمُرْسَلِينَ، قَالَ : # يَأَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ سورة المؤمنون آية 51 #، وَقَالَ : # يَأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَاشْكُرُوا لِلَّهِ إِنْ كُنْتُمْ إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ سورة البقرة آية 172 #. قَالَ : ثُمَّ ذَكَرَ الرَّجُلَ يُطِيلُ السَّفَرَ أَشْعَثَ أَغْبَرَ يَمُدُّ يَدَيْهِ إِلَى السَّمَاءِ : يَا رَبِّ ! يَا رَبِّ ! وَمَطْعَمُهُ حَرَامٌ، وَمَلْبَسُهُ حَرَامٌ، وَمَشْرَبُهُ حَرَامٌ، وَغُذِّيَ بِالْحَرَامِ، فَأَنَّى يُسْتَجَابُ لِذَلِكَ؟ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ey odamlar! Albatta Alloh pokdir, U pokdan boshqasini qabul qilmaydi. Albatta Alloh moʻminlarni paygʻambarlarga buyurgan narsasi bilan buyurib: {Ey paygʻambarlar! Pok narsalardan yenglar va yaxshi amal qilinglar! Albatta Men sizlar qiladigan ishlarni bilguvchidirman} (Moʻminun 51), dedi. Yana: {Ey iymon keltirganlar! Sizlarni rizqlantirgan narsalarimizning pokizalaridan yenglar va agar faqat Ungagina ibodat qiladigan boʻlsangiz, Allohga shukr qilinglar} (Baqara 172), dedi», dedilar. Soʻng u zot uzoq safar qiladigan, sochlari toʻzgʻigan, changga belangan, qoʻllarini osmonga choʻzib: ‹Yo Robbi, yo Robbi!› (deb yolboradigan), holbuki yegani harom, kiygani harom, ichgani harom va gʻizosi haromdan boʻlgan kishini zikr qilib: «Endi bunga qanday ijobat etilsin?!», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эй одамлар! Албатта Аллоҳ покдир, У покдан бошқасини қабул қилмайди. Албатта Аллоҳ мўминларни пайғамбарларга буюрган нарсаси билан буюриб: {Эй пайғамбарлар! Пок нарсалардан енглар ва яхши амал қилинглар! Албатта Мен сизлар қиладиган ишларни билгувчидирман} (Мўминун 51), деди. Яна: {Эй иймон келтирганлар! Сизларни ризқлантирган нарсаларимизнинг покизаларидан енглар ва агар фақат Унгагина ибодат қиладиган бўлсангиз, Аллоҳга шукр қилинглар} (Бақара 172), деди», дедилар. Сўнг у зот узоқ сафар қиладиган, сочлари тўзғиган, чангга беланган, қўлларини осмонга чўзиб: ‹Ё Робби, ё Робби!› (деб ёлборадиган), ҳолбуки егани ҳаром, кийгани ҳаром, ичгани ҳаром ва ғизоси ҳаромдан бўлган кишини зикр қилиб: «Энди бунга қандай ижобат этилсин?!», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ الْجُرَيْرِيِّ ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوَلَةَ ، عَنْ بُرَيْدَةَ الْأَسْلَمِيِّ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يَكْفِي أَحَدَكُمْ مِنَ الدُّنْيَا خَادِمٌ وَمَرْكَبٌ "

Burayda al-Aslamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringizga dunyodan bir xizmatkor va bir ulov kifoya qiladi», dedilar.Бурайда ал-Асламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизга дунёдан бир хизматкор ва бир улов кифоя қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ ، عَنْ بَيَانٍ هُوَ : ابْنُ بِشْرٍ الْأَحْمَسِيُّ ، عَنْ قَيْسٍ ، عَنْ مِرْدَاسٍ الْأَسْلَمِيِّ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يَذْهَبُ الصَّالِحُونَ أَسْلَافًا وَيَبْقَى حُثَالَةٌ كَحُثَالَةِ الشَّعِيرِ "

Mirdos al-Aslamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Solihlar birin-ketin (oldinma-keyin) ketadilar, arpaning chiqindisiga oʻxshagan chiqindi (odamlar) qoladi», dedilar.Мирдос ал-Асламий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Солиҳлар бирин-кетин (олдинма-кейин) кетадилар, арпанинг чиқиндисига ўхшаган чиқинди (одамлар) қолади», дедилар.

أَخْبَرَنَا إِسْحَاق بْنُ عِيسَى ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " كَمْ مِنْ صَائِمٍ لَيْسَ لَهُ مِنْ صِيَامِهِ إِلَّا الظَّمَأُ، وَكَمْ مِنْ قَائِمٍ لَيْسَ لَهُ مِنْ قِيَامِهِ إِلَّا السَّهَرُ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Qancha roʻzadorlar borki, roʻzasidan unga chanqoqdan boshqa narsa yoʻq; va qancha (kechasi) qoim boʻluvchilar borki, qiyomidan unga bedorlikdan boshqa narsa yoʻq», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Қанча рўзадорлар борки, рўзасидан унга чанқоқдан бошқа нарса йўқ; ва қанча (кечаси) қоим бўлувчилар борки, қиёмидан унга бедорликдан бошқа нарса йўқ», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ هُوَ : ابْنُ أَبِي أَيُّوبَ ، قَالَ : حَدَّثَنِي كَعْبُ بْنُ عَلْقَمَةَ ، عَنْ عِيسَى بْنِ هِلَالٍ الصَّدَفِيِّ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ ذَكَرَ الصَّلَاةَ يَوْمًا، فَقَالَ : " مَنْ حَافَظَ عَلَيْهَا، كَانَتْ لَهُ نُورًا، وَبُرْهَانًا، وَنَجَاةً مِنَ النَّارِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، وَمَنْ لَمْ يُحَافِظْ عَلَيْهَا، لَمْ تَكُنْ لَهُ نُورًا، وَلَا نَجَاةً، وَلَا بُرْهَانًا، وَكَانَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَعَ قَارُونَ، وَفِرْعَوْنَ، وَهَامَانَ، أُبَيِّ بْنِ خَلَفٍ "

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot bir kuni namozni zikr qilib, shunday dedilar: «Kim unga rioya qilsa, u qiyomat kuni unga nur, hujjat va doʻzaxdan najot boʻladi. Kim unga rioya qilmasa, u unga na nur, na najot, na hujjat boʻladi va u qiyomat kuni Qorun, Firʼavn, Homon va Ubayy ibn Xalaf bilan birga boʻladi».Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот бир куни намозни зикр қилиб, шундай дедилар: «Ким унга риоя қилса, у қиёмат куни унга нур, ҳужжат ва дўзахдан нажот бўлади. Ким унга риоя қилмаса, у унга на нур, на нажот, на ҳужжат бўлади ва у қиёмат куни Қорун, Фиръавн, Ҳомон ва Убайй ибн Халаф билан бирга бўлади».

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ ، قَالَ : حَدَّثَنِي اللَّيْثُ ، قَالَ : حَدَّثَنِي ابْنُ عَجْلَانَ ، عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ ، عَنْ عِكْرِمَةَ ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ : أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَرْغَبُ فِي قِيَامِ اللَّيْلِ حَتَّى قَالَ : " وَلَوْ رَكْعَةً "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ tunda (nafl) namoz oʻqishga qiziqtirar edilar, hatto: «Bir rakaat boʻlsa ham», derdilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ тунда (нафл) намоз ўқишга қизиқтирар эдилар, ҳатто: «Бир ракаат бўлса ҳам», дердилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاق ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عَمْرٍو أَبِي الْمُغِيرَةِ ، عَنْ حُذَيْفَةَ ، قَالَ : كَانَ فِي لِسَانِي ذَرَبٌ عَلَى أَهْلِي، وَلَمْ يَكُنْ يَعْدُهُمْ إِلَى غَيْرِهِمْ، فَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : " أَيْنَ أَنْتَ مِنَ الِاسْتِغْفَارِ؟ إِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ كُلَّ يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ "

Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi: Tilimda ahlimga nisbatan keskinlik bor edi, u ulardan boshqasiga oʻtmasdi. Shunda Nabiy ﷺdan soʻradim. U zot: «Istigʻfordan qayerdasan? Men har kuni yuz marta Allohdan magʻfirat soʻrayman», dedilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди: Тилимда аҳлимга нисбатан кескинлик бор эди, у улардан бошқасига ўтмасди. Шунда Набий ﷺдан сўрадим. У зот: «Истиғфордан қаердасан? Мен ҳар куни юз марта Аллоҳдан мағфират сўрайман», дедилар.

قَالَ أَبُو إِسْحَاق : فَحَدَّثْتُ أَبَا بُرْدَةَ ، وَأَبَا بَكْرٍ ابْنَيْ أَبِي مُوسَى، قَالَا : قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ كُلَّ يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ "

Abu Ishoq aytdi: Men buni Abu Musoning ikki oʻgʻli — Abu Burda va Abu Bakrga aytib berdim. Ular: Nabiy ﷺ: «Men har kuni yuz marta Allohdan magʻfirat soʻrayman: ‹Astagʻfirullohu va atubu ilayh (Allohdan magʻfirat soʻrayman va Unga tavba qilaman)›», dedilar, deyishdi.Абу Ишоқ айтди: Мен буни Абу Мусонинг икки ўғли — Абу Бурда ва Абу Бакрга айтиб бердим. Улар: Набий ﷺ: «Мен ҳар куни юз марта Аллоҳдан мағфират сўрайман: ‹Астағфируллоҳу ва атубу илайҳ (Аллоҳдан мағфират сўрайман ва Унга тавба қиламан)›», дедилар, дейишди.

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ الْمُبَارَكِ ، عَنْ سَلْمِ بْنِ قُتَيْبَةَ ، عَنْ سُهَيْلٍ الْقُطَعِيِّ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَرَأَ : # هُوَ أَهْلُ التَّقْوَى وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ سورة المدثر آية 56 #. قَالَ : " قَالَ رَبُّكُمْ : أَنَا أَهْلٌ أَنْ أُتَّقَى، فَمَنْ اتَّقَانِي فَأَنَا أَهْلٌ أَنْ أَغْفِرَ لَهُ "

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ {U taqvoga loyiq va magʻfiratga loyiq Zotdir} (Muddassir 56) oyatini oʻqib: «Robbingiz: ‹Men Oʻzimdan qoʻrqilishga loyiqman; kim Mendan qoʻrqsa, Men uni magʻfirat qilishga loyiqman›, dedi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ {У тақвога лойиқ ва мағфиратга лойиқ Зотдир} (Муддассир 56) оятини ўқиб: «Роббингиз: ‹Мен Ўзимдан қўрқилишга лойиқман; ким Мендан қўрқса, Мен уни мағфират қилишга лойиқман›, деди», дедилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ ، قَالَ : حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ ، عَنْ كَهْمَسِ بْنِ الْحَسَنِ ، عَنْ أَبِي السَّلِيلِ ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنِّي لَأَعْلَمُ آيَةً لَوْ أَخَذَ بِهَا النَّاسُ بِهَا لَكَفَتْهُمْ : # فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ فَارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَأَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ وَأَقِيمُوا الشَّهَادَةَ لِلَّهِ ذَلِكُمْ يُوعَظُ بِهِ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا سورة الطلاق آية 2 # "

Abu Zar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men shunday bir oyatni bilamanki, agar odamlar unga amal qilsalar, ularga kifoya qilardi: {Bas, ular oʻz muddatlariga yetganda, ularni yaxshilik bilan ushlab qolinglar yoki yaxshilik bilan ajralinglar. Oʻzlaringizdan ikki adolatli kishini guvoh qilinglar va guvohlikni Alloh uchun toʻgʻri ado etinglar. Bu bilan Allohga va oxirat kuniga iymon keltirgan kishi vaʼzlanadi. Kim Allohdan qoʻrqsa, U unga chiqish yoʻlini beradi} (Taloq 2)», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен шундай бир оятни биламанки, агар одамлар унга амал қилсалар, уларга кифоя қиларди: {Бас, улар ўз муддатларига етганда, уларни яхшилик билан ушлаб қолинглар ёки яхшилик билан ажралинглар. Ўзларингиздан икки адолатли кишини гувоҳ қилинглар ва гувоҳликни Аллоҳ учун тўғри адо этинглар. Бу билан Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирган киши ваъзланади. Ким Аллоҳдан қўрқса, У унга чиқиш йўлини беради} (Талоқ 2)», дедилар.

أَخْبَرَنَا مَنْصُورُ بْنُ سَلَمَةَ ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ هُوَ : ابْنُ مُسْلِمِ بْنِ بَانَكَ ، عَنْ مَالِكٍ ، عَنْ عَامِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ ، عَنْ عَوْفِ بْنِ الْحَارِثِ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يَا عَائِشُ، إِيَّاكِ وَمُحَقَّرَاتِ الذُّنُوبِ، فَإِنَّ لَهَا مِنَ اللَّهِ طَالِبًا "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga: «Ey Oish! Kichik sanaladigan gunohlardan ehtiyot boʻl, chunki ularni Alloh tomonidan soʻrovchi bordir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Эй Оиш! Кичик саналадиган гуноҳлардан эҳтиёт бўл, чунки уларни Аллоҳ томонидан сўровчи бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مَسْعَدَةَ الْبَاهِلِيُّ ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " كُلُّ بَنِي آدَمَ خَطَّاءٌ، وَخَيْرُ الْخَطَّائِينَ التَّوَّابُونَ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odam bolasining hammasi xatokordir, xatokorlarning eng yaxshisi esa tavba qiluvchilardir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одам боласининг ҳаммаси хатокордир, хатокорларнинг энг яхшиси эса тавба қилувчилардир», дедилар.

أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ ، عَنْ النُّعْمَانِ هُوَ : ابْنُ بَشِيرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ، يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " سَافَرَ رَجُلٌ فِي أَرْضٍ تَنُوفَةٍ فَقَالَ : تَحْتَ شَجَرَةٍ وَمَعَهُ رَاحِلَتُهُ، وعَلَيْهَا زَادُهُ وَطَعَامُهُ، فَاسْتَيْقَظَ وَقَدْ ذَهَبَتْ رَاحِلَتُهُ، فَعَلَا شَرَفًا، فَلَمْ يَرَ شَيْئًا، ثُمَّ عَلَا شَرَفًا، فَلَمْ يَرَ شَيْئًا، ثُمَّ عَلَا شَرَفًا فَلَمْ يَرَ شَيْئًا، قَالَ : فَالْتَفَتَ فَإِذَا هُوَ بِهَا تَجُرُّ خِطَامَهَا، فَمَا هُوَ بِأَشَدَّ فَرَحًا بِهَا مِنَ اللَّهِ بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ إِذَا تَابَ إِلَيْهِ "

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhu)dan eshitilganki, u shunday dedi: Rasululloh ﷺ: «Bir kishi suvsiz sahroda safar qildi va bir daraxt tagida (uxlab qoldi); tuyasi yonida edi, uning ustida esa ozuqasi va taomi bor edi. Uygʻonsa, tuyasi ketib qolibdi. U bir tepalikka chiqdi — hech narsa koʻrmadi; soʻng yana bir tepalikka chiqdi — hech narsa koʻrmadi; soʻng yana bir tepalikka chiqdi — hech narsa koʻrmadi. Keyin oʻgirilib qarasa, tuyasi jilovini sudragan holda turibdi. Bas, uning tuyasidan quvongani Allohning bandasi Unga tavba qilganida (Alloh) quvonganidan koʻra qattiqroq emas», dedilar.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳу)дан эшитилганки, у шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир киши сувсиз саҳрода сафар қилди ва бир дарахт тагида (ухлаб қолди); туяси ёнида эди, унинг устида эса озуқаси ва таоми бор эди. Уйғонса, туяси кетиб қолибди. У бир тепаликка чиқди — ҳеч нарса кўрмади; сўнг яна бир тепаликка чиқди — ҳеч нарса кўрмади; сўнг яна бир тепаликка чиқди — ҳеч нарса кўрмади. Кейин ўгирилиб қараса, туяси жиловини судраган ҳолда турибди. Бас, унинг туясидан қувонгани Аллоҳнинг бандаси Унга тавба қилганида (Аллоҳ) қувонганидан кўра қаттиқроқ эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ ، حَدَّثَنَا يَحْيَى ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي يَعْلَى ، عَنْ الرَّبِيعِ بْنِ خُثَيْمٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : خَطَّ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطًّا مُرَبَّعًا، ثُمَّ خَطَّ وَسَطَهُ خَطًّا، ثُمَّ خَطَّ حَوْلَهُ خُطُوطًا، وَخَطَّ خَطًّا خَارِجًا مِنَ الْخَطِّ، فَقَالَ : " هَذَا الْإِنْسَانُ لِلْخَطِّ الْأَوْسَطِ وَهَذَا الْأَجَلُ مُحِيطٌ بِهِ، وَهَذِهِ الْأَعْرَاضُ لِلْخُطُوطِ فَإِذَا أَخْطَأَهُ وَاحِدٌ نَهَشَهُ الْآخَرُ، وَهَذَا الْأَمَلُ لِلْخَطِّ الْخَارِجِ "

Abdulloh (ibn Masʼud) (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga toʻrtburchak bir chiziq chizdilar, soʻng uning oʻrtasiga bir chiziq tortdilar, soʻng uning atrofiga chiziqlar chizdilar va (toʻrtburchak) chiziqdan tashqariga chiquvchi bir chiziq tortdilar. Soʻng: «Mana bu — inson, yaʼni oʻrtadagi chiziq; bu — uni oʻrab turgan ajal; bu chiziqlar esa — ofatlardir: biri unga tegmay oʻtsa, boshqasi uni tishlaydi; tashqariga chiquvchi chiziq esa — orzudir», dedilar.Абдуллоҳ (ибн Масъуд) (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга тўртбурчак бир чизиқ чиздилар, сўнг унинг ўртасига бир чизиқ тортдилар, сўнг унинг атрофига чизиқлар чиздилар ва (тўртбурчак) чизиқдан ташқарига чиқувчи бир чизиқ тортдилар. Сўнг: «Мана бу — инсон, яъни ўртадаги чизиқ; бу — уни ўраб турган ажал; бу чизиқлар эса — офатлардир: бири унга тегмай ўтса, бошқаси уни тишлайди; ташқарига чиқувчи чизиқ эса — орзудир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ ، عَنْ زَكَرِيَّا ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدِ بْنِ زُرَارَةَ ، عَنِ ابْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَا ذِئْبَانِ جَائِعَانِ أُرْسِلَا فِي غَنَمٍ بِأَفْسَدَ لَهَا مِنْ حِرْصِ الْمَرْءِ عَلَى الْمَالِ وَالشَّرَفِ لِدِينِهِ "

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir qoʻy podasiga qoʻyib yuborilgan ikki och boʻrining unga keltiradigan buzuqligi kishining mol va martabaga boʻlgan ochkoʻzligining uning diniga keltiradigan buzuqligidan koʻproq emas», dedilar.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир қўй подасига қўйиб юборилган икки оч бўрининг унга келтирадиган бузуқлиги кишининг мол ва мартабага бўлган очкўзлигининг унинг динига келтирадиган бузуқлигидан кўпроқ эмас», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ الْغَازِ ، عَنْ حَيَّانَ أَبِي النَّضْرِ ، عَنْ وَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى : أَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِي بِي، فَلْيَظُنَّ بِي مَا شَاءَ "

Vosila ibn al-Asqaʼ (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Alloh tabaraka va taolo: ‹Men bandamning Men haqimdagi gumoni yonidaman; bas, u Men haqimda xohlaganini gumon qilsin›, dedi», dedilar.Восила ибн ал-Асқаъ (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Аллоҳ табарака ва таоло: ‹Мен бандамнинг Мен ҳақимдаги гумони ёнидаман; бас, у Мен ҳақимда хоҳлаганини гумон қилсин›, деди», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ ، عَنْ شُعَيْبٍ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيِّبِ ، وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى # وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الأَقْرَبِينَ سورة الشعراء آية 214 #، فَقَالَ : " يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ، اشْتَرُوا أَنْفُسَكُمْ مِنَ اللَّهِ، لَا أُغْنِي عَنْكُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا، يَا بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ، لَا أُغْنِي عَنْكُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا. يَا عَبَّاسُ بْنَ عَبْدِ الْمُطَلِّبِ، لَا أُغْنِي عَنْكَ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا، يَا صَفِيَّةُ عَمَّةَ رَسُولِ اللَّهِ لَا أُغْنِي عَنْكِ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا، يَا فَاطِمَةُ بِنْتَ مُحَمَّدٍ ، سَلِينِي مَا شِئْتِ، لَا أُغْنِي عَنْكِ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Alloh taolo {Eng yaqin qarindoshlaringni ogohlantir} (Shuaro 214) oyatini nozil qilganda, Nabiy ﷺ oʻrinlaridan turib: «Ey Quraysh jamoasi, oʻzingizni Allohdan sotib oling, men sizlarni Alloh oldida hech narsadan behojat qila olmayman. Ey Abdu Manof oʻgʻillari, men sizlarni Alloh oldida hech narsadan behojat qila olmayman. Ey Abbos ibn Abdulmuttalib, men seni Alloh oldida hech narsadan behojat qila olmayman. Ey Safiya, Rasulullohning ammasi, men seni Alloh oldida hech narsadan behojat qila olmayman. Ey Fotima binti Muhammad, mendan xohlaganingni soʻra, men seni Alloh oldida hech narsadan behojat qila olmayman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳ таоло {Энг яқин қариндошларингни огоҳлантир} (Шуаро 214) оятини нозил қилганда, Набий ﷺ ўринларидан туриб: «Эй Қурайш жамоаси, ўзингизни Аллоҳдан сотиб олинг, мен сизларни Аллоҳ олдида ҳеч нарсадан беҳожат қила олмайман. Эй Абду Маноф ўғиллари, мен сизларни Аллоҳ олдида ҳеч нарсадан беҳожат қила олмайман. Эй Аббос ибн Абдулмутталиб, мен сени Аллоҳ олдида ҳеч нарсадан беҳожат қила олмайман. Эй Сафия, Расулуллоҳнинг аммаси, мен сени Аллоҳ олдида ҳеч нарсадан беҳожат қила олмайман. Эй Фотима бинти Муҳаммад, мендан хоҳлаганингни сўра, мен сени Аллоҳ олдида ҳеч нарсадан беҳожат қила олмайман», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ ، حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ ، عَنْ الْأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ ، عَنْ جَابِرٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " قَارِبُوا وَسَدِّدُوا، وَاعْلَمُوا أَنَّ أَحَدًا مِنْكُمْ لَنْ يُنْجِيَهُ عَمَلُهُ ". قَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَلَا أَنْتَ. قَالَ : " وَلَا أَنَا إِلَّا أَنْ يَتَغَمَّدَنِيَ اللَّهُ بِرَحْمَةٍ مِنْهُ وَفَضْلٍ "

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «(Amallarda) meʼyorga yaqin boʻlinglar, toʻgʻri yoʻl tutinglar va bilinglarki, sizlardan hech kimni oʻz amali najot toptirmaydi», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, Sizni ham-a?» dedilar. U zot: «Meni ham, magar Alloh meni Oʻz rahmati va fazli bilan oʻrasa», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «(Амалларда) меъёрга яқин бўлинглар, тўғри йўл тутинглар ва билингларки, сизлардан ҳеч кимни ўз амали нажот топтирмайди», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, Сизни ҳам-а?» дедилар. У зот: «Мени ҳам, магар Аллоҳ мени Ўз раҳмати ва фазли билан ўраса», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ مَنْصُورٍ ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا وَمَعَهُ قَرِينُهُ مِنَ الْجِنِّ، وَقَرِينُهُ مِنَ الْمَلَائِكَةِ ". قَالُوا : وَإِيَّاكَ؟. قَالَ : " نَعَمْ وَإِيَّايَ، وَلَكِنَّ اللَّهَ أَعَانَنِي عَلَيْهِ فَأَسْلَمَ " . قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ : مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ : أَسْلَمَ : اسْتَسْلَمَ. يَقُولُ : ذَلَّ

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan hech biringiz yoʻqki, unga jinlardan boʻlgan qarini va farishtalardan boʻlgan qarini biriktirilgan boʻlmasa», dedilar. Ular: «Sizga ham-a?» dedilar. U zot: «Ha, menga ham. Lekin Alloh menga uning ustidan yordam berdi, shuning uchun u taslim boʻldi», dedilar. Abu Muhammad aytdi: Odamlardan baʼzilari ‹aslama› — ‹istaslama›, yaʼni ‹xor boʻldi› degan maʼnodadir, deydi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ҳеч бирингиз йўқки, унга жинлардан бўлган қарини ва фаришталардан бўлган қарини бириктирилган бўлмаса», дедилар. Улар: «Сизга ҳам-а?» дедилар. У зот: «Ҳа, менга ҳам. Лекин Аллоҳ менга унинг устидан ёрдам берди, шунинг учун у таслим бўлди», дедилар. Абу Муҳаммад айтди: Одамлардан баъзилари ‹аслама› — ‹истаслама›, яъни ‹хор бўлди› деган маънодадир, дейди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَنَسٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " لَوْ تَعْلَمُونَ مَا أَعْلَمُ، لَضَحِكْتُمْ قَلِيلًا، وَلَبَكَيْتُمْ كَثِيرًا " ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ هَذَا

Anas (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Agar men bilgan narsani bilsangiz edi, oz kulib, koʻp yigʻlar edingiz», dedilar. Affon bizga Hammomdan, u Qatodadan, u Anasdan, u Nabiy ﷺdan shuning misolini rivoyat qildi.Анас (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Агар мен билган нарсани билсангиз эди, оз кулиб, кўп йиғлар эдингиз», дедилар. Аффон бизга Ҳаммомдан, у Қатодадан, у Анасдан, у Набий ﷺдан шунинг мисолини ривоят қилди.

أَخْبَرَنَا حَجَّاجٌ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي الْمُهَزِّمِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ : أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِسَخْلَةٍ جَرْبَاءَ قَدْ أَخْرَجَهَا أَهْلُهَا. قَالَ : " تُرَوْنَ هَذِهِ هَيِّنَةً عَلَى أَهْلِهَا؟ ". قَالُوا : نَعَمْ. قَالَ : " وَاللَّهِ لَلدُّنْيَا أَهْوَنُ عَلَى اللَّهِ مِنْ هَذِهِ عَلَى أَهْلِهَا "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ egalari tashlab yuborgan qoʻtir bir uloqning yonidan oʻtdilar va: «Bu egalari nazdida arzimas ekanini koʻryapsizlarmi?» dedilar. Ular: «Ha», deyishdi. U zot: «Allohga qasamki, dunyo Alloh huzurida bu (uloq) egalari huzuridagidan ham arzimasroqdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ эгалари ташлаб юборган қўтир бир улоқнинг ёнидан ўтдилар ва: «Бу эгалари наздида арзимас эканини кўряпсизларми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дейишди. У зот: «Аллоҳга қасамки, дунё Аллоҳ ҳузурида бу (улоқ) эгалари ҳузуридагидан ҳам арзимасроқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي الْمُرَاوِحِ ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ، قَالَ : سَأَلَ رَجُلٌ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ؟. قَالَ : " إِيمَانٌ بِاللَّهِ، وَجِهَادٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ "

Abu Zar (roziyallohu anhu) aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺdan: «Qaysi amallar afzal?» deb soʻradi. U zot: «Allohga iymon keltirish va Alloh yoʻlida jihod qilish», dedilar.Абу Зар (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир киши Набий ﷺдан: «Қайси амаллар афзал?» деб сўради. У зот: «Аллоҳга иймон келтириш ва Аллоҳ йўлида жиҳод қилиш», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ ، عَنْ يَحْيَى ، عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ : أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ، يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ عِنْدَ اللَّهِ إِيمَانٌ لَا شَكَّ فِيهِ " . قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ : أَبُو جَعْفَرٍ : رَجُلٌ مِنَ الْأَنْصَارِ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh huzurida amallarning eng afzali — shak-shubhasiz iymondir», dedilar. Abu Muhammad aytdi: Abu Jaʼfar — ansorlardan bir kishidir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ ҳузурида амалларнинг энг афзали — шак-шубҳасиз иймондир», дедилар. Абу Муҳаммад айтди: Абу Жаъфар — ансорлардан бир кишидир.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ "

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oʻzi uchun sevgan narsani birodari uchun ham sevmaguncha (kamil) moʻmin boʻlmaydi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ўзи учун севган нарсани биродари учун ҳам севмагунча (камил) мўмин бўлмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، وَهَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ ، قَالَا : حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : " لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ، وَوَلَدِهِ، وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ "

Anas (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Biringiz men unga otasidan, bolasidan va barcha odamlardan koʻra sevimliroq boʻlmagunimcha (kamil) moʻmin boʻlmaydi», dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Бирингиз мен унга отасидан, боласидан ва барча одамлардан кўра севимлироқ бўлмагунимча (камил) мўмин бўлмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدِ بْنِ جُدْعَانَ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ : أَنَّ رَجُلًا، قَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَيُّ النَّاسِ خَيْرٌ؟، قَالَ : " مَنْ طَالَ عُمُرُهُ، وَحَسُنَ عَمَلُهُ "، قَالَ : فَأَيُّ النَّاسِ شَرٌّ؟، قَالَ : " مَنْ طَالَ عُمُرُهُ، وَسَاءَ عَمَلُهُ " ، حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ بِإِسْنَادِهِ، مِثْلَهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, odamlarning qaysi biri yaxshi?» dedi. U zot: «Umri uzun, amali goʻzal boʻlgan kishidir», dedilar. U: «Odamlarning qaysi biri yomon?» dedi. U zot: «Umri uzun, amali yomon boʻlgan kishidir», dedilar. Hajjoj bizga Hammod ibn Salamadan, u Ali ibn Zayddan oʻz isnodi bilan shuning misolini rivoyat qildi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, одамларнинг қайси бири яхши?» деди. У зот: «Умри узун, амали гўзал бўлган кишидир», дедилар. У: «Одамларнинг қайси бири ёмон?» деди. У зот: «Умри узун, амали ёмон бўлган кишидир», дедилар. Ҳажжож бизга Ҳаммод ибн Саламадан, у Али ибн Зайддан ўз исноди билан шунинг мисолини ривоят қилди.

أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ ، قَالَ : حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ ، حَدَّثَنَا أَسِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ خَالِدِ بْنِ دُرَيْكٍ ، عَنْ ابْنِ مُحَيْرِيزٍ ، قَالَ : قُلْتُ لِأَبِي جُمُعَةَ رَجُلٍ مِنَ الصَّحَابَةِ حَدِّثْنَا : حَدِيثًا سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : نَعَمْ أُحَدِّثُكَ حَدِيثًا جَيِّدًا : تَغَدَّيْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ، فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَحَدٌ خَيْرٌ مِنَّا؟ أَسْلَمْنَا وَجَاهَدْنَا مَعَكَ؟، قَالَ : " نَعَمْ، قَوْمٌ يَكُونُونَ مِنْ بَعْدِكُمْ يُؤْمِنُونَ بِي وَلَمْ يَرَوْنِي "

Ibn Muhayriz aytdi: Sahobalardan boʻlgan Abu Jumuaga: «Bizga Rasululloh ﷺdan eshitgan bir hadisingizni aytib bering», dedim. U: «Ha, senga yaxshi bir hadisni aytib beraman: biz Rasululloh ﷺ bilan tushlik qildik, biz bilan birga Abu Ubayda ibn al-Jarroh ham bor edi. U: ‹Ey Allohning Rasuli, bizdan koʻra yaxshiroq kimsa bormi? Biz Islomni qabul qildik va Siz bilan birga jihod qildik-ku›, dedi. U zot: ‹Ha, sizlardan keyin keladigan bir qavm: ular meni koʻrmagan holda menga iymon keltiradilar›, dedilar», dedi.Ибн Муҳайриз айтди: Саҳобалардан бўлган Абу Жумуага: «Бизга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир ҳадисингизни айтиб беринг», дедим. У: «Ҳа, сенга яхши бир ҳадисни айтиб бераман: биз Расулуллоҳ ﷺ билан тушлик қилдик, биз билан бирга Абу Убайда ибн ал-Жарроҳ ҳам бор эди. У: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, биздан кўра яхшироқ кимса борми? Биз Исломни қабул қилдик ва Сиз билан бирга жиҳод қилдик-ку›, деди. У зот: ‹Ҳа, сизлардан кейин келадиган бир қавм: улар мени кўрмаган ҳолда менга иймон келтирадилар›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ مَنْصُورٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " بِئْسَمَا لِأَحَدِكُمْ أَنْ يَقُولَ : نَسِيتُ آيَةَ كَيْتَ وَكَيْتَ، بَلْ هُوَ نُسِّيَ، فَاسْتَذْكِرُوا الْقُرْآنَ، فَإِنَّهُ أَسْرَعُ تَفَصِّيًا مِنْ صُدُورِ الرِّجَالِ مِنَ النَّعَمِ مِنْ عُقُلِهَا "

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Biringizning: ‹Men falon-falon oyatni unutdim›, deyishi naqadar yomon (ish). Aksincha, u unutdirilgandir. Qurʼonni eslab turinglar, zero, u kishilarning koʻkraklaridan tushovidan boʻshangan tuyalardan koʻra tezroq chiqib ketadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Бирингизнинг: ‹Мен фалон-фалон оятни унутдим›, дейиши нақадар ёмон (иш). Аксинча, у унутдирилгандир. Қуръонни эслаб туринглар, зеро, у кишиларнинг кўкракларидан тушовидан бўшанган туялардан кўра тезроқ чиқиб кетади», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو نُعْيَمٍ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ الْأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ : أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى "

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan hech kim: ‹Men Yunus ibn Mattodan yaxshiroqman›, demasin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ҳеч ким: ‹Мен Юнус ибн Маттодан яхшироқман›, демасин», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَدَائِنِيُّ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ صَدَقَةٌ "، قَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ، فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ أَوْ لَمْ يَفْعَلْ؟، قَالَ : " يَعْتَمِلُ بِيَدَيْهِ فَيَأْكُلُ مِنْهُ وَيَتَصَدَّقُ "، قَالُوا : أَفَرَأَيْتَ إِنْ لَمْ يَفْعَلْ؟، قَالَ : " يُعِينُ ذَا الْحَاجَةِ الْمَلْهُوفَ "، قَالُوا : أَفَرَأَيْتَ إِنْ لَمْ يَفْعَلْ؟، قَالَ : " يَأْمُرُ بِالْخَيْرِ "، قَالُوا : أَفَرَأَيْتَ إِنْ لَمْ يَفْعَلْ؟، قَالَ : " يُمْسِكُ عَنِ الشَّرِّ، فَإِنَّهَا لَهُ صَدَقَةٌ "

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Har bir musulmonga sadaqa (lozim)dir», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, agar (buni) qila olmasa yoki qilmasa-chi?» dedilar. U zot: «Qoʻllari bilan ishlaydi, oʻzi ham yeydi va sadaqa ham qiladi», dedilar. Ular: «Agar (buni) qilmasa-chi?» dedilar. U zot: «Muhtoj, dardmandga yordam beradi», dedilar. Ular: «Agar (buni) qilmasa-chi?» dedilar. U zot: «Yaxshilikka buyuradi», dedilar. Ular: «Agar (buni) qilmasa-chi?» dedilar. U zot: «Yomonlikdan tiyiladi; bas, bu (ham) u uchun sadaqadir», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир мусулмонга садақа (лозим)дир», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, агар (буни) қила олмаса ёки қилмаса-чи?» дедилар. У зот: «Қўллари билан ишлайди, ўзи ҳам ейди ва садақа ҳам қилади», дедилар. Улар: «Агар (буни) қилмаса-чи?» дедилар. У зот: «Муҳтож, дардмандга ёрдам беради», дедилар. Улар: «Агар (буни) қилмаса-чи?» дедилар. У зот: «Яхшиликка буюради», дедилар. Улар: «Агар (буни) қилмаса-чи?» дедилар. У зот: «Ёмонликдан тийилади; бас, бу (ҳам) у учун садақадир», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ ، حَدَّثَنَا حَيْوَةُ ، قَالَ : حَدَّثَنِي أَبُو صَخْرٍ ، أَنَّهُ سَمِعَ مَكْحُولًا يَقُولُ : حَدَّثَنِي أَبُو هِنْدٍ الدَّارِيُّ ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " مَنْ قَامَ مَقَامَ رِيَاءٍ وَسُمْعَةٍ، رَاءَى اللَّهُ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَسَمَّعَ "

Abu Hind ad-Doriy (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdi: «Kim riyo va shuhrat oʻrnida (koʻz-koʻz qilib) tursa, Alloh qiyomat kuni uni (fosh qilib) riyokorligini ham, shuhratparastligini ham namoyon qiladi».Абу Ҳинд ад-Дорий (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитди: «Ким риё ва шуҳрат ўрнида (кўз-кўз қилиб) турса, Аллоҳ қиёмат куни уни (фош қилиб) риёкорлигини ҳам, шуҳратпарастлигини ҳам намоён қилади».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبٍ ، عَنْ أَبِيهِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَثَلُ الْمُؤْمِنِ مَثَلُ الْخَامَةِ مِنَ الزَّرْعِ تُفَيِّئُهَا الرِّيَاحُ : تُعَدِّلُهَا مَرَّةً، وَتُضْجِعُهَا أُخْرَى حَتَّى يَأْتِيَهُ الْمَوْتَ. وَمَثَلُ الْكَافِرِ كَمَثَلِ الْأَرْزَةِ الْمُجْذِيَةِ عَلَى أَصْلِهَا لَا يُصِيبُهَا شَيْءٌ حَتَّى يَكُونَ انْجِعَافُهَا مَرَّةً وَاحِدَةً " . قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ : الْخَامَةُ : الضَّعِيفُ

Kaʼb ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Moʻminning misoli ekinning yumshoq niholiga oʻxshaydi: shamollar uni egib qoʻyadi, goh tiklaydi, goh yotqizadi — toki unga oʻlim kelguniga qadar. Kofirning misoli esa oʻz tomiri ustida tik turgan qarogʻayning misoliga oʻxshaydi: unga hech narsa taʼsir qilmaydi, toki bir martada ildizi bilan qoʻporib tashlanguniga qadar». Abu Muhammad aytdi: ‹Xoma› — kuchsiz (nihol) demakdir.Каъб ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Мўминнинг мисоли экиннинг юмшоқ ниҳолига ўхшайди: шамоллар уни эгиб қўяди, гоҳ тиклайди, гоҳ ётқизади — токи унга ўлим келгунига қадар. Кофирнинг мисоли эса ўз томири устида тик турган қароғайнинг мисолига ўхшайди: унга ҳеч нарса таъсир қилмайди, токи бир мартада илдизи билан қўпориб ташлангунига қадар». Абу Муҳаммад айтди: ‹Хома› — кучсиз (ниҳол) демакдир.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ ، عَنْ ابْنِ شِهَابٍ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ ، وَعُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ ، أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ ، قَالَ : سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَعْطَانِي، ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي، ثُمَّ سَأَلْتُهُ فَأَعْطَانِي، ثُمَّ سَأَلْتُهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يَا حَكِيمُ، إِنَّ هَذَا الْمَالَ خَضِرٌ حُلْوٌ، فَمَنْ أَخَذَهُ بِسَخَاوَةِ نَفْسٍ، بُورِكَ لَهُ فِيهِ، وَمَنْ أَخَذَهُ بِإِشْرَافِ نَفْسٍ، لَمْ يُبَارَكْ لَهُ فِيهِ، وَكَانَ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلَا يَشْبَعُ، وَالْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنَ الْيَدِ السُّفْلَى "

Hakim ibn Hizom (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺdan soʻradim, u zot menga berdilar; soʻng yana soʻradim, yana berdilar; soʻng yana soʻradim, yana berdilar; soʻng yana soʻradim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ey Hakim! Bu mol — yashil va shirin(dir); kim uni saxovatli nafs bilan olsa, unga baraka boʻladi; kim uni ochkoʻzlik bilan olsa, unga baraka boʻlmaydi va u yeb-yeb toʻymaydigan kishidek boʻladi. Yuqori qoʻl quyi qoʻldan yaxshiroqdir», dedilar.Ҳаким ибн Ҳизом (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан сўрадим, у зот менга бердилар; сўнг яна сўрадим, яна бердилар; сўнг яна сўрадим, яна бердилар; сўнг яна сўрадим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Ҳаким! Бу мол — яшил ва ширин(дир); ким уни саховатли нафс билан олса, унга барака бўлади; ким уни очкўзлик билан олса, унга барака бўлмайди ва у еб-еб тўймайдиган кишидек бўлади. Юқори қўл қуйи қўлдан яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو الرَّقِّيُّ ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ ، عَنْ وَرَّادٍ مَوْلَى الْمُغِيرَةِ، عَنِ الْمُغِيرَةِ ، قَالَ : " نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ وَأْدِ الْبَنَاتِ، وَعُقُوقِ الْأُمَّهَاتِ، وَعَنْ مَنْعٍ وَهَاتِ، وَعَنْ قِيلَ وَقَالَ، وَكَثْرَةِ السُّؤَالِ، وَإِضَاعَةِ الْمَالِ "

Mugʻiyra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ qizlarni tiriklayin koʻmishdan, onalarga oq boʻlishdan, (birovning haqqini) bermay (oʻzi) talab qilishdan, ‹qiyl-u qol›dan, koʻp soʻrashdan va molni zoye qilishdan qaytardilar.Муғийра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ қизларни тириклайин кўмишдан, оналарга оқ бўлишдан, (бировнинг ҳаққини) бермай (ўзи) талаб қилишдан, ‹қийл-у қол›дан, кўп сўрашдан ва молни зое қилишдан қайтардилар.

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ ، عَنْ أَيُّوبَ ، عَنْ أَبِي قِلَابَةَ ، عَنْ أَبِي أَسْمَاءَ ، عَنْ ثَوْبَانَ : أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " إِنَّمَا أَخَافُ عَلَى أُمَّتِي الْأَئِمَّةَ الْمُضِلِّينَ "

Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Men ummatim haqida faqat yoʻldan ozdiruvchi imomlardan qoʻrqaman», dedilar.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Мен умматим ҳақида фақат йўлдан оздирувчи имомлардан қўрқаман», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ ، عَنْ جَابِرٍ : أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " لِيَنْصُرِ الرَّجُلُ أَخَاهُ ظَالِمًا أَوْ مَظْلُومًا، فَإِنْ كَانَ ظَالِمًا، فَلْيَنْهَهُ، فَإِنَّهُ لَهُ نُصْرَةٌ، وَإِنْ كَانَ مَظْلُومًا، فَلْيَنْصُرْهُ "

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kishi birodariga — zolim boʻlsin, mazlum boʻlsin — yordam bersin. Agar u zolim boʻlsa, uni (zulmdan) qaytarsin, zero bu unga yordamdir; agar mazlum boʻlsa, unga yordam bersin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Киши биродарига — золим бўлсин, мазлум бўлсин — ёрдам берсин. Агар у золим бўлса, уни (зулмдан) қайтарсин, зеро бу унга ёрдамдир; агар мазлум бўлса, унга ёрдам берсин», дедилар.

أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ ، عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ ، وَنَافِعٍ ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، قَالَ : قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الدِّينُ النَّصِيحَةُ "، قَالَ : قُلْنَا : لِمَنْ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟، قَالَ : " لِلَّهِ، وَلِرَسُولِهِ، وَلِكِتَابِهِ، وَلِأَئِمَّةِ الْمُسْلِمِينَ وَعَامَّتِهِمْ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga: «Din — nasihatdir», dedilar. Biz: «Kimga, ey Allohning Rasuli?» dedik. U zot: «Allohga, Uning Rasuliga, Uning Kitobiga, musulmonlarning imomlariga va ularning ommasiga», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Дин — насиҳатдир», дедилар. Биз: «Кимга, эй Аллоҳнинг Расули?» дедик. У зот: «Аллоҳга, Унинг Расулига, Унинг Китобига, мусулмонларнинг имомларига ва уларнинг оммасига», дедилар.

حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ ، عَنْ الْأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاق ، عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ الْإِسْلَامَ بَدَأَ غَرِيبًا وَسَيَعُودُ غَرِيبًا أَظُنُّ حَفْصًا، قَالَ : فَطُوبَى لِلْغُرَبَاءِ "، قِيلَ : وَمَنِ الْغُرَبَاءُ؟، قَالَ : " النُّزَّاعُ مِنَ الْقَبَائِلِ "

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga: «Albatta, Islom gʻarib holda boshlandi va yana gʻarib holga qaytadi», dedilar — menimcha, Hafs: «Bas, gʻariblarga xushxabar boʻlsin!» dedi. «Gʻariblar kimlar?» deb soʻralganda, u zot: «Qabilalaridan ajralib chiqqanlardir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Албатта, Ислом ғариб ҳолда бошланди ва яна ғариб ҳолга қайтади», дедилар — менимча, Ҳафс: «Бас, ғарибларга хушхабар бўлсин!» деди. «Ғариблар кимлар?» деб сўралганда, у зот: «Қабилаларидан ажралиб чиққанлардир», дедилар.

أَخْبَرَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ : أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ، وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ، كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ". فَقَالَتْ عَائِشَةُ أَوْ بَعْضُ أَزْوَاجِهِ : إِنَّا لَنَكْرَهُ الْمَوْتَ. قَالَ : " لَيْسَ ذَلِكَ، وَلَكِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ بُشِّرَ بِرِضْوَانِ اللَّهِ وَكَرَامَتِهِ، فَلَيْسَ شَيْءٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا أَمَامَهُ، فَأَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ وَأَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ، وَإِنَّ الْكَافِرَ إِذَا حَضَرَهُ الْمَوْتُ بُشِّرَ بِعَذَابِ اللَّهِ وَعُقُوبَتِهِ، فَلَيْسَ شَيْءٌ أَكْرَهَ إِلَيْهِ مِمَّا أَمَامَهُ، فَكَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ، وَكَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ "

Ubada ibn as-Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga yoʻliqishni sevsa, Alloh ham unga yoʻliqishni sevadi; kim Allohga yoʻliqishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga yoʻliqishni yomon koʻradi», dedilar. Shunda Oisha — yoki u zotning baʼzi xotinlari —: «Biz oʻlimni yomon koʻramiz-ku», dedi. U zot: «(Gap) bu (haqda) emas; balki moʻmin kishiga oʻlim kelganda, u Allohning roziligi va karami bilan xushxabar beriladi — shunda unga oldidagi narsadan koʻra sevimliroq narsa boʻlmaydi; bas, u Allohga yoʻliqishni sevadi, Alloh ham unga yoʻliqishni sevadi. Kofirga oʻlim kelganda esa, unga Allohning azobi va uqubati (xabar berilib) qoʻrqitiladi — shunda unga oldidagi narsadan koʻra yomonroq narsa boʻlmaydi; bas, u Allohga yoʻliqishni yomon koʻradi, Alloh ham unga yoʻliqishni yomon koʻradi», dedilar.Убада ибн ас-Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга йўлиқишни севса, Аллоҳ ҳам унга йўлиқишни севади; ким Аллоҳга йўлиқишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга йўлиқишни ёмон кўради», дедилар. Шунда Оиша — ёки у зотнинг баъзи хотинлари —: «Биз ўлимни ёмон кўрамиз-ку», деди. У зот: «(Гап) бу (ҳақда) эмас; балки мўмин кишига ўлим келганда, у Аллоҳнинг розилиги ва карами билан хушхабар берилади — шунда унга олдидаги нарсадан кўра севимлироқ нарса бўлмайди; бас, у Аллоҳга йўлиқишни севади, Аллоҳ ҳам унга йўлиқишни севади. Кофирга ўлим келганда эса, унга Аллоҳнинг азоби ва уқубати (хабар берилиб) қўрқитилади — шунда унга олдидаги нарсадан кўра ёмонроқ нарса бўлмайди; бас, у Аллоҳга йўлиқишни ёмон кўради, Аллоҳ ҳам унга йўлиқишни ёмон кўради», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ الْمُبَارَكِ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَعْمَرٍ ، عَنْ أَبِي الْحُبَابِ : سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ : أَيْنَ الْمُتَحَابُّونَ بِجَلَالِ؟ الْيَوْمَ أُظِلُّهُمْ فِي ظِلِّي يَوْمَ لَا ظِلَّ إِلَّا ظِلِّي "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, Alloh taolo qiyomat kunida: ‹Mening ulugʻligim yoʻlida bir-birini sevganlar qayerda? Bugun — Mening soyamdan boshqa soya boʻlmagan kunda — Men ularni Oʻz soyamda soyalantiraman›, deydi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, Аллоҳ таоло қиёмат кунида: ‹Менинг улуғлигим йўлида бир-бирини севганлар қаерда? Бугун — Менинг соямдан бошқа соя бўлмаган кунда — Мен уларни Ўз соямда соялантираман›, дейди».

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ ، أَخْبَرَنِي شُعَيْبٌ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي أَبُو عُبَيْدٍ مَوْلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " لَا يَتَمَنَّى أَحَدُكُمْ الْمَوْتَ : إِمَّا مُحْسِنًا، فَلَعَلَّهُ أَنْ يَزْدَادَ، إِحْسَانًا، وَإِمَّا مُسِيئًا، فَلَعَلَّهُ أَنْ يَسْتَعْتِبَ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Sizlardan birortangiz oʻlimni tilamasin: yo u muhsin boʻlur — shoyad yaxshiligini ziyoda qilsa; yo u yomonlik qiluvchi boʻlur — shoyad tavba qilib (Allohni) rozi qilsa».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Сизлардан бирортангиз ўлимни тиламасин: ё у муҳсин бўлур — шояд яхшилигини зиёда қилса; ё у ёмонлик қилувчи бўлур — шояд тавба қилиб (Аллоҳни) рози қилса».

حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةَ كَهَاتَيْنِ " وَأَشَارَ وَهْبٌ بِالسَّبَّاحَةِ وَالْوُسْطَى

Anas (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Men va (Qiyomat) soati mana shu ikki (barmoq)dek yuborildim», dedilar. Vahb koʻrsatkich va oʻrta barmogʻi bilan ishora qildi.Анас (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Мен ва (Қиёмат) соати мана шу икки (бармоқ)дек юборилдим», дедилар. Ваҳб кўрсаткич ва ўрта бармоғи билан ишора қилди.

أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ ، حَدَّثَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ جَدِّهِ ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " إِنَّكُمْ وَفَّيْتُمْ سَبْعِينَ أُمَّةً أَنْتُمْ آخِرُهَا وَأَكْرَمُهَا عَلَى اللَّهِ "

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Albatta, sizlar yetmishta ummatni toʻldirdingiz; sizlar ularning eng oxirgisi va Alloh huzurida eng karamlisisiz».Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Албатта, сизлар етмишта умматни тўлдирдингиз; сизлар уларнинг энг охиргиси ва Аллоҳ ҳузурида энг карамлисисиз».

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ عَاصِمٍ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ : أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " أَيْنَ فُلَانٌ؟ ". فَغَمَزَهُ رَجُلٌ مِنْهُمْ، فَقَالَ : إِنَّهُ، وَإِنَّهُ !، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَلَيْسَ قَدْ شَهِدَ بَدْرًا؟ "، قَالُوا : بَلَى. قَالَ : " فَلَعَلَّ اللَّهَ اطَّلَعَ عَلَى أَهْلِ بَدْرٍ، فَقَالَ : اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ، فَقَدْ غَفَرْتُ لَكُمْ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Falonchi qani?» dedilar. Shunda ulardan bir kishi (uni yomonlab) imo qildi-da: «U shunday-shunday-ku!» dedi. Nabiy ﷺ: «U Badrda qatnashmaganmidi?» dedilar. Ular: «Ha, qatnashgan», deyishdi. U zot: «Balki Alloh Badr ahliga (rahmat nazari bilan) qarab: ‹Xohlaganingizni qilinglar, Men sizlarni magʻfirat qildim›, degandir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Фалончи қани?» дедилар. Шунда улардан бир киши (уни ёмонлаб) имо қилди-да: «У шундай-шундай-ку!» деди. Набий ﷺ: «У Бадрда қатнашмаганмиди?» дедилар. Улар: «Ҳа, қатнашган», дейишди. У зот: «Балки Аллоҳ Бадр аҳлига (раҳмат назари билан) қараб: ‹Хоҳлаганингизни қилинглар, Мен сизларни мағфират қилдим›, дегандир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، قَالَ : أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ ، عَنْ عَتَّابِ بْنِ حُنَيْنٍ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " لَوْ حَبَسَ اللَّهُ الْقَطْرَ عَنْ أُمَّتِي عَشْرَ سِنِينَ، ثُمَّ أُنْزِلَ، لَأَصْبَحَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي بِهَا كَافِرِينَ يَقُولُونَ : هُوَ بِنَوْءِ مِجْدَحٍ " . يقَالَ : الْمِجْدَحُ كَوْكَبٌ. يُقَالُ لَهُ : الدَّبَرَانُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Agar Alloh ummatimdan yomgʻirni oʻn yil ushlab tursa, soʻng uni yogʻdirsa, ummatimdan bir toifa unga kofir boʻlgan holda tongni qarshilar va: ‹Bu Mijdah yulduzining tuvi (sababi) bilandir›, deyishardi», dedilar. Aytilishicha, ‹mijdah› — bir yulduz boʻlib, unga ‹Dabaron› deyiladi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Агар Аллоҳ умматимдан ёмғирни ўн йил ушлаб турса, сўнг уни ёғдирса, умматимдан бир тоифа унга кофир бўлган ҳолда тонгни қаршилар ва: ‹Бу Миждаҳ юлдузининг туви (сабаби) биландир›, дейишарди», дедилар. Айтилишича, ‹миждаҳ› — бир юлдуз бўлиб, унга ‹Дабарон› дейилади.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، أَخْبَرَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ وَاصِلٍ مَوْلَى أَبِي عُيَيْنَةَ، عَنْ بَشَّارِ بْنِ أَبِي سَيْفٍ ، عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ غُطَيْفٍ ، قَالَ : أَتَيْنَا أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ الْجَرَّاحِ نَعُودُهُ، فَقَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " الْحَسَنَةُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا "

Iyoz ibn Gʻutayf aytdi: Biz Abu Ubayda ibn al-Jarrohning oldiga uni yoʻqlab bordik. U: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Bir yaxshilik oʻn barobari bilan (yoziladi)›, deb aytganlarini eshitdim», dedi.Иёз ибн Ғутайф айтди: Биз Абу Убайда ибн ал-Жарроҳнинг олдига уни йўқлаб бордик. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Бир яхшилик ўн баробари билан (ёзилади)›, деб айтганларини эшитдим», деди.

أَخْبَرَنَا الْأَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ ، عَنْ الرُّكَيْنِ ، عَنْ نُعَيْمِ بْنِ حَنْظَلَةَ ، قَالَ شَرِيكٌ وَرُبَّمَا قَالَ : النُّعْمَانِ بْنِ حَنْظَلَةَ ، عَنْ عَمَّارٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " مَنْ كَانَ ذَا وَجْهَيْنِ فِي الدُّنْيَا، كَانَ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِسَانَانِ مِنْ نَارٍ "

Ammor (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim dunyoda ikkiyuzlamachi boʻlsa, qiyomat kuni uning oʻtdan ikkita tili boʻladi», dedilar.Аммор (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким дунёда иккиюзламачи бўлса, қиёмат куни унинг ўтдан иккита тили бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا الْمُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ ، حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " اللَّهُمَّ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ، فَأَيُّ الْمُسْلِمِينَ لَعَنْتُهُ، أَوْ شَتَمْتُهُ أَوْ جَلَدْتُهُ، فَاجْعَلْهَا لَهُ صَلَاةً وَرَحْمَةً وَقُرْبَةً تُقَرِّبُهُ بِهَا إِلَيْكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ " ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ الْأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ ، عَنْ جَابِرٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. .. .. .. .. . مِثْلَهُ، إِلَّا أَنَّ فِيهِ " زَكَاةً وَرَحْمَةً "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohim! Men faqat bir insonman. Bas, musulmonlardan qaysi biriga laʼnat aytgan, soʻkkan yoki qamchilagan boʻlsam, buni unga qiyomat kunida Senga yaqinlashtiradigan salovat, rahmat va qurbat qilgin», dedilar. Muhammad ibn Abdulloh ibn Numayr bizga otasidan, u Aʼmashdan, u Abu Sufyondan, u Jobirdan, u Nabiy ﷺdan shuning misolini rivoyat qildi, faqat unda: «zakot va rahmat» (deyilgan).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим! Мен фақат бир инсонман. Бас, мусулмонлардан қайси бирига лаънат айтган, сўккан ёки қамчилаган бўлсам, буни унга қиёмат кунида Сенга яқинлаштирадиган саловат, раҳмат ва қурбат қилгин», дедилар. Муҳаммад ибн Абдуллоҳ ибн Нумайр бизга отасидан, у Аъмашдан, у Абу Суфёндан, у Жобирдан, у Набий ﷺдан шунинг мисолини ривоят қилди, фақат унда: «закот ва раҳмат» (дейилган).

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ ، قَالَ : سَمِعْتُ سُوَيْدَ بْنَ الْحَارِثِ ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " مَا يَسُرُّنِي أَنَّ جَبَلَ أُحُدٍ لِي ذَهَبًا أَمُوتُ يَوْمَ أَمُوتُ عِنْدِي دِينَارٌ أَوْ نِصْفُ دِينَارٍ إِلَّا لِغَرِيمٍ "

Abu Zar (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Uhud togʻi men uchun oltin boʻlishi va oʻladigan kunimda huzurimda bir dinor yoki yarim dinor qolgan holda oʻlishim meni xursand qilmaydi — magar u qarzdorga (toʻlanadigan) boʻlsa, boshqa gap».Абу Зар (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Уҳуд тоғи мен учун олтин бўлиши ва ўладиган кунимда ҳузуримда бир динор ёки ярим динор қолган ҳолда ўлишим мени хурсанд қилмайди — магар у қарздорга (тўланадиган) бўлса, бошқа гап».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ ، وَسُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ ، قَالَا : حَدَّثَنَا حَمَّادٌ هُوَ : ابْنُ زَيْدٍ ، قَالَ : حَدَّثَنَا أَيُّوبُ ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ قُرْطٍ ، قَالَ : " إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ أُمُورًا هِيَ أَدَقُّ فِي أَعْيُنِكُمْ مِنَ الشَّعْرِ، كُنَّا نَعُدُّهَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمُوبِقَاتِ " . فَذُكِرَ لِمُحَمَّدٍ يَعْنِي : ابْنَ سِيرِينَ، فَقَالَ : صَدَقَ، فَأَرَى جَرَّ الْإِزَارِ مِنْ ذَلِكَ

Ubada ibn Qurt aytdi: «Sizlar shunday amallarni qilyapsizlarki, ular koʻzlaringizda sochdan ham mayda (koʻrinadi). Holbuki biz Rasululloh ﷺ davrlarida ularni halok qiluvchi (gunohlar)dan sanardik». Bu Muhammadga — yaʼni Ibn Siriynga — aytilganda, u: «Rost aytibdi. Menimcha, izorni sudrab yurish ham shulardandir», dedi.Убада ибн Қурт айтди: «Сизлар шундай амалларни қиляпсизларки, улар кўзларингизда сочдан ҳам майда (кўринади). Ҳолбуки биз Расулуллоҳ ﷺ даврларида уларни ҳалок қилувчи (гуноҳлар)дан санардик». Бу Муҳаммадга — яъни Ибн Сирийнга — айтилганда, у: «Рост айтибди. Менимча, изорни судраб юриш ҳам шулардандир», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ أَوْ مِنْ فَوْرِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ "

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Isitma jahannamning qaynogʻidan — yoki jahannamning qizigʻidan — dir; bas, uni suv bilan sovutinglar», dedilar.Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Иситма жаҳаннамнинг қайноғидан — ёки жаҳаннамнинг қизиғидан — дир; бас, уни сув билан совутинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ ، عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُخَيْمِرَةَ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَا أَحَدٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ يُصَابُ بِبَلَاءٍ فِي جَسَدِهِ، إِلَّا أَمَرَ اللَّهُ الْحَفَظَةَ الَّذِينَ يَحْفَظُونَهُ، فَقَالَ : اكْتُبُوا لِعَبْدِي فِي كُلِّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ مِثْلَ مَا كَانَ يَعْمَلُ مِنَ الْخَيْرِ، مَا كَانَ مَحْبُوسًا فِي وِثَاقِي "

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonlardan biror kishi tanasida biror balo bilan sinalsa, albatta Alloh uni qoʻriqlab turuvchi farishtalarga buyurib: ‹Bandam Mening bogʻlovimda tutilib turgan ekan, unga har kecha-kunduzda oʻzi qilib yurgan yaxshiliklar misolini yozib boringlar›, deydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонлардан бирор киши танасида бирор бало билан синалса, албатта Аллоҳ уни қўриқлаб турувчи фаришталарга буюриб: ‹Бандам Менинг боғловимда тутилиб турган экан, унга ҳар кеча-кундузда ўзи қилиб юрган яхшиликлар мисолини ёзиб боринглар›, дейди», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ ، حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ ، عَنْ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ، قَالَ : دَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُوعَكُ، فَوَضَعْتُ يَدِي عَلَيْهِ، فَقُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّكَ لَتُوعَكُ وَعْكًا شَدِيدًا، فَقَالَ : " إِنِّي أُوعَكُ كَمَا يُوعَكُ رَجُلَانِ مِنْكُمْ "، قَالَ : قُلْتُ : ذَلِكَ بِأَنَّ لَكَ أَجْرَيْنِ؟، قَالَ : " أَجَلْ، وَمَا مِنْ مُسْلِمٍ يُصِيبُهُ أَذًى، أَوْ مَرَضٌ فَمَا سِوَاهُ، إِلَّا حُطَّ عَنْهُ مِنْ سَيِّئَاتِهِ كَمَا تَحُطُّ الشَّجَرَةُ وَرَقَهَا "

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺning huzurlariga kirdim, u zot isitma ichida edilar. Qoʻlimni ularning ustiga qoʻyib: «Ey Allohning Rasuli, Sizni juda qattiq isitma tutgan ekan», dedim. U zot: «Men sizlardan ikki kishi tutiladigan isitmadek tutilaman», dedilar. Men: «Bu Sizga ikki ajr boʻlgani uchunmi?» dedim. U zot: «Ha. Qaysi bir musulmonga biror azob yoki kasallik va undan boshqa (narsa) yetsa, albatta, daraxt bargini toʻkkanidek, uning gunohlari toʻkiladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига кирдим, у зот иситма ичида эдилар. Қўлимни уларнинг устига қўйиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, Сизни жуда қаттиқ иситма тутган экан», дедим. У зот: «Мен сизлардан икки киши тутиладиган иситмадек тутиламан», дедилар. Мен: «Бу Сизга икки ажр бўлгани учунми?» дедим. У зот: «Ҳа. Қайси бир мусулмонга бирор азоб ёки касаллик ва ундан бошқа (нарса) етса, албатта, дарахт баргини тўкканидек, унинг гуноҳлари тўкилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيل بْنُ جَعْفَرٍ الْمَدَنِيُّ ، عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ صَلَّى عَلَيَّ صَلَاةً وَاحِدَةً، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ عَشْرًا "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki menga bir marta salavot aytsa, Alloh unga oʻn marta salovat (rahmat) yogʻdiradi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки менга бир марта салавот айтса, Аллоҳ унга ўн марта саловат (раҳмат) ёғдиради», дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ سُلَيْمَانَ مَوْلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ ، عَنْ أَبِيهِ ، قَالَ : جَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا وَهُوَ يُرَى الْبِشْرُ فِي وَجْهِهِ، فَقِيلَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّا نَرَى فِي وَجْهِكَ بِشْرًا لَمْ نَكُنْ نَرَاهُ؟، قَالَ : " أَجَلْ، إِنَّ مَلَكًا أَتَانِي، فَقَالَ لِي : يَا مُحَمَّدُ إِنَّ رَبَّكَ يَقُولُ لَكَ : أَمَا يُرْضِيكَ أَنْ لَا يُصَلِّيَ عَلَيْكَ أَحَدٌ مِنْ أُمَّتِكَ، إِلَّا صَلَّيْتُ عَلَيْهِ عَشْرًا، وَلَا يُسَلِّمَ عَلَيْكَ، إِلَّا سَلَّمْتُ عَلَيْهِ عَشْرًا؟، قَالَ : قُلْتُ : " بَلَى "

Abu Talha (roziyallohu anhu) aytdi: Bir kuni Nabiy ﷺ keldilar, yuzlarida quvonch koʻrinib turardi. «Ey Allohning Rasuli, yuzingizda biz ilgari koʻrmagan bir quvonchni koʻryapmiz», deyildi. U zot: «Ha, menga bir farishta kelib: ‹Ey Muhammad, albatta Robbing senga: Ummatingdan biror kishi senga salovat aytsa, Men unga oʻn marta salovat aytishimga; senga salom aytsa, Men unga oʻn marta salom aytishimga rozi boʻlmaysanmi?› deydi, dedi. Men: ‹Ha, roziman›, dedim», dedilar.Абу Талҳа (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир куни Набий ﷺ келдилар, юзларида қувонч кўриниб турарди. «Эй Аллоҳнинг Расули, юзингизда биз илгари кўрмаган бир қувончни кўряпмиз», дейилди. У зот: «Ҳа, менга бир фаришта келиб: ‹Эй Муҳаммад, албатта Роббинг сенга: Умматингдан бирор киши сенга саловат айтса, Мен унга ўн марта саловат айтишимга; сенга салом айтса, Мен унга ўн марта салом айтишимга рози бўлмайсанми?› дейди, деди. Мен: ‹Ҳа, розиман›, дедим», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِ ، عَنْ زَاذَانَ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ لِلَّهِ مَلَائِكَةً سَيَّاحِينَ فِي الْأَرْضِ يُبَلِّغُونِي عَنْ أُمَّتِي السَّلَامَ "

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohning yer yuzida sayr qilib yuruvchi farishtalari bordir, ular menga ummatimning salomini yetkazadilar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳнинг ер юзида сайр қилиб юрувчи фаришталари бордир, улар менга умматимнинг саломини етказадилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " إِنَّ لِي أَسْمَاءً : أَنَا مُحَمَّدٌ ، وَأَنَا أَحْمَدُ ، وَأَنَا الْمَاحِي الَّذِي يَمْحُو اللَّهُ بِيَ الْكُفْرَ، وَأَنَا الْحَاشِرُ الَّذِي يُحْشَرُ النَّاسُ عَلَى قَدَمِي، وَأَنَا الْعَاقِبُ ، وَالْعَاقِبُ الَّذِي لَيْسَ بَعْدَهُ أَحَدٌ "

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Albatta mening (bir necha) ismlarim bor: men — Muhammadman; men — Ahmadman; men — al-Mohiyman, Alloh men bilan kufrni oʻchiradi; men — al-Hoshirman, odamlar mening qadamim (ortimdan) toʻplanadi; va men — al-Oqibman; al-Oqib — undan keyin hech kim (kelmaydigan) zotdir».Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Албатта менинг (бир неча) исмларим бор: мен — Муҳаммадман; мен — Аҳмадман; мен — ал-Моҳийман, Аллоҳ мен билан куфрни ўчиради; мен — ал-Ҳоширман, одамлар менинг қадамим (ортимдан) тўпланади; ва мен — ал-Оқибман; ал-Оқиб — ундан кейин ҳеч ким (келмайдиган) зотдир».

أَخْبَرَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَابِطٍ ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ : أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " يَا كَعْبُ بْنَ عُجْرَةَ، إِنَّهُ لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ لَحْمٌ نَبَتَ مِنَ سُحْتٍ "

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ey Kaʼb ibn Ujra, haromdan oʻsgan goʻsht hech qachon jannatga kirmaydi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Каъб ибн Ужра, ҳаромдан ўсган гўшт ҳеч қачон жаннатга кирмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو حَاتِمٍ الْبَصْرِيُّ هُوَ رَوْحُ بِنُ أَسْلَمَ الْبَصْرِيُّ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى ، عَنْ صُهَيْبٍ ، قَالَ : بَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ إِذْ ضَحِكَ، فَقَالَ : " أَلَا تَسْأَلُونِي مِمَّا أَضْحَكُ؟ "، فَقَالُوا : مِمَّ تَضْحَكُ؟، قَالَ : " عَجَبًا مِنْ أَمْرِ الْمُؤْمِنِ كُلُّهُ لَهُ خَيْرٌ : إِنْ أَصَابَهُ مَا يُحِبُّ، حَمِدَ اللَّهَ عَلَيْهِ، فَكَانَ لَهُ خَيْرٌ، وَإِنْ أَصَابَهُ مَا يَكْرَهُ فَصَبَرَ، كَانَ لَهُ خَيْرٌ، وَلَيْسَ كُلُّ أَحَدٍ أَمْرُهُ لَهُ خَيْرٌ إِلَّا الْمُؤْمِنَ "

Suhayb (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ oʻtirgan edilar, birdan kulib qoldilar va: «Nimadan kulganimni soʻramaysizlarmi?» dedilar. Ular: «Nimadan kulyapsiz?» deyishdi. U zot: «Moʻminning ishidan hayratlanib (kuldim): uning hamma ishi u uchun yaxshidir. Agar unga sevadigan narsa yetsa, buning uchun Allohga hamd aytadi va bu unga yaxshilik boʻladi; agar unga yoqtirmaydigan narsa yetsa-yu, sabr qilsa, bu ham unga yaxshilik boʻladi. Moʻmindan boshqa hech kimning ishi (butunlay) oʻzi uchun yaxshi emas», dedilar.Суҳайб (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ўтирган эдилар, бирдан кулиб қолдилар ва: «Нимадан кулганимни сўрамайсизларми?» дедилар. Улар: «Нимадан куляпсиз?» дейишди. У зот: «Мўминнинг ишидан ҳайратланиб (кулдим): унинг ҳамма иши у учун яхшидир. Агар унга севадиган нарса етса, бунинг учун Аллоҳга ҳамд айтади ва бу унга яхшилик бўлади; агар унга ёқтирмайдиган нарса етса-ю, сабр қилса, бу ҳам унга яхшилик бўлади. Мўминдан бошқа ҳеч кимнинг иши (бутунлай) ўзи учун яхши эмас», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : كُنْتُ أَسْمَعُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا أَدْرِي أَشَيْءٌ أُنْزِلَ عَلَيْهِ أَمْ شَيْءٌ يَقُولُهُ، وَهُوَ يَقُولُ : " لَوْ كَانَ، لِابْنِ آدَمَ وَادِيَانِ مِنْ مَالٍ لَابْتَغَى إِلَيْهِمَا ثَالِثًا، وَلَا يَمْلَأُ جَوْفَ ابْنِ آدَمَ إِلَّا التُّرَابُ، وَيَتُوبُ اللَّهُ عَلَى مَنْ تَابَ "

Anas (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺni eshitardim — bu unga nozil qilingan narsami yoki oʻzlari aytayotgan narsami, bilmasdim — u zot shunday derdilar: «Agar odam bolasiga moldan ikki vodiy boʻlsa, u ularga uchinchisini istardi. Odam bolasining qornini tuproqdan boshqa narsa toʻldirmaydi. Alloh tavba qilgan kishining tavbasini qabul qiladi».Анас (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни эшитардим — бу унга нозил қилинган нарсами ёки ўзлари айтаётган нарсами, билмасдим — у зот шундай дердилар: «Агар одам боласига молдан икки водий бўлса, у уларга учинчисини истарди. Одам боласининг қорнини тупроқдан бошқа нарса тўлдирмайди. Аллоҳ тавба қилган кишининг тавбасини қабул қилади».

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرٍ ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ جَدِّهِ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَا يَقُصُّ إِلَّا أَمِيرٌ، أَوْ مَأْمُورٌ، أَوْ مُرَاءٍ " . قُلْتُ لِعَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ : إِنَّا كُنَّا نَسْمَعُ مُتَكَلِّفٌ. فَقَالَ : هَذَا مَا سَمِعْتُ

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Faqat amir, yoki (amir tomonidan) buyurilgan kishi, yoki riyokorgina qissa (vaʼz) aytadi», dedilar. Men Amr ibn Shuaybga: «Biz ‹mutakallif› deb eshitardik», dedim. U: «Men shunday eshitganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фақат амир, ёки (амир томонидан) буюрилган киши, ёки риёкоргина қисса (ваъз) айтади», дедилар. Мен Амр ибн Шуайбга: «Биз ‹мутакаллиф› деб эшитардик», дедим. У: «Мен шундай эшитганман», деди.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ ، عَنْ شُعْبَةَ ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَيْسَرَةَ ، قالَ : سَمِعْتُ كُرْدُوسًا وَكَانَ قَاصًّا ، يَقُولُ : أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ بَدْرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " لَأَنْ أَقْعُدَ فِي مِثْلِ هَذَا الْمَجْلِسِ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أُعْتِقَ أَرْبَعَ رِقَابٍ ". قَالَ : قُلْتُ : أَنَا : أَيَّ مَجْلِسٍ يَعْنِي؟، قَالَ : كَانَ حِينَئِذٍ يَقُصُّ . قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ : الرَّجُلُ مِنْ أَصْحَابِ بَدْرٍ هُوَ : عَلِيٌّ

Abdulmalik ibn Maysara aytdi: Men qissago boʻlgan Kurdusning shunday deganini eshitdim: Badr ahlidan bir kishi menga xabar berdiki, u Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitgan: «Mana shunday majlisda oʻtirishim menga toʻrtta qulni ozod qilishimdan koʻra sevimliroqdir». Men: «U qaysi majlisni nazarda tutyapti?» dedim. U: «Oʻsha payt u qissa aytayotgan edi», dedi. Abu Muhammad aytdi: Badr ahlidan boʻlgan kishi — bu Alidir.Абдулмалик ибн Майсара айтди: Мен қиссаго бўлган Курдуснинг шундай деганини эшитдим: Бадр аҳлидан бир киши менга хабар бердики, у Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитган: «Мана шундай мажлисда ўтиришим менга тўртта қулни озод қилишимдан кўра севимлироқдир». Мен: «У қайси мажлисни назарда тутяпти?» дедим. У: «Ўша пайт у қисса айтаётган эди», деди. Абу Муҳаммад айтди: Бадр аҳлидан бўлган киши — бу Алидир.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ ، قَالَ : حَدَّثَنِي اللَّيْثُ ، قَالَ : حَدَّثَنَا عُقَيْلٌ ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيِّبِ : أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ : أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " لَا يُلْدَغُ الْمُؤْمِنُ مِنْ جُحْرٍ وَاحِدٍ مَرَّتَيْنِ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻmin bir teshikdan ikki marta chaqilmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўмин бир тешикдан икки марта чақилмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ ، عَنْ مُجَالِدٍ ، عَنْ عَامِرٍ ، عَنْ جَابِرٍ ، قَالَ : وَرُبَّمَا سَكَتَ عَنْ جَابِرٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَا تَدْخُلُوا عَلَى الْمُغِيبَاتِ، فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَجْرِي مِنَ ابْنِ آدَمَ كَمَجْرَى الدَّمِ "، قَالُوا : وَمِنْكَ؟، قَالَ : " نَعَمْ، وَلَكِنَّ اللَّهَ أَعَانَنِي عَلَيْهِ فَأَسْلَمَ "

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Eri yoʻq (safarda boʻlgan) ayollarning huzuriga kirmanglar, chunki shayton odam bolasida qon yurganidek yuradi», dedilar. Ular: «Sizda ham-a?» dedilar. U zot: «Ha, lekin Alloh menga uning ustidan yordam berdi, shuning uchun u taslim boʻldi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Эри йўқ (сафарда бўлган) аёлларнинг ҳузурига кирманглар, чунки шайтон одам боласида қон юрганидек юради», дедилар. Улар: «Сизда ҳам-а?» дедилар. У зот: «Ҳа, лекин Аллоҳ менга унинг устидан ёрдам берди, шунинг учун у таслим бўлди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ عَاصِمٍ ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ ، عَنْ سَعْدٍ ، قَالَ : سُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : أَيُّ النَّاسِ أَشَدُّ بَلَاءَ؟، قَالَ : " الْأَنْبِيَاءُ، ثُمَّ الْأَمْثَلُ فَالْأَمْثَلُ، يُبْتَلَى الرَّجُلُ عَلَى حَسَبِ دِينِهِ، فَإِنْ كَانَ فِي دِينِهِ صَلَابَةٌ زِيدَ صَلَابَةً، وَإِنْ كَانَ فِي دِينِهِ رِقَّةٌ، خُفِّفَ عَنْهُ، وَلَا يَزَالُ الْبَلَاءُ بِالْعَبْدِ حَتَّى يَمْشِيَ عَلَى الْأَرْضِ مَا لَهُ خَطِيئَةٌ "

Saʼd (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺdan: «Odamlarning qaysi biri eng qattiq balo koʻradi?» deb soʻraldi. U zot: «Paygʻambarlar, soʻng (ularga) eng oʻxshaganlari, soʻng (ularga) oʻxshaganlari. Kishi dini darajasiga qarab sinaladi: agar dinida mustahkamlik boʻlsa, sinovi ham qattiqlashadi; agar dinida boʻshlik boʻlsa, unga yengillashtiriladi. Banda sinalaverib, oxir-oqibat yer yuzida hech qanday gunohsiz yuradigan boʻladi», dedilar.Саъд (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺдан: «Одамларнинг қайси бири энг қаттиқ бало кўради?» деб сўралди. У зот: «Пайғамбарлар, сўнг (уларга) энг ўхшаганлари, сўнг (уларга) ўхшаганлари. Киши дини даражасига қараб синалади: агар динида мустаҳкамлик бўлса, синови ҳам қаттиқлашади; агар динида бўшлик бўлса, унга енгиллаштирилади. Банда синалавериб, охир-оқибат ер юзида ҳеч қандай гуноҳсиз юрадиган бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ ، عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ، عَنْ عُمَرَ : أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " لَا تُطْرُونِي كَمَا تُطْرِي النَّصَارَى عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ ، وَلَكِنْ قُولُوا : عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ "

Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Nasorolar Iso ibn Maryamni haddan oshirib maqtaganlaridek meni maqtamanglar, balki: ‹Allohning bandasi va Rasuli›, denglar», dedilar.Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Насоролар Исо ибн Марямни ҳаддан ошириб мақтаганларидек мени мақтаманглар, балки: ‹Аллоҳнинг бандаси ва Расули›, денглар», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ ، عَنْ شُعَيْبٍ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيِّبِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " جَعَلَ اللَّهُ الرَّحْمَةَ مِائَةَ جُزْءٍ فَأَمْسَكَ عِنْدَهُ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ، وَأَنْزَلَ فِي الْأَرْضِ جُزْءًا وَاحِدًا، فَمِنْ ذَلِكَ الْجُزْءِ يَتَرَاحَمُ الْخَلْقُ، حَتَّى تَرْفَعَ الْفَرَسُ حَافِرَهَا عَنْ وَلَدِهَا خَشْيَةَ أَنْ تُصِيبَهُ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Alloh rahmatni yuz boʻlak qildi; toʻqson toʻqqiz boʻlagini Oʻz huzurida ushlab qoldi va yerga bir boʻlagini tushirdi. Ana shu bir boʻlak sababli maxluqot bir-biriga rahm qiladi — hatto biya bolasiga tegib ketishidan qoʻrqib, tuyogʻini undan koʻtaradi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Аллоҳ раҳматни юз бўлак қилди; тўқсон тўққиз бўлагини Ўз ҳузурида ушлаб қолди ва ерга бир бўлагини туширди. Ана шу бир бўлак сабабли махлуқот бир-бирига раҳм қилади — ҳатто бия боласига тегиб кетишидан қўрқиб, туёғини ундан кўтаради».

حَدَّثَنَا عَفَّانُ ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ ، حَدَّثَنَا الْجَعْدُ أَبُو عُثْمَانَ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا رَجَاءٍ الْعُطَارِدِيَّ ، قَالَ : سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا يَرْوِيهِ عَنْ رَبِّهِ G قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ رَبَّكُمْ رَحِيمٌ : مَنْ هَمَّ بِحَسَنَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا، كُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةً، فَإِنْ عَمِلَهَا، كُتِبَتْ عَشْرًا إِلَى سَبْعِ مِائَةٍ إِلَى أَضْعَافٍ كَثِيرَةٍ، وَمَنْ هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَمْ يَعْمَلْهَا، كُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةً، فَإِنْ عَمِلَهَا، كُتِبَتْ وَاحِدَةً، أَوْ يَمْحُوهَا. وَلَا يَهْلِكُ عَلَى اللَّهِ إِلَّا هَالِكٌ "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) Rasululloh ﷺ dan, u zot Robbisidan rivoyat qilgan (hadis)da (aytdilar): Rasululloh ﷺ: «Albatta, Robbingiz Rahiymdir: kim bir yaxshilikni niyat qilsa-yu, uni qilmasa, unga bir yaxshilik yoziladi; agar uni qilsa, oʻntadan yetti yuzgacha, koʻp barobarlargacha yoziladi. Kim bir yomonlikni niyat qilsa-yu, uni qilmasa, unga bir yaxshilik yoziladi; agar uni qilsa, bitta yoziladi yoki (Alloh) uni oʻchiradi. Allohning (dargohi)da faqat halok boʻluvchigina halok boʻladi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) Расулуллоҳ ﷺ дан, у зот Роббисидан ривоят қилган (ҳадис)да (айтдилар): Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Роббингиз Раҳиймдир: ким бир яхшиликни ният қилса-ю, уни қилмаса, унга бир яхшилик ёзилади; агар уни қилса, ўнтадан етти юзгача, кўп баробарларгача ёзилади. Ким бир ёмонликни ният қилса-ю, уни қилмаса, унга бир яхшилик ёзилади; агар уни қилса, битта ёзилади ёки (Аллоҳ) уни ўчиради. Аллоҳнинг (даргоҳи)да фақат ҳалок бўлувчигина ҳалок бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلَالٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ، قَالَ : قُلْتُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ : الرَّجُلُ يُحِبُّ الْقَوْمَ وَلَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَعْمَلَ مِثْلَ عَمَلِهِمْ؟، قَالَ : " أَنْتَ يَا أَبَا ذَرٍّ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ ". قُلْتُ : فَإِنِّي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ؟، قَالَ : " أَنْتَ مَعَ مَنْ أَحْبَبْتَ "

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, kishi bir qavmni sevadi, lekin ularning amaliga oʻxshash amal qila olmaydi (bu qanday boʻladi)?» dedim. U zot: «Ey Abu Zarr, sen sevgan kishing bilan birgasan», dedilar. Men: «Men Alloh va Uning Rasulini sevaman», dedim. U zot: «Sen sevgan kishing bilan birgasan», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, киши бир қавмни севади, лекин уларнинг амалига ўхшаш амал қила олмайди (бу қандай бўлади)?» дедим. У зот: «Эй Абу Зарр, сен севган кишинг билан биргасан», дедилар. Мен: «Мен Аллоҳ ва Унинг Расулини севаман», дедим. У зот: «Сен севган кишинг билан биргасан», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ ، حَدَّثَنَا مَهْدِيٌّ ، حَدَّثَنَا غَيْلَانُ ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ ، عَنْ مَعْدِي كَرِبَ ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْوِيهِ عَنْ رَبِّهِ، قَالَ : " يَا ابْنَ آدَمَ ، إِنَّكَ مَا دَعَوْتَنِي وَرَجَوْتَنِي، غَفَرْتُ لَكَ مَا كَانَ فِيكَ. ابْنَ آدَمَ ، إِنَّكَ إِنْ تَلْقَانِي بِقُرَابِ الْأَرْضِ خَطَايَا، لَقِيتُكَ بِقُرَابِهَا مَغْفِرَةً بَعْدَ أَنْ لَا تُشْرِكَ بِي شَيْئًا، ابْنَ آدَمَ ، إِنَّكَ إِنْ تُذْنِبْ حَتَّى يَبْلُغَ ذَنْبُكَ عَنَانَ السَّمَاءِ، ثُمَّ تَسْتَغْفِرُنِي أَغْفِرْ لَكَ وَلَا أُبَالِي "

Abu Zarr (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan, u zot Robbisidan rivoyat qilgan (hadis)da (aytdilar): «Ey Odam farzandi, sen Menga duo qilib, Mendan umid qilar ekansan, senda boʻlgan (gunohlar)ni Men senga magʻfirat qilaman. Ey Odam farzandi, agar sen Menga yer toʻlasi xatolar bilan yoʻliqsang, Menga hech narsani shirk keltirmagan boʻlsang, Men senga shuncha magʻfirat bilan yoʻliqaman. Ey Odam farzandi, agar sen gunoh qilsang, hatto gunohing osmon bulutlariga yetsa-da, soʻng Mendan magʻfirat soʻrasang, Men seni magʻfirat qilaman va parvo qilmayman».Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан, у зот Роббисидан ривоят қилган (ҳадис)да (айтдилар): «Эй Одам фарзанди, сен Менга дуо қилиб, Мендан умид қилар экансан, сенда бўлган (гуноҳлар)ни Мен сенга мағфират қиламан. Эй Одам фарзанди, агар сен Менга ер тўласи хатолар билан йўлиқсанг, Менга ҳеч нарсани ширк келтирмаган бўлсанг, Мен сенга шунча мағфират билан йўлиқаман. Эй Одам фарзанди, агар сен гуноҳ қилсанг, ҳатто гуноҳинг осмон булутларига етса-да, сўнг Мендан мағфират сўрасанг, Мен сени мағфират қиламан ва парво қилмайман».

أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ ، حَدَّثَنَا صَفْوَانُ هُوَ : ابْنُ عَمْرٍو ، قَالَ : حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ جَابِرٍ الْقَاضِي ، عَنِ النَّوَّاسِ بْنِ سَمْعَانَ ، قَالَ : سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْبِرِّ وَالْإِثْمِ، فَقَالَ : " الْبِرُّ حُسْنُ الْخُلُقِ، وَالْإِثْمُ مَا حَاكَ فِي نَفْسِكَ وَكَرِهْتَ أَنْ يَعْلَمَهُ النَّاسُ " . أَخْبَرَنَا إِسْحَاق بْنُ عِيسَى ، عَنْ مَعْنِ بْنِ عِيسَى ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ صَالِحٍ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنِ النَّوَّاسِ بْنِ سَمْعَانَ ، قَالَ : سَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ. .. .. .. .. فَذَكَرَ بِنَحْوِهِ

Navvos ibn Samʼon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ dan yaxshilik (birr) va gunoh (ism) haqida soʻradim. Shunda u zot: «Yaxshilik — goʻzal axloqdir. Gunoh esa — koʻnglingni gʻashga soluvchi va odamlar bilib qolishini yoqtirmaydigan narsangdir», dedilar. Navvos ibn Samʼon (yana) aytdi: Men Nabiy ﷺ dan soʻradim... soʻng shu kabisini zikr qildi.Наввос ибн Самъон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ дан яхшилик (бирр) ва гуноҳ (исм) ҳақида сўрадим. Шунда у зот: «Яхшилик — гўзал ахлоқдир. Гуноҳ эса — кўнглингни ғашга солувчи ва одамлар билиб қолишини ёқтирмайдиган нарсангдир», дедилар. Наввос ибн Самъон (яна) айтди: Мен Набий ﷺ дан сўрадим... сўнг шу кабисини зикр қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ ، عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " اتَّقِ اللَّهَ حَيْثُمَا كُنْتَ، وَأَتْبِعْ السَّيِّئَةَ الْحَسَنَةَ تَمْحُهَا، وَخَالِقْ النَّاسَ بِخُلُقٍ حَسَنٍ "

Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ menga: «Qayerda boʻlsang ham, Allohdan qoʻrqgin, yomonlik (qilib qoʻyganing)ning ortidan yaxshilik qilgin, u (yaxshilik yomonlikni) oʻchiradi, odamlar bilan chiroyli xulq ila muomala qilgin», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Қаерда бўлсанг ҳам, Аллоҳдан қўрқгин, ёмонлик (қилиб қўйганинг)нинг ортидан яхшилик қилгин, у (яхшилик ёмонликни) ўчиради, одамлар билан чиройли хулқ ила муомала қилгин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ هُوَ : ابْنُ أَبِي أَيُّوبَ ، قَالَ : حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَجْلَانَ ، عَنْ الْقَعْقَاعِ بْنِ حَكِيمٍ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminlarning imoni eng komili — axloqi eng goʻzalidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминларнинг имони энг комили — ахлоқи энг гўзалидир», дедилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادٌ هُوَ ابْنُ سَلَمَةَ عَنْ يُونُسَ ، وَحُمَيْدٍ ، عَنِ الْحَسَنِ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ : أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " إِنَّ اللَّهَ رَفِيقٌ يُحِبُّ الرِّفْقَ، وَيُعْطِي عَلَيْهِ مَا لَا يُعْطِي عَلَى الْعُنْفِ "

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh mehribondir, mehribonlikni sevadi va u uchun shunday narsani beradiki, qoʻpollik uchun bermaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ меҳрибондир, меҳрибонликни севади ва у учун шундай нарсани берадики, қўполлик учун бермайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، عَنْ عُرْوَةَ ، عَنْ عَائِشَةَ ، قَالَتْ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الرِّفْقَ فِي الْأَمْرِ كُلِّهِ "

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh har bir ishda mehribonlikni sevadi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ ҳар бир ишда меҳрибонликни севади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْكَرْمَانِيُّ ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ ، عَنْ الْأَعْمَشِ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ أَذْهَبْتُ حَبِيبَتَيْهِ فَصَبَرَ وَاحْتَسَبَ، لَمْ أَرْضَ لَهُ بِثَوَابٍ دُونَ الْجَنَّةِ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning ikki sevimlisini (ikki koʻzini) olib qoʻysam-u, u sabr qilib, (savobini Mendan) umid qilsa, Men unga jannatdan oʻzga savobni ravo koʻrmayman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг икки севимлисини (икки кўзини) олиб қўйсам-у, у сабр қилиб, (савобини Мендан) умид қилса, Мен унга жаннатдан ўзга савобни раво кўрмайман», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا أَبُو الْأَشْهَبِ : جَعْفَرُ بْنُ حَيَّانَ ، عَنِ الْحَسَنِ : أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ زِيَادٍ عَادَ مَعْقِلَ بْنَ يَسَارٍ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ، فَقَالَ لَهُ مَعْقِلٌ : إِنِّي مُحَدِّثُكَ بِحَدِيثٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ عَلِمْتُ أَنَّ بِي حَيَاةً مَا حَدَّثْتُكَ، إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " مَا مِنْ عَبْدٍ يَسْتَرْعِيهِ اللَّهُ رَعِيَّةً، يَمُوتُ يَوْمَ يَمُوتُ، وَهُوَ غَاشٌّ لِرَعِيَّتِهِ، إِلَّا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ "

Maʼqil ibn Yasor (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ubaydulloh ibn Ziyod Maʼqil ibn Yasorni oʻzi vafot etgan kasalligida koʻrgani bordi. Shunda Maʼqil unga: «Men senga Rasululloh ﷺ dan eshitgan bir hadisni aytib beraman; agar oʻzimga hayot (yana yashash) borligini bilganimda, uni senga aytmas edim. Men Rasululloh ﷺ ning: ‹Alloh biror bandani bir raʼiyatga choʻpon (boshliq) qilib qoʻysa-yu, u (banda) oʻz raʼiyatiga xiyonat qilgan holda oʻladigan kuni oʻlsa, Alloh unga albatta jannatni harom qiladi›, deganlarini eshitdim», dedi.Маъқил ибн Ясор (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Убайдуллоҳ ибн Зиёд Маъқил ибн Ясорни ўзи вафот этган касаллигида кўргани борди. Шунда Маъқил унга: «Мен сенга Расулуллоҳ ﷺ дан эшитган бир ҳадисни айтиб бераман; агар ўзимга ҳаёт (яна яшаш) борлигини билганимда, уни сенга айтмас эдим. Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Аллоҳ бирор бандани бир раъиятга чўпон (бошлиқ) қилиб қўйса-ю, у (банда) ўз раъиятига хиёнат қилган ҳолда ўладиган куни ўлса, Аллоҳ унга албатта жаннатни ҳаром қилади›, деганларини эшитдим», деди.

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ الْمُبَارَكِ ، أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي زُرَيْقُ بْنُ حَيَّانَ مَوْلَى بَنِي فَزَارَةَ، أَنَّهُ سَمِعَ مُسْلِمَ بْنَ قَرَظَةَ الْأَشْجَعِيَّ يَقُولُ : سَمِعْتُ عَوْفَ بْنَ مَالِكٍ الْأَشْجَعِيَّ يَقُولُ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " خِيَارُ أَئِمَّتِكُمْ الَّذِينَ تُحِبُّونَهُمْ وَيُحِبُّونَكُمْ، وَتُصَلُّونَ عَلَيْهِمْ وَيُصَلُّونَ عَلَيْكُمْ، وَشِرَارُ أَئِمَّتِكُمْ، الَّذِينَ تُبْغِضُونَهُمْ وَيُبْغِضُونَكُمْ، وَتَلْعَنُونَهُمْ وَيَلْعَنُونَكُمْ ". قُلْنَا : أَفَلَا نُنَابِذُهُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ عِنْدَ ذَلِكَ؟ قَالَ : " لَا، مَا أَقَامُوا فِيكُمْ الصَّلَاةَ، أَلَا مَنْ وُلِّيَ عَلَيْهِ وَالٍ فَرَآهُ يَأْتِي شَيْئًا مِنْ مَعْصِيَةِ اللَّهِ، فَلْيَكْرَهْ مَا يَأْتِي مِنْ مَعْصِيَةِ اللَّهِ، وَلَا يَنْزِعَنَّ يَدًا مِنْ طَاعَةٍ " . قَالَ ابْنُ جَابِرٍ : فَقُلْتُ : آللَّهِ يَا أَبَا الْمِقْدَامِ ! آللَّهِ، أَسَمِعْتَ هَذَا مِنْ مُسْلِمِ بْنِ قَرَظَةَ؟ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ، وَجَثَا عَلَى رُكْبَتَيْهِ، فَقَالَ : آللَّهِ لَسَمِعْتُ هَذَا مِنْ مُسْلِمِ بْنِ قَرَظَةَ، يَقُولُ : سَمِعْتُ عَمِّي عَوْفَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُهُ

Avf ibn Molik al-Ashjaʼiy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Imomlaringizning yaxshilari — sizlar ularni sevadigan, ular ham sizlarni sevadigan, sizlar ularga duo qiladigan va ular ham sizlarga duo qiladiganlardir. Imomlaringizning yomonlari esa — sizlar ularga gʻazab qiladigan, ular ham sizlarga gʻazab qiladigan, sizlar ularni laʼnatlaydigan va ular ham sizlarni laʼnatlaydiganlardir». Biz: «Yo Rasululloh, unda shu paytda ularga qarshi chiqmaylikmi?» dedik. U zot: «Yoʻq, toki ular sizlar orasida namozni barpo etib turar ekanlar. Ogoh boʻlinglar! Kimning ustidan bir voliy hokim qilinsa-yu, uning Allohga isyon boʻladigan biror ishni qilayotganini koʻrsa, uning Allohga isyon boʻladigan ishini yomon koʻrsin, ammo aslo itoatdan qoʻl tortmasin», dedilar. Ibn Jobir aytdi: Men: «Alloh haqqi, ey Abul Miqdom! Alloh haqqi, sen buni Muslim ibn Qarazadan eshitdingmi?» dedim. Shunda u qiblaga yuzlanib, tizzalari ustiga choʻkdi va: «Alloh haqqi, men buni Muslim ibn Qarazadan eshitdim; u: ‹Men amakim Avf ibn Molikning: Men Rasululloh ﷺ ning buni aytayotganlarini eshitdim, deganini eshitdim›, der edi», dedi.Авф ибн Молик ал-Ашжаъий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Имомларингизнинг яхшилари — сизлар уларни севадиган, улар ҳам сизларни севадиган, сизлар уларга дуо қиладиган ва улар ҳам сизларга дуо қиладиганлардир. Имомларингизнинг ёмонлари эса — сизлар уларга ғазаб қиладиган, улар ҳам сизларга ғазаб қиладиган, сизлар уларни лаънатлайдиган ва улар ҳам сизларни лаънатлайдиганлардир». Биз: «Ё Расулуллоҳ, унда шу пайтда уларга қарши чиқмайликми?» дедик. У зот: «Йўқ, токи улар сизлар орасида намозни барпо этиб турар эканлар. Огоҳ бўлинглар! Кимнинг устидан бир волий ҳоким қилинса-ю, унинг Аллоҳга исён бўладиган бирор ишни қилаётганини кўрса, унинг Аллоҳга исён бўладиган ишини ёмон кўрсин, аммо асло итоатдан қўл тортмасин», дедилар. Ибн Жобир айтди: Мен: «Аллоҳ ҳаққи, эй Абул Миқдом! Аллоҳ ҳаққи, сен буни Муслим ибн Қаразадан эшитдингми?» дедим. Шунда у қиблага юзланиб, тиззалари устига чўкди ва: «Аллоҳ ҳаққи, мен буни Муслим ибн Қаразадан эшитдим; у: ‹Мен амаким Авф ибн Моликнинг: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг буни айтаётганларини эшитдим, деганини эшитдим›, дер эди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ ، عَنْ أَسْلَمَ الْعِجْلِيِّ ، عَنْ بِشْرِ بْنِ شَغَافٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو ، قَالَ : سُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الصُّورِ، فَقَالَ : " قَرْنٌ يُنْفَخُ فِيهِ "

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dan sur haqida soʻralganda, u zot: «(U) ichiga puflanadigan shoxdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дан сур ҳақида сўралганда, у зот: «(У) ичига пуфланадиган шохдир», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ ، حَدَّثَنَا شُعَيْبٌ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " يَقْبِضُ اللَّهُ الْأَرْضَ وَيَطْوِي السَّمَوَاتِ بِيَمِينِهِ، ثُمَّ يَقُولُ : أَنَا الْمَلِكُ، أَيْنَ مُلُوكُ الْأَرْضِ؟ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ ning: «Alloh yerni (musht ichiga) oladi va osmonlarni Oʻz oʻng (qoʻli) bilan oʻraydi (yigʻadi), soʻng: ‹Men — Podshohman; yer podshohlari qani?› deydi», deb aytayotganlarini eshitdim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Аллоҳ ерни (мушт ичига) олади ва осмонларни Ўз ўнг (қўли) билан ўрайди (йиғади), сўнг: ‹Мен — Подшоҳман; ер подшоҳлари қани?› дейди», деб айтаётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ ، حَدَّثَنَا الصَّعْقُ بْنُ حَزْنٍ ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُمَيْرٍ ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : قِيلَ لَهُ : مَا الْمَقَامُ الْمَحْمُودُ؟، قَالَ : " ذَاكَ يَوْمٌ يَنْزِلُ اللَّهُ تَعَالَى عَلَى كُرْسِيِّهِ يَئِطُّ كَمَا يَئِطُّ الرَّحْلُ الْجَدِيدُ مِنْ تَضَايُقِهِ بِهِ، وَهُوَ كَسَعَةِ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ، وَيُجَاءُ بِكُمْ حُفَاةً، عُرَاةً، غُرْلًا، فَيَكُونُ أَوَّلَ مَنْ يُكْسَى إِبْرَاهِيمُ ، يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى : اكْسُوا خَلِيلِي، فَيُؤْتَى بِرَيْطَتَيْنِ بَيْضَاوَيْنِ مِنْ رِيَاطِ الْجَنَّةِ، ثُمَّ أُكْسَى عَلَى إِثْرِهِ، ثُمَّ أَقُومُ عَنْ يَمِينِ اللَّهِ مَقَامًا يَغْبِطُنِي الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ "

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dan maqomi mahmud nima ekani soʻralganda, u zot: «Bu — Alloh taolo Oʻz Kursisiga tushadigan kundir. U (Kursi) yangi egar oʻzining torligidan gʻichirlaganidek gʻichirlaydi. Uning kengligi osmon bilan yer orasiday. Sizlar yalangoyoq, yalangʻoch, sunnatsiz holda keltirilasizlar. Birinchi boʻlib kiyintiriladigan kishi Ibrohim boʻladi. Alloh taolo: ‹Doʻstimni kiydiringlar› deydi. Shunda jannat matolaridan ikkita oq, choksiz mato keltiriladi. Soʻng uning ortidan men kiyintirilaman. Soʻng men Allohning oʻng tomonida, avvalgilar va keyingilar menga havas qiladigan maqomda turaman», dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дан мақоми маҳмуд нима экани сўралганда, у зот: «Бу — Аллоҳ таоло Ўз Курсисига тушадиган кундир. У (Курси) янги эгар ўзининг торлигидан ғичирлаганидек ғичирлайди. Унинг кенглиги осмон билан ер орасидай. Сизлар ялангоёқ, яланғоч, суннатсиз ҳолда келтириласизлар. Биринчи бўлиб кийинтириладиган киши Иброҳим бўлади. Аллоҳ таоло: ‹Дўстимни кийдиринглар› дейди. Шунда жаннат матоларидан иккита оқ, чоксиз мато келтирилади. Сўнг унинг ортидан мен кийинтириламан. Сўнг мен Аллоҳнинг ўнг томонида, аввалгилар ва кейингилар менга ҳавас қиладиган мақомда тураман», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ : الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ ، عَنْ شُعَيْبِ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيِّبِ ، وَعَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ اللَّيْثِيُّ ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُمَا : أَنَّ النَّاسَ، قَالُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ؟ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " هَلْ تُمَارُونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ لَيْسَ دُونَهُ سَحَابٌ؟ "، قَالُوا : لَا، يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَالَ : " فَهَلْ تُمَارُونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ؟ "، قَالُوا : لَا، قَالَ : " فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Odamlar Nabiy ﷺ ga: «Biz Qiyomat kuni Robbimizni koʻramizmi?» dedilar. Nabiy ﷺ: «Bulutsiz (ochiq) kechada toʻlingan oyni koʻrishda shubha qilasizlarmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq, yo Rasululloh», dedilar. U zot: «Bulut boʻlmaganda quyoshni koʻrishda shubha qilasizlarmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», dedilar. U zot: «Bas, sizlar Uni ham xuddi shunday koʻrasizlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Одамлар Набий ﷺ га: «Биз Қиёмат куни Роббимизни кўрамизми?» дедилар. Набий ﷺ: «Булутсиз (очиқ) кечада тўлинган ойни кўришда шубҳа қиласизларми?» дедилар. Улар: «Йўқ, ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Булут бўлмаганда қуёшни кўришда шубҳа қиласизларми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дедилар. У зот: «Бас, сизлар Уни ҳам худди шундай кўрасизлар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، قَالَ : حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ النُّعْمَانِ ، قَالَ : سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ، قَالَ : خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَ : " يَا أَيُّهَا النَّاسُ، إِنَّكُمْ مَحْشُورُونَ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى حُفَاةً عُرَاةً غُرْلًا، ثُمَّ قَرَأَ : # كَمَا بَدَأْنَا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ وَعْدًا عَلَيْنَا إِنَّا كُنَّا فَاعِلِينَ سورة الأنبياء آية 104 # "

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ xutba qilib: «Ey odamlar! Albatta sizlar Alloh taologa — yalangoyoq, yalangʻoch va sunnatsiz holda — toʻplanasizlar», dedilar, soʻng: {Biz birinchi yaratishni qanday boshlagan boʻlsak, uni (shunday) qaytaramiz — bu Bizning zimmamizdagi vaʼda; albatta Biz (shuni) qiluvchimiz} (Anbiyo surasi, 104) (oyatini) oʻqidilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ хутба қилиб: «Эй одамлар! Албатта сизлар Аллоҳ таолога — ялангоёқ, яланғоч ва суннатсиз ҳолда — тўпланасизлар», дедилар, сўнг: {Биз биринчи яратишни қандай бошлаган бўлсак, уни (шундай) қайтарамиз — бу Бизнинг зиммамиздаги ваъда; албатта Биз (шуни) қилувчимиз} (Анбиё сураси, 104) (оятини) ўқидилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الْبَزَّازُ ، عَنْ يُونُسَ بْنِ بُكَيْرٍ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي ابْنُ إِسْحَاق ، قَالَ : أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ يَسَارٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ، يَقُولُ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " إِذَا جَمَعَ اللَّهُ الْعِبَادَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ، نَادَى مُنَادٍ : لِيَلْحَقْ كُلُّ قَوْمٍ بِمَا كَانُوا يَعْبُدُونَ، فَيَلْحَقُ كُلُّ قَوْمٍ بِمَا كَانُوا يَعْبُدُونَ، وَيَبْقَى النَّاسُ عَلَى حَالِهِمْ، فَيَأْتِيهِمْ، فَيَقُولُ : مَا بَالُ النَّاسِ ذَهَبُوا وَأَنْتُمْ هَاهُنَا؟، فَيَقُولُونَ : نَنْتَظِرُ إِلَهَنَا، فَيَقُولُ : هَلْ تَعْرِفُونَهُ؟ فَيَقُولُونَ : إِذَا تَعَرَّفَ إِلَيْنَا، عَرَفْنَاهُ، فَيَكْشِفُ لَهُمْ عَنْ سَاقِهِ فَيَقَعُونَ سُجُودًا، فَذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى : # يَوْمَ يُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ وَيُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ فَلا يَسْتَطِيعُونَ سورة القلم آية 42 # وَيَبْقَى كُلُّ مُنَافِقٍ فَلَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْجُدَ، ثُمَّ يَقُودُهُمْ إِلَى الْجَنَّةِ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Alloh bandalarni bir tekislikda jamlaganida, bir munodiy: ‹Har bir qavm oʻzi ibodat qilib yurgan narsasiga qoʻshilsin!› deb nido qiladi. Bas, har bir qavm oʻzi ibodat qilib yurgan narsasiga qoʻshiladi, odamlar esa oʻz holicha qoladi. Soʻng (Alloh) ularning huzuriga kelib: ‹Odamlarga nima boʻldiki, ketishdi, sizlar esa shu yerdasizlar?› deydi. Ular: ‹Biz ilohimizni kutyapmiz›, deydilar. (Alloh): ‹Uni tanaysizlarmi?› deydi. Ular: ‹Agar U bizga Oʻzini tanitsa, biz Uni taniymiz›, deydilar. Shunda U ularga Oʻz soqini ochadi va ular sajdaga yiqiladilar. Mana shu Alloh taoloning: {Soq ochiladigan va sajdaga chorlanadigan, ammo qodir boʻlmaydigan kunda} (Qalam surasi, 42) degan soʻzidir. Har bir munofiq esa qoladi va sajda qilishga qodir boʻlmaydi. Soʻng (Alloh) ularni jannatga boshlab boradi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Аллоҳ бандаларни бир текисликда жамлаганида, бир мунодий: ‹Ҳар бир қавм ўзи ибодат қилиб юрган нарсасига қўшилсин!› деб нидо қилади. Бас, ҳар бир қавм ўзи ибодат қилиб юрган нарсасига қўшилади, одамлар эса ўз ҳолича қолади. Сўнг (Аллоҳ) уларнинг ҳузурига келиб: ‹Одамларга нима бўлдики, кетишди, сизлар эса шу ердасизлар?› дейди. Улар: ‹Биз илоҳимизни кутяпмиз›, дейдилар. (Аллоҳ): ‹Уни танайсизларми?› дейди. Улар: ‹Агар У бизга Ўзини танитса, биз Уни таниймиз›, дейдилар. Шунда У уларга Ўз соқини очади ва улар саждага йиқиладилар. Мана шу Аллоҳ таолонинг: {Соқ очиладиган ва саждага чорланадиган, аммо қодир бўлмайдиган кунда} (Қалам сураси, 42) деган сўзидир. Ҳар бир мунофиқ эса қолади ва сажда қилишга қодир бўлмайди. Сўнг (Аллоҳ) уларни жаннатга бошлаб боради».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زِيَادٍ ، حَدَّثَنَا دُخَيْنٌ الْحَجْرِيُّ ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ الْجُهَنِيِّ ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " إِذَا جَمَعَ اللَّهُ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ فَقَضَى بَيْنَهُمْ وَفَرَغَ مِنَ الْقَضَاءِ، قَالَ الْمُؤْمِنُونَ : قَدْ قَضَى بَيْنَنَا رَبُّنَا، فَمَنْ يَشْفَعُ لَنَا إِلَى رَبِّنَا؟ فَيَقُولُونَ : انْطَلِقُوا إِلَى آدَمَ ، فَإِنَّ اللَّهَ خَلَقَهُ بِيَدِهِ، وَكَلَّمَهُ، فَيَأْتُونَهُ، فَيَقُولُونَ : قُمْ فَاشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّنَا. فَيَقُولُ آدَمُ : عَلَيْكُمْ بِنُوحٍ ، فَيَأْتُونَ نُوحًا ، فَيَدُلُّهُمْ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ، فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ ، فَيَدُلُّهُمْ عَلَى مُوسَى ، فَيَأْتُونَ مُوسَى ، فَيَدُلُّهُمْ عَلَى عِيسَى ، فَيَأْتُونَ عِيسَى ، فَيَقُولُ : أَدُلُّكُمْ عَلَى النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ. قَالَ : فَيَأْتُونِي فَيَأْذَنُ اللَّهُ G لِي أَنْ أَقُومَ إِلَيْهِ، فَيَثُورُ مَجْلِسِي أَطْيَبَ رِيحٍ شَمَّهَا أَحَدٌ قَطُّ، حَتَّى آتِيَ رَبِّي فَيُشَفِّعَنِي وَيَجْعَلَ لِي نُورًا مِنْ شَعْرِ رَأْسِي إِلَى ظُفْرِ قَدَمِي، فَيَقُولُ الْكَافِرُونَ عِنْدَ ذَلِكَ لِإِبْلِيسَ : قَدْ وَجَدَ الْمُؤْمِنُونَ مَنْ يَشْفَعُ لَهُمْ، فَقُمْ أَنْتَ فَاشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ، فَإِنَّكَ أَنْتَ أَضْلَلْتَنَا. قَالَ : فَيَقُومُ، فَيَثُورُ مَجْلِسُهُ أَنْتَنَ رِيحٍ شَمَّهَا أَحَدٌ قَطُّ، ثُمَّ يَعْظُمُ لِجَهَنَّمَ، فَيَقُولُ عِنْدَ ذَلِكَ : # وَقَالَ الشَّيْطَانُ لَمَّا قُضِيَ الأَمْرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَكُمْ وَعْدَ الْحَقِّ وَوَعَدْتُكُمْ فَأَخْلَفْتُكُمْ سورة إبراهيم آية 22 # " إِلَى آخِرِ الْآيَةِ

Uqba ibn Omir al-Juhaniy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Alloh avvalgilar va keyingilarni jamlab, ular orasida hukm chiqarib, hukmni tugatganida, moʻminlar: ‹Robbimiz bizning oramizda hukm qildi; endi bizga Robbimiz huzurida kim shafoat qiladi?› deydilar. Soʻng ular: ‹Odam huzuriga boringlar, chunki Alloh uni Oʻz qoʻli bilan yaratgan va u bilan gaplashgan›, deydilar. Bas, uning huzuriga kelib: ‹Turgin va bizga Robbimiz huzurida shafoat qilgin›, deydilar. Odam: ‹Nuh huzuriga boringlar›, deydi. Ular Nuh huzuriga keladilar, u ularni Ibrohimga yoʻllaydi; Ibrohim huzuriga keladilar, u ularni Musoga yoʻllaydi; Muso huzuriga keladilar, u ularni Isoga yoʻllaydi; Iso huzuriga keladilar, u: ‹Men sizlarni ummiy Nabiyga yoʻllayman›, deydi». U zot dedilar: «Bas, ular mening huzurimga keladilar va Alloh menga U tomon turib borishimga izn beradi. Shunda mening oʻtirgan joyimdan hech kim hidlab koʻrmagan eng yoqimli hid taraladi — toki Robbim huzuriga borgunimcha. U meni shafoatchi qiladi va boshimning sochidan oyogʻimning tirnogʻigacha menga nur beradi. Oʻshanda kofirlar Iblisga: ‹Moʻminlar oʻzlariga shafoat qiladigan kishini topdilar; sen ham turgin-da, bizga Robbing huzurida shafoat qilgin, chunki bizni sen adashtirgansan›, deydilar». U zot dedilar: «Bas, u turadi va uning oʻtirgan joyidan hech kim hidlab koʻrmagan eng badboʻy hid taraladi. Soʻng u jahannam uchun ulkanlashadi va oʻshanda: {Ish hal boʻlgach, shayton dedi: Albatta, Alloh sizlarga haq vaʼda qilgan edi, men ham sizlarga vaʼda berdim, ammo vaʼdamga xilof qildim} (Ibrohim surasi, 22) — oyatning oxirigacha (deydi)».Уқба ибн Омир ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Аллоҳ аввалгилар ва кейингиларни жамлаб, улар орасида ҳукм чиқариб, ҳукмни тугатганида, мўминлар: ‹Роббимиз бизнинг орамизда ҳукм қилди; энди бизга Роббимиз ҳузурида ким шафоат қилади?› дейдилар. Сўнг улар: ‹Одам ҳузурига боринглар, чунки Аллоҳ уни Ўз қўли билан яратган ва у билан гаплашган›, дейдилар. Бас, унинг ҳузурига келиб: ‹Тургин ва бизга Роббимиз ҳузурида шафоат қилгин›, дейдилар. Одам: ‹Нуҳ ҳузурига боринглар›, дейди. Улар Нуҳ ҳузурига келадилар, у уларни Иброҳимга йўллайди; Иброҳим ҳузурига келадилар, у уларни Мусога йўллайди; Мусо ҳузурига келадилар, у уларни Исога йўллайди; Исо ҳузурига келадилар, у: ‹Мен сизларни уммий Набийга йўллайман›, дейди». У зот дедилар: «Бас, улар менинг ҳузуримга келадилар ва Аллоҳ менга У томон туриб боришимга изн беради. Шунда менинг ўтирган жойимдан ҳеч ким ҳидлаб кўрмаган энг ёқимли ҳид таралади — токи Роббим ҳузурига боргунимча. У мени шафоатчи қилади ва бошимнинг сочидан оёғимнинг тирноғигача менга нур беради. Ўшанда кофирлар Иблисга: ‹Мўминлар ўзларига шафоат қиладиган кишини топдилар; сен ҳам тургин-да, бизга Роббинг ҳузурида шафоат қилгин, чунки бизни сен адаштиргансан›, дейдилар». У зот дедилар: «Бас, у туради ва унинг ўтирган жойидан ҳеч ким ҳидлаб кўрмаган энг бадбўй ҳид таралади. Сўнг у жаҳаннам учун улканлашади ва ўшанда: {Иш ҳал бўлгач, шайтон деди: Албатта, Аллоҳ сизларга ҳақ ваъда қилган эди, мен ҳам сизларга ваъда бердим, аммо ваъдамга хилоф қилдим} (Иброҳим сураси, 22) — оятнинг охиригача (дейди)».

أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ : حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ، وَأُرِيدُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى أَنْ أَخْتَبِئَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ " ، حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ مِثْلَ ذَلِكَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ: «Har bir paygʻambar uchun (ijobat boʻladigan) bir duo bor. Men esa — Alloh taolo xohlasa — duoimni qiyomat kuni ummatimga shafoat boʻlishi uchun yashirib qoʻymoqchiman», dedilar. Amr ibn Abu Sufyon ibn Asid ibn Joriya ham Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺ dan shuning mislini (rivoyat qildi).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ: «Ҳар бир пайғамбар учун (ижобат бўладиган) бир дуо бор. Мен эса — Аллоҳ таоло хоҳласа — дуоимни қиёмат куни умматимга шафоат бўлиши учун яшириб қўймоқчиман», дедилар. Амр ибн Абу Суфён ибн Асид ибн Жория ҳам Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺ дан шунинг мислини (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، أَنَّهُ قَالَ : " يَدْخُلُ الْجَنَّةَ سَبْعُونَ أَلْفًا مِنْ أُمَّتِي بِغَيْرِ حِسَابٍ ". فَقَالَ عُكَّاشَةُ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ، فَدَعَا، فَقَالَ آخَرُ : ادْعُ اللَّهَ لِي، فَقَالَ : " سَبَقَكَ بِهَا عُكَّاشَةُ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺ dan rivoyat qildi: U zot: «Ummatimdan yetmish ming (kishi) jannatga hisobsiz kiradi», dedilar. Shunda Ukkosha: «Yo Rasululloh, Allohga duo qiling, meni ulardan qilsin», dedi. U zot duo qildilar. Boshqa bir kishi: «Men uchun ham Allohga duo qiling», dedi. U zot: «Buni Ukkosha sendan oldin oldi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺ дан ривоят қилди: У зот: «Умматимдан етмиш минг (киши) жаннатга ҳисобсиз киради», дедилар. Шунда Уккоша: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳга дуо қилинг, мени улардан қилсин», деди. У зот дуо қилдилар. Бошқа бир киши: «Мен учун ҳам Аллоҳга дуо қилинг», деди. У зот: «Буни Уккоша сендан олдин олди», дедилар.

أَخْبَرَنَا الْمُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ ، عَنْ خَالِدٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي الْجَدْعَاءِ ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ بِشَفَاعَةِ رَجُلٍ مِنْ أُمَّتِي أَكْثَرُ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ ". قَالُوا : سِوَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ؟، قَالَ : " سِوَايَ "

Abdulloh ibn Abul Jadʼo (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ ning: «Ummatimdan boʻlgan bir kishining shafoati bilan Banu Tamimning sonidan koʻproq odam jannatga kiradi», deganlarini eshitdim. Ular: «Sizdan boshqami, yo Rasululloh?» dedilar. U zot: «Mendan boshqa», dedilar.Абдуллоҳ ибн Абул Жадъо (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Умматимдан бўлган бир кишининг шафоати билан Бану Тамимнинг сонидан кўпроқ одам жаннатга киради», деганларини эшитдим. Улар: «Сиздан бошқами, ё Расулуллоҳ?» дедилар. У зот: «Мендан бошқа», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، أَخْبَرَنَا خَالِدٌ ، عَنْ دَاوُدَ ، عَنْ الشَّعْبِيِّ ، عَنْ مَسْرُوقٍ ، قَالَ : قُلْتُ لِعَائِشَةَ : يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ، أَرَأَيْتِ قَوْلَ اللَّهِ تَعَالَى : # يَوْمَ تُبَدَّلُ الأَرْضُ غَيْرَ الأَرْضِ وَالسَّمَوَاتُ وَبَرَزُوا لِلَّهِ الْوَاحِدِ الْقَهَّارِ سورة إبراهيم آية 48 # أَيْنَ النَّاسُ يَوْمَئِذٍ؟ قَالَتْ : سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ، فَقَالَ : " عَلَى الصِّرَاطِ "

Masruq aytdi: Men Oishaga: «Ey moʻminlarning onasi, Allohning: {Yer boshqa yerga, osmonlar (ham boshqasiga) almashtiriladigan va (barcha xaloyiq) yagona, Qahhor Alloh (huzurida) hozir boʻladigan kunda} (Ibrohim surasi, 48) degan soʻzi haqida ayting-chi, oʻsha kuni odamlar qayerda boʻladi?» dedim. U: «Men bu haqda Rasululloh ﷺ dan soʻragan edim, u zot: ‹Sirot ustida›, dedilar», dedi.Масруқ айтди: Мен Оишага: «Эй мўминларнинг онаси, Аллоҳнинг: {Ер бошқа ерга, осмонлар (ҳам бошқасига) алмаштириладиган ва (барча халойиқ) ягона, Қаҳҳор Аллоҳ (ҳузурида) ҳозир бўладиган кунда} (Иброҳим сураси, 48) деган сўзи ҳақида айтинг-чи, ўша куни одамлар қаерда бўлади?» дедим. У: «Мен бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺ дан сўраган эдим, у зот: ‹Сирот устида›, дедилар», деди.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ ، عَنْ إِسْرَائِيلَ ، عَنْ السُّدِّيِّ ، قَالَ : سَأَلْتُ مُرَّةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ G : # وَإِنْ مِنْكُمْ إِلا وَارِدُهَا كَانَ عَلَى رَبِّكَ حَتْمًا مَقْضِيًّا سورة مريم آية 71 # فَحَدَّثَنِي : أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ حَدَّثَهُمْ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يَرِدُ النَّاسُ النَّارَ ثُمَّ يَصْدُرُونَ عَنْهَا بِأَعْمَالِهِمْ، فَأَوَّلُهُمْ كَلَمْحِ الْبَرْقِ، ثُمَّ كَالرِّيحِ، ثُمَّ كَحُضْرِ الْفَرَسِ، ثُمَّ كَالرَّاكِبِ فِي رَحْلِهِ، ثُمَّ كَشَدِّ الرَّجُلِ، ثُمَّ كَمَشْيِهِ "

as-Suddiy aytdi: Men Murradan Allohning: {Sizlardan unga (jahannamga) yaqin bormaydigan birorta ham yoʻq; bu Robbing zimmasidagi hukm qilingan hatmiy (ish)dir} (Maryam surasi, 71) degan soʻzi haqida soʻradim. Shunda u menga Abdulloh ibn Masʼud ularga aytib berganini soʻzlab berdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Odamlar doʻzaxga (uning ustidagi koʻprikka) keladilar, soʻng oʻz amallariga qarab undan oʻtib ketadilar. Ularning birinchisi chaqmoq yorugʻidek, soʻng shamoldek, soʻng chopayotgan otdek, soʻng ulovida ketayotgan chavandozdek, soʻng yugurayotgan kishidek, soʻng yurib ketayotgan kishidek (oʻtadi)».ас-Суддий айтди: Мен Муррадан Аллоҳнинг: {Сизлардан унга (жаҳаннамга) яқин бормайдиган бирорта ҳам йўқ; бу Роббинг зиммасидаги ҳукм қилинган ҳатмий (иш)дир} (Марям сураси, 71) деган сўзи ҳақида сўрадим. Шунда у менга Абдуллоҳ ибн Масъуд уларга айтиб берганини сўзлаб берди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Одамлар дўзахга (унинг устидаги кўприкка) келадилар, сўнг ўз амалларига қараб ундан ўтиб кетадилар. Уларнинг биринчиси чақмоқ ёруғидек, сўнг шамолдек, сўнг чопаётган отдек, сўнг уловида кетаётган чавандоздек, сўнг югураётган кишидек, сўнг юриб кетаётган кишидек (ўтади)».

أَخْبَرَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ، عَنْ عَاصِمٍ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " يُؤْتَى بِالْمَوْتِ بِكَبْشٍ أَغْبَرَ، فَيُوقَفُ بَيْنَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ، فَيُقَالُ : يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ، فَيَشْرَئِبُّونَ وَيَنْظُرُونَ، وَيُقَالُ : يَا أَهْلَ النَّارِ، فَيَشْرَئِبُّونَ وَيَنْظُرُونَ، وَيَرَوْنَ أَنْ قَدْ جَاءَ الْفَرَجُ، فَيُذْبَحُ وَيُقَالُ : خُلُودٌ لَا مَوْتَ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺ dan rivoyat qildi: U zot: «Oʻlim kulrang qoʻchqor (suratida) keltirilib, jannat bilan doʻzax orasida toʻxtatiladi. Soʻng: ‹Ey jannat ahli!› deyiladi; ular boʻyinlarini choʻzib qaraydilar. ‹Ey doʻzax ahli!› deyiladi; ular ham boʻyinlarini choʻzib qaraydilar va najot kelibdi deb oʻylaydilar. Shunda u soʻyiladi va: ‹Abadiylik, oʻlim yoʻq!› deyiladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺ дан ривоят қилди: У зот: «Ўлим кулранг қўчқор (суратида) келтирилиб, жаннат билан дўзах орасида тўхтатилади. Сўнг: ‹Эй жаннат аҳли!› дейилади; улар бўйинларини чўзиб қарайдилар. ‹Эй дўзах аҳли!› дейилади; улар ҳам бўйинларини чўзиб қарайдилар ва нажот келибди деб ўйлайдилар. Шунда у сўйилади ва: ‹Абадийлик, ўлим йўқ!› дейилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ سِمَاكٍ ، عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ، فَقَالَ : " أَنْذَرْتُكُمْ النَّارَ، أَنْذَرْتُكُمْ النَّارَ، أَنْذَرْتُكُمْ النَّارَ " فَمَا زَالَ يَقُولُهَا حَتَّى لَوْ كَانَ فِي مَقَامِي هَذَا، لَسَمِعَهُ أَهْلُ السُّوقِ، حَتَّى سَقَطَتْ خَمِيصَةٌ كَانَتْ عَلَيْهِ عِنْدَ رِجْلَيْهِ

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Rasululloh ﷺ ning xutba qilayotganlarini eshitdim; u zot: «Men sizlarni doʻzaxdan ogohlantirdim, men sizlarni doʻzaxdan ogohlantirdim, men sizlarni doʻzaxdan ogohlantirdim», dedilar. U zot buni shu qadar (baland ovozda) takrorladilarki, agar mening shu turgan joyimda boʻlganlarida, uni bozor ahli ham eshitar edi — hatto egnilaridagi xamisa (yopinchiq) oyoqlari oldiga tushib ketdi.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг хутба қилаётганларини эшитдим; у зот: «Мен сизларни дўзахдан огоҳлантирдим, мен сизларни дўзахдан огоҳлантирдим, мен сизларни дўзахдан огоҳлантирдим», дедилар. У зот буни шу қадар (баланд овозда) такрорладиларки, агар менинг шу турган жойимда бўлганларида, уни бозор аҳли ҳам эшитар эди — ҳатто эгниларидаги хамиса (ёпинчиқ) оёқлари олдига тушиб кетди.

أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ ، قَالَ : أَخْبَرَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ جَدِّهِ ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، يَقُولُ : " كَانَ عَبْدٌ مِنْ عِبَادِ اللَّهِ، وَكَانَ لَا يَدِينُ لِلَّهِ دِينًا، وَإِنَّهُ لَبِثَ حَتَّى ذَهَبَ مِنْهُ عُمُرٌ وَبَقِيَ عُمُرٌ، فَعَلِمَ أَنَّهُ لَمْ يَبْتَئِرْ عِنْدَ اللَّهِ خَيْرًا، فَدَعَا بَنِيهِ، فَقَالَ : أَيُّ أَبٍ تَعْلَمُونِي؟ قَالُوا : خَيْرُهُ يَا أَبَانَا، قَالَ : فَإِنِّي لَا أَدَعُ عِنْدَ أَحَدٍ مِنْكُمْ مَالًا هُوَ مِنِّي إِلَّا أَخَذْتُهُ مِنْكُمْ، أَوْ لَتَفْعَلُنَّ مَا آمُرُكُمْ، قَالَ : فَأَخَذَ مِنْهُمْ مِيثَاقًا وَرَبِّي، قَالَ : أَمَّا أَنَا إِذَا مُتُّ فَخُذُونِي فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ حَتَّى إِذَا كُنْتُ حُمَمًا فَدُقُّونِي ثُمَّ اذْرُونِي فِي الرِّيحِ، قَالَ : فَفَعَلُوا ذَلِكَ بِهِ وَرَبِّ مُحَمَّدٍ حِينَ مَاتَ، فَجِيءَ بِهِ أَحْسَنَ مَا كَانَ قَطُّ، فَعُرِضَ عَلَى رَبِّهِ، فَقَالَ : مَا حَمَلَكَ عَلَى النَّارِ؟ قَالَ : خَشْيَتُكَ يَا رَبِّ، قَالَ : إِنِّي أَسْمَعُكَ لَرَاهِبًا، قَالَ : فَتِيبَ عَلَيْهِ " . قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ : يَبْتَئِرُ، يَدَّخِرُ

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Allohning bandalaridan bir banda bor edi; u Alloh uchun biror din tutmas edi. U shu holda turaverdi, umrining (koʻp qismi) oʻtib, ozgina qoldi. Shunda u Alloh huzurida oʻzi uchun hech qanday yaxshilik gʻamlab qoʻymaganini bildi. Bas, u oʻgʻillarini chaqirib: ‹Meni qanday ota deb bilasizlar?› dedi. Ular: ‹Eng yaxshi ota, ey otamiz›, dedilar. U: ‹Men sizlarning birortangizda mendan (qolgan) mol qoldirmayman, albatta uni sizlardan olaman — yoki sizlar men buyurgan ishni qilasizlar›, dedi». U zot dedilar: «Robbimga qasamki, u ulardan ahd oldi. U: ‹Men oʻlsam, meni olib, oʻtda kuydiringlar; koʻmirga aylanganimda, meni maydalanglar, soʻng shamolga sochib yuboringlar›, dedi». U zot dedilar: «Muhammadning Robbiga qasamki, u oʻlganida ular unga shuni qildilar. Bas, u hech qachon boʻlmagan darajada goʻzal holda keltirilib, Robbi huzuriga koʻndalang qilindi. (Alloh): ‹Seni oʻtga (kirishga) nima olib bordi?› dedi. U: ‹Sendan qoʻrqqanim, ey Robbim›, dedi. (Alloh): ‹Men seni haqiqatan qoʻrquvchi (banda) deb eshitmoqdaman›, dedi». U zot dedilar: «Bas, uning tavbasi qabul qilindi». Abu Muhammad aytdi: ‹Yabtair› — gʻamlab qoʻymoq (degani)dir.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Аллоҳнинг бандаларидан бир банда бор эди; у Аллоҳ учун бирор дин тутмас эди. У шу ҳолда тураверди, умрининг (кўп қисми) ўтиб, озгина қолди. Шунда у Аллоҳ ҳузурида ўзи учун ҳеч қандай яхшилик ғамлаб қўймаганини билди. Бас, у ўғилларини чақириб: ‹Мени қандай ота деб биласизлар?› деди. Улар: ‹Энг яхши ота, эй отамиз›, дедилар. У: ‹Мен сизларнинг бирортангизда мендан (қолган) мол қолдирмайман, албатта уни сизлардан оламан — ёки сизлар мен буюрган ишни қиласизлар›, деди». У зот дедилар: «Роббимга қасамки, у улардан аҳд олди. У: ‹Мен ўлсам, мени олиб, ўтда куйдиринглар; кўмирга айланганимда, мени майдаланглар, сўнг шамолга сочиб юборинглар›, деди». У зот дедилар: «Муҳаммаднинг Роббига қасамки, у ўлганида улар унга шуни қилдилар. Бас, у ҳеч қачон бўлмаган даражада гўзал ҳолда келтирилиб, Робби ҳузурига кўндаланг қилинди. (Аллоҳ): ‹Сени ўтга (киришга) нима олиб борди?› деди. У: ‹Сендан қўрққаним, эй Роббим›, деди. (Аллоҳ): ‹Мен сени ҳақиқатан қўрқувчи (банда) деб эшитмоқдаман›, деди». У зот дедилар: «Бас, унинг тавбаси қабул қилинди». Абу Муҳаммад айтди: ‹Ябтаир› — ғамлаб қўймоқ (дегани)дир.

أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ الْمُبَارَكِ ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ ، عَنْ نَافِعٍ ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " دَخَلَتِ امْرَأَةٌ النَّارَ فِي هِرَّةٍ، فَقِيلَ : لَا أَنْتِ أَطْعَمْتِيهَا وَسَقَيْتِيهَا، وَلَا أَنْتِ أَرْسَلْتِيهَا فَتَأْكُلَ مِنْ خَشَاشِ الْأَرْضِ "

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Bir ayol mushuk sababli doʻzaxga kirdi: unga: ‹Sen uni na ovqatlantirding va sugʻording, na uni qoʻyib yubording — u yerning hasharotlaridan yer edi›, deyildi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир аёл мушук сабабли дўзахга кирди: унга: ‹Сен уни на овқатлантирдинг ва суғординг, на уни қўйиб юбординг — у ернинг ҳашаротларидан ер эди›, дейилди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ بْنِ مِقْلَاصٍ مَوْلَى أَبِي هُرَيْرَةَ، وَكُنْيَتُهُ : أَبُو يَحْيَى ، قَالَ : سَمِعْتُ دَرَّاجًا : أَبَا السَّمْحِ ، يَقُولُ : سَمِعْتُ أَبَا الْهَيْثَمِ ، يَقُولُ : سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ ، يَقُولُ : قَالَ : رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " لَيُسَلَّطُ عَلَى الْكَافِرِ فِي قَبْرِهِ تِسْعَةٌ وَتِسْعُونَ تِنِّينًا تَنْهَشُهُ وَتَلْدَغُهُ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ، وَلَوْ أَنَّ تِنِّينًا مِنْهَا نَفَخَ فِي الْأَرْضِ مَا نَبَتَتْ خَضْرَاءُ "

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kofirga qabrida toʻqson toʻqqizta ajdaho hukmron qilinadi, ular uni qiyomat qoyim boʻlgunga qadar chaqib-tishlab turadilar. Agar ulardan bittasi yerga puflasa, (yer) hech qanday koʻkat undirmasdi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кофирга қабрида тўқсон тўққизта аждаҳо ҳукмрон қилинади, улар уни қиёмат қойим бўлгунга қадар чақиб-тишлаб турадилар. Агар улардан биттаси ерга пуфласа, (ер) ҳеч қандай кўкат ундирмасди», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا أَزْهَرُ بْنُ سِنَانٍ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ وَاسِعٍ ، قَالَ : دَخَلْتُ عَلَى بِلَالِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، فَقُلْتُ : إِنَّ أَبَاكَ حَدَّثَنِي، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " إِنَّ فِي جَهَنَّمَ وَادِيًا يُقَالُ لَهُ : هَبْهَبُ، يَسْكُنُهُ كُلُّ جَبَّارٍ " فَإِيَّاكَ أَنْ تَكُونَ مِنْهُمْ

Muhammad ibn Vosiʼ aytdi: Men Bilol ibn Abu Burda huzuriga kirdim va: «Otang menga oʻz otasidan, u Nabiy ﷺ dan aytib berdiki, u zot: ‹Albatta, jahannamda Habhab deb ataladigan bir vodiy bor; unda har bir jabbor (kibrli zolim) yashaydi›, dedilar. Bas, ulardan boʻlishdan ehtiyot boʻl!» dedim.Муҳаммад ибн Восиъ айтди: Мен Билол ибн Абу Бурда ҳузурига кирдим ва: «Отанг менга ўз отасидан, у Набий ﷺ дан айтиб бердики, у зот: ‹Албатта, жаҳаннамда Ҳабҳаб деб аталадиган бир водий бор; унда ҳар бир жаббор (кибрли золим) яшайди›, дедилар. Бас, улардан бўлишдан эҳтиёт бўл!» дедим.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، عَنْ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَزِيدَ أَبِي مَسْلَمَةَ ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَمَّا أَهْلُ النَّارِ الَّذِينَ هُمْ أَهْلُ النَّارِ، فَإِنَّهُمْ لَا يَمُوتُونَ فِي النَّارِ، وَأَمَّا نَاسٌ مِنَ النَّاسِ، فَإِنَّ النَّارَ تُصِيبُهُمْ عَلَى قَدْرِ ذُنُوبِهِمْ، فَيُحْرَقُونَ فِيهَا حَتَّى إِذَا صَارُوا فَحْمًا، أُذِنَ فِي الشَّفَاعَةِ فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ ضَبَائِرَ ضَبَائِرَ، فَيُنْثَرُونَ عَلَى أَنْهَارِ الْجَنَّةِ. فَيُقَالُ لِأَهْلِ الْجَنَّةِ : يُفِيضُوا عَلَيْهِمْ مِنَ الْمَاءِ. قَالَ : فَيُفِيضُونَ عَلَيْهِمْ فَتَنْبُتُ لُحُومُهُمْ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ "

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Doʻzax ahli boʻlgan doʻzax ahliga kelsak, ular doʻzaxda oʻlmaydilar. Odamlardan baʼzilariga kelsak, doʻzax ularga gunohlari miqdoricha yetadi va ular unda kuydiriladi — toki koʻmirga aylanganlarida, shafoatga izn beriladi va ular doʻzaxdan toʻda-toʻda chiqariladi, soʻng jannat daryolariga sochiladi. Jannat ahliga: ‹Ularning ustiga suv quyinglar!› deyiladi», dedilar. (Rovi) aytdi: U zot dedilar: «Bas, ular ularning ustiga suv quyadilar va ularning goʻshtlari — sel oqizigʻidagi urugʻ unib chiqqanidek — unib chiqadi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Дўзах аҳли бўлган дўзах аҳлига келсак, улар дўзахда ўлмайдилар. Одамлардан баъзиларига келсак, дўзах уларга гуноҳлари миқдорича етади ва улар унда куйдирилади — токи кўмирга айланганларида, шафоатга изн берилади ва улар дўзахдан тўда-тўда чиқарилади, сўнг жаннат дарёларига сочилади. Жаннат аҳлига: ‹Уларнинг устига сув қуйинглар!› дейилади», дедилар. (Рови) айтди: У зот дедилар: «Бас, улар уларнинг устига сув қуядилар ва уларнинг гўштлари — сел оқизиғидаги уруғ униб чиққанидек — униб чиқади».

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حُمَيْدٍ ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ ، عَنْ شَرِيكٍ ، عَنْ عُثْمَانَ الثَّقَفِيِّ ، عَنْ أَبِي صَادِقٍ ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " لِلْجَنَّةِ ثَمَانِيَةُ أَبْوَابٍ "

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺ dan rivoyat qildi: U zot: «Jannatning sakkizta eshigi bor», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺ дан ривоят қилди: У зот: «Жаннатнинг саккизта эшиги бор», дедилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ أَيُّوبَ ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " مَنْ دَخَلَ الْجَنَّةَ يَنْعَمُ لَا يَبْؤُسُ : لَا تَبْلَى ثِيَابُهُ، وَلَا يَفْنَى شَبَابُهُ، فِي الْجَنَّةِ مَا لَا عَيْنٌ رَأَتْ وَلَا أُذُنٌ سَمِعَتْ، وَلَا خَطَرَ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim jannatga kirsa, u neʼmatda boʻladi, mashaqqat koʻrmaydi: kiyimi eskirmaydi, yoshligi tugamaydi. Jannatda hech bir koʻz koʻrmagan, hech bir quloq eshitmagan va hech bir insonning xayoliga kelmagan (neʼmatlar) bor», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жаннатга кирса, у неъматда бўлади, машаққат кўрмайди: кийими эскирмайди, ёшлиги тугамайди. Жаннатда ҳеч бир кўз кўрмаган, ҳеч бир қулоқ эшитмаган ва ҳеч бир инсоннинг хаёлига келмаган (неъматлар) бор», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " لَمَوْضِعُ سَوْطٍ فِي الْجَنَّةِ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا، وَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ : # كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلا مَتَاعُ الْغُرُورِ سورة آل عمران آية 185 # " الْآيَةَ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺ dan rivoyat qildi: U zot: «Jannatdagi bir qamchi (qoʻyiladigan) joy dunyo va undagi barcha narsalardan yaxshiroqdir. Agar xohlasangiz, oʻqinglar: {Har bir jon oʻlimni totuvchidir. Albatta, qiyomat kuni ajrlaringiz toʻlaligicha beriladi. Bas, kim doʻzaxdan uzoqlashtirilib, jannatga kiritilsa, demak, u yutibdi. Dunyo hayoti esa aldagʻich matodan boshqa narsa emas} (Oli Imron surasi, 185)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺ дан ривоят қилди: У зот: «Жаннатдаги бир қамчи (қўйиладиган) жой дунё ва ундаги барча нарсалардан яхшироқдир. Агар хоҳласангиз, ўқинглар: {Ҳар бир жон ўлимни тотувчидир. Албатта, қиёмат куни ажрларингиз тўлалигича берилади. Бас, ким дўзахдан узоқлаштирилиб, жаннатга киритилса, демак, у ютибди. Дунё ҳаёти эса алдағич матодан бошқа нарса эмас} (Оли Имрон сураси, 185)», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ سَعْدَانَ الْجُهَنِيِّ ، عَنْ أَبِي مُجَاهِدٍ ، حَدَّثَنَا أَبُو مُدِلَّةَ : أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ، يَقُولُ : قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ : الْجَنَّةُ مَا بِنَاؤُهَا؟، قَالَ : " لَبِنَةٌ مِنْ ذَهَبٍ وَلَبِنَةٌ مِنْ فِضَّةٍ، مِلَاطُهَا الْمِسْكُ الْأَذْفَرُ، وَحَصْبَاؤُهَا الْيَاقُوتُ وَاللُّؤْلُؤُ، وَتُرَابُهَا الزَّعْفَرَانُ، مَنْ يَدْخُلْهَا يَخْلُدْ فِيهَا يَنْعَمُ لَا يَبْؤُسُ، لَا يَفْنَى شَبَابُهُمْ، وَلَا تَبْلَى ثِيَابُهُمْ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Biz: «Yo Rasululloh, jannatning binosi nimadan?» dedik. U zot: «Bir gʻisht oltindan, bir gʻisht kumushdan; uning suvogʻi eng xushboʻy mushk, shagʻali yoqut va marvarid, tuprogʻi zaʼfarondir. Kim unga kirsa, unda abadiy qoladi, neʼmatda boʻladi, mashaqqat koʻrmaydi; ularning yoshligi tugamaydi va kiyimlari eskirmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз: «Ё Расулуллоҳ, жаннатнинг биноси нимадан?» дедик. У зот: «Бир ғишт олтиндан, бир ғишт кумушдан; унинг сувоғи энг хушбўй мушк, шағали ёқут ва марварид, тупроғи заъфарондир. Ким унга кирса, унда абадий қолади, неъматда бўлади, машаққат кўрмайди; уларнинг ёшлиги тугамайди ва кийимлари эскирмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ ، حَدَّثَنَا أَبُو قُدَامَةَ ، عَنْ أَبِي عِمْرَانَ الْجَوْنِيِّ ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ أَرْبَعٌ : ثِنْتَانِ مِنْ ذَهَبٍ : حِلْيَتُهُمَا وَآنِيَتُهُمَا، وَمَا فِيهِمَا، وَثِنْتَانِ مِنْ فِضَّةٍ : حِلْيَتُهُمَا وَآنِيَتُهُمَا وَمَا فِيهِمَا، وَلَيْسَ بَيْنَ الْقَوْمِ وَبَيْنَ أَنْ يَنْظُرُوا إِلَى رَبِّهِمْ إِلَّا رِدَاءُ الْكِبْرِيَاءِ عَلَى وَجْهِهِ فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ، وَهَذِهِ الْأَنْهَارُ تَشْخُبُ مِنْ جَنَّاتِ عَدْنٍ فِي جَوْبَةٍ ثُمَّ تَصْعَدُ بَعْدُ أَنْهَارًا " . قَالَ عَبْد اللَّهِ : جَوْبَةٌ : مَا يُجَابُ عَنْهُ الْأَرْضُ

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Firdavs jannatlari toʻrttadir: ikkitasining bezagi, idishlari va ulardagi (barcha narsa) oltindan; ikkitasining bezagi, idishlari va ulardagi (barcha narsa) kumushdandir. Adn jannatlarida qavm bilan ularning Robbilariga nazar solishlari orasida faqat Uning yuzidagi kibriyo ridosi(dan boʻlak toʻsiq) yoʻq. Mana bu daryolar Adn jannatlaridan bir chuqurlikka quyiladi, soʻng undan daryolar boʻlib koʻtariladi», dedilar. Abdulloh aytdi: ‹Javba› — yer undan ochilib (chuqur boʻlib) qoladigan joydir.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Фирдавс жаннатлари тўрттадир: иккитасининг безаги, идишлари ва улардаги (барча нарса) олтиндан; иккитасининг безаги, идишлари ва улардаги (барча нарса) кумушдандир. Адн жаннатларида қавм билан уларнинг Роббиларига назар солишлари орасида фақат Унинг юзидаги кибриё ридоси(дан бўлак тўсиқ) йўқ. Мана бу дарёлар Адн жаннатларидан бир чуқурликка қуйилади, сўнг ундан дарёлар бўлиб кўтарилади», дедилар. Абдуллоҳ айтди: ‹Жавба› — ер ундан очилиб (чуқур бўлиб) қоладиган жойдир.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ أَوَّلَ زُمْرَةٍ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِي عَلَى صُورَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ عَلَى أَحْسَنِ كَوْكَبٍ إِضَاءَةً فِي السَّمَاءِ ". فَقَامَ عُكَّاشَةُ، فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ، فَقَالَ : " اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ مِنْهُمْ ". ثُمَّ قَامَ رَجُلٌ آخَرُ، فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ، ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَنِي مِنْهُمْ، فَقَالَ : " سَبَقَكَ بِهَا عُكَّاشَةُ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, ummatimdan jannatga kiradigan birinchi guruh toʻlin oy kechasidagi oy suratidadir; soʻng ulardan keyingilari — osmondagi eng yorqin yulduz (suratida)dir», dedilar. Shunda Ukkosha turib: «Yo Rasululloh, Allohga duo qiling, meni ulardan qilsin», dedi. U zot: «Allohim, uni ulardan qilgin», dedilar. Soʻng boshqa bir kishi turib: «Yo Rasululloh, Allohga duo qiling, meni ulardan qilsin», dedi. U zot: «Buni Ukkosha sendan oldin oldi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, умматимдан жаннатга кирадиган биринчи гуруҳ тўлин ой кечасидаги ой суратидадир; сўнг улардан кейингилари — осмондаги энг ёрқин юлдуз (суратида)дир», дедилар. Шунда Уккоша туриб: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳга дуо қилинг, мени улардан қилсин», деди. У зот: «Аллоҳим, уни улардан қилгин», дедилар. Сўнг бошқа бир киши туриб: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳга дуо қилинг, мени улардан қилсин», деди. У зот: «Буни Уккоша сендан олдин олди», дедилар.

أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ بْنُ يَعِيشَ ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ ، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ حَبِيبٍ ، عَنْ أَبِي إِسْحَاق ، عَنْ الْأَغَرِّ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، وَأَبِي سَعِيدٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : # وَنُودُوا أَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ سورة الأعراف آية 43 #، قَالَ : " نُودُوا : صِحُّوا فَلَا تَسْقَمُوا، وَانْعَمُوا فَلَا تَبْؤُسُوا، وَشِبُّوا فَلَا تَهْرَمُوا، وَاخْلُدُوا فَلَا تَمُوتُوا "

Abu Hurayra va Abu Said (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺ dan {Va ularga: Mana shu jannat — qilib oʻtgan amallaringiz sababli unga voris qilindingiz, deb nido qilindi} (Aʼrof surasi, 43) (oyati haqida) rivoyat qildilar: U zot: «Ularga: ‹Sogʻ boʻlinglar, endi kasal boʻlmaysizlar; neʼmatda boʻlinglar, endi mashaqqat koʻrmaysizlar; yosh boʻlinglar, endi qarimaysizlar; abadiy qolinglar, endi oʻlmaysizlar›, deb nido qilinadi», dedilar.Абу Ҳурайра ва Абу Саид (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺ дан {Ва уларга: Мана шу жаннат — қилиб ўтган амалларингиз сабабли унга ворис қилиндингиз, деб нидо қилинди} (Аъроф сураси, 43) (ояти ҳақида) ривоят қилдилар: У зот: «Уларга: ‹Соғ бўлинглар, энди касал бўлмайсизлар; неъматда бўлинглар, энди машаққат кўрмайсизлар; ёш бўлинглар, энди қаримайсизлар; абадий қолинглар, энди ўлмайсизлар›, деб нидо қилинади», дедилар.

أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ ، عَنْ الْأَعْمَشِ ، عَنْ ثُمَامَةَ بْنِ عُقْبَةَ الْمُحَلِّمِيِّ ، قَالَ : سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ ، يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ الرَّجُلَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ لَيُعْطَى قُوَّةَ مِائَةِ رَجُلٍ فِي الْأَكْلِ وَالشُّرْبِ وَالْجِمَاعِ، وَالشَّهْوَةِ "، فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْيَهُودِ : إِنَّ الَّذِي يَأْكُلُ وَيَشْرَبُ تَكُونُ مِنْهُ الْحَاجَةُ؟، َفَقَالَ : " يَفِيضُ مِنْ جِلْدِهِ عَرَقٌ، فَإِذَا بَطْنُهُ قَدْ ضَمَرَ "

Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, jannat ahlidan boʻlgan kishiga yeyish, ichish, jimoʼ va shahvatda yuz kishining quvvati beriladi», dedilar. Shunda yahudiylardan bir kishi: «Yeydigan va ichadigan kishida hojat (ehtiyoj) boʻladi-ku?» dedi. U zot: «Uning terisidan ter chiqadi va shu bilan qorni ingichkalashadi», dedilar.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, жаннат аҳлидан бўлган кишига ейиш, ичиш, жимў ва шаҳватда юз кишининг қуввати берилади», дедилар. Шунда яҳудийлардан бир киши: «Ейдиган ва ичадиган кишида ҳожат (эҳтиёж) бўлади-ку?» деди. У зот: «Унинг терисидан тер чиқади ва шу билан қорни ингичкалашади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ الرِّفَاعِيُّ ، حَدَّثَنَا مُعَاذٌ يَعْنِي : ابْنَ هِشَامٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَامِرٍ الْأَحْوَلِ ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " أَهْلُ الْجَنَّةِ شَبَابٌ، جُرْدٌ، مُرْدٌ، كُحْلٌ، لَا تَبْلَى ثِيَابُهُمْ، وَلَا يَفْنَى شَبَابُهُمْ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺ dan rivoyat qildi: U zot: «Jannat ahli yosh, badani tuksiz, soqolsiz va koʻzlari surmalidir; kiyimlari eskirmaydi va yoshligi tugamaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺ дан ривоят қилди: У зот: «Жаннат аҳли ёш, бадани туксиз, соқолсиз ва кўзлари сурмалидир; кийимлари эскирмайди ва ёшлиги тугамайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ : أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا قِيلَ لِأَبِي عَاصِمٍ : عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ؟. قَالَ : نَعَمْ " أَهْلُ الْجَنَّةِ لَا يَبُولُونَ، وَلَا يَمْتَخِطُونَ، وَلَا يَتَغَوَّطُونَ، وَيَكُونُ ذَلِكَ مِنْهُمْ جُشَاءً، يَأْكُلُونَ، وَيَشْرَبُونَ، وَيُلْهَمُونَ التَّسْبِيحَ وَالْحَمْدَ، كَمَا يُلْهَمُونَ النَّفَسَ "

Abu Zubayr Jobir (roziyallohu anhu)dan eshitganini rivoyat qiladi — Abu Osimga: «Nabiy ﷺ danmi?» deyilganda, u: «Ha», dedi —: «Jannat ahli bavl qilmaydilar, burunlarini qoqmaydilar va katta hojatga chiqmaydilar; ularning (yegan-ichgani) kekirik boʻlib chiqadi. Ular yeydilar, ichadilar va ularga nafas olish ilhom qilingandek tasbeh va hamd (aytish) ilhom qilinadi».Абу Зубайр Жобир (розияллоҳу анҳу)дан эшитганини ривоят қилади — Абу Осимга: «Набий ﷺ данми?» дейилганда, у: «Ҳа», деди —: «Жаннат аҳли бавл қилмайдилар, бурунларини қоқмайдилар ва катта ҳожатга чиқмайдилар; уларнинг (еган-ичгани) кекирик бўлиб чиқади. Улар ейдилар, ичадилар ва уларга нафас олиш илҳом қилингандек тасбеҳ ва ҳамд (айтиш) илҳом қилинади».

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " يَقُولُ اللَّهُ G : أَعْدَدْتُ لِعِبَادِي الصَّالِحِينَ مَا لَا عَيْنٌ رَأَتْ وَلَا أُذُنٌ سَمِعَتْ، وَلَا خَطَرَ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ، وَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ : # فَلا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ سورة السجدة آية 17 # "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh: ‹Men solih bandalarim uchun hech bir koʻz koʻrmagan, hech bir quloq eshitmagan va hech bir insonning xayoliga kelmagan (neʼmatlarni) tayyorlab qoʻydim›, deydi. Agar xohlasangiz, oʻqinglar: {Bas, hech bir jon ular qilib oʻtgan amallariga mukofot uchun ular uchun yashirib qoʻyilgan koʻz quvontiruvchi (neʼmatlar)ni bilmas} (Sajda surasi, 17)», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ: ‹Мен солиҳ бандаларим учун ҳеч бир кўз кўрмаган, ҳеч бир қулоқ эшитмаган ва ҳеч бир инсоннинг хаёлига келмаган (неъматларни) тайёрлаб қўйдим›, дейди. Агар хоҳласангиз, ўқинглар: {Бас, ҳеч бир жон улар қилиб ўтган амалларига мукофот учун улар учун яшириб қўйилган кўз қувонтирувчи (неъматлар)ни билмас} (Сажда сураси, 17)», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلًا مَنْ يَتَمَنَّى عَلَى اللَّهِ، فَيُقَالُ لَهُ : لَكَ ذَاكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ. إِلَّا أَنَّهُ يُلَقَّى سِوَى كَذَا وَكَذَا، فَيُقَالُ لَهُ : ذَاكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ". قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " فَيُقَالُ لَهُ : ذَاكَ وَعَشْرَةُ أَمْثَالِهِ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, jannat ahlining manzili eng pasti — Allohdan orzu qiladigan kishidir. Unga: ‹Senga shu (orzu qilganing) va yana shuncha (bor)›, deyiladi. Faqat unga bundan boshqa yana falon-falon (neʼmat) taqdim qilinadi va unga: ‹Bu senga va yana shuncha (bor)›, deyiladi», dedilar. Abu Said al-Xudriy aytdi: Rasululloh ﷺ: «Unga: ‹Bu va uning oʻn barobari (senga)›, deyiladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, жаннат аҳлининг манзили энг пасти — Аллоҳдан орзу қиладиган кишидир. Унга: ‹Сенга шу (орзу қилганинг) ва яна шунча (бор)›, дейилади. Фақат унга бундан бошқа яна фалон-фалон (неъмат) тақдим қилинади ва унга: ‹Бу сенга ва яна шунча (бор)›, дейилади», дедилар. Абу Саид ал-Худрий айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Унга: ‹Бу ва унинг ўн баробари (сенга)›, дейилади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ ، حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ أَهْلَ الْجَنَّةِ لَيَتَرَاءَوْنَ أَهْلَ الْغُرَفِ فِي الْجَنَّةِ كَمَا تَرَوْنَ الْكَوْكَبَ الدُّرِّيَّ فِي السَّمَاءِ " . قَالَ أَبُو حَازِمٍ : فَحَدَّثْتُ بِهَذَا الْحَدِيثِ النُّعْمَانَ بْنَ أَبِي عَيَّاشٍ ، فَحَدَّثَنِي، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ : أَنَّهُ قَالَ : " الْكَوْكَبُ الدُّرِّيُّ فِي السَّمَاءِ الشَّرْقِيُّ وَالْغَرْبِيُّ "

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, jannat ahli jannatdagi gʻurfalar (yuqori xonalar) ahlini — sizlar osmondagi durdek yulduzni koʻrganingizdek — koʻradilar», dedilar. Abu Hozim aytdi: Men bu hadisni Nuʼmon ibn Abu Ayyoshga aytib berdim; u menga Abu Said al-Xudriydan aytib berdiki, u: «Osmondagi durdek yulduz — sharqiy va gʻarbiy (yulduz)dir», degan.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, жаннат аҳли жаннатдаги ғурфалар (юқори хоналар) аҳлини — сизлар осмондаги дурдек юлдузни кўрганингиздек — кўрадилар», дедилар. Абу Ҳозим айтди: Мен бу ҳадисни Нуъмон ибн Абу Айёшга айтиб бердим; у менга Абу Саид ал-Худрийдан айтиб бердики, у: «Осмондаги дурдек юлдуз — шарқий ва ғарбий (юлдуз)дир», деган.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمِنْهَالِ ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ الْقُرْدُوسِيُّ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَا فِي الْجَنَّةِ أَحَدٌ إِلَّا لَهُ زَوْجَتَانِ، إِنَّهُ لَيَرَى مُخَّ سَاقِهِمَا مِنْ وَرَاءِ سَبْعِينَ حُلَّةً، مَا فِيهَا مِنْ عَزَبٍ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Jannatda ikkita xotini boʻlmagan hech kim yoʻq; u ularning soqlarining iligini yetmishta hulla ortidan koʻradi. Unda boʻydoq boʻlmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннатда иккита хотини бўлмаган ҳеч ким йўқ; у уларнинг соқларининг илигини етмишта ҳулла ортидан кўради. Унда бўйдоқ бўлмайди», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ ، حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْخَيْمَةُ دُرَّةٌ مُجَوَّفَةٌ، طُولُهَا فِي السَّمَاءِ سِتُّونَ مِيلًا، فِي كُلِّ زَاوِيَةٍ مِنْهَا أَهْلٌ لِلْمُؤْمِنِ لَا يَرَاهُمْ الْآخَرُونَ "

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Chodir — ichi boʻsh bir marvariddir; uning osmon tomon (boʻyi) oltmish mil; uning har bir burchagida moʻmin uchun ahl (oila) bor — ularni boshqalar koʻrmaydilar», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Чодир — ичи бўш бир марвариддир; унинг осмон томон (бўйи) олтмиш мил; унинг ҳар бир бурчагида мўмин учун аҳл (оила) бор — уларни бошқалар кўрмайдилар», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ ، وَالْقَوَارِيرِيُّ ، عَنْ مُعَاذِ بْنِ هِشَامٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَامِرٍ الْأَحْوَلِ ، عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ النَّاجِيِّ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا اشْتَهَى الْوَلَدَ فِي الْجَنَّةِ، كَانَ حَمْلُهُ وَوَضْعُهُ وَسِنُّهُ فِي سَاعَةٍ كَمَا اشْتَهَى "

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Moʻmin jannatda bola xohlasa, uning (bolaning) homila boʻlishi, tugʻilishi va yoshga yetishi u xohlagandek bir soatda boʻladi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мўмин жаннатда бола хоҳласа, унинг (боланинг) ҳомила бўлиши, туғилиши ва ёшга етиши у хоҳлагандек бир соатда бўлади», дедилар.

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ ، قَالَ : حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ ، عَنْ سُفْيَانَ ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ ، قَالَ : أُرَاهُ عَنْ أَبِيهِ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " أَهْلُ الْجَنَّةِ عِشْرُونَ وَمِائَةُ صَفٍّ : ثَمَانُونَ مِنْهَا أُمَّتِي، وَأَرْبَعُونَ سَائِرُ النَّاسِ "

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannat ahli bir yuz yigirma safdir; ularning saksontasi mening ummatimdan, qirqtasi esa boshqa odamlardandir», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннат аҳли бир юз йигирма сафдир; уларнинг саксонтаси менинг умматимдан, қирқтаси эса бошқа одамлардандир», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، قَالَ : أَخْبَرَنَا الْجُرَيْرِيُّ ، عَنْ حَكِيمِ بْنِ مُعَاوِيَةَ ، عَنْ أَبِيهِ : أَنّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " إِنَّ فِي الْجَنَّةِ بَحْرَ اللَّبَنِ وَبَحْرَ الْعَسَلِ وَبَحْرَ الْخَمْرِ، ثُمَّ تَشَقَّقُ مِنْهُ الْأَنْهَارُ "

Muoviya ibn Hayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, jannatda sut dengizi, asal dengizi va xamr dengizi bor; soʻng ulardan daryolar ayrilib chiqadi», dedilar.Муовия ибн Ҳайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, жаннатда сут денгизи, асал денгизи ва хамр денгизи бор; сўнг улардан дарёлар айрилиб чиқади», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ عَوْنٍ ، أَخْبَرَنَا أَبُو عَوَانَةَ ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ ، عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ ، قالَ : حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ ، قَالَ : لَمَّا نَزَلَتْ : # إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ سورة الكوثر آية 1 #، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " هُوَ نَهْرٌ فِي الْجَنَّةِ حَافَّتَاهُ مِنْ ذَهَبٍ، يَجْرِي عَلَى الدُّرِّ وَالْيَاقُوتِ، تُرْبَتُهُ أَطْيَبُ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ، وَطَعْمُهُ أَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ، وَمَاؤُهُ أَشَدُّ بَيَاضًا مِنَ الثَّلْجِ "

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: {Albatta, Biz senga Kavsarni berdik} (Kavsar surasi, 1) (oyati) nozil boʻlganida, Rasululloh ﷺ: «U — jannatdagi bir daryodir; uning ikki qirgʻogʻi oltindan; u dur va yoqut ustidan oqadi; tuprogʻi mushk hididan xushboʻyroq, taʼmi asaldan shirinroq, suvi qordan oqroqdir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: {Албатта, Биз сенга Кавсарни бердик} (Кавсар сураси, 1) (ояти) нозил бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ: «У — жаннатдаги бир дарёдир; унинг икки қирғоғи олтиндан; у дур ва ёқут устидан оқади; тупроғи мушк ҳидидан хушбўйроқ, таъми асалдан ширинроқ, суви қордан оқроқдир», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ فِي الْجَنَّةِ شَجَرَةً يَسِيرُ الرَّاكِبُ فِي ظِلِّهَا مِائَةَ عَامٍ لَا يَقْطَعُهَا، وَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ : # وَظِلٍّ مَمْدُودٍ سورة الواقعة آية 30 # "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannatda shunday bir daraxt borki, otliq kishi uning soyasida yuz yil yursa ham uni oxiriga yetkaza olmaydi. Xohlasangiz, {va choʻzilgan soyada} (Voqia surasi, 30) (oyatini) oʻqinglar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннатда шундай бир дарахт борки, отлиқ киши унинг соясида юз йил юрса ҳам уни охирига етказа олмайди. Хоҳласангиз, {ва чўзилган сояда} (Воқиа сураси, 30) (оятини) ўқинглар», дедилар.

أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ، عَنْ أَبِي الضَّحَّاكِ ، قَالَ : سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " إِنَّ فِي الْجَنَّةِ شَجَرَةً يَسِيرُ الرَّاكِبُ فِي ظِلِّهَا مِائَةَ عَامٍ لَا يَقْطَعُهَا، هِيَ شَجَرَةُ الْخُلْدِ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺ dan rivoyat qildi: U zot: «Albatta, jannatda shunday bir daraxt borki, otliq kishi uning soyasida yuz yil yursa ham uni oxiriga yetkaza olmaydi; u — xuld (abadiylik) daraxtidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺ дан ривоят қилди: У зот: «Албатта, жаннатда шундай бир дарахт борки, отлиқ киши унинг соясида юз йил юрса ҳам уни охирига етказа олмайди; у — хулд (абадийлик) дарахтидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا عَبَّادٌ هُوَ : ابْنُ مَنْصُورٍ ، قَالَ : سَمِعْتُ شَهْرَ بْنَ حَوْشَبٍ ، يَقُولُ : سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ، يَقُولُ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " الْعَجْوَةُ مِنَ الْجَنَّةِ، وَهِيَ شِفَاءٌ مِنَ السُّمِّ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ajva (xurmosi) jannatdandir va u zahardan shifodir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ажва (хурмоси) жаннатдандир ва у заҳардан шифодир», дедилар.

أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ ، أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " إِنَّ فِي الْجَنَّةِ لَسُوقًا ". قَالُوا : وَمَا هِيَ، قَالَ : " كُثْبَانٌ مِنْ مِسْكٍ يَخْرُجُونَ إِلَيْهَا فَيَجْتَمِعُونَ فِيهَا، فَيَبْعَثُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ رِيحًا فَتُدْخِلُهُمْ بُيُوتَهُمْ، فَيَقُولُ لَهُمْ أَهْلُوهُمْ : لَقَدْ ازْدَدْتُمْ بَعْدَنَا حُسْنًا، وَيَقُولُونَ لِأَهْلِيهِمْ مِثْلَ ذَلِكَ " ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْجَبَّارِ ، عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِهِ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺ dan rivoyat qildi: U zot: «Albatta, jannatda bir bozor bor», dedilar. Ular: «U nima?» dedilar. U zot: «Mushkdan boʻlgan tepaliklar; ular unga chiqadilar va unda toʻplanadilar. Soʻng Alloh ularga bir shamol yuboradi va u ularni uylariga kiritadi. Ahllari ularga: ‹Bizdan keyin goʻzalligingiz yanada ortibdi›, deydi; ular ham ahllariga xuddi shunday deydilar», dedilar. Said ibn Abduljabbor, Hammod ibn Salamadan, u Sobitdan, u Anasdan, u Nabiy ﷺ dan shu kabisini (rivoyat qildi).Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺ дан ривоят қилди: У зот: «Албатта, жаннатда бир бозор бор», дедилар. Улар: «У нима?» дедилар. У зот: «Мушкдан бўлган тепаликлар; улар унга чиқадилар ва унда тўпланадилар. Сўнг Аллоҳ уларга бир шамол юборади ва у уларни уйларига киритади. Аҳллари уларга: ‹Биздан кейин гўзаллигингиз янада ортибди›, дейди; улар ҳам аҳлларига худди шундай дейдилар», дедилар. Саид ибн Абдулжаббор, Ҳаммод ибн Саламадан, у Собитдан, у Анасдан, у Набий ﷺ дан шу кабисини (ривоят қилди).

أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ ثَابِتٍ ، عَنْ أَنَسٍ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " حُفَّتْ الْجَنَّةُ بِالْمَكَارِهِ، وَحُفَّتْ النَّارُ بِالشَّهَوَاتِ "

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannat yoqimsiz narsalar bilan, doʻzax esa shahvatlar bilan oʻralgandir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннат ёқимсиз нарсалар билан, дўзах эса шаҳватлар билан ўралгандир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَالِحٍ ، قَالَ : حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ : أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ جُبَيْرٍ حَدَّثَهُ، عَنْ أَبِيهِ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو ، قَالَ : بَيْنَا أَنَا قَاعِدٌ فِي الْمَسْجِدِ وَحَلْقَةٌ مِنْ فُقَرَاءِ الْمُهَاجِرِينَ قُعُودٌ إِذْ دَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَعَدَ إِلَيْهِمْ، فَقُمْتُ إِلَيْهِمْ، فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُمْ : " لِيُبْشِرْ فُقَرَاءُ الْمُهَاجِرِينَ بِمَا يَسُرُّ وُجُوهَهُمْ، فَإِنَّهُمْ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَبْلَ الْأَغْنِيَاءِ بِأَرْبَعِينَ عَامًا " . قَالَ : فَلَقَدْ رَأَيْتُ أَلْوَانَهُمْ أَسْفَرَتْ، قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو : حَتَّى تَمَنَّيْتُ أَنْ أَكُونَ مَعَهُمْ

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo) aytdi: Men masjidda oʻtirgan edim, muhojirlarning kambagʻallaridan bir halqa ham oʻtirgan edi. Shu payt Nabiy ﷺ kirib, ularning oldiga oʻtirdilar. Men ham ularning oldiga turib bordim. Nabiy ﷺ ularga: «Muhojirlarning kambagʻallari yuzlarini quvontiradigan (narsa) bilan xushxabar olsinlar: albatta, ular jannatga boylardan qirq yil oldin kiradilar», dedilar. (Rovi) aytdi: Men ularning ranglari yorishganini koʻrdim. Abdulloh ibn Amr aytdi: Hatto men ham ular bilan birga boʻlishni orzu qildim.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен масжидда ўтирган эдим, муҳожирларнинг камбағалларидан бир ҳалқа ҳам ўтирган эди. Шу пайт Набий ﷺ кириб, уларнинг олдига ўтирдилар. Мен ҳам уларнинг олдига туриб бордим. Набий ﷺ уларга: «Муҳожирларнинг камбағаллари юзларини қувонтирадиган (нарса) билан хушхабар олсинлар: албатта, улар жаннатга бойлардан қирқ йил олдин кирадилар», дедилар. (Рови) айтди: Мен уларнинг ранглари ёришганини кўрдим. Абдуллоҳ ибн Амр айтди: Ҳатто мен ҳам улар билан бирга бўлишни орзу қилдим.

أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ ، عَنْ الزُّهْرِيِّ ، قَالَ : أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ : أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ : قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " اشْتَكَتِ النَّارُ إِلَى رَبِّهَا، فَقَالَتْ : يَا رَبِّ أَكَلَ بَعْضِي بَعْضًا، فَأَذِنَ اللَّهُ لَهَا بِنَفَسَيْنِ : نَفَسٍ فِي الشِّتَاءِ، وَنَفَسٍ فِي الصَّيْفِ، فَهُوَ أَشَدُّ مَا تَجِدُونَ مِنَ الْحَرِّ، وَأَشَدُّ مَا تَجِدُونَ مِنَ الزَّمْهَرِيرِ " . أَخْبَرَنَا حَجَّاجٌ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Doʻzax oʻz Robbiga shikoyat qilib: ‹Yo Robbi, baʼzi qismim baʼzisini yeb yubordi›, dedi. Shunda (Alloh) unga ikki marta nafas chiqarishga izn berdi: bir nafas qishda, bir nafas yozda. Bu sizlar his qiladigan eng qattiq issiq va his qiladigan eng qattiq sovuqdir». Hajjoj, Hammod ibn Salamadan, u Osim ibn Bahdaladan, u Abu Solihdan, u Abu Hurayradan, u Nabiy ﷺ dan shu kabisini (rivoyat qildi).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Дўзах ўз Роббига шикоят қилиб: ‹Ё Робби, баъзи қисмим баъзисини еб юборди›, деди. Шунда (Аллоҳ) унга икки марта нафас чиқаришга изн берди: бир нафас қишда, бир нафас ёзда. Бу сизлар ҳис қиладиган энг қаттиқ иссиқ ва ҳис қиладиган энг қаттиқ совуқдир». Ҳажжож, Ҳаммод ибн Саламадан, у Осим ибн Баҳдаладан, у Абу Солиҳдан, у Абу Ҳурайрадан, у Набий ﷺ дан шу кабисини (ривоят қилди).

أَخْبَرَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ ، أَخْبَرَنَا الْهَجَرِيُّ ، عَنْ أَبِي عِيَاضٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، قَالَ : قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " إِنَّ نَارَكُمْ هَذِهِ جُزْءٌ مِنْ سَبْعِينَ جُزْءًا مِنْ نَارِ جَهَنَّمَ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, mana bu oʻtingiz jahannam oʻtining yetmishdan bir boʻlagidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мана бу ўтингиз жаҳаннам ўтининг етмишдан бир бўлагидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا أَبُو عَاصِمٍ ، عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ ، عَنْ أَبِيه ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " أَهْوَنُ النَّاسِ عَذَابًا مَنْ لَهُ نَعْلَانِ يَغْلِي مِنْهُمَا دِمَاغُهُ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺ dan rivoyat qildi: U zot: «Odamlarning azobi eng yengili — ikki oyogʻida (oʻtdan) ikki naʼlayn boʻlib, ulardan miyasi qaynaydigan kishidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺ дан ривоят қилди: У зот: «Одамларнинг азоби энг енгили — икки оёғида (ўтдан) икки наълайн бўлиб, улардан мияси қайнайдиган кишидир», дедилар.

أَخْبَرَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، قَالَ : " يُلْقَى فِي النَّارِ أَهْلُهَا، وَتَقُولُ : هَلْ مِنْ مَزِيدٍ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ ثَلَاثًا، حَتَّى يَأْتِيَهَا رَبُّهَا تَعَالَى فَيَضَعَ قَدَمَهُ عَلَيْهَا فَتُزْوَى وَتَقُولُ : قَطْ قَطْ قَطْ "

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Doʻzaxga uning ahli tashlanadi, u esa: ‹Yana bormi? Yana bormi?› deydi — uch marta — toki Robbi taolo unga kelib, Oʻz qadamini uning ustiga qoʻyguncha. Shunda u yigʻilib: ‹Bas, bas, bas!› deydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дўзахга унинг аҳли ташланади, у эса: ‹Яна борми? Яна борми?› дейди — уч марта — токи Робби таоло унга келиб, Ўз қадамини унинг устига қўйгунча. Шунда у йиғилиб: ‹Бас, бас, бас!› дейди», дедилар.