حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا الْأَسْوَدُ بْنُ شَيْبَانَ حَدَّثَنَا بَحْرُ بْنُ مَرَّارٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرَةَ قَالَبَيْنَمَا أَنَا أُمَاشِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ آخِذِي بِيَدِي وَرَجُلٌ عَنْ يَسَارِهِ فَإِذَا نَحْنُ بِقَبْرَيْنِ أَمَامَنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ وَبَلَى فَأَيُّكُمْ يَأْتِينِي بِجَرِيدَةٍ فَاسْتَبَقْنَا فَسَبَقْتُهُ فَأَتَيْتُهُ بِجَرِيدَةٍ فَكَسَرَهَا نِصْفَيْنِ فَأَلْقَى عَلَى ذَا الْقَبْرِ قِطْعَةً وَعَلَى ذَا الْقَبْرِ قِطْعَةً وَقَالَ إِنَّهُ يُهَوَّنُ عَلَيْهِمَا مَا كَانَتَا رَطْبَتَيْنِ وَمَا يُعَذَّبَانِ إِلَّا فِي الْبَوْلِ وَالْغِيبَةِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ bilan birga yurar edim; u zot qoʻlimdan ushlagan, bir kishi esa chap tomonlarida edi. Shunda oldimizda ikki qabrga duch keldik. Rasululloh ﷺ: «Bu ikkovi albatta azoblanmoqda; ular katta (ish) uchun azoblanayotgani yoʻq — yoʻq, aslida (kattadir). Qaysingiz menga bir xurmo shoxini keltiradi?» dedilar. Biz musobaqalashdik; men undan oʻzib, u zotga xurmo shoxini keltirdim. U zot uni ikkiga sindirib, bu qabrga bir boʻlagini, u qabrga bir boʻlagini tashladilar va: «Bu ikkovi hoʻl turgunicha, ularga (azob) yengillatiladi», dedilar. Ular faqat bavldan saqlanmaslik va gʻiybat sababli azoblanardilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга юрар эдим; у зот қўлимдан ушлаган, бир киши эса чап томонларида эди. Шунда олдимизда икки қабрга дуч келдик. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу иккови албатта азобланмоқда; улар катта (иш) учун азобланаётгани йўқ — йўқ, аслида (каттадир). Қайсингиз менга бир хурмо шохини келтиради?» дедилар. Биз мусобақалашдик; мен ундан ўзиб, у зотга хурмо шохини келтирдим. У зот уни иккига синдириб, бу қабрга бир бўлагини, у қабрга бир бўлагини ташладилар ва: «Бу иккови ҳўл тургунича, уларга (азоб) енгиллатилади», дедилар. Улар фақат бавлдан сақланмаслик ва ғийбат сабабли азобланардилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُيَيْنَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِي بَكْرَةَ وَوَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا عُيَيْنَةُ وَيَزِيدُ أَخْبَرَنَا عُيَيْنَةُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ ذَنْبٍ أَحْرَى أَنْ يُعَجِّلَ بِصَاحِبِهِ الْعُقُوبَةَ مَعَ مَا يُؤَخَّرُ لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ بَغْيٍ أَوْ قَطِيعَةِ رَحِمٍ قَالَ وَكِيعٌ أَنْ يُعَجِّلَ اللَّهُ وَقَالَ يَزِيدُ يُعَجِّلُ اللَّهُ وَقَالَ مَعَ مَا يُدَّخَرُ لَهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Oxiratda egasiga saqlab qoʻyilgani bilan birga, (dunyoda ham) jazosi tezlashtirilishga eng loyiq gunoh — zulm va qarindoshlik rishtasini uzishdir», dedilar. Vakeʼ: «Alloh tezlashtirishi», dedi; Yazid esa: «Alloh tezlashtiradi» va: «unga zaxira qilib qoʻyilgani bilan birga», dedi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Охиратда эгасига сақлаб қўйилгани билан бирга, (дунёда ҳам) жазоси тезлаштирилишга энг лойиқ гуноҳ — зулм ва қариндошлик риштасини узишдир», дедилар. Вакеъ: «Аллоҳ тезлаштириши», деди; Язид эса: «Аллоҳ тезлаштиради» ва: «унга захира қилиб қўйилгани билан бирга», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُيَيْنَةَ وَوَكِيعٌ حَدَّثَنَا عُيَيْنَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَلَقَدْ رَأَيْتُنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنَّا لَنَكَادُ أَنْ نَرْمُلَ بِهَا قَالَ وَكِيعٌ أَنْ نَرْمُلَ بِالْجِنَازَةِ رَمَلًا

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga (janoza koʻtarganimizda) uni deyarli yugurib olib borar edik. Vakeʼ: «janozani yugurib olib borar edik», dedi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга (жаноза кўтарганимизда) уни деярли югуриб олиб борар эдик. Вакеъ: «жанозани югуриб олиб борар эдик», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عُيَيْنَةُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ لِتِسْعٍ يَبْقَيْنَ أَوْ لِسَبْعٍ يَبْقَيْنَ أَوْ لِخَمْسٍ أَوْ لِثَلَاثٍ أَوْ آخِرِ لَيْلَةٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ: «Uni oxirgi oʻn kunlikda — toʻqqiz kun qolganda yoki yetti kun qolganda yoki besh (kun), yoxud uch (kun) qolganda, yoki oxirgi kechada izlanglar», deganlarini eshitdim.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Уни охирги ўн кунликда — тўққиз кун қолганда ёки етти кун қолганда ёки беш (кун), ёхуд уч (кун) қолганда, ёки охирги кечада изланглар», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَأَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَا حَدَّثَنَا عُيَيْنَةُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَتَلَ مُعَاهَدًا فِي غَيْرِ كُنْهِهِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ كُنْهُهُ حَقٌّ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir muohad (ahd-zimma egasi)ni haqsiz oʻldirsa, Alloh unga jannatni harom qiladi», dedilar. Abu Abdurrahmon aytdi: «kunhuhu» — haq (degani)dir.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир муоҳад (аҳд-зимма эгаси)ни ҳақсиз ўлдирса, Аллоҳ унга жаннатни ҳаром қилади», дедилар. Абу Абдурраҳмон айтди: «кунҳуҳу» — ҳақ (дегани)дир.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا أَبُو عِمْرَانَ شَيْخٌ بَصْرِيٌّ قَالَ سَمِعْتُ شَيْخًا يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجَمَ امْرَأَةً فَحَفَرَ لَهَا إِلَى الثَّنْدُوَةِ

Zakariyo Abu Imron — basralik shayx — aytdi: Men bir shayxning Ibn Abu Bakradan, u oʻz otasidan rivoyat qilib aytganini eshitdim: Nabiy ﷺ bir ayolni toshboʻron qildilar va unga koʻkragigacha oʻra qazdirdilar.Закариё Абу Имрон — басралик шайх — айтди: Мен бир шайхнинг Ибн Абу Бакрадан, у ўз отасидан ривоят қилиб айтганини эшитдим: Набий ﷺ бир аёлни тошбўрон қилдилар ва унга кўкрагигача ўра қаздирдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ كَتَبَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَقْضِي الْحَاكِمُ بَيْنَ اثْنَيْنِ وَهُوَ غَضْبَانُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) (oʻgʻliga) yozdiki, Rasululloh ﷺ: «Hokim gʻazabli holida ikki kishi orasida hukm chiqarmasin», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) (ўғлига) ёздики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳоким ғазабли ҳолида икки киши орасида ҳукм чиқармасин», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ الرَّاسِبِيُّ عَنْ مَوْلًى لِأَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَنْبَانِ مُعَجَّلَانِ لَا يُؤَخَّرَانِ الْبَغْيُ وَقَطِيعَةُ الرَّحِمِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ikki gunoh borki, ular (jazosi) tezlashtiriladi, keyinga qoldirilmaydi: zulm va qarindoshlik rishtasini uzish», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки гуноҳ борки, улар (жазоси) тезлаштирилади, кейинга қолдирилмайди: зулм ва қариндошлик риштасини узиш», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنِي عُثْمَانُ الشَّحَّامُ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْكُفْرِ وَالْفَقْرِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Allohumma inni aʼuzu bika minal kufri val faqri va azabil qabr (Ey Allohim, men Sendan kufrdan, kambagʻallikdan va qabr azobidan panoh soʻrayman)», deb aytar edilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Аллоҳумма инни аъузу бика минал куфри вал фақри ва азабил қабр (Эй Аллоҳим, мен Сендан куфрдан, камбағалликдан ва қабр азобидан паноҳ сўрайман)», деб айтар эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ أَبُو سَلَمَةَ الشَّحَّامُ حَدَّثَنِي مُسْلِمُ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَيَخْرُجُ قَوْمٌ أَحْدَاثٌ أَحِدَّاءُ أَشِدَّاءُ ذَلِقَةٌ أَلْسِنَتُهُمْ بِالْقُرْآنِ يَقْرَءُونَهُ لَا يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ فَإِذَا لَقِيتُمُوهُمْ فَأَنِيمُوهُمْ ثُمَّ إِذَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاقْتُلُوهُمْ فَإِنَّهُ يُؤْجَرُ قَاتِلُهُمْ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Yaqinda yosh, keskir va qattiqqoʻl bir qavm chiqadi; tillari Qurʼonga ravon boʻladi, uni oʻqiydilar, (ammo u) ularning boʻgʻzidan oshib oʻtmaydi. Ularni uchratsangiz, ularni yerga yotqizinglar; soʻng ularni uchratsangiz, ularni oʻldiringlar — chunki ularni oʻldirgan kishi ajr oladi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Яқинда ёш, кескир ва қаттиққўл бир қавм чиқади; тиллари Қуръонга равон бўлади, уни ўқийдилар, (аммо у) уларнинг бўғзидан ошиб ўтмайди. Уларни учратсангиз, уларни ерга ётқизинглар; сўнг уларни учратсангиз, уларни ўлдиринглар — чунки уларни ўлдирган киши ажр олади», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ عَنِ الْحَكَمِ بْنِ الْأَعْرَجِ عَنِ الْأَشْعَثِ بْنِ ثُرْمُلَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَتَلَ نَفْسًا مُعَاهَدَةً بِغَيْرِ حِلِّهَا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ أَنْ يَجِدَ رِيحَهَا

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki ahd (zimma) egasi boʻlgan jonni nohaq oʻldirsa, Alloh unga jannatni harom qiladi, hatto uning hidini ham hidlay olmaydi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки аҳд (зимма) эгаси бўлган жонни ноҳақ ўлдирса, Аллоҳ унга жаннатни ҳаром қилади, ҳатто унинг ҳидини ҳам ҳидлай олмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتُمْ إِنْ كَانَ جُهَيْنَةُ وَأَسْلَمُ وَغِفَارُ وَمُزَيْنَةُ خَيْرًا عِنْدَ اللَّهِ مِنْ بَنِي أَسَدٍ وَمِنْ بَنِي تَمِيمٍ وَمِنْ بَنِي عَبْدِ اللَّهِ بْنِ غَطَفَانَ وَمِنْ بَنِي عَامِرِ بْنِ صَعْصَعَةَ فَقَالَ رَجُلٌ قَدْ خَابُوا وَخَسِرُوا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُمْ خَيْرٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ وَمِنْ بَنِي عَامِرِ بْنِ صَعْصَعَةَ وَمِنْ بَنِي أَسَدٍ وَمِنْ بَنِي عَبْدِ اللَّهِ بْنِ غَطَفَانَ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Aytinglar-chi, agar Juhayna, Aslam, Gʻifor va Muzayna Alloh nazdida Bani Asad, Bani Tamim, Bani Abdulloh ibn Gʻatafon va Bani Omir ibn Saʼsaadan yaxshiroq boʻlsa-chi?» dedilar. Bir kishi: «Unda ular noumid boʻlib, ziyon koʻribdilar», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Ular Bani Tamimdan, Bani Omir ibn Saʼsaadan, Bani Asaddan va Bani Abdulloh ibn Gʻatafondan yaxshiroqdirlar», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Айтинглар-чи, агар Жуҳайна, Аслам, Ғифор ва Музайна Аллоҳ наздида Бани Асад, Бани Тамим, Бани Абдуллоҳ ибн Ғатафон ва Бани Омир ибн Саъсаадан яхшироқ бўлса-чи?» дедилар. Бир киши: «Унда улар ноумид бўлиб, зиён кўрибдилар», деди. Шунда Набий ﷺ: «Улар Бани Тамимдан, Бани Омир ибн Саъсаадан, Бани Асаддан ва Бани Абдуллоҳ ибн Ғатафондан яхшироқдирлар», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ وَقَالَ إِسْمَاعِيلُ مَرَّةً كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَلَا أُنَبِّئُكُمْ بِأَكْبَرِ الْكَبَائِرِ ثَلَاثًا الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَوَذُكِرَ الْكَبَائِرُ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَكَانَ مُتَّكِئًا فَجَلَسَ وَقَالَ وَشَهَادَةُ الزُّورِ وَشَهَادَةُ الزُّورِ وَشَهَادَةُ الزُّورِ أَوْ قَوْلُ الزُّورِ وَشَهَادَةُ الزُّورِ فَمَا زَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكَرِّرُهَا حَتَّى قُلْنَا لَيْتَهُ سَكَتَ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ huzurlarida oʻtirgan edik. Shunda u zot: «Sizlarga katta gunohlarning eng kattasini xabar bermaymi?» — uch marta — «Allohga sherik keltirish», dedilar. (Yana bir rivoyatda:) Nabiy ﷺ huzurlarida katta gunohlar zikr qilindi. Shunda u zot: «Allohga sherik keltirish va ota-onaga oqlik qilish», dedilar. U zot yonboshlagan holda edilar, soʻng oʻtirib oldilar-da: «Va yolgʻon guvohlik, va yolgʻon guvohlik, va yolgʻon guvohlik — yoki: yolgʻon soʻz — va yolgʻon guvohlik», dedilar. Rasululloh ﷺ buni shu qadar takrorlayverdilarki, hatto biz: «Qaniydi, jim tursalar», dedik.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ ҳузурларида ўтирган эдик. Шунда у зот: «Сизларга катта гуноҳларнинг энг каттасини хабар бермайми?» — уч марта — «Аллоҳга шерик келтириш», дедилар. (Яна бир ривоятда:) Набий ﷺ ҳузурларида катта гуноҳлар зикр қилинди. Шунда у зот: «Аллоҳга шерик келтириш ва ота-онага оқлик қилиш», дедилар. У зот ёнбошлаган ҳолда эдилар, сўнг ўтириб олдилар-да: «Ва ёлғон гувоҳлик, ва ёлғон гувоҳлик, ва ёлғон гувоҳлик — ёки: ёлғон сўз — ва ёлғон гувоҳлик», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ буни шу қадар такрорлайвердиларки, ҳатто биз: «Қанийди, жим турсалар», дедик.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ فِي حَجَّتِهِ فَقَالَ أَلَا إِنَّ الزَّمَانَ قَدْ اسْتَدَارَ كَهَيْئَتِهِ يَوْمَ خَلَقَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ السَّنَةُ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ ثَلَاثٌ مُتَوَالِيَاتٌ ذُو الْقَعْدَةِ وَذُو الْحِجَّةِ وَالْمُحَرَّمُ وَرَجَبُ مُضَرَ الَّذِي بَيْنَ جُمَادَى وَشَعْبَانَ ثُمَّ قَالَ أَلَا أَيُّ يَوْمٍ هَذَا قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَ يَوْمَ النَّحْرِ قُلْنَا بَلَى ثُمَّ قَالَ أَيُّ شَهْرٍ هَذَا قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ فَقَالَ أَلَيْسَ ذَا الْحِجَّةِ قُلْنَا بَلَى ثُمَّ قَالَ أَيُّ بَلَدٍ هَذَا قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَتْ الْبَلْدَةَ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ قَالَ وَأَحْسَبُهُ قَالَ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا وَسَتَلْقَوْنَ رَبَّكُمْ فَيَسْأَلُكُمْ عَنْ أَعْمَالِكُمْ أَلَا لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي ضُلَّالًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ أَلَا لِيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ مِنْكُمْ فَلَعَلَّ مَنْ يُبَلَّغُهُ يَكُونُ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضِ مَنْ يَسْمَعُهُقَالَ مُحَمَّدٌ وَقَدْ كَانَ ذَاكَ قَالَ قَدْ كَانَ بَعْضُ مَنْ بُلِّغَهُ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضِ مَنْ سَمِعَهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ hajlarida xutba qilib, dedilar: «Ogoh boʻlinglar, zamon Alloh osmonlar va yerni yaratgan kundagi holatiga aylanib qaytdi. Yil oʻn ikki oydir; ulardan toʻrttasi harom (hurmatli) oylardir: uchtasi ketma-ket — Zulqaʼda, Zulhijja va Muharram; (toʻrtinchisi esa) Jumodo bilan Shaʼbon orasidagi Muzar qabilasining Rajabidir». Soʻng: «Ogoh boʻlinglar, bu qaysi kun?» dedilar. Biz: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladilar», dedik. U zot, biz uni oʻz nomidan boshqa nom bilan ataydilar deb oʻylagunimizcha jim turdilar, soʻng: «Bu Nahr kuni emasmi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. Soʻng: «Bu qaysi oy?» dedilar. Biz: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladilar», dedik. U zot, biz uni oʻz nomidan boshqa nom bilan ataydilar deb oʻylagunimizcha jim turdilar, soʻng: «Bu Zulhijja emasmi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. Soʻng: «Bu qaysi shahar?» dedilar. Biz: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladilar», dedik. U zot, biz uni oʻz nomidan boshqa nom bilan ataydilar deb oʻylagunimizcha jim turdilar, soʻng: «Bu Balda emasmi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Albatta, qonlaringiz va mollaringiz — (roviy aytdi: oʻylaymanki, u: obroʻlaringiz ham, dedi) — sizlarga mana shu kuningizning, mana shu oyingizdagi, mana shu shahringizdagi hurmati kabi haromdir. Sizlar Robbingizga yoʻliqasizlar, U sizlardan amallaringiz haqida soʻraydi. Ogoh boʻlinglar, mendan keyin bir-biringizning boʻyningizni uradigan gumrohlar boʻlib qaytmanglar. Ogoh boʻlinglar, men yetkazdimmi? Ogoh boʻlinglar, sizlardan hozir boʻlgan gʻoyibga yetkazsin; boʻlishi mumkinki, yetkazilgan kishi eshitgan baʼzi kishilardan koʻra uni yaxshiroq anglab oladi», dedilar. Muhammad aytdi: Haqiqatan ham shunday boʻldi — yetkazilgan baʼzi kishilar eshitgan baʼzi kishilardan koʻra uni yaxshiroq anglab oldilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ҳажларида хутба қилиб, дедилар: «Огоҳ бўлинглар, замон Аллоҳ осмонлар ва ерни яратган кундаги ҳолатига айланиб қайтди. Йил ўн икки ойдир; улардан тўрттаси ҳаром (ҳурматли) ойлардир: учтаси кетма-кет — Зулқаъда, Зулҳижжа ва Муҳаррам; (тўртинчиси эса) Жумодо билан Шаъбон орасидаги Музар қабиласининг Ражабидир». Сўнг: «Огоҳ бўлинглар, бу қайси кун?» дедилар. Биз: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ биладилар», дедик. У зот, биз уни ўз номидан бошқа ном билан атайдилар деб ўйлагунимизча жим турдилар, сўнг: «Бу Наҳр куни эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. Сўнг: «Бу қайси ой?» дедилар. Биз: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ биладилар», дедик. У зот, биз уни ўз номидан бошқа ном билан атайдилар деб ўйлагунимизча жим турдилар, сўнг: «Бу Зулҳижжа эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. Сўнг: «Бу қайси шаҳар?» дедилар. Биз: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ биладилар», дедик. У зот, биз уни ўз номидан бошқа ном билан атайдилар деб ўйлагунимизча жим турдилар, сўнг: «Бу Балда эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Албатта, қонларингиз ва молларингиз — (ровий айтди: ўйлайманки, у: обрўларингиз ҳам, деди) — сизларга мана шу кунингизнинг, мана шу ойингиздаги, мана шу шаҳрингиздаги ҳурмати каби ҳаромдир. Сизлар Роббингизга йўлиқасизлар, У сизлардан амалларингиз ҳақида сўрайди. Огоҳ бўлинглар, мендан кейин бир-бирингизнинг бўйнингизни урадиган гумроҳлар бўлиб қайтманглар. Огоҳ бўлинглар, мен етказдимми? Огоҳ бўлинглар, сизлардан ҳозир бўлган ғойибга етказсин; бўлиши мумкинки, етказилган киши эшитган баъзи кишилардан кўра уни яхшироқ англаб олади», дедилар. Муҳаммад айтди: Ҳақиқатан ҳам шундай бўлди — етказилган баъзи кишилар эшитган баъзи кишилардан кўра уни яхшироқ англаб олдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنِ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ يَعْنِي ابْنَ سِيرِينَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَلَمَّا كَانَ ذَلِكَ الْيَوْمُ قَعَدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى بَعِيرٍ وَأَخَذَ رَجُلٌ بِزِمَامِهِ أَوْ بِخِطَامِهِ فَقَالَ أَيُّ يَوْمٍ يَوْمُكُمْ هَذَا قَالَ فَسَكَتْنَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ سِوَى اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَ بِالنَّحْرِ قَالَ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَأَيُّ شَهْرٍ شَهْرُكُمْ هَذَا قَالَ فَسَكَتْنَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ سِوَى اسْمِهِ فَقَالَ أَلَيْسَ بِذِي الْحِجَّةِ قَالَ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَأَيُّ بَلَدٍ بَلَدُكُمْ هَذَا قَالَ فَسَكَتْنَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ سِوَى اسْمِهِ فَقَالَ أَلَيْسَ بِالْبَلْدَةِ قَالَ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ بَيْنَكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا فَلْيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَإِنَّ الشَّاهِدَ عَسَى أَنْ يُبَلِّغَهُ مَنْ هُوَ أَوْعَى لَهُ مِنْهُقَالَ مُحَمَّدٌ فَقَالَ رَجُلٌ فَقَدْ كَانَ ذَاكَ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Oʻsha kun boʻlganda Nabiy ﷺ tuya ustiga oʻtirdilar, bir kishi uning jilovidan — yoki: yuganidan — ushlab turardi. U zot: «Bu kuningiz qaysi kun?» dedilar. (Abu Bakra) aytdi: Biz, u zot unga oʻz nomidan boshqa nom qoʻysalar kerak, deb oʻylagunimizcha jim turdik. U zot: «Bu Nahr (kuni) emasmi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Bu oyingiz qaysi oy?» dedilar. Biz yana, u zot unga oʻz nomidan boshqa nom qoʻysalar kerak, deb oʻylagunimizcha jim turdik. U zot: «Bu Zulhijja emasmi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Bu shahringiz qaysi shahar?» dedilar. Biz yana, u zot unga oʻz nomidan boshqa nom qoʻysalar kerak, deb oʻylagunimizcha jim turdik. U zot: «Bu Balda emasmi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Albatta, qonlaringiz, mollaringiz va obroʻlaringiz oranglarda mana shu kuningizning, mana shu oyingizdagi, mana shu shahringizdagi hurmati kabi haromdir. Ogoh boʻlinglar, hozir boʻlgan gʻoyibga yetkazsin; chunki hozir boʻlgan kishi uni oʻzidan koʻra yaxshiroq anglaydigan kishiga yetkazishi mumkin», dedilar. Muhammad aytdi: Shunda bir kishi: «Haqiqatan ham shunday boʻldi», dedi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ўша кун бўлганда Набий ﷺ туя устига ўтирдилар, бир киши унинг жиловидан — ёки: юганидан — ушлаб турарди. У зот: «Бу кунингиз қайси кун?» дедилар. (Абу Бакра) айтди: Биз, у зот унга ўз номидан бошқа ном қўйсалар керак, деб ўйлагунимизча жим турдик. У зот: «Бу Наҳр (куни) эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Бу ойингиз қайси ой?» дедилар. Биз яна, у зот унга ўз номидан бошқа ном қўйсалар керак, деб ўйлагунимизча жим турдик. У зот: «Бу Зулҳижжа эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Бу шаҳрингиз қайси шаҳар?» дедилар. Биз яна, у зот унга ўз номидан бошқа ном қўйсалар керак, деб ўйлагунимизча жим турдик. У зот: «Бу Балда эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Албатта, қонларингиз, молларингиз ва обрўларингиз орангларда мана шу кунингизнинг, мана шу ойингиздаги, мана шу шаҳрингиздаги ҳурмати каби ҳаромдир. Огоҳ бўлинглар, ҳозир бўлган ғойибга етказсин; чунки ҳозир бўлган киши уни ўзидан кўра яхшироқ англайдиган кишига етказиши мумкин», дедилар. Муҳаммад айтди: Шунда бир киши: «Ҳақиқатан ҳам шундай бўлди», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ عُيَيْنَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَلَقَدْ رَأَيْتُنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنَّا لَنَرْمُلُ بِالْجِنَازَةِ رَمَلًا

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga janozani yugurib olib borganimizni koʻrar edik.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга жанозани югуриб олиб борганимизни кўрар эдик.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَقْضِي الْقَاضِي بَيْنَ اثْنَيْنِ وَهُوَ غَضْبَانُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qozi gʻazabnok holida ikki kishi orasida hukm qilmasin», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қози ғазабнок ҳолида икки киши орасида ҳукм қилмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى وَرِبْعِىُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَكَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ يَجُرُّ ثَوْبَهُ مُسْتَعْجِلًا حَتَّى أَتَى الْمَسْجِدَ وَثَابَ النَّاسُ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَجُلِّيَ عَنْهَا ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَقَالَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يُخَوِّفُ بِهِمَا عِبَادَهُ وَلَا يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ قَالَ وَكَانَ ابْنُهُ إِبْرَاهِيمُ عَلَيْهِ السَّلَام مَاتَ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مِنْهُمَا شَيْئًا فَصَلُّوا وَادْعُوا حَتَّى يُكْشَفَ مِنْهُمَا مَا بِكُمْحَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا الْمُبَارَكُ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ أَنَّهُ حَدَّثَهُ قَالَ انْكَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ عِنْدَهُ فَوَثَبَ فَزِعًا يَجُرُّ ثَوْبَهُ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida quyosh tutildi. Shunda u zot kiyimlarini sudragancha shoshib turdilar va masjidga keldilar, odamlar ham toʻplandi. U zot ikki rakaat namoz oʻqidilar, (shu orada) quyosh ochildi. Soʻng bizga yuzlanib: «Albatta, quyosh va oy Alloh taboraka va taoloning oyatlaridan ikki oyatdir; U bular bilan bandalarini qoʻrqitadi. Ular birortasining oʻlimi sababli tutilmaydi», dedilar. (Roviy) aytdi: Oʻshanda u zotning oʻgʻillari Ibrohim (alayhis-salom) vafot etgan edi. «Bas, ulardan birortasida shunday narsani koʻrsangiz, sizdagi (holat) koʻtarilguncha namoz oʻqinglar va duo qilinglar», (dedilar). Boshqa sanad bilan (Abu Bakra) rivoyat qildi: Nabiy ﷺ zamonlarida quyosh tutildi, biz u zotning huzurlarida edik. Shunda u zot qoʻrqib, kiyimlarini sudragancha sapchib turdilar — soʻng (roviy) shu maʼnodagini zikr qildi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида қуёш тутилди. Шунда у зот кийимларини судраганча шошиб турдилар ва масжидга келдилар, одамлар ҳам тўпланди. У зот икки ракаат намоз ўқидилар, (шу орада) қуёш очилди. Сўнг бизга юзланиб: «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳ таборака ва таолонинг оятларидан икки оятдир; У булар билан бандаларини қўрқитади. Улар бирортасининг ўлими сабабли тутилмайди», дедилар. (Ровий) айтди: Ўшанда у зотнинг ўғиллари Иброҳим (алайҳис-салом) вафот этган эди. «Бас, улардан бирортасида шундай нарсани кўрсангиз, сиздаги (ҳолат) кўтарилгунча намоз ўқинглар ва дуо қилинглар», (дедилар). Бошқа санад билан (Абу Бакра) ривоят қилди: Набий ﷺ замонларида қуёш тутилди, биз у зотнинг ҳузурларида эдик. Шунда у зот қўрқиб, кийимларини судраганча сапчиб турдилар — сўнг (ровий) шу маънодагини зикр қилди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي مُوسَى وَيُقَالُ لَهُ إِسْرَائِيلُ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرَةَ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً عَنْ أَبِي بَكْرَةَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمِنْبَرِ وَحَسَنٌ عَلَيْهِ السَّلَام مَعَهُ وَهُوَ يُقْبِلُ عَلَى النَّاسِ مَرَّةً وَعَلَيْهِ مَرَّةً وَيَقُولُ إِنَّ ابْنِي هَذَا سَيِّدٌ وَلَعَلَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَنْ يُصْلِحَ بِهِ بَيْنَ فِئَتَيْنِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni minbar ustida koʻrdim, Hasan (alayhis-salom) u zot bilan birga edi. U zot goh odamlarga, goh unga yuzlanar va: «Bu oʻgʻlim sayyiddir; shoyad Alloh taboraka va taolo u orqali musulmonlarning ikki guruhi orasini isloh qilsa», der edilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни минбар устида кўрдим, Ҳасан (алайҳис-салом) у зот билан бирга эди. У зот гоҳ одамларга, гоҳ унга юзланар ва: «Бу ўғлим саййиддир; шояд Аллоҳ таборака ва таоло у орқали мусулмонларнинг икки гуруҳи орасини ислоҳ қилса», дер эдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَنْبَغِي لِلْقَاضِي وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً لِلْحَاكِمِ أَنْ يَحْكُمَ بَيْنَ اثْنَيْنِ وَهُوَ غَضْبَانُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qozining — Sufyon bir marta: hokimning, dedi — gʻazabli holida ikki kishi orasida hukm qilmogʻi joiz emas», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қозининг — Суфён бир марта: ҳокимнинг, деди — ғазабли ҳолида икки киши орасида ҳукм қилмоғи жоиз эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَذُكِرَ الْكَبَائِرُ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَكَانَ مُتَّكِئًا فَجَلَسَ فَقَالَ وَشَهَادَةُ الزُّورِ وَشَهَادَةُ الزُّورِ أَوْ قَوْلُ الزُّورِ فَمَا زَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُكَرِّرُهَا حَتَّى قُلْنَا لَيْتَهُ سَكَتَو قَالَ مَرَّةً أَخْبَرَنَا الْجُرَيْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ كُنَّا جُلُوسًا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَلَا أُنَبِّئُكُمْ بِأَكْبَرِ الْكَبَائِرِ الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ تَعَالَى فَذَكَرَهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurlarida katta gunohlar zikr qilindi. Shunda u zot: «Alloh taboraka va taologa sherik keltirish va ota-onaga oqlik qilish», dedilar. U zot yonboshlagan holda edilar, soʻng oʻtirib oldilar-da: «Va yolgʻon guvohlik, va yolgʻon guvohlik — yoki: yolgʻon soʻz», dedilar. Rasululloh ﷺ buni shu qadar takrorlayverdilarki, hatto biz: «Qaniydi, jim tursalar», dedik. (Boshqa marta u shunday dedi:) Biz Nabiy ﷺ huzurlarida oʻtirgan edik. Shunda u zot: «Sizlarga katta gunohlarning eng kattasini xabar bermaymi? Alloh taologa sherik keltirish», dedilar — soʻng (roviy) uni zikr qildi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузурларида катта гуноҳлар зикр қилинди. Шунда у зот: «Аллоҳ таборака ва таолога шерик келтириш ва ота-онага оқлик қилиш», дедилар. У зот ёнбошлаган ҳолда эдилар, сўнг ўтириб олдилар-да: «Ва ёлғон гувоҳлик, ва ёлғон гувоҳлик — ёки: ёлғон сўз», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ буни шу қадар такрорлайвердиларки, ҳатто биз: «Қанийди, жим турсалар», дедик. (Бошқа марта у шундай деди:) Биз Набий ﷺ ҳузурларида ўтирган эдик. Шунда у зот: «Сизларга катта гуноҳларнинг энг каттасини хабар бермайми? Аллоҳ таолога шерик келтириш», дедилар — сўнг (ровий) уни зикр қилди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرَةَنَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَبْتَاعَ الْفِضَّةَ بِالْفِضَّةِ وَالذَّهَبَ بِالذَّهَبِ إِلَّا سَوَاءً بِسَوَاءٍ وَأَمَرَنَا أَنْ نَبْتَاعَ الْفِضَّةَ فِي الذَّهَبِ وَالذَّهَبَ فِي الْفِضَّةِ كَيْفَ شِئْنَافَقَالَ لَهُ ثَابِتُ بْنُ عُبَيْدٍ يَدًا بِيَدٍ قَالَ هَكَذَا سَمِعْتُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni kumushni kumushga, oltinni oltinga — teng-baravar boʻlmasa — sotib olishdan qaytardilar va oltinga kumushni, kumushga oltinni xohlaganimizcha sotib olishga buyurdilar. Shunda Sobit ibn Ubayd unga: «Qoʻlma-qoʻlmi?» dedi. U: «Men shunday eshitganman», dedi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни кумушни кумушга, олтинни олтинга — тенг-баравар бўлмаса — сотиб олишдан қайтардилар ва олтинга кумушни, кумушга олтинни хоҳлаганимизча сотиб олишга буюрдилар. Шунда Собит ибн Убайд унга: «Қўлма-қўлми?» деди. У: «Мен шундай эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الْأَحْوَلُ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ قَالَ سَمِعْتُ سَعْدًا يَقُولُسَمِعَتْ أُذُنَايَ وَوَعَى قَلْبِي أَنَّ مَنْ ادَّعَى إِلَى غَيْرِ أَبِيهِ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ غَيْرُ أَبِيهِ فَالْجَنَّةُ عَلَيْهِ حَرَامٌقَالَ فَلَقِيتُ أَبَا بَكْرَةَ فَحَدَّثْتُهُ فَقَالَ وَأَنَا سَمِعَتْ أُذُنَايَ وَوَعَى قَلْبِي مِنْ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Usmon an-Nahdiy aytdi: Men Saʼd (roziyallohu anhu)ning: «Ikki qulogʻim eshitdi va qalbim yod oldiki, kim otasi emasligini bilib turib oʻzini otasidan boshqasiga nisbat bersa, unga jannat haromdir», deganini eshitdim. (Abu Usmon) aytdi: Soʻng men Abu Bakra bilan uchrashib, unga buni aytib berdim. U: «Buni mening ham ikki qulogʻim eshitdi va qalbim Muhammad ﷺdan yod oldi», dedi.Абу Усмон ан-Наҳдий айтди: Мен Саъд (розияллоҳу анҳу)нинг: «Икки қулоғим эшитди ва қалбим ёд олдики, ким отаси эмаслигини билиб туриб ўзини отасидан бошқасига нисбат берса, унга жаннат ҳаромдир», деганини эшитдим. (Абу Усмон) айтди: Сўнг мен Абу Бакра билан учрашиб, унга буни айтиб бердим. У: «Буни менинг ҳам икки қулоғим эшитди ва қалбим Муҳаммад ﷺдан ёд олди», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ عَنِ الْحَكَمِ بْنِ الْأَعْرَجِ عَنِ الْأَشْعَثِ بْنِ ثُرْمُلَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَتَلَ نَفْسًا مُعَاهَدَةً بِغَيْرِ حِلِّهَا حَرَّمَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى عَلَيْهِ الْجَنَّةَ لَمْ يَشُمَّ رِيحَهَا

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim ahd (zimma) egasi boʻlgan jonni nohaq oʻldirsa, Alloh taboraka va taolo unga jannatni harom qiladi, u uning hidini ham hidlamaydi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким аҳд (зимма) эгаси бўлган жонни ноҳақ ўлдирса, Аллоҳ таборака ва таоло унга жаннатни ҳаром қилади, у унинг ҳидини ҳам ҳидламайди», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا عُيَيْنَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ ذَنْبٍ أَحْرَى أَنْ يُعَجِّلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى الْعُقُوبَةَ لِصَاحِبِهِ فِي الدُّنْيَا مَعَ مَا يَدَّخِرُ لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ الْبَغْيِ وَقَطِيعَةِ الرَّحِمِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Egasiga oxiratda saqlab qoʻyilgani bilan birga, Alloh taboraka va taolo dunyoda ham jazosini tezlatishiga eng loyiq gunoh — zulm va qarindoshlik rishtasini uzishdir», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эгасига охиратда сақлаб қўйилгани билан бирга, Аллоҳ таборака ва таоло дунёда ҳам жазосини тезлатишига энг лойиқ гуноҳ — зулм ва қариндошлик риштасини узишдир», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَحْسَبُهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ شَهْرَانِ لَا يَنْقُصَانِ شَهْرَا عِيدِ رَمَضَانَ وَذِي الْحِجَّةِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ikki oy kamaymaydi: iyd oylari — Ramazon va Zulhijja», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Икки ой камаймайди: ийд ойлари — Рамазон ва Зулҳижжа», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَخَرَجْتُ فِي جَنَازَةِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ فَجَعَلَ رِجَالٌ مِنْ أَهْلِهِ يَسْتَقْبِلُونَ الْجِنَازَةَ فَيَمْشُونَ عَلَى أَعْقَابِهِمْ وَيَقُولُونَ رُوَيْدًا بَارَكَ اللَّهُ فِيكُمْ قَالَ فَلَحِقَنَا أَبُو بَكْرَةَ مِنْ طَرِيقِ المِرْبَدِ فَلَمَّا رَأَى أُولَئِكَ وَمَا يَصْنَعُونَ حَمَلَ عَلَيْهِمْ بِبَغْلَتِهِ وَأَهْوَى لَهُمْ بِالسَّوْطِ وَقَالَ خَلُّوا فَوَالَّذِي كَرَّمَ وَجْهَ أَبِي الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ رَأَيْتُنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنَّا لَنَكَادُ أَنْ نَرْمُلَ بِهَا وَقَالَ يَحْيَى مَرَّةً لَقَدْ رَأَيْتُنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abdurrahmon otasidan rivoyat qildi: Men Abdurrahmon ibn Samuraning janozasiga chiqdim. Uning oilasidan boʻlgan bir necha kishilar janozaga yuzlanib, tovonlari bilan orqaga yurar va: «Sekinroq, Alloh sizlarga barakot bersin», der edilar. Shunda Abu Bakra Mirbad yoʻlidan bizga yetib keldi. U ularni va nima qilayotganlarini koʻrgach, xachirini ular tomon haydab, ularga qamchi koʻtardi va: «Yoʻl beringlar! Abul-Qosim ﷺning yuzlarini karamli qilgan Zotga qasamki, biz Rasululloh ﷺ bilan birga (janozani) deyarli yugurib olib borganimizni koʻrar edik», dedi. Yahyo bir marta: «Biz Rasululloh ﷺ bilan birga (shunday qilganimizni) koʻrar edik», dedi.Абдурраҳмон отасидан ривоят қилди: Мен Абдурраҳмон ибн Самуранинг жанозасига чиқдим. Унинг оиласидан бўлган бир неча кишилар жанозага юзланиб, товонлари билан орқага юрар ва: «Секинроқ, Аллоҳ сизларга баракот берсин», дер эдилар. Шунда Абу Бакра Мирбад йўлидан бизга етиб келди. У уларни ва нима қилаётганларини кўргач, хачирини улар томон ҳайдаб, уларга қамчи кўтарди ва: «Йўл беринглар! Абул-Қосим ﷺнинг юзларини карамли қилган Зотга қасамки, биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга (жанозани) деярли югуриб олиб борганимизни кўрар эдик», деди. Яҳё бир марта: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга (шундай қилганимизни) кўрар эдик», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الدَّجَّالُ أَعْوَرُ بِعَيْنِ الشِّمَالِ بَيْنَ عَيْنَيْهِ مَكْتُوبٌ كَافِرٌ يَقْرَؤُهُ الْأُمِّيُّ وَالْكَاتِبُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dajjol chap koʻzi koʻrdir; uning ikki koʻzi orasiga ‹kofir› deb yozilgan boʻlib, uni savodsiz ham, xat biladigan ham oʻqiydi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дажжол чап кўзи кўрдир; унинг икки кўзи орасига ‹кофир› деб ёзилган бўлиб, уни саводсиз ҳам, хат биладиган ҳам ўқийди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِي بَكْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَنْ يُفْلِحَ قَوْمٌ أَسْنَدُوا أَمْرَهُمْ إِلَى امْرَأَةٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Oʻz ishini ayolga topshirgan qavm hech qachon najot topmaydi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ўз ишини аёлга топширган қавм ҳеч қачон нажот топмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَتَلَ مُعَاهَدًا فِي غَيْرِ كُنْهِهِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ أَنْ يَجِدَ رِيحَهَا

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim ahd egasini nohaq oʻldirsa, Alloh unga jannatning hidini topishni harom qiladi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким аҳд эгасини ноҳақ ўлдирса, Аллоҳ унга жаннатнинг ҳидини топишни ҳаром қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُيَيْنَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ ذَكَرْتُ لَيْلَةَ الْقَدْرِ عِنْدَ أَبِي بَكْرَةَ فَقَالَمَا أَنَا بِطَالِبِهَا إِلَّا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ بَعْدَ شَيْءٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ الْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ تِسْعٍ يَبْقَيْنَ أَوْ سَبْعٍ يَبْقَيْنَ أَوْ خَمْسٍ يَبْقَيْنَ أَوْ ثَلَاثٍ يَبْقَيْنَ أَوْ آخِرِ لَيْلَةٍ

Abdurrahmon aytdi: Men Abu Bakraning huzurida Qadr kechasini zikr qildim. Shunda u dedi: Men Rasululloh ﷺdan eshitgan bir narsadan keyin uni faqat oxirgi oʻn kechadagina izlayman. Men u zotning: «Uni oxirgi oʻn kechada — toʻqqiz kecha qolganda, yoki yetti kecha qolganda, yoki besh kecha qolganda, yoki uch kecha qolganda, yoxud oxirgi kechada izlanglar», deganlarini eshitganman.Абдурраҳмон айтди: Мен Абу Бакранинг ҳузурида Қадр кечасини зикр қилдим. Шунда у деди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир нарсадан кейин уни фақат охирги ўн кечадагина излайман. Мен у зотнинг: «Уни охирги ўн кечада — тўққиз кеча қолганда, ёки етти кеча қолганда, ёки беш кеча қолганда, ёки уч кеча қолганда, ёхуд охирги кечада изланглар», деганларини эшитганман.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا أَشْعَثُ عَنْ زِيَادٍ الْأَعْلَمِ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ أَنَّهُرَكَعَ دُونَ الصَّفِّ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَادَكَ اللَّهُ حِرْصًا وَلَا تَعُدْ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u safga yetmasdan turib rukuʼ qildi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Alloh harakatingni ziyoda qilsin, lekin buni yana takrorlama», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у сафга етмасдан туриб рукуъ қилди. Шунда Набий ﷺ унга: «Аллоҳ ҳаракатингни зиёда қилсин, лекин буни яна такрорлама», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مُهَلَّبِ بْنِ أَبِي حَبِيبَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ عَنْ أَبِي بَكْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ إِنِّي قُمْتُ رَمَضَانَ كُلَّهُ وَصُمْتُهُقَالَ فَلَا أَدْرِي أَكَرِهَ التَّزْكِيَةَ أَمْ لَا فَلَا بُدَّ مِنْ غَفْلَةٍ أَوْ رَقْدَةٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sizlardan hech kim: ‹Men Ramazonning hammasida qoim boʻldim va uni toʻliq roʻza tutdim›, demasin», dedilar. (Roviy) aytdi: Bilmadim, u zot oʻzini poklab maqtashni yoqtirmadilarmi yoki (bunda) gʻaflat yo uyqu boʻlmay qolmasligi uchunmi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Сизлардан ҳеч ким: ‹Мен Рамазоннинг ҳаммасида қоим бўлдим ва уни тўлиқ рўза тутдим›, демасин», дедилар. (Ровий) айтди: Билмадим, у зот ўзини поклаб мақташни ёқтирмадиларми ёки (бунда) ғафлат ё уйқу бўлмай қолмаслиги учунми.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا قُرَّةُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ سِيرِينَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ وَعَنْ رَجُلٍ آخَرَ وَهُوَ فِي نَفْسِي أَفْضَلُ مِنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ قَالَ غَيْرُ أَبِي عَنْ يَحْيَى فِي هَذَا الْحَدِيثِ أُفَضِّلُ فِي نَفْسِي حُمَيْدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ النَّاسَ بِمِنًى فَقَالَ أَلَا تَدْرُونَ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ فَقَالَ أَلَيْسَ بِيَوْمِ النَّحْرِ قُلْنَا نَعَمْ قَالَ أَيُّ بَلَدٍ هَذَا قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَلَيْسَ بِالْبَلْدَةِ قُلْنَا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ وَأَبْشَارَكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ قُلْنَا نَعَمْ قَالَ اللَّهُمَّ اشْهَدْ لِيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَإِنَّهُ رُبَّ مُبَلِّغٍ يُبَلِّغُهُ مَنْ هُوَ أَوْعَى لَهُ مِنْهُ فَكَانَ كَذَلِكَ وَقَالَ لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍفَلَمَّا كَانَ يَوْمُ حَرْقِ ابْنِ الْحَضْرَمِيِّ حَرَّقَهُ جَارِيَةُ بْنُ قُدَامَةَ قَالَ أَشْرَفُوا عَلَى أَبِي بَكْرَةَ فَقَالُوا هَذَا أَبُو بَكْرَةَ فَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَحَدَّثَتْنِي أُمِّي أَنَّ أَبَا بَكْرَةَ قَالَ لَوْ دَخَلُوا عَلَيَّ مَا بَهَشْتُ إِلَيْهِمْ بِقَصَبَةٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Minoda odamlarga xutba qilib: «Bu qaysi kun ekanini bilasizlarmi?» dedilar. Biz: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladilar», dedik. U zot, biz uni oʻz nomidan boshqa nom bilan ataydilar deb oʻylagunimizcha jim turdilar, soʻng: «Bu Nahr kuni emasmi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Bu qaysi shahar?» dedilar. Biz: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladilar», dedik. U zot: «Bu Balda emasmi?» dedilar. Biz: «Ha, ey Allohning Rasuli», dedik. U zot: «Albatta, qonlaringiz, mollaringiz, obroʻlaringiz va terilaringiz mana shu kuningizning, mana shu oyingizdagi, mana shu shahringizdagi hurmati kabi haromdir. Ogoh boʻlinglar, men yetkazdimmi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Ey Allohim, Oʻzing guvoh boʻl! Hozir boʻlgan gʻoyibga yetkazsin; chunki koʻp yetkazuvchi bor — u buni oʻzidan koʻra yaxshiroq anglaydigan kishiga yetkazadi», dedilar. Shunday ham boʻldi. Va u zot: «Mendan keyin bir-biringizning boʻyningizni uradigan kofirlar boʻlib qaytmanglar», dedilar. Ibn al-Hazramiy yondirilgan kuni — uni Joriya ibn Qudoma yondirgan edi — (odamlar) Abu Bakraga qarab: «Mana bu Abu Bakra», dedilar. Abdurrahmon aytdi: Onam menga aytib berdiki, Abu Bakra: «Agar ular mening oldimga kirsalar ham, men ularga qarshi bir qamish ham koʻtarmagan boʻlardim», degan.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Минода одамларга хутба қилиб: «Бу қайси кун эканини биласизларми?» дедилар. Биз: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ биладилар», дедик. У зот, биз уни ўз номидан бошқа ном билан атайдилар деб ўйлагунимизча жим турдилар, сўнг: «Бу Наҳр куни эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Бу қайси шаҳар?» дедилар. Биз: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ биладилар», дедик. У зот: «Бу Балда эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», дедик. У зот: «Албатта, қонларингиз, молларингиз, обрўларингиз ва териларингиз мана шу кунингизнинг, мана шу ойингиздаги, мана шу шаҳрингиздаги ҳурмати каби ҳаромдир. Огоҳ бўлинглар, мен етказдимми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Эй Аллоҳим, Ўзинг гувоҳ бўл! Ҳозир бўлган ғойибга етказсин; чунки кўп етказувчи бор — у буни ўзидан кўра яхшироқ англайдиган кишига етказади», дедилар. Шундай ҳам бўлди. Ва у зот: «Мендан кейин бир-бирингизнинг бўйнингизни урадиган кофирлар бўлиб қайтманглар», дедилар. Ибн ал-Ҳазрамий ёндирилган куни — уни Жория ибн Қудома ёндирган эди — (одамлар) Абу Бакрага қараб: «Мана бу Абу Бакра», дедилар. Абдурраҳмон айтди: Онам менга айтиб бердики, Абу Бакра: «Агар улар менинг олдимга кирсалар ҳам, мен уларга қарши бир қамиш ҳам кўтармаган бўлардим», деган.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ أَشْعَثَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى بِهَؤُلَاءِ الرَّكْعَتَيْنِ وَهَؤُلَاءِ الرَّكْعَتَيْنِ فَكَانَتْ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعًا وَلَهُمْ رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bularga ikki rakaat, boshqalarga ikki rakaat (xavf namozini) oʻqib berdilar. Shunday qilib Nabiy ﷺga toʻrt rakaat, ularning har biriga ikki rakaatdan boʻldi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ буларга икки ракаат, бошқаларга икки ракаат (хавф намозини) ўқиб бердилар. Шундай қилиб Набий ﷺга тўрт ракаат, уларнинг ҳар бирига икки ракаатдан бўлди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ الشَّحَّامُ حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْكُفْرِ وَالْفَقْرِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ har namoz ortidan: «Allohumma inni aʼuzu bika minal kufri val faqri va azabil qabr (Ey Allohim, men Sendan kufrdan, faqirlikdan va qabr azobidan panoh soʻrayman)», der edilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ҳар намоз ортидан: «Аллоҳумма инни аъузу бика минал куфри вал фақри ва азабил қабр (Эй Аллоҳим, мен Сендан куфрдан, фақирликдан ва қабр азобидан паноҳ сўрайман)», дер эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتُمْ إِنْ كَانَتْ جُهَيْنَةُ وَأَسْلَمُ وَغِفَارُ خَيْرًا مِنْ بَنِي تَمِيمٍ وَبَنِي عَبْدِ اللَّهِ بْنِ غَطَفَانَ وَبَنِي عَامِرِ بْنِ صَعْصَعَةَ وَمَدَّ بِهَا صَوْتَهُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ خَابُوا وَخَسِرُوا قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَهُمْ خَيْرٌ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Aytinglar-chi, agar Juhayna, Aslam va Gʻifor Banu Tamim, Banu Abdulloh ibn Gʻatafon va Banu Omir ibn Saʼsaʼadan yaxshiroq boʻlsa-chi?» deb ovozlarini choʻzdilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, unda ular ziyon koʻribdi va zarar topibdi», dedilar. U zot: «Jonim Qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, ular yaxshiroqdir», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Айтинглар-чи, агар Жуҳайна, Аслам ва Ғифор Бану Тамим, Бану Абдуллоҳ ибн Ғатафон ва Бану Омир ибн Саъсаъадан яхшироқ бўлса-чи?» деб овозларини чўздилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, унда улар зиён кўрибди ва зарар топибди», дедилар. У зот: «Жоним Қўлида бўлган Зотга қасамки, улар яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَسْوَدُ بْنُ شَيْبَانَ عَنْ بَحْرِ بْنِ مَرَّارٍ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَكُنْتُ أَمْشِي مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَرَّ عَلَى قَبْرَيْنِ فَقَالَ مَنْ يَأْتِينِي بِجَرِيدَةِ نَخْلٍ قَالَ فَاسْتَبَقْتُ أَنَا وَرَجُلٌ آخَرُ فَجِئْنَا بِعَسِيبٍ فَشَقَّهُ بِاثْنَيْنِ فَجَعَلَ عَلَى هَذَا وَاحِدَةً وَعَلَى هَذَا وَاحِدَةً ثُمَّ قَالَ أَمَا إِنَّهُ سَيُخَفَّفُ عَنْهُمَا مَا كَانَ فِيهِمَا مِنْ بُلُولَتِهِمَا شَيْءٌ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ فِي الْغِيبَةِ وَالْبَوْلِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ bilan yurar edim. U zot ikki qabr yonidan oʻtdilar-da: «Kim menga xurmo shoxini keltiradi?» dedilar. Men bilan yana bir kishi musobaqalashib, bir shox keltirdik. U zot uni ikkiga boʻlib, birini bunisiga, birini unisiga qoʻydilar. Soʻng: «Ogoh boʻlinglar, bularning namligi qolgunicha ulardan (azob) yengillatiladi», dedilar. Yana: «Albatta, bu ikkisi gʻiybat va siydik sababli azoblanmoqda», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ билан юрар эдим. У зот икки қабр ёнидан ўтдилар-да: «Ким менга хурмо шохини келтиради?» дедилар. Мен билан яна бир киши мусобақалашиб, бир шох келтирдик. У зот уни иккига бўлиб, бирини бунисига, бирини унисига қўйдилар. Сўнг: «Огоҳ бўлинглар, буларнинг намлиги қолгунича улардан (азоб) енгиллатилади», дедилар. Яна: «Албатта, бу иккиси ғийбат ва сийдик сабабли азобланмоқда», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ الشَّحَّامُ قَالَ حَدَّثَنِي مُسْلِمُ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهَا سَتَكُونُ فِتْنَةٌ الْمُضْطَجِعُ فِيهَا خَيْرٌ مِنْ الْجَالِسِ وَالْجَالِسُ خَيْرٌ مِنْ الْقَائِمِ وَالْقَائِمُ فِيهَا خَيْرٌ مِنْ الْمَاشِي وَالْمَاشِي خَيْرٌ مِنْ السَّاعِي قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا تَأْمُرُنِي قَالَ مَنْ كَانَتْ لَهُ إِبِلٌ فَلْيَلْحَقْ بِإِبِلِهِ وَمَنْ كَانَتْ لَهُ غَنَمٌ فَلْيَلْحَقْ بِغَنَمِهِ وَمَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَلْحَقْ بِأَرْضِهِ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ شَيْءٌ فَلْيَعْمِدْ إِلَى سَيْفِهِ فَلْيَضْرِبْ بِحَدِّهِ صَخْرَةً ثُمَّ لِيَنْجُ إِنْ اسْتَطَاعَ النَّجَاةَ ثُمَّ لِيَنْجُ إِنْ اسْتَطَاعَ النَّجَاةَ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, bir fitna boʻladiki, unda yotgan kishi oʻtirgandan yaxshiroq, oʻtirgan turgandan yaxshiroq, turgan yurgandan yaxshiroq, yurgan esa yuguruvchidan yaxshiroqdir», dedilar. Shunda bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, menga nima buyurasiz?» dedi. U zot: «Kimning tuyasi boʻlsa, tuyasiga qoʻshilsin; kimning qoʻyi boʻlsa, qoʻyiga qoʻshilsin; kimning yeri boʻlsa, yeriga qoʻshilsin; kimning hech narsasi boʻlmasa, qilichini olib, uning tigʻini toshga ursin, soʻng qutula olsa qutulsin, soʻng qutula olsa qutulsin», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бир фитна бўладики, унда ётган киши ўтиргандан яхшироқ, ўтирган тургандан яхшироқ, турган юргандан яхшироқ, юрган эса югурувчидан яхшироқдир», дедилар. Шунда бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга нима буюрасиз?» деди. У зот: «Кимнинг туяси бўлса, туясига қўшилсин; кимнинг қўйи бўлса, қўйига қўшилсин; кимнинг ери бўлса, ерига қўшилсин; кимнинг ҳеч нарсаси бўлмаса, қиличини олиб, унинг тиғини тошга урсин, сўнг қутула олса қутулсин, сўнг қутула олса қутулсин», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا الْعَوَّامُ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُمْهَانَ عَنِ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَذَكَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْضًا يُقَالُ لَهَا الْبَصْرَةُ إِلَى جَنْبِهَا نَهَرٌ يُقَالُ لَهُ دِجْلَةُ ذُو نَخْلٍ كَثِيرٍ وَيَنْزِلُ بِهِ بَنُو قَنْطُورَاءَ فَيَتَفَرَّقُ النَّاسُ ثَلَاثَ فِرَقٍ فِرْقَةٌ تَلْحَقُ بِأَصْلِهَا وَهَلَكُوا وَفِرْقَةٌ تَأْخُذُ عَلَى أَنْفُسِهَا وَكَفَرُوا وَفِرْقَةٌ يَجْعَلُونَ ذَرَارِيَّهُمْ خَلْفَ ظُهُورِهِمْ فَيُقَاتِلُونَ قَتْلَاهُمْ شُهَدَاءُ يَفْتَحُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى عَلَى بَقِيَّتِهِمْ وَشَكَّ يَزِيدُ فِيهِ مَرَّةً فَقَالَ الْبُصَيْرَةُ أَوْ الْبَصْرَةُحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ أَخْبَرَنَا الْعَوَّامُ بْنُ حَوْشَبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُمْهَانَ عَنِ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَتَنْزِلُنَّ أَرْضًا يُقَالُ لَهَا الْبَصْرَةُ أَوْ الْبُصَيْرَةُ عَلَى دِجْلَةَ نَهَرٌ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ قَالَ الْعَوَّامُ بَنُو قَنْطُورَاءَ هُمْ التُّرْكُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Basra deb ataladigan bir yerni zikr qildilar: uning yonida Dajla deb ataladigan daryo bor, xurmozori koʻp. Unga Banu Qanturoʻ tushadi. Shunda odamlar uch firqaga boʻlinadi: bir firqa oʻz asliga qoʻshiladi va halok boʻladi; bir firqa oʻzini (asrash uchun ahd) oladi va kufr keltiradi; bir firqa esa bola-chaqasini orqalariga olib jang qiladi — ularning oʻldirilganlari shahiddir, qolganlariga Alloh taboraka va taolo fath beradi. Yazid bir marta shubha qilib: «Busayra yoki Basra», dedi. Boshqa sanad bilan: Rasululloh ﷺ: «Sizlar albatta Dajla boʻyidagi Basra yoki Busayra deb ataladigan bir yerga tushasizlar», dedilar — soʻng (roviy) shu maʼnodagini zikr qildi. Avvom aytdi: Banu Qanturoʻ — ular turklardir.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Басра деб аталадиган бир ерни зикр қилдилар: унинг ёнида Дажла деб аталадиган дарё бор, хурмозори кўп. Унга Бану Қантурў тушади. Шунда одамлар уч фирқага бўлинади: бир фирқа ўз аслига қўшилади ва ҳалок бўлади; бир фирқа ўзини (асраш учун аҳд) олади ва куфр келтиради; бир фирқа эса бола-чақасини орқаларига олиб жанг қилади — уларнинг ўлдирилганлари шаҳиддир, қолганларига Аллоҳ таборака ва таоло фатҳ беради. Язид бир марта шубҳа қилиб: «Бусайра ёки Басра», деди. Бошқа санад билан: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар албатта Дажла бўйидаги Басра ёки Бусайра деб аталадиган бир ерга тушасизлар», дедилар — сўнг (ровий) шу маънодагини зикр қилди. Аввом айтди: Бану Қантурў — улар турклардир.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَجُلًا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ النَّاسِ خَيْرٌ قَالَ مَنْ طَالَ عُمُرُهُ وَحَسُنَ عَمَلُهُ قَالَ فَأَيُّ النَّاسِ شَرٌّ قَالَ مَنْ طَالَ عُمُرُهُ وَسَاءَ عَمَلُهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, odamlarning qaysi biri yaxshi?» dedi. U zot: «Umri uzun, amali goʻzal boʻlgan kishidir», dedilar. U: «Odamlarning qaysi biri yomon?» dedi. U zot: «Umri uzun, amali yomon boʻlgan kishidir», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, одамларнинг қайси бири яхши?» деди. У зот: «Умри узун, амали гўзал бўлган кишидир», дедилар. У: «Одамларнинг қайси бири ёмон?» деди. У зот: «Умри узун, амали ёмон бўлган кишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ صُمْتُ رَمَضَانَ كُلَّهُ وَلَا قُمْتُهُ كُلَّهُقَالَ الْحَسَنُ قَالَ أَبِي و قَالَ يَزِيدُ مَرَّةً قَالَ قَتَادَةُ اللَّهُ أَعْلَمُ أَخَافَ عَلَى أُمَّتِهِ التَّزْكِيَةَ أَوْ لَا بُدَّ مِنْ رَاقِدٍ أَوْ غَافِلٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan hech kim: ‹Men Ramazonning hammasini roʻza tutdim va hammasida qoim boʻldim›, demasin», dedilar. Qatoda aytdi: Alloh yaxshiroq biladi — u zot ummatlari uchun oʻzini poklab maqtashdan qoʻrqdilarmi yoki (bunda) uxlab qolgan yo gʻaflatda boʻlgan kishi boʻlmay qolmasligi uchunmi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ҳеч ким: ‹Мен Рамазоннинг ҳаммасини рўза тутдим ва ҳаммасида қоим бўлдим›, демасин», дедилар. Қатода айтди: Аллоҳ яхшироқ билади — у зот умматлари учун ўзини поклаб мақташдан қўрқдиларми ёки (бунда) ухлаб қолган ё ғафлатда бўлган киши бўлмай қолмаслиги учунми.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا عُيَيْنَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ ذَكَرْتُ لَيْلَةَ الْقَدْرِ عِنْدَ أَبِي بَكْرَةَ فَقَالَ مَا أَنَا بِمُلْتَمِسِهَا بَعْدَمَاسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا فِي عَشْرِ الْأَوَاخِرِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ فِي الْوِتْرِ مِنْهُقَالَ فَكَانَ أَبُو بَكْرَةَ يُصَلِّي فِي الْعِشْرِينَ مِنْ رَمَضَانَ كَصَلَاتِهِ فِي سَائِرِ السَّنَةِ فَإِذَا دَخَلَ الْعَشْرُ اجْتَهَدَ

Abdurrahmon aytdi: Men Abu Bakraning huzurida Qadr kechasini zikr qildim. Shunda u dedi: Rasululloh ﷺdan eshitganimdan keyin men uni faqat oxirgi oʻn kechadagina izlayman. Men Rasululloh ﷺning: «Uni oxirgi oʻn kechada, ularning toq (kechalari)da izlanglar», deganlarini eshitganman. (Roviy) aytdi: Abu Bakra Ramazonning (dastlabki) yigirma kunida yilning qolgan kunlaridagidek namoz oʻqir, oxirgi oʻn kunlik kirgach esa jidu jahd qilardi.Абдурраҳмон айтди: Мен Абу Бакранинг ҳузурида Қадр кечасини зикр қилдим. Шунда у деди: Расулуллоҳ ﷺдан эшитганимдан кейин мен уни фақат охирги ўн кечадагина излайман. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Уни охирги ўн кечада, уларнинг тоқ (кечалари)да изланглар», деганларини эшитганман. (Ровий) айтди: Абу Бакра Рамазоннинг (дастлабки) йигирма кунида йилнинг қолган кунларидагидек намоз ўқир, охирги ўн кунлик киргач эса жиду жаҳд қиларди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْكُثُ أَبَوَا الدَّجَّالِ ثَلَاثِينَ عَامًا لَا يُولَدُ لَهُمَا ثُمَّ يُولَدُ لَهُمَا غُلَامٌ أَعْوَرُ أَضَرُّ شَيْءٍ وَأَقَلُّهُ نَفْعًا تَنَامُ عَيْنَاهُ وَلَا يَنَامُ قَلْبُهُ ثُمَّ نَعَتَ أَبَوَيْهِ فَقَالَ أَبُوهُ رَجُلٌ طُوَالٌ مُضْطَرِبُ اللَّحْمِ طَوِيلُ الْأَنْفِ كَأَنَّ أَنْفَهُ مِنْقَارٌ وَأُمُّهُ امْرَأَةٌ فِرْضَاخِيَّةٌ عَظِيمَةُ الثَّدْيَيْنِ قَالَ فَبَلَغَنَا أَنَّ مَوْلُودًا مِنْ الْيَهُودِ وُلِدَ بِالْمَدِينَةِ قَالَ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَالزُّبَيْرُ بْنُ الْعَوَّامِ حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى أَبَوَيْهِ فَرَأَيْنَا فِيهِمَا نَعْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِذَا هُوَ مُنْجَدِلٌ فِي الشَّمْسِ فِي قَطِيفَةٍ لَهُ هَمْهَمَةٌ فَسَأَلْنَا أَبَوَيْهِ فَقَالَا مَكَثْنَا ثَلَاثِينَ عَامًا لَا يُولَدُ لَنَا ثُمَّ وُلِدَ لَنَا غُلَامٌ أَعْوَرُ أَضَرُّ شَيْءٍ وَأَقَلُّهُ نَفْعًا فَلَمَّا خَرَجْنَا مَرَرْنَا بِهِ فَقَالَ مَا كُنْتُمَا فِيهِ قُلْنَا وَسَمِعْتَ قَالَ نَعَمْ إِنَّهُ تَنَامُ عَيْنَايَ وَلَا يَنَامُ قَلْبِي فَإِذَا هُوَ ابْنُ صَيَّادٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dajjolning ota-onasi oʻttiz yil farzandsiz turadilar, soʻng ularga bir koʻzi koʻr oʻgʻil tugʻiladi — u eng zararli va manfaati eng oz (bola)dir; koʻzlari uxlaydi, lekin qalbi uxlamaydi», dedilar. Soʻng u zot uning ota-onasini taʼriflab: «Otasi novcha, eti boʻsh, burni uzun — goʻyo burni tumshuqdek kishidir; onasi esa keng gavdali, koʻkraklari katta ayoldir», dedilar. (Abu Bakra) aytdi: Bizga Madinada yahudiylardan bir bola tugʻilgani xabari yetdi. Men va Zubayr ibn Avvom bordik va uning ota-onasi huzuriga kirdik. Ularda Rasululloh ﷺ aytgan taʼrifni koʻrdik. Qarasak, u quyoshda choponiga oʻralib yotibdi, gʻoʻldirab turibdi. Biz uning ota-onasidan soʻradik. Ular: «Biz oʻttiz yil farzandsiz turdik, soʻng bizga bir koʻzi koʻr oʻgʻil tugʻildi — u eng zararli va manfaati eng oz (bola)dir», dedilar. Biz chiqib, uning yonidan oʻtganimizda, u: «Nima haqida gaplashdinglar?» dedi. Biz: «Sen eshitdingmi?» dedik. U: «Ha, mening koʻzlarim uxlaydi, lekin qalbim uxlamaydi», dedi. Qarasak, u Ibn Sayyod ekan.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дажжолнинг ота-онаси ўттиз йил фарзандсиз турадилар, сўнг уларга бир кўзи кўр ўғил туғилади — у энг зарарли ва манфаати энг оз (бола)дир; кўзлари ухлайди, лекин қалби ухламайди», дедилар. Сўнг у зот унинг ота-онасини таърифлаб: «Отаси новча, эти бўш, бурни узун — гўё бурни тумшуқдек кишидир; онаси эса кенг гавдали, кўкраклари катта аёлдир», дедилар. (Абу Бакра) айтди: Бизга Мадинада яҳудийлардан бир бола туғилгани хабари етди. Мен ва Зубайр ибн Аввом бордик ва унинг ота-онаси ҳузурига кирдик. Уларда Расулуллоҳ ﷺ айтган таърифни кўрдик. Қарасак, у қуёшда чопонига ўралиб ётибди, ғўлдираб турибди. Биз унинг ота-онасидан сўрадик. Улар: «Биз ўттиз йил фарзандсиз турдик, сўнг бизга бир кўзи кўр ўғил туғилди — у энг зарарли ва манфаати энг оз (бола)дир», дедилар. Биз чиқиб, унинг ёнидан ўтганимизда, у: «Нима ҳақида гаплашдинглар?» деди. Биз: «Сен эшитдингми?» дедик. У: «Ҳа, менинг кўзларим ухлайди, лекин қалбим ухламайди», деди. Қарасак, у Ибн Сайёд экан.

حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَشْعَثُ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَخَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ النَّحْرِ عَلَى نَاقَةٍ لَهُ قَالَ فَجَعَلَ يَتَكَلَّمُ هَاهُنَا مَرَّةً وَهَاهُنَا مَرَّةً عِنْدَ كُلِّ قَوْمٍ ثُمَّ قَالَ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا قَالَ فَسَكَتْنَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ غَيْرَ اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَ يَوْمَ النَّحْرِ قَالَ قُلْنَا بَلَى ثُمَّ قَالَ أَيُّ شَهْرٍ هَذَا قَالَ فَسَكَتْنَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ غَيْرَ اسْمِهِ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَلَيْسَ ذَا الْحِجَّةِ قَالَ قُلْنَا بَلَى ثُمَّ قَالَ أَيُّ بَلَدٍ هَذَا قَالَ فَسَكَتْنَا حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ غَيْرَ اسْمِهِ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَلَيْسَ الْبَلْدَةَ الْحَرَامَ قَالَ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ حَرَامٌ عَلَيْكُمْ إِلَى أَنْ تَلْقَوْا رَبَّكُمْ تَعَالَى كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا ثُمَّ قَالَ لِيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ مِنْكُمْ الْغَائِبَ فَلَعَلَّ الْغَائِبَ أَنْ يَكُونَ أَوْعَى لَهُ مِنْ الشَّاهِدِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Nahr kuni oʻz tuyalari ustida xutba qildilar. U zot goh u tomonga, goh bu tomonga — har bir qavmning oldida — gapirar edilar. Soʻng: «Bu qaysi kun?» dedilar. Biz, u zot unga oʻz nomidan boshqa nom qoʻysalar kerak, deb oʻylagunimizcha jim turdik. U zot: «Bu Nahr kuni emasmi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. Soʻng: «Bu qaysi oy?» dedilar. Biz yana, u zot unga oʻz nomidan boshqa nom qoʻysalar kerak, deb oʻylagunimizcha jim turdik. Soʻng u zot: «Bu Zulhijja emasmi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. Soʻng: «Bu qaysi shahar?» dedilar. Biz yana, u zot unga oʻz nomidan boshqa nom qoʻysalar kerak, deb oʻylagunimizcha jim turdik. Soʻng u zot: «Bu Baldatul-harom emasmi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Albatta, qonlaringiz, mollaringiz va obroʻlaringiz Robbingizga yoʻliqquningizgacha sizlarga mana shu kuningizning, mana shu oyingizdagi, mana shu shahringizdagi hurmati kabi haromdir», dedilar. Soʻng: «Sizlardan hozir boʻlgan gʻoyibga yetkazsin; boʻlishi mumkinki, gʻoyib uni hozir boʻlgandan koʻra yaxshiroq anglab oladi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Наҳр куни ўз туялари устида хутба қилдилар. У зот гоҳ у томонга, гоҳ бу томонга — ҳар бир қавмнинг олдида — гапирар эдилар. Сўнг: «Бу қайси кун?» дедилар. Биз, у зот унга ўз номидан бошқа ном қўйсалар керак, деб ўйлагунимизча жим турдик. У зот: «Бу Наҳр куни эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. Сўнг: «Бу қайси ой?» дедилар. Биз яна, у зот унга ўз номидан бошқа ном қўйсалар керак, деб ўйлагунимизча жим турдик. Сўнг у зот: «Бу Зулҳижжа эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. Сўнг: «Бу қайси шаҳар?» дедилар. Биз яна, у зот унга ўз номидан бошқа ном қўйсалар керак, деб ўйлагунимизча жим турдик. Сўнг у зот: «Бу Балдатул-ҳаром эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Албатта, қонларингиз, молларингиз ва обрўларингиз Роббингизга йўлиққунингизгача сизларга мана шу кунингизнинг, мана шу ойингиздаги, мана шу шаҳрингиздаги ҳурмати каби ҳаромдир», дедилар. Сўнг: «Сизлардан ҳозир бўлган ғойибга етказсин; бўлиши мумкинки, ғойиб уни ҳозир бўлгандан кўра яхшироқ англаб олади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ زِيَادٍ الْأَعْلَمِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَفْتَحَ الصَّلَاةَ فَكَبَّرَ ثُمَّ أَوْمَأَ إِلَيْهِمْ أَنْ مَكَانَكُمْ ثُمَّ دَخَلَ فَخَرَجَ وَرَأْسُهُ يَقْطُرُ فَصَلَّى بِهِمْ فَلَمَّا قَضَى الصَّلَاةَ قَالَ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ وَإِنِّي كُنْتُ جُنُبًا

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ namozni boshlab takbir aytdilar, soʻng ularga: «Joyingizda (turinglar)», deb ishora qildilar va (ichkariga) kirdilar. Keyin boshlaridan suv tomib turgan holda chiqdilar va ularga namoz oʻqib berdilar. Namozni tugatgach: «Men ham bir insonman; men junub edim», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ намозни бошлаб такбир айтдилар, сўнг уларга: «Жойингизда (туринглар)», деб ишора қилдилар ва (ичкарига) кирдилар. Кейин бошларидан сув томиб турган ҳолда чиқдилар ва уларга намоз ўқиб бердилар. Намозни тугатгач: «Мен ҳам бир инсонман; мен жунуб эдим», дедилар.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا فَرَطُكُمْ عَلَى الْحَوْضِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men sizlardan oldin Havzga boruvchiman», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен сизлардан олдин Ҳавзга борувчиман», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمْ ذَكَرُوا رَجُلًا عِنْدَهُ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا مِنْ رَجُلٍ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْضَلُ مِنْهُ فِي كَذَا وَكَذَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيْحَكَ قَطَعْتَ عُنُقَ صَاحِبِكَ مِرَارًا يَقُولُ ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ كَانَ أَحَدُكُمْ مَادِحًا أَخَاهُ لَا مَحَالَةَ فَلْيَقُلْ أَحْسَبُ فُلَانًا إِنْ كَانَ يَرَى أَنَّهُ كَذَاكَ وَلَا أُزَكِّي عَلَى اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَحَدًا وَحَسِيبُهُ اللَّهُ أَحْسَبُهُ كَذَا وَكَذَا

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zotning oldida bir kishi tilga olindi. Shunda bir kishi: «Ey Allohning Rasuli! Rasululloh ﷺdan keyin falon ishda undan afzalroq kishi yoʻq», dedi. Nabiy ﷺ: «Voy senga! Sen oʻrtogʻingning boʻynini uzding», deb buni bir necha bor takrorlab aytdilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz birodarini maqtamasdan iloji boʻlmasa, uni shunday deb bilsa: ‹Men falonchini shunday deb oʻylayman›, desin; men Allohga nisbatan hech kimni oqlamayman, uning hisobini oluvchi Allohdir; men uni shunday va shunday deb oʻylayman», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зотнинг олдида бир киши тилга олинди. Шунда бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули! Расулуллоҳ ﷺдан кейин фалон ишда ундан афзалроқ киши йўқ», деди. Набий ﷺ: «Вой сенга! Сен ўртоғингнинг бўйнини уздинг», деб буни бир неча бор такрорлаб айтдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз биродарини мақтамасдан иложи бўлмаса, уни шундай деб билса: ‹Мен фалончини шундай деб ўйлайман›, десин; мен Аллоҳга нисбатан ҳеч кимни оқламайман, унинг ҳисобини олувчи Аллоҳдир; мен уни шундай ва шундай деб ўйлайман», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي يَعْقُوبَ الضَّبِّيِّ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِأَنَّ الْأَقْرَعَ بْنَ حَابِسٍ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّمَا بَايَعَكَ سُرَّاقُ الْحَجِيجِ مِنْ أَسْلَمَ وَغِفَارَ وَمُزَيْنَةَ وَأَحْسَبُ جُهَيْنَةَ مُحَمَّدٌ الَّذِي يَشُكُّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ أَسْلَمُ وَغِفَارُ وَمُزَيْنَةُ وَأَحْسَبُ جُهَيْنَةَ خَيْرًا مِنْ بَنِي تَمِيمٍ وَبَنِي عَامِرٍ وَأَسَدٍ وَغَطَفَانَ أَخَابُوا وَخَسِرُوا فَقَالَ نَعَمْ فَقَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّهُمْ لَأَخْيَرُ مِنْهُ إِنَّهُمْ لَأَخْيَرُ مِنْهُمْ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: al-Aqraʼ ibn Hobis Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Senga faqat hojilarning oʻgʻrilari — Aslam, Gʻifor va Muzayna (oʻylaymanki, Juhayna ham) bayʼat qildi-ku», dedi. — Bu yerda shubha qilgan Muhammaddir. — Shunda Rasululloh ﷺ: «Aytchi, agar Aslam, Gʻifor va Muzayna (oʻylaymanki, Juhayna ham) Banu Tamim, Banu Omir, Asad va Gʻatafondan yaxshiroq boʻlsa, ular ziyon koʻrgan va zarar topgan boʻlmaydimi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Jonim Qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, ular ulardan yaxshiroqdir, ular ulardan yaxshiroqdir», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: ал-Ақраъ ибн Ҳобис Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Сенга фақат ҳожиларнинг ўғрилари — Аслам, Ғифор ва Музайна (ўйлайманки, Жуҳайна ҳам) байъат қилди-ку», деди. — Бу ерда шубҳа қилган Муҳаммаддир. — Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Айтчи, агар Аслам, Ғифор ва Музайна (ўйлайманки, Жуҳайна ҳам) Бану Тамим, Бану Омир, Асад ва Ғатафондан яхшироқ бўлса, улар зиён кўрган ва зарар топган бўлмайдими?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Жоним Қўлида бўлган Зотга қасамки, улар улардан яхшироқдир, улар улардан яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ أَبِي بَكْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِذَا الْمُسْلِمَانِ حَمَلَ أَحَدُهُمَا عَلَى صَاحِبِهِ السِّلَاحَ فَهُمَا عَلَى طَرَفِ جَهَنَّمَ فَإِذَا قَتَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ دَخَلَاهَا جَمِيعًا

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Ikki musulmondan biri (oʻz) birodariga qarshi qurol koʻtarsa, ikkovi jahannam yoqasidadir. Bas, biri oʻz sherigini oʻldirsa, ikkovi birga unga kiradilar», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Икки мусулмондан бири (ўз) биродарига қарши қурол кўтарса, иккови жаҳаннам ёқасидадир. Бас, бири ўз шеригини ўлдирса, иккови бирга унга кирадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَتَانِي جِبْرِيلُ وَمِيكَائِيلُ عَلَيْهِمَا السَّلَام فَقَالَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام اقْرَأْ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفٍ وَاحِدٍ فَقَالَ مِيكَائِيلُ اسْتَزِدْهُ قَالَ اقْرَأْهُ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ كُلِّهَا شَافٍ كَافٍ مَا لَمْ تُخْتَمْ آيَةُ رَحْمَةٍ بِعَذَابٍ أَوْ آيَةُ عَذَابٍ بِرَحْمَةٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mening oldimga Jibril va Mikoil (alayhimas-salom) keldilar. Jibril (alayhis-salom): ‹Qurʼonni bir harfda oʻqi›, dedi. Mikoil: ‹Undan ziyoda qilishni soʻra›, dedi. (Jibril): ‹Uni yetti harfda oʻqi; ularning hammasi shifo beruvchi, kifoya qiluvchidir — toki rahmat oyatini azob bilan yoki azob oyatini rahmat bilan tugatmasang›, dedi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Менинг олдимга Жибрил ва Микоил (алайҳимас-салом) келдилар. Жибрил (алайҳис-салом): ‹Қуръонни бир ҳарфда ўқи›, деди. Микоил: ‹Ундан зиёда қилишни сўра›, деди. (Жибрил): ‹Уни етти ҳарфда ўқи; уларнинг ҳаммаси шифо берувчи, кифоя қилувчидир — токи раҳмат оятини азоб билан ёки азоб оятини раҳмат билан тугатмасанг›, деди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ زِيَادٍ الْأَعْلَمِ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِمْ أَنْ مَكَانَكُمْ فَذَهَبَ ثُمَّ جَاءَ وَرَأْسُهُ يَقْطُرُ فَصَلَّى بِهِمْ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bomdod namoziga kirdilar, soʻng ularga: «Joyingizda (turinglar)», deb ishora qildilar va ketdilar. Keyin boshlaridan suv tomib turgan holda kelib, ularga namoz oʻqib berdilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бомдод намозига кирдилар, сўнг уларга: «Жойингизда (туринглар)», деб ишора қилдилар ва кетдилар. Кейин бошларидан сув томиб турган ҳолда келиб, уларга намоз ўқиб бердилар.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ إِنِّي قُمْتُ رَمَضَانَ كُلَّهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Sizlardan hech kim: ‹Men Ramazonning hammasida qoim boʻldim›, demasin», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Сизлардан ҳеч ким: ‹Мен Рамазоннинг ҳаммасида қоим бўлдим›, демасин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَأَكْثَرَ النَّاسُ فِي مُسَيْلِمَةَ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِ شَيْئًا فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطِيبًا فَقَالَ أَمَّا بَعْدُ فَفِي شَأْنِ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي قَدْ أَكْثَرْتُمْ فِيهِ وَإِنَّهُ كَذَّابٌ مِنْ ثَلَاثِينَ كَذَّابًا يَخْرُجُونَ بَيْنَ يَدَيْ السَّاعَةِ وَإِنَّهُ لَيْسَ مِنْ بَلْدَةٍ إِلَّا يَبْلُغُهَا رُعْبُ الْمَسِيحِ إِلَّا الْمَدِينَةَ عَلَى كُلِّ نَقْبٍ مِنْ نِقَابِهَا مَلَكَانِ يَذُبَّانِ عَنْهَا رُعْبَ الْمَسِيحِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ u haqda biror narsa aytmasidan oldin odamlar Musaylima haqida koʻp gapirdilar. Shunda Rasululloh ﷺ xutbaga turib: «Ammo baʼd. Sizlar koʻp gapirgan bu kishining ishiga kelsak — u qiyomat oldidan chiqadigan oʻttizta kazzobdan biri kazzobdir. Va Masihning dahshati yetmaydigan biror shahar yoʻq, faqat Madinadan boshqa: uning har bir yoʻlagida ikki farishta boʻlib, Masihning dahshatini undan daf qiladi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ у ҳақда бирор нарса айтмасидан олдин одамлар Мусайлима ҳақида кўп гапирдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ хутбага туриб: «Аммо баъд. Сизлар кўп гапирган бу кишининг ишига келсак — у қиёмат олдидан чиқадиган ўттизта каззобдан бири каззобдир. Ва Масиҳнинг даҳшати етмайдиган бирор шаҳар йўқ, фақат Мадинадан бошқа: унинг ҳар бир йўлагида икки фаришта бўлиб, Масиҳнинг даҳшатини ундан даф қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا الْمُبَارَكُ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَ عَفَّانُ فِي حَدِيثِهِ حَدَّثَنَا الْمُبَارَكُ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرَةَ قَالَأَتَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى قَوْمٍ يَتَعَاطَوْنَ سَيْفًا مَسْلُولًا فَقَالَ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ فَعَلَ هَذَا أَوَلَيْسَ قَدْ نَهَيْتُ عَنْ هَذَا ثُمَّ قَالَ إِذَا سَلَّ أَحَدُكُمْ سَيْفَهُ فَنَظَرَ إِلَيْهِ فَأَرَادَ أَنْ يُنَاوِلَهُ أَخَاهُ فَلْيُغْمِدْهُ ثُمَّ يُنَاوِلْهُ إِيَّاهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yalangʻoch qilichni bir-birlariga uzatayotgan bir qavm oldiga keldilar-da: «Buni qilgan kishini Alloh laʼnatlasin! Men buni qaytarmaganmidim?» dedilar. Soʻng: «Sizlardan biringiz qilichini qinidan chiqarib, unga qarasa va uni birodariga uzatmoqchi boʻlsa, uni qiniga solsin, soʻng unga uzatsin», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ яланғоч қилични бир-бирларига узатаётган бир қавм олдига келдилар-да: «Буни қилган кишини Аллоҳ лаънатласин! Мен буни қайтармаганмидим?» дедилар. Сўнг: «Сизлардан бирингиз қиличини қинидан чиқариб, унга қараса ва уни биродарига узатмоқчи бўлса, уни қинига солсин, сўнг унга узатсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْجَلِيلِ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ مَيْمُونٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ أَنَّهُ قَالَ لِأَبِيهِيَا أَبَتِ إِنِّي أَسْمَعُكَ تَدْعُو كُلَّ غَدَاةٍ اللَّهُمَّ عَافِنِي فِي بَدَنِي اللَّهُمَّ عَافِنِي فِي سَمْعِي اللَّهُمَّ عَافِنِي فِي بَصَرِي لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ تُعِيدُهَا ثَلَاثًا حِينَ تُصْبِحُ وَثَلَاثًا حِينَ تُمْسِي وَتَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْكُفْرِ وَالْفَقْرِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ تُعِيدُهَا حِينَ تُصْبِحُ ثَلَاثًا وَثَلَاثًا حِينَ تُمْسِي قَالَ نَعَمْ يَا بُنَيَّ إِنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْعُو بِهِنَّ فَأُحِبُّ أَنْ أَسْتَنَّ بِسُنَّتِهِ

Abdurrahmon ibn Abu Bakra otasiga: «Ey otajon, men sizning har tongda: ‹Allohumma ofini fi badani, allohumma ofini fi samʼi, allohumma ofini fi basari, lo iloha illo anta (Ey Allohim, badanimni sogʻ-salomat qil; Ey Allohim, qulogʻimni sogʻ-salomat qil; Ey Allohim, koʻzimni sogʻ-salomat qil; Sendan oʻzga iloh yoʻq)›, deb duo qilayotganingizni eshitaman; buni tongda uch marta, kechqurun uch marta takrorlaysiz. Yana: ‹Allohumma inni aʼuzu bika minal kufri val faqri, allohumma inni aʼuzu bika min azabil qabri, lo iloha illo anta (Ey Allohim, men Sendan kufr va faqirlikdan panoh soʻrayman; Ey Allohim, men Sendan qabr azobidan panoh soʻrayman; Sendan oʻzga iloh yoʻq)›, deysiz; buni ham tongda uch marta, kechqurun uch marta takrorlaysiz», dedi. U: «Ha, ey oʻgʻilcham, men Nabiy ﷺning bular bilan duo qilayotganlarini eshitganman, shuning uchun u zotning sunnatlariga ergashishni yaxshi koʻraman», dedi.Абдурраҳмон ибн Абу Бакра отасига: «Эй отажон, мен сизнинг ҳар тонгда: ‹Аллоҳумма офини фи бадани, аллоҳумма офини фи самъи, аллоҳумма офини фи басари, ло илоҳа илло анта (Эй Аллоҳим, баданимни соғ-саломат қил; Эй Аллоҳим, қулоғимни соғ-саломат қил; Эй Аллоҳим, кўзимни соғ-саломат қил; Сендан ўзга илоҳ йўқ)›, деб дуо қилаётганингизни эшитаман; буни тонгда уч марта, кечқурун уч марта такрорлайсиз. Яна: ‹Аллоҳумма инни аъузу бика минал куфри вал фақри, аллоҳумма инни аъузу бика мин азабил қабри, ло илоҳа илло анта (Эй Аллоҳим, мен Сендан куфр ва фақирликдан паноҳ сўрайман; Эй Аллоҳим, мен Сендан қабр азобидан паноҳ сўрайман; Сендан ўзга илоҳ йўқ)›, дейсиз; буни ҳам тонгда уч марта, кечқурун уч марта такрорлайсиз», деди. У: «Ҳа, эй ўғилчам, мен Набий ﷺнинг булар билан дуо қилаётганларини эшитганман, шунинг учун у зотнинг суннатларига эргашишни яхши кўраман», деди.

قَالَوَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَوَاتُ الْمَكْرُوبِ اللَّهُمَّ رَحْمَتَكَ أَرْجُو فَلَا تَكِلْنِي إِلَى نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ أَصْلِحْ لِي شَأْنِي كُلَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ

(Abdurrahmon) aytdi: Nabiy ﷺ: «Gʻam-anduhga botgan kishining duolari: ‹Allohumma rohmataka arju, fa lo takilni ilo nafsi torfata ayn, aslih li shaʼni kullahu, lo iloha illo anta (Ey Allohim, men Sening rahmatingdan umidvorman; meni bir koʻz yumib ochguncha ham oʻzimga tashlab qoʻyma; barcha ishlarimni oʻnglab qoʻy; Sendan oʻzga iloh yoʻq)› dir», dedilar.(Абдурраҳмон) айтди: Набий ﷺ: «Ғам-андуҳга ботган кишининг дуолари: ‹Аллоҳумма роҳматака аржу, фа ло такилни ило нафси торфата айн, аслиҳ ли шаъни куллаҳу, ло илоҳа илло анта (Эй Аллоҳим, мен Сенинг раҳматингдан умидворман; мени бир кўз юмиб очгунча ҳам ўзимга ташлаб қўйма; барча ишларимни ўнглаб қўй; Сендан ўзга илоҳ йўқ)› дир», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ الشَّحَّامُ حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِرَجُلٍ سَاجِدٍ وَهُوَ يَنْطَلِقُ إِلَى الصَّلَاةِ فَقَضَى الصَّلَاةَ وَرَجَعَ عَلَيْهِ وَهُوَ سَاجِدٌ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَنْ يَقْتُلُ هَذَا فَقَامَ رَجُلٌ فَحَسَرَ عَنْ يَدَيْهِ فَاخْتَرَطَ سَيْفَهُ وَهَزَّهُ ثُمَّ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي كَيْفَ أَقْتُلُ رَجُلًا سَاجِدًا يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ثُمَّ قَالَ مَنْ يَقْتُلُ هَذَا فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ أَنَا فَحَسَرَ عَنْ ذِرَاعَيْهِ وَاخْتَرَطَ سَيْفَهُ وَهَزَّهُ حَتَّى أَرْعَدَتْ يَدُهُ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَيْفَ أَقْتُلُ رَجُلًا سَاجِدًا يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ قَتَلْتُمُوهُ لَكَانَ أَوَّلَ فِتْنَةٍ وَآخِرَهَا

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ namozga borayotib, sajda qilib turgan bir kishining yonidan oʻtdilar. Namozni tugatib qaytganlarida ham u hamon sajdada edi. Shunda Nabiy ﷺ turib: «Kim buni oʻldiradi?» dedilar. Bir kishi turib, qoʻllarini shimardi, qilichini yalangʻochladi va uni silkitdi. Soʻng: «Ey Allohning Nabiysi, otam va onam sizga fido boʻlsin, ‹Allohdan oʻzga iloh yoʻq va Muhammad Uning bandasi va rasulidir›, deb guvohlik berayotgan, sajdada turgan kishini qanday oʻldiraman?» dedi. Soʻng u zot yana: «Kim buni oʻldiradi?» dedilar. Bir kishi turib: «Men», dedi va bilaklarini shimarib, qilichini yalangʻochladi va uni qoʻli titraguncha silkitdi. Soʻng: «Ey Allohning Nabiysi, ‹Allohdan oʻzga iloh yoʻq va Muhammad Uning bandasi va rasulidir›, deb guvohlik berayotgan, sajdada turgan kishini qanday oʻldiraman?» dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Muhammadning joni Qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, agar uni oʻldirganlaringizda, bu fitnaning avvali va oxiri boʻlar edi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ намозга бораётиб, сажда қилиб турган бир кишининг ёнидан ўтдилар. Намозни тугатиб қайтганларида ҳам у ҳамон саждада эди. Шунда Набий ﷺ туриб: «Ким буни ўлдиради?» дедилар. Бир киши туриб, қўлларини шимарди, қиличини яланғочлади ва уни силкитди. Сўнг: «Эй Аллоҳнинг Набийси, отам ва онам сизга фидо бўлсин, ‹Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Унинг бандаси ва расулидир›, деб гувоҳлик бераётган, саждада турган кишини қандай ўлдираман?» деди. Сўнг у зот яна: «Ким буни ўлдиради?» дедилар. Бир киши туриб: «Мен», деди ва билакларини шимариб, қиличини яланғочлади ва уни қўли титрагунча силкитди. Сўнг: «Эй Аллоҳнинг Набийси, ‹Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва Муҳаммад Унинг бандаси ва расулидир›, деб гувоҳлик бераётган, саждада турган кишини қандай ўлдираман?» деди. Шунда Набий ﷺ: «Муҳаммаднинг жони Қўлида бўлган Зотга қасамки, агар уни ўлдирганларингизда, бу фитнанинг аввали ва охири бўлар эди», дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ أَبُو دَاوُدَ أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَعْنِي صُومُوا الْهِلَالَ لِرُؤْيَتِهِ وَأَفْطِرُوا لِرُؤْيَتِهِ فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَأَكْمِلُوا الْعِدَّةَ ثَلَاثِينَ وَالشَّهْرُ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا وَعَقَدَ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Hilolni koʻrib roʻza tutinglar va uni koʻrib iftor qilinglar. Agar sizlarga (osmon) bulut boʻlsa, sanoqni oʻttizga toʻldiringlar. Oy mana shunday, mana shunday va mana shunday», dedilar va (barmoqlarini) bukdilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ҳилолни кўриб рўза тутинглар ва уни кўриб ифтор қилинглар. Агар сизларга (осмон) булут бўлса, саноқни ўттизга тўлдиринглар. Ой мана шундай, мана шундай ва мана шундай», дедилар ва (бармоқларини) букдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مِهْرَانَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ أَوْسٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ كُسَيْبٍ الْعَدَوِيِّ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ أَكْرَمَ سُلْطَانَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي الدُّنْيَا أَكْرَمَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنْ أَهَانَ سُلْطَانَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي الدُّنْيَا أَهَانَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim dunyoda Alloh taboraka va taoloning sultonini ulugʻlasa, Alloh qiyomat kuni uni ulugʻlaydi; kim dunyoda Alloh taboraka va taoloning sultonini xorlasa, Alloh qiyomat kuni uni xorlaydi», deganlarini eshitdim.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким дунёда Аллоҳ таборака ва таолонинг султонини улуғласа, Аллоҳ қиёмат куни уни улуғлайди; ким дунёда Аллоҳ таборака ва таолонинг султонини хорласа, Аллоҳ қиёмат куни уни хорлайди», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ عَفَّانُ أَخْبَرَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ عَنْ بِلَالِ بْنِ يَقْطُرَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَأُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِدَنَانِيرَ فَجَعَلَ يَقْبِضُ قَبْضَةً قَبْضَةً ثُمَّ يَنْظُرُ عَنْ يَمِينِهِ كَأَنَّهُ يُؤَامِرُ أَحَدًا ثُمَّ يُعْطِي وَرَجُلٌ أَسْوَدُ مَطْمُومٌ عَلَيْهِ ثَوْبَانِ أَبْيَضَانِ بَيْنَ عَيْنَيْهِ أَثَرُ السُّجُودِ فَقَالَ مَا عَدَلْتَ فِي الْقِسْمَةِ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ مَنْ يَعْدِلُ عَلَيْكُمْ بَعْدِي قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا نَقْتُلُهُ فَقَالَ لَا ثُمَّ قَالَ لِأَصْحَابِهِ هَذَا وَأَصْحَابُهُ يَمْرُقُونَ مِنْ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنْ الرَّمِيَّةِ لَا يَتَعَلَّقُونَ مِنْ الْإِسْلَامِ بِشَيْءٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga dinorlar keltirildi. U zot bir siqim, bir siqim olar, soʻng goʻyo kimdir bilan maslahatlashayotgandek oʻng tomonlariga qarab, keyin berar edilar. Shunda sochi qirtishlangan, ustida ikki oq kiyim boʻlgan, ikki koʻzi orasida sajda izi bor bir qora kishi: «Sen taqsimotda adolat qilmading», dedi. Rasululloh ﷺ gʻazablanib: «Mendan keyin sizlarga kim adolat qiladi?» dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, uni oʻldiraylikmi?» dedilar. U zot: «Yoʻq», dedilar. Soʻng sahobalariga: «Bu va uning sheriklari — oʻq nishondan teshib oʻtganidek — dindan chiqib ketadilar; ular Islomdan hech narsani ushlab qolmaydilar», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга динорлар келтирилди. У зот бир сиқим, бир сиқим олар, сўнг гўё кимдир билан маслаҳатлашаётгандек ўнг томонларига қараб, кейин берар эдилар. Шунда сочи қиртишланган, устида икки оқ кийим бўлган, икки кўзи орасида сажда изи бор бир қора киши: «Сен тақсимотда адолат қилмадинг», деди. Расулуллоҳ ﷺ ғазабланиб: «Мендан кейин сизларга ким адолат қилади?» дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, уни ўлдирайликми?» дедилар. У зот: «Йўқ», дедилар. Сўнг саҳобаларига: «Бу ва унинг шериклари — ўқ нишондан тешиб ўтганидек — диндан чиқиб кетадилар; улар Исломдан ҳеч нарсани ушлаб қолмайдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا بَشَّارٌ الْخَيَّاطُ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْعَزِيزِ بْنَ أَبِي بَكْرَةَ يُحَدِّثُ أَنَّ أَبَا بَكْرَةَجَاءَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَاكِعٌ فَسَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَوْتَ نَعْلِ أَبِي بَكْرَةَ وَهُوَ يَحْضُرُ يُرِيدُ أَنْ يُدْرِكَ الرَّكْعَةَ فَلَمَّا انْصَرَفَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ السَّاعِي قَالَ أَبُو بَكْرَةَ أَنَا قَالَ زَادَكَ اللَّهُ حِرْصًا وَلَا تَعُدْ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺ rukuʼda boʻlgan holda keldi. Nabiy ﷺ Abu Bakraning rakaatga yetib olishni istab shoshilib kelayotgan oyoq kiyimining tovushini eshitdilar. Nabiy ﷺ namozdan chiqqach: «Shoshib kelgan kim edi?» dedilar. Abu Bakra: «Men», dedi. U zot: «Alloh harakatingni ziyoda qilsin, lekin buni yana takrorlama», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Набий ﷺ рукуъда бўлган ҳолда келди. Набий ﷺ Абу Бакранинг ракаатга етиб олишни истаб шошилиб келаётган оёқ кийимининг товушини эшитдилар. Набий ﷺ намоздан чиққач: «Шошиб келган ким эди?» дедилар. Абу Бакра: «Мен», деди. У зот: «Аллоҳ ҳаракатингни зиёда қилсин, лекин буни яна такрорлама», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ سُلَيْمٍ الْمُقْرِي قَالَ سَمِعْتُ رَجُلًا يُحَدِّثُ عَمْرَو بْنَ عُثْمَانَ وَأَنَا شَاهِدٌ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرَةَ يُحَدِّثُ أَنَّ أَبَا بَكْرَةَ حَدَّثَهُمْ أَنَّهُشَهِدَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى بَغْلَتِهِ وَاقِفًا إِذْ جَاءُوا بِامْرَأَةٍ حُبْلَى فَقَالَتْ إِنَّهَا زَنَتْ أَوْ بَغَتْ فَارْجُمْهَا فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَتِرِي بِسِتْرِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَرَجَعَتْ ثُمَّ جَاءَتْ الثَّانِيَةَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى بَغْلَتِهِ فَقَالَتْ ارْجُمْهَا يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَقَالَ اسْتَتِرِي بِسِتْرِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فَرَجَعَتْ ثُمَّ جَاءَتْ الثَّالِثَةَ وَهُوَ وَاقِفٌ حَتَّى أَخَذَتْ بِلِجَامِ بَغْلَتِهِ فَقَالَتْ أَنْشُدُكَ اللَّهَ أَلَا رَجَمْتَهَا فَقَالَ اذْهَبِي حَتَّى تَلِدِي فَانْطَلَقَتْ فَوَلَدَتْ غُلَامًا ثُمَّ جَاءَتْ فَكَلَّمَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ لَهَا اذْهَبِي فَتَطَهَّرِي مِنْ الدَّمِ فَانْطَلَقَتْ ثُمَّ أَتَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنَّهَا قَدْ تَطَهَّرَتْ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِسْوَةً فَأَمَرَهُنَّ أَنْ يَسْتَبْرِئْنَ الْمَرْأَةَ فَجِئْنَ وَشَهِدْنَ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِطُهْرِهَا فَأَمَرَ لَهَا بِحُفَيْرَةٍ إِلَى ثَنْدُوَتِهَا ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ فَأَخَذَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَصَاةً مِثْلَ الْحِمَّصَةِ فَرَمَاهَا

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺni xachirlari ustida turgan holda koʻrdi. Shu payt homilador bir ayolni keltirdilar. U: «Men zino qildim, meni toshboʻron qiling», dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Allohning pardasi bilan pardalan», dedilar. U qaytib ketdi. Soʻng ikkinchi marta keldi — Nabiy ﷺ hamon xachirlari ustida edilar — va: «Meni toshboʻron qiling, ey Allohning Nabiysi», dedi. U zot: «Alloh taboraka va taoloning pardasi bilan pardalan», dedilar. U qaytib ketdi. Soʻng uchinchi marta keldi — u zot hamon turgan edilar — va xachirlarining jilovidan ushlab: «Allohning nomi bilan soʻrayman, meni toshboʻron qiling», dedi. U zot: «Bor, tugʻib olgin», dedilar. U ketdi va bir oʻgʻil tugʻdi. Soʻng kelib, Rasululloh ﷺ bilan gaplashdi. U zot unga: «Bor, qondan poklan», dedilar. U ketdi, soʻng Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, poklanganini aytdi. Shunda Rasululloh ﷺ ayollarni yubordilar va ularga ayolning holini tekshirishni buyurdilar. Ular kelib, Rasululloh ﷺ huzurlarida uning pokligiga guvohlik berdilar. Shunda u zot uning uchun koʻkragigacha kichik chuqur qazishni buyurdilar. Soʻng Rasululloh ﷺ va musulmonlar keldilar. Nabiy ﷺ noʻxatdek kichkina toshni olib, unga otdilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺни хачирлари устида турган ҳолда кўрди. Шу пайт ҳомиладор бир аёлни келтирдилар. У: «Мен зино қилдим, мени тошбўрон қилинг», деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Аллоҳнинг пардаси билан пардалан», дедилар. У қайтиб кетди. Сўнг иккинчи марта келди — Набий ﷺ ҳамон хачирлари устида эдилар — ва: «Мени тошбўрон қилинг, эй Аллоҳнинг Набийси», деди. У зот: «Аллоҳ таборака ва таолонинг пардаси билан пардалан», дедилар. У қайтиб кетди. Сўнг учинчи марта келди — у зот ҳамон турган эдилар — ва хачирларининг жиловидан ушлаб: «Аллоҳнинг номи билан сўрайман, мени тошбўрон қилинг», деди. У зот: «Бор, туғиб олгин», дедилар. У кетди ва бир ўғил туғди. Сўнг келиб, Расулуллоҳ ﷺ билан гаплашди. У зот унга: «Бор, қондан поклан», дедилар. У кетди, сўнг Набий ﷺ ҳузурларига келиб, покланганини айтди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ аёлларни юбордилар ва уларга аёлнинг ҳолини текширишни буюрдилар. Улар келиб, Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларида унинг поклигига гувоҳлик бердилар. Шунда у зот унинг учун кўкрагигача кичик чуқур қазишни буюрдилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ва мусулмонлар келдилар. Набий ﷺ нўхатдек кичкина тошни олиб, унга отдилар.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ حُمَيْدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَأَنَّ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ فَارِسَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَدْ قَتَلَ رَبَّكَ يَعْنِي كِسْرَى قَالَ وَقِيلَ لَهُ يَعْنِي لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ قَدْ اسْتَخْلَفَ ابْنَتَهُ قَالَ فَقَالَ لَا يُفْلِحُ قَوْمٌ تَمْلِكُهُمْ امْرَأَةٌ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, forslardan bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga keldi. Shunda: «Albatta, mening Robbim taboraka va taolo sening robbingni — yaʼni Kisroni — oʻldirdi», deyildi. Soʻng Nabiy ﷺga: «U oʻz oʻrniga qizini xalifa qilibdi», deyildi. Shunda u zot: «Ayol podshohlik qilgan qavm najot topmaydi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, форслардан бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келди. Шунда: «Албатта, менинг Роббим таборака ва таоло сенинг роббингни — яъни Кисрони — ўлдирди», дейилди. Сўнг Набий ﷺга: «У ўз ўрнига қизини халифа қилибди», дейилди. Шунда у зот: «Аёл подшоҳлик қилган қавм нажот топмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا الْمُعَلَّى بْنُ زِيَادٍ وَيُونُسُ وَأَيُّوبُ وَهِشَامٌ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ الْأَحْنَفِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَاجَهَ الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَقَتَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ قِيلَ هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالَ الْمَقْتُولِ قَالَ قَدْ أَرَادَ قَتْلَ صَاحِبِهِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki musulmon qilichlari bilan bir-biriga roʻbaroʻ kelsa va biri oʻz sherigini oʻldirsa, oʻldirgan ham, oʻldirilgan ham doʻzaxdadir», dedilar. «Mana, bu — qotil; lekin oʻldirilganning holi nima boʻldi?» deyildi. U zot: «Albatta, u ham oʻz sherigini oʻldirishni istagan edi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки мусулмон қиличлари билан бир-бирига рўбарў келса ва бири ўз шеригини ўлдирса, ўлдирган ҳам, ўлдирилган ҳам дўзахдадир», дедилар. «Мана, бу — қотил; лекин ўлдирилганнинг ҳоли нима бўлди?» дейилди. У зот: «Албатта, у ҳам ўз шеригини ўлдиришни истаган эди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سُلَيْمَانَ الْعَصَرِيَّ حَدَّثَنِي عُقْبَةُ بْنُ صُهْبَانَ قَالَ سَمِعْتْ أَبَا بَكْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُحْمَلُ النَّاسُ عَلَى الصِّرَاطِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَتَقَادَعُ بِهِمْ جَنَبَةُ الصِّرَاطِ تَقَادُعَ الْفَرَاشِ فِي النَّارِ قَالَ فَيُنْجِي اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشَاءُ قَالَ ثُمَّ يُؤْذَنُ لِلْمَلَائِكَةِ وَالنَّبِيِّينَ وَالشُّهَدَاءِ أَنْ يَشْفَعُوا فَيَشْفَعُونَ وَيُخْرِجُونَ وَيَشْفَعُونَ وَيُخْرِجُونَ وَيَشْفَعُونَ وَيُخْرِجُونَ وَزَادَ عَفَّانُ مَرَّةً فَقَالَ أَيْضًا وَيَشْفَعُونَ وَيُخْرِجُونَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مَا يَزِنُ ذَرَّةً مِنْ إِيمَانٍقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبَانَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ مِثْلَهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qiyomat kuni odamlar Sirot ustidan oʻtkaziladi. Sirotning ikki yoni ularni — kapalaklar oʻtga tashlangani kabi — itarib turadi. Soʻng Alloh taboraka va taolo Oʻz rahmati bilan Oʻzi xohlagan kishiga najot beradi. Keyin farishtalarga, paygʻambarlarga va shahidlarga shafoat qilishga izn beriladi: ular shafoat qiladilar va chiqaradilar, shafoat qiladilar va chiqaradilar, shafoat qiladilar va chiqaradilar», dedilar. Affon bir marta bunga qoʻshib: «Va qalbida zarra ogʻirligicha iymon boʻlgan kishini shafoat qilib chiqaradilar», dedi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қиёмат куни одамлар Сирот устидан ўтказилади. Сиротнинг икки ёни уларни — капалаклар ўтга ташлангани каби — итариб туради. Сўнг Аллоҳ таборака ва таоло Ўз раҳмати билан Ўзи хоҳлаган кишига нажот беради. Кейин фаришталарга, пайғамбарларга ва шаҳидларга шафоат қилишга изн берилади: улар шафоат қиладилар ва чиқарадилар, шафоат қиладилар ва чиқарадилар, шафоат қиладилар ва чиқарадилар», дедилар. Аффон бир марта бунга қўшиб: «Ва қалбида зарра оғирлигича иймон бўлган кишини шафоат қилиб чиқарадилар», деди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْمَدِينَةَ رُعْبُ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ لَهَا يَوْمَئِذٍ سَبْعَةُ أَبْوَابٍ عَلَى كُلِّ بَابٍ مِنْهَا مَلَكَانِحَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Masih Dajjolning dahshati Madinaga kirmaydi; oʻsha kuni uning yetti darvozasi boʻlib, har bir darvozada ikki farishta turadi», dedilar. Boshqa sanad bilan ham Abu Bakra Nabiy ﷺdan shuning misolini zikr qildi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Масиҳ Дажжолнинг даҳшати Мадинага кирмайди; ўша куни унинг етти дарвозаси бўлиб, ҳар бир дарвозада икки фаришта туради», дедилар. Бошқа санад билан ҳам Абу Бакра Набий ﷺдан шунинг мисолини зикр қилди.

حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَجُلًا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ النَّاسِ خَيْرٌ قَالَ مَنْ طَالَ عُمْرُهُ وَحَسُنَ عَمَلُهُ قَالَ فَأَيُّ النَّاسِ شَرٌّ قَالَ مَنْ طَالَ عُمْرُهُ وَسَاءَ عَمَلُهُحَدَّثَنَا يُونُسُ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ يُونُسَ وَحُمَيْدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, odamlarning qaysi biri yaxshi?» dedi. U zot: «Umri uzun, amali goʻzal boʻlgan kishidir», dedilar. U: «Odamlarning qaysi biri yomon?» dedi. U zot: «Umri uzun, amali yomon boʻlgan kishidir», dedilar. Boshqa sanad bilan ham Abu Bakra Nabiy ﷺdan shuning misolini rivoyat qildi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, одамларнинг қайси бири яхши?» деди. У зот: «Умри узун, амали гўзал бўлган кишидир», дедилар. У: «Одамларнинг қайси бири ёмон?» деди. У зот: «Умри узун, амали ёмон бўлган кишидир», дедилар. Бошқа санад билан ҳам Абу Бакра Набий ﷺдан шунинг мисолини ривоят қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ قَالَ وَفَدْتُ مَعَ أَبِي إِلَى مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرَةَ حَدِّثْنِي بِشَيْءٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْجِبُهُ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ وَيَسْأَلُ عَنْهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ أَيُّكُمْ رَأَى رُؤْيَا فَقَالَ رَجُلٌ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْتُ كَأَنَّ مِيزَانًا دُلِّيَ مِنْ السَّمَاءِ فَوُزِنْتَ أَنْتَ بِأَبِي بَكْرٍ فَرَجَحْتَ بِأَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ ثُمَّ وُزِنَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَرَجَحَ أَبُو بَكْرٍ بِعُمَرَ ثُمَّ وُزِنَ عُمَرُ بِعُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ فَرَجَحَ عُمَرُ بِعُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ ثُمَّ رُفِعَ الْمِيزَانُ فَاسْتَاءَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ خِلَافَةُ نُبُوَّةٍ ثُمَّ يُؤْتِي اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى الْمُلْكَ مَنْ يَشَاءُقَالَ أَبِي قَالَ عَفَّانُ فِيهِ فَاسْتَاءَ لَهَا قَالَ وَقَالَ حَمَّادٌ فَسَاءَهُ ذَلِكَ

Abdurrahmon ibn Abu Bakra aytdi: Men otam bilan Muoviya ibn Abu Sufyon huzuriga bordim, bizni uning oldiga kiritishdi. U: «Ey Abu Bakra, menga Rasululloh ﷺdan eshitgan bir narsangni aytib ber», dedi. U dedi: Rasululloh ﷺ solih tushni yoqtirar va u haqda soʻrar edilar. Bir kuni Rasululloh ﷺ: «Qaysingiz tush koʻrdi?» dedilar. Bir kishi: «Men, ey Allohning Rasuli. Men osmondan bir tarozi tushirilganini koʻrdim: siz Abu Bakr bilan tortildingiz va siz Abu Bakrdan ogʻir keldingiz. Soʻng Abu Bakr (roziyallohu anhu) Umar (roziyallohu anhu) bilan tortildi va Abu Bakr Umardan ogʻir keldi. Soʻng Umar Usmon (roziyallohu anhu) bilan tortildi va Umar Usmondan ogʻir keldi. Keyin tarozi koʻtarildi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ bundan gʻamgin boʻldilar va: «(Bu) nubuvvat xalifaligidir, soʻngra Alloh taboraka va taolo mulkni Oʻzi xohlagan kishiga beradi», dedilar. Affon bu (hadis)da: «U zot bundan gʻamgin boʻldilar», dedi; Hammod esa: «Bu narsa u zotni xafa qildi», dedi.Абдурраҳмон ибн Абу Бакра айтди: Мен отам билан Муовия ибн Абу Суфён ҳузурига бордим, бизни унинг олдига киритишди. У: «Эй Абу Бакра, менга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир нарсангни айтиб бер», деди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ солиҳ тушни ёқтирар ва у ҳақда сўрар эдилар. Бир куни Расулуллоҳ ﷺ: «Қайсингиз туш кўрди?» дедилар. Бир киши: «Мен, эй Аллоҳнинг Расули. Мен осмондан бир тарози туширилганини кўрдим: сиз Абу Бакр билан тортилдингиз ва сиз Абу Бакрдан оғир келдингиз. Сўнг Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) Умар (розияллоҳу анҳу) билан тортилди ва Абу Бакр Умардан оғир келди. Сўнг Умар Усмон (розияллоҳу анҳу) билан тортилди ва Умар Усмондан оғир келди. Кейин тарози кўтарилди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бундан ғамгин бўлдилар ва: «(Бу) нубувват халифалигидир, сўнгра Аллоҳ таборака ва таоло мулкни Ўзи хоҳлаган кишига беради», дедилар. Аффон бу (ҳадис)да: «У зот бундан ғамгин бўлдилар», деди; Ҳаммод эса: «Бу нарса у зотни хафа қилди», деди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ الشَّحَّامُ حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ وَسَأَلَهُ هَلْ سَمِعْتَ فِي الْخَوَارِجِ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ سَمِعْتُ وَالِدِي أَبَا بَكْرَةَ يَقُولُعَنْ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا إِنَّهُ سَيَخْرُجُ مِنْ أُمَّتِي أَقْوَامٌ أَشِدَّاءُ أَحِدَّاءُ ذَلِقَةٌ أَلْسِنَتُهُمْ بِالْقُرْآنِ لَا يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ أَلَا فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمْ فَأَنِيمُوهُمْ ثُمَّ إِذَا رَأَيْتُمُوهُمْ فَأَنِيمُوهُمْ فَالْمَأْجُورُ قَاتِلُهُمْ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Ogoh boʻlinglar, albatta mening ummatimdan qattiqqoʻl, oʻtkir, tillari Qurʼon bilan burro qavmlar chiqadi, (lekin Qurʼon) ularning boʻgʻzidan oʻtmaydi. Ogoh boʻlinglar, ularni koʻrsangiz, ularni yotqizinglar; soʻng yana ularni koʻrsangiz, yotqizinglar. Ularni oʻldirgan kishi ajr oluvchidir», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Огоҳ бўлинглар, албатта менинг умматимдан қаттиққўл, ўткир, тиллари Қуръон билан бурро қавмлар чиқади, (лекин Қуръон) уларнинг бўғзидан ўтмайди. Огоҳ бўлинглар, уларни кўрсангиз, уларни ётқизинглар; сўнг яна уларни кўрсангиз, ётқизинглар. Уларни ўлдирган киши ажр олувчидир», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ الشَّحَّامُ حَدَّثَنِي مُسْلِمُ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ أَنَّهُمَرَّ بِوَالِدِهِ وَهُوَ يَدْعُو وَيَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ الْكُفْرِ وَالْفَقْرِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ قَالَ فَأَخَذْتُهُنَّ عَنْهُ وَكُنْتُ أَدْعُو بِهِنَّ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ قَالَ فَمَرَّ بِي وَأَنَا أَدْعُو بِهِنَّ فَقَالَ يَا بُنَيَّ أَنَّى عَقَلْتَ هَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ قَالَ يَا أَبَتَاهُ سَمِعْتُكَ تَدْعُو بِهِنَّ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ فَأَخَذْتُهُنَّ عَنْكَ قَالَ فَالْزَمْهُنَّ يَا بُنَيَّ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَدْعُو بِهِنَّ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ

Muslim ibn Abu Bakradan rivoyat qilinadiki, u otasining yonidan oʻtdi, otasi: «Allohumma inni aʼuzu bika minal kufri val faqri va azabil qabr (Ey Allohim, men Sendan kufrdan, faqirlikdan va qabr azobidan panoh soʻrayman)», deb duo qilar edi. (Muslim) aytdi: Men bularni undan oʻrgandim va har namoz ortidan shu bilan duo qila boshladim. Bir kuni otam men shu bilan duo qilayotganimda yonimdan oʻtdi-da: «Ey oʻgʻilcham, bu kalimalarni qayerdan oʻrganding?» dedi. Men: «Ey otajon, sizning har namoz ortidan bular bilan duo qilayotganingizni eshitib, sizdan oʻrgandim», dedim. U: «Ey oʻgʻilcham, ularni mahkam tut, chunki Rasululloh ﷺ har namoz ortidan bular bilan duo qilar edilar», dedi.Муслим ибн Абу Бакрадан ривоят қилинадики, у отасининг ёнидан ўтди, отаси: «Аллоҳумма инни аъузу бика минал куфри вал фақри ва азабил қабр (Эй Аллоҳим, мен Сендан куфрдан, фақирликдан ва қабр азобидан паноҳ сўрайман)», деб дуо қилар эди. (Муслим) айтди: Мен буларни ундан ўргандим ва ҳар намоз ортидан шу билан дуо қила бошладим. Бир куни отам мен шу билан дуо қилаётганимда ёнимдан ўтди-да: «Эй ўғилчам, бу калималарни қаердан ўргандинг?» деди. Мен: «Эй отажон, сизнинг ҳар намоз ортидан булар билан дуо қилаётганингизни эшитиб, сиздан ўргандим», дедим. У: «Эй ўғилчам, уларни маҳкам тут, чунки Расулуллоҳ ﷺ ҳар намоз ортидан булар билан дуо қилар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا الْمُبَارَكُ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ وَكَانَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَثِبُ عَلَى ظَهْرِهِ إِذَا سَجَدَ فَفَعَلَ ذَلِكَ غَيْرَ مَرَّةٍ فَقَالُوا لَهُ وَاللَّهِ إِنَّكَ لَتَفْعَلُ بِهَذَا شَيْئًا مَا رَأَيْنَاكَ تَفْعَلُهُ بِأَحَدٍ قَالَ الْمُبَارَكُ فَذَكَرَ شَيْئًا ثُمَّ قَالَ إِنَّ ابْنِي هَذَا سَيِّدٌ وَسَيُصْلِحُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى بِهِ بَيْنَ فِئَتَيْنِ مِنْ الْمُسْلِمِينَفَقَالَ الْحَسَنُ فَوَاللَّهِ وَاللَّهِ بَعْدَ أَنْ وَلِيَ لَمْ يُهْرَقْ فِي خِلَافَتِهِ مِلْءُ مِحْجَمَةٍ مِنْ دَمٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ odamlarga namoz oʻqib berar edilar. Hasan ibn Ali (roziyallohu anhumo) esa u zot sajda qilganlarida orqalariga sakrab chiqar edi; u buni bir necha marta qildi. Shunda (odamlar) u zotga: «Allohga qasamki, siz bunga hech kimga qilganingizni koʻrmaganimiz narsani qilyapsiz», dedilar. Muborak aytdi: Soʻng u zot bir narsani zikr qildilar, keyin: «Albatta, bu oʻgʻlim sayyiddir va Alloh taboraka va taolo u orqali musulmonlarning ikki guruhi orasini isloh qiladi», dedilar. Hasan aytdi: Allohga qasamki, u (xalifalikni) qoʻlga olganidan keyin, uning xalifaligida bir hajjom idishi toʻlgudek qon ham toʻkilmadi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ одамларга намоз ўқиб берар эдилар. Ҳасан ибн Али (розияллоҳу анҳумо) эса у зот сажда қилганларида орқаларига сакраб чиқар эди; у буни бир неча марта қилди. Шунда (одамлар) у зотга: «Аллоҳга қасамки, сиз бунга ҳеч кимга қилганингизни кўрмаганимиз нарсани қиляпсиз», дедилар. Муборак айтди: Сўнг у зот бир нарсани зикр қилдилар, кейин: «Албатта, бу ўғлим саййиддир ва Аллоҳ таборака ва таоло у орқали мусулмонларнинг икки гуруҳи орасини ислоҳ қилади», дедилар. Ҳасан айтди: Аллоҳга қасамки, у (халифаликни) қўлга олганидан кейин, унинг халифалигида бир ҳажжом идиши тўлгудек қон ҳам тўкилмади.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ وَقَالَ ابْنُ سِيرِينَ ضُلَّالًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻlinglar! Mendan keyin bir-biringizning boʻyningizni uradigan kofirlarga aylanib qaytmanglar», dedilar. Ibn Sirin esa (oʻz rivoyatida): «...bir-biringizning boʻyningizni uradigan adashganlarga (aylanib qaytmanglar)», dedi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўлинглар! Мендан кейин бир-бирингизнинг бўйнингизни урадиган кофирларга айланиб қайтманглар», дедилар. Ибн Сирин эса (ўз ривоятида): «...бир-бирингизнинг бўйнингизни урадиган адашганларга (айланиб қайтманглар)», деди.

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ بْنِ سَعِيدٍ قَالَ سَمِعْتُ مَوْلًى لِآلِ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ يُكَنَّى أَبَا عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ أَبِي الْحَسَنِ الْبَصْرِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرَةَأَنَّهُ دُعِيَ إِلَى شَهَادَةٍ مَرَّةً فَجَاءَ إِلَى الْبَيْتِ فَقَامَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ مَجْلِسِهِ فَقَالَ نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَامَ الرَّجُلُ لِلرَّجُلِ مِنْ مَجْلِسِهِ أَنْ يَجْلِسَ فِيهِ وَأَنْ يَمْسَحَ الرَّجُلُ يَدَهُ بِثَوْبِ مَنْ لَا يَمْلِكُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u bir marta guvohlik berishga chaqirildi va uyga keldi. Shunda bir kishi unga (joy berib) oʻz oʻrnidan turdi. U: «Rasululloh ﷺ bir kishi boshqa kishi uchun oʻz majlisidan tursa, uning oʻsha joyga oʻtirishidan va kishining qoʻlini oʻziniki boʻlmagan kimsaning kiyimiga artishidan bizni qaytardilar», dedi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у бир марта гувоҳлик беришга чақирилди ва уйга келди. Шунда бир киши унга (жой бериб) ўз ўрнидан турди. У: «Расулуллоҳ ﷺ бир киши бошқа киши учун ўз мажлисидан турса, унинг ўша жойга ўтиришидан ва кишининг қўлини ўзиники бўлмаган кимсанинг кийимига артишидан бизни қайтардилар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا الْحَشْرَجُ ابْنُ نُبَاتَةَ الْقَيْسِيُّ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ جُمْهَانَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ حَدَّثَنِي أَبِي فِي هَذَا الْمَسْجِدِ يَعْنِي مَسْجِدَ الْبَصْرَةِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَتَنْزِلَنَّ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي أَرْضًا يُقَالُ لَهَا الْبَصْرَةُ يَكْثُرُ بِهَا عَدَدُهُمْ وَيَكْثُرُ بِهَا نَخْلُهُمْ ثُمَّ يَجِيءُ بَنُو قَنْطُورَاءَ عِرَاضُ الْوُجُوهِ صِغَارُ الْعُيُونِ حَتَّى يَنْزِلُوا عَلَى جِسْرٍ لَهُمْ يُقَالُ لَهُ دِجْلَةُ فَيَتَفَرَّقُ الْمُسْلِمُونَ ثَلَاثَ فِرَقٍ فَأَمَّا فِرْقَةٌ فَيَأْخُذُونَ بِأَذْنَابِ الْإِبِلِ وَتَلْحَقُ بِالْبَادِيَةِ وَهَلَكَتْ وَأَمَّا فِرْقَةٌ فَتَأْخُذُ عَلَى أَنْفُسِهَا فَكَفَرَتْ فَهَذِهِ وَتِلْكَ سَوَاءٌ وَأَمَّا فِرْقَةٌ فَيَجْعَلُونَ عِيَالَهُمْ خَلْفَ ظُهُورِهِمْ وَيُقَاتِلُونَ فَقَتْلَاهُمْ شُهَدَاءُ وَيَفْتَحُ اللَّهُ عَلَى بَقِيَّتِهَاحَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا حَشْرَجٌ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ أَوْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي فِي هَذَا الْمَسْجِدِ يَعْنِي مَسْجِدَ الْبَصْرَةِ فَذَكَرَ مِثْلَهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ummatimdan bir toifa Basra deb ataladigan bir yerga albatta tushadi; u yerda ularning soni koʻpayadi va xurmozorlari koʻpayadi. Soʻng Banu Qanturo — yuzlari keng, koʻzlari kichik (qavm) — keladi, hattoki ular Dijla deb ataladigan koʻpriklari yoniga tushadilar. Shunda musulmonlar uch firqaga boʻlinadi: bir firqa tuyalarning dumlaridan ushlab, sahroga qoʻshilib ketadi — u halok boʻldi; bir firqa oʻz jonlarini (asrab) kofir boʻldi — bu ham, u ham baravardir; bir firqa esa oilalarini orqalariga qoldirib, jang qiladi — ularning oʻldirilganlari shahidlardir va Alloh ularning qolganlariga fath ato etadi», dedilar. Boshqa sanad bilan ham xuddi shunday zikr qilindi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Умматимдан бир тоифа Басра деб аталадиган бир ерга албатта тушади; у ерда уларнинг сони кўпаяди ва хурмозорлари кўпаяди. Сўнг Бану Қантуро — юзлари кенг, кўзлари кичик (қавм) — келади, ҳаттоки улар Дижла деб аталадиган кўприклари ёнига тушадилар. Шунда мусулмонлар уч фирқага бўлинади: бир фирқа туяларнинг думларидан ушлаб, саҳрога қўшилиб кетади — у ҳалок бўлди; бир фирқа ўз жонларини (асраб) кофир бўлди — бу ҳам, у ҳам баравардир; бир фирқа эса оилаларини орқаларига қолдириб, жанг қилади — уларнинг ўлдирилганлари шаҳидлардир ва Аллоҳ уларнинг қолганларига фатҳ ато этади», дедилар. Бошқа санад билан ҳам худди шундай зикр қилинди.

حَدَّثَنَا هَوْذَةُ بْنُ خَلِيفَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَلَمَّا كَانَ ذَاكَ الْيَوْمُ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَاقَتَهُ ثُمَّ وَقَفَ فَقَالَ تَدْرُونَ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ أَبِي عَدِيٍّ وَقَالَ فِيهِ أَلَا لِيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ مَرَّتَيْنِ فَرُبَّ مُبَلَّغٍ هُوَ أَوْعَى مِنْ مُبَلِّغٍ مِثْلَهُ ثُمَّ مَالَ عَلَى نَاقَتِهِ إِلَى غُنَيْمَاتٍ فَجَعَلَ يَقْسِمُهُنَّ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ الشَّاةُ وَالثَّلَاثَةِ الشَّاةُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Oʻsha kun boʻlganda Rasululloh ﷺ tuyalariga mindilar, soʻng toʻxtab: «Bugun qaysi kun ekanini bilasizlarmi?» dedilar — soʻng (rovi) Ibn Abu Adiy hadisining maʼnosini zikr qildi. Unda: «Ogoh boʻlinglar! Hozir boʻlgan hozir boʻlmaganga yetkazsin», deb ikki marta aytdilar, «chunki koʻp hollarda (xabar) yetkazilgan kishi uni oʻzi kabi yetkazuvchidan koʻra yaxshiroq anglaydi», (deyildi). Soʻng u zot tuyalarida bir necha qoʻychalar tomon ogʻdilar va ularni ikki kishiga bitta qoʻy, uch kishiga bitta qoʻy qilib boʻlib bera boshladilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Ўша кун бўлганда Расулуллоҳ ﷺ туяларига миндилар, сўнг тўхтаб: «Бугун қайси кун эканини биласизларми?» дедилар — сўнг (рови) Ибн Абу Адий ҳадисининг маъносини зикр қилди. Унда: «Огоҳ бўлинглар! Ҳозир бўлган ҳозир бўлмаганга етказсин», деб икки марта айтдилар, «чунки кўп ҳолларда (хабар) етказилган киши уни ўзи каби етказувчидан кўра яхшироқ англайди», (дейилди). Сўнг у зот туяларида бир неча қўйчалар томон оғдилар ва уларни икки кишига битта қўй, уч кишига битта қўй қилиб бўлиб бера бошладилар.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ يُحَدِّثُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ وَحُمَيْدٍ فِي آخَرِينَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى سَيُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِأَقْوَامٍ لَا خَلَاقَ لَهُمْ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Albatta, Alloh taboraka va taolo bu dinni (oxiratda) hech nasibasi yoʻq qavmlar bilan ham qoʻllab-quvvatlaydi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Албатта, Аллоҳ таборака ва таоло бу динни (охиратда) ҳеч насибаси йўқ қавмлар билан ҳам қўллаб-қувватлайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرَةَ بَكَّارُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرَةَأَنَّهُ شَهِدَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَاهُ بَشِيرٌ يُبَشِّرُهُ بِظَفَرِ جُنْدٍ لَهُ عَلَى عَدُوِّهِمْ وَرَأْسُهُ فِي حِجْرِ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَامَ فَخَرَّ سَاجِدًا ثُمَّ أَنْشَأَ يُسَائِلُ الْبَشِيرَ فَأَخْبَرَهُ فِيمَا أَخْبَرَهُ أَنَّهُ وَلِيَ أَمْرَهُمْ امْرَأَةٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْآنَ هَلَكَتْ الرِّجَالُ إِذَا أَطَاعَتْ النِّسَاءَ هَلَكَتْ الرِّجَالُ إِذَا أَطَاعَتْ النِّسَاءَ ثَلَاثًا

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺning huzurlarida hozir boʻlgan edi: u zotning oldilariga bir xushxabarchi kelib, oʻz qoʻshinlarining dushman ustidan gʻalaba qozongani haqida xushxabar berdi; oʻshanda u zotning boshlari Oisha (roziyallohu anho)ning tizzalarida edi. U zot turib, sajdaga yiqildilar, soʻng xushxabarchidan soʻray boshladilar. U bergan xabarlari orasida (dushmanlarning) ishiga bir ayol vali boʻlgani ham bor edi. Shunda Nabiy ﷺ: «Endi erkaklar halok boʻldi — ular ayollarga itoat qilsalar, erkaklar halok boʻldi», dedilar — buni uch marta (takrorladilar).Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Набий ﷺнинг ҳузурларида ҳозир бўлган эди: у зотнинг олдиларига бир хушхабарчи келиб, ўз қўшинларининг душман устидан ғалаба қозонгани ҳақида хушхабар берди; ўшанда у зотнинг бошлари Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг тиззаларида эди. У зот туриб, саждага йиқилдилар, сўнг хушхабарчидан сўрай бошладилар. У берган хабарлари орасида (душманларнинг) ишига бир аёл вали бўлгани ҳам бор эди. Шунда Набий ﷺ: «Энди эркаклар ҳалок бўлди — улар аёлларга итоат қилсалар, эркаклар ҳалок бўлди», дедилар — буни уч марта (такрорладилар).

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا بَكَّارٌ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَمَّعَ سَمَّعَ اللَّهُ بِهِ وَمَنْ رَايَا رَايَا اللَّهُ بِهِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim (amalini) eshittirsa, Alloh uning (sharmandaligini) eshittiradi; kim (amalini) koʻz-koʻz qilsa, Alloh uni koʻz-koʻz qiladi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким (амалини) эшиттирса, Аллоҳ унинг (шармандалигини) эшиттиради; ким (амалини) кўз-кўз қилса, Аллоҳ уни кўз-кўз қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا زِيَادٌ الْأَعْلَمُ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ أَنَّهُجَاءَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَاكِعٌ فَرَكَعَ دُونَ الصَّفِّ ثُمَّ مَشَى إِلَى الصَّفِّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ هَذَا الَّذِي رَكَعَ ثُمَّ مَشَى إِلَى الصَّفِّ فَقَالَ أَبُو بَكْرَةَ أَنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَادَكَ اللَّهُ حِرْصًا وَلَا تَعُدْ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺ rukuʼda boʻlganlarida kelib, safga yetmasdan rukuʼ qildi, soʻng safga (yurib) bordi. Shunda Nabiy ﷺ: «Rukuʼ qilib, soʻng safga yurib kelgan bu kim edi?» dedilar. Abu Bakra: «Men», dedi. Nabiy ﷺ: «Alloh harakatchanligingni yanada ziyoda qilsin, lekin boshqa bunday qilma», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺ рукуъда бўлганларида келиб, сафга етмасдан рукуъ қилди, сўнг сафга (юриб) борди. Шунда Набий ﷺ: «Рукуъ қилиб, сўнг сафга юриб келган бу ким эди?» дедилар. Абу Бакра: «Мен», деди. Набий ﷺ: «Аллоҳ ҳаракатчанлигингни янада зиёда қилсин, лекин бошқа бундай қилма», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ أَخْبَرَنَا زِيَادٌ الْأَعْلَمُ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ أَنَّهُدَخَلَ الْمَسْجِدَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَاكِعٌ فَرَكَعَ قَبْلَ أَنْ يَصِلَ إِلَى الصَّفِّ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَادَكَ اللَّهُ حِرْصًا وَلَا تَعُدْ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u masjidga kirdi, Nabiy ﷺ esa rukuʼda edilar. U safga yetib bormasdan turib rukuʼ qildi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Alloh (xayrga boʻlgan) harakatingni ziyoda qilsin. Lekin buni yana takrorlama», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у масжидга кирди, Набий ﷺ эса рукуъда эдилар. У сафга етиб бормасдан туриб рукуъ қилди. Шунда Набий ﷺ унга: «Аллоҳ (хайрга бўлган) ҳаракатингни зиёда қилсин. Лекин буни яна такрорлама», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا زِيَادٌ الْأَعْلَمُ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ فَأَوْمَأَ إِلَى أَصْحَابِهِ أَيْ مَكَانَكُمْ فَذَهَبَ وَجَاءَ وَرَأْسُهُ يَقْطُرُ فَصَلَّى بِالنَّاسِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdod namoziga kirdilar (boshladilar), soʻng ashoblariga: «Joyingizda (turing)», deb ishora qildilar. Keyin ketdilar va boshlaridan suv tomchilab turgan holda qaytib keldilar va odamlarga (imom boʻlib) namoz oʻqidilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозига кирдилар (бошладилар), сўнг ашобларига: «Жойингизда (туринг)», деб ишора қилдилар. Кейин кетдилар ва бошларидан сув томчилаб турган ҳолда қайтиб келдилар ва одамларга (имом бўлиб) намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنِي فُضَيْلُ بْنُ فَضَالَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ قَالَرَأَى أَبُو بَكْرَةَ نَاسًا يُصَلُّونَ الضُّحَى فَقَالَ إِنَّهُمْ لَيُصَلُّونَ صَلَاةً مَا صَلَّاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا عَامَّةُ أَصْحَابِهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ

Abdurahmon ibn Abu Bakra aytdi: Abu Bakra (roziyallohu anhu) baʼzi kishilarning choshgoh namozini oʻqiyotganini koʻrib: «Ular shunday namozni oʻqiyaptilarki, uni na Rasululloh ﷺ, na u zotning ashoblarining (roziyallohu anhum) koʻpchiligi oʻqigan», dedi.Абдураҳмон ибн Абу Бакра айтди: Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) баъзи кишиларнинг чошгоҳ намозини ўқиётганини кўриб: «Улар шундай намозни ўқияптиларки, уни на Расулуллоҳ ﷺ, на у зотнинг ашобларининг (розияллоҳу анҳум) кўпчилиги ўқиган», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ يُونُسَ عَنِ الْحَسَنِ وَمُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي بَكْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mendan keyin bir-biringizning boʻyningizni uradigan kofirlarga aylanib qaytmanglar», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мендан кейин бир-бирингизнинг бўйнингизни урадиган кофирларга айланиб қайтманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ وَيَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ زُرَيْعٍ قَالَا حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَ مَدَحَ رَجُلٌ رَجُلًا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَفَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيْلَكَ قَطَعْتَ عُنُقَ صَاحِبِكَ مِرَارًا إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ مَادِحًا صَاحِبَهُ لَا مَحَالَةَ فَلْيَقُلْ أَحْسَبُ فُلَانًا وَاللَّهُ حَسِيبُهُ وَلَا أُزَكِّي عَلَى اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَحَدًا إِنْ كَانَ يَعْلَمُ ذَاكَ أَحْسَبُهُ كَذَا وَكَذَا

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺning oldilarida boshqa bir kishini maqtadi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Voy senga! Sen oʻrtogʻingning boʻynini uzding», deb buni bir necha bor (takrorlab) aytdilar. (Soʻng): «Sizlardan biringiz oʻrtogʻini maqtamasdan iloji boʻlmasa, ‹Men falonchini shunday deb oʻylayman, Alloh uning hisob-kitobini qiluvchidir, men Alloh taboraka va taologa (nisbatan) hech kimni oqlamayman; agar (uning shundayligini) bilsa, uni shunday-shunday deb oʻylayman›, desin», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир киши Набий ﷺнинг олдиларида бошқа бир кишини мақтади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Вой сенга! Сен ўртоғингнинг бўйнини уздинг», деб буни бир неча бор (такрорлаб) айтдилар. (Сўнг): «Сизлардан бирингиз ўртоғини мақтамасдан иложи бўлмаса, ‹Мен фалончини шундай деб ўйлайман, Аллоҳ унинг ҳисоб-китобини қилувчидир, мен Аллоҳ таборака ва таолога (нисбатан) ҳеч кимни оқламайман; агар (унинг шундайлигини) билса, уни шундай-шундай деб ўйлайман›, десин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ أَنَّ أَبَا بَكْرَةَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْخَذْفِ فَأَخَذَ ابْنُ عَمٍّ لَهُ فَقَالَ عَنْ هَذَا وَخَذَفَ فَقَالَ أَلَا أُرَانِي أُخْبِرُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْهُ وَأَنْتَ تَخْذِفُ وَاللَّهِ لَا أُكَلِّمُكَ عَزْمَةً مَا عِشْتُ أَوْ مَا بَقِيتُ أَوْ نَحْوَ هَذَا

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ(tosh) chertishdan qaytardilar. Shunda uning bir amakivachchasi (tosh) olib: «Shundanmi?» dedi va chertdi. U: «Men senga Rasululloh ﷺ undan qaytarganlarini xabar qilib turibman-ku, sen boʻlsang cherta berasan! Allohga qasamki, tirik ekanman — yoki: qolganimcha — sen bilan gaplashmayman», deb qatʼiy qasam qildi — yoki shunga oʻxshash (soʻz aytdi).Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ(тош) чертишдан қайтардилар. Шунда унинг бир амакиваччаси (тош) олиб: «Шунданми?» деди ва чертди. У: «Мен сенга Расулуллоҳ ﷺ ундан қайтарганларини хабар қилиб турибман-ку, сен бўлсанг черта берасан! Аллоҳга қасамки, тирик эканман — ёки: қолганимча — сен билан гаплашмайман», деб қатъий қасам қилди — ёки шунга ўхшаш (сўз айтди).

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْفٍ أَنَّ عِيَاضَ بْنَ مُسَافِعٍ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ أَخِي زِيَادٍ لِأُمِّهِقَالَ أَبُو بَكْرَةَ أَكْثَرَ النَّاسُ فِي شَأْنِ مُسَيْلِمَةَ الْكَذَّابِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ فِيهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي النَّاسِ فَأَثْنَى عَلَى اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ شَأْنَ هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي قَدْ أَكْثَرْتُمْ فِي شَأْنِهِ فَإِنَّهُ كَذَّابٌ مِنْ ثَلَاثِينَ كَذَّابًا يَخْرُجُونَ قَبْلَ الدَّجَّالِ وَإِنَّهُ لَيْسَ بَلَدٌ إِلَّا يَدْخُلُهُ رُعْبُ الْمَسِيحِ إِلَّا الْمَدِينَةَ عَلَى كُلِّ نَقْبٍ مِنْ نِقَابِهَا يَوْمَئِذٍ مَلَكَانِ يَذُبَّانِ عَنْهَا رُعْبَ الْمَسِيحِحَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا ابْنُ أَخِي ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمِّهِ أَخْبَرَنِي طَلْحَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْفٍ أَنَّ عِيَاضَ بْنَ مُسَافِعٍ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرَةَ أَخَا زِيَادٍ لِأُمِّهِ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرَةَ أَكْثَرَ النَّاسُ فِي شَأْنِ مُسَيْلِمَةَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ u haqda biror narsa aytmasdan avval odamlar Musaylima al-Kazzob haqida koʻp (gapirdilar). Soʻng Rasululloh ﷺ odamlar orasida turib, Alloh taboraka va taologa Oʻziga loyiq (soʻzlar) bilan hamd aytdilar, keyin: «Ammo baʼd, sizlar koʻp gapirgan bu kishining ishiga kelsak — u Dajjoldan oldin chiqadigan oʻttizta kazzobdan biridir. Va Masih(Dajjol)ning vahimasi kirmaydigan biror shahar qolmaydi, Madinadan boshqa: oʻsha kunda uning har bir yoʻlagida ikkita farishta boʻlib, undan Masihning vahimasini daf qilib turadilar», dedilar. Boshqa sanad bilan Abu Bakra: «Odamlar Musaylima haqida koʻp (gapirdilar)», deb shuning misolini zikr qildi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ у ҳақда бирор нарса айтмасдан аввал одамлар Мусайлима ал-Каззоб ҳақида кўп (гапирдилар). Сўнг Расулуллоҳ ﷺ одамлар орасида туриб, Аллоҳ таборака ва таолога Ўзига лойиқ (сўзлар) билан ҳамд айтдилар, кейин: «Аммо баъд, сизлар кўп гапирган бу кишининг ишига келсак — у Дажжолдан олдин чиқадиган ўттизта каззобдан биридир. Ва Масиҳ(Дажжол)нинг ваҳимаси кирмайдиган бирор шаҳар қолмайди, Мадинадан бошқа: ўша кунда унинг ҳар бир йўлагида иккита фаришта бўлиб, ундан Масиҳнинг ваҳимасини даф қилиб турадилар», дедилар. Бошқа санад билан Абу Бакра: «Одамлар Мусайлима ҳақида кўп (гапирдилар)», деб шунинг мисолини зикр қилди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ قَالَ لَمَّا ادَّعَى زِيَادٌ لَقِيتُ أَبَا بَكْرَةَ فَقُلْتُ مَا هَذَا الَّذِي صَنَعْتُمْ إِنِّي سَمِعْتُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ يَقُولُسَمِعَتْ أُذُنَايَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقُولُ مَنْ ادَّعَى أَبًا فِي الْإِسْلَامِ غَيْرَ أَبِيهِ فَالْجَنَّةُ عَلَيْهِ حَرَامٌ فَقَالَ أَبُو بَكْرَةَ وَأَنَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Usmon aytdi: Ziyod (nasabini) daʼvo qilganida, men Abu Bakra (roziyallohu anhu) bilan uchrashib: «Bu qilganingiz nima? Men Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)ning shunday deganini eshitganman: ‹Quloqlarim Rasululloh ﷺdan, U Zot shunday deyayotganlarida eshitdi: Kim Islomda oʻz otasidan boshqa (kishi)ni ota (deb) daʼvo qilsa, jannat unga harom›», dedim. Shunda Abu Bakra: «Men ham buni Rasululloh ﷺdan eshitganman», dedi.Абу Усмон айтди: Зиёд (насабини) даъво қилганида, мен Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) билан учрашиб: «Бу қилганингиз нима? Мен Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)нинг шундай деганини эшитганман: ‹Қулоқларим Расулуллоҳ ﷺдан, У Зот шундай деяётганларида эшитди: Ким Исломда ўз отасидан бошқа (киши)ни ота (деб) даъво қилса, жаннат унга ҳаром›», дедим. Шунда Абу Бакра: «Мен ҳам буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُحَارِبِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عُمَيْرٍ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي بَكْرَةَ أَنَّ أَبَاهُأَمَرَهُ أَنْ يَكْتُبَ إِلَى ابْنٍ لَهُ وَكَانَ قَاضِيًا بِسِجِسْتَانَ أَمَّا بَعْدُ فَلَا تَحْكُمَنَّ بَيْنَ اثْنَيْنِ وَأَنْتَ غَضْبَانُ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَحْكُمْ أَحَدٌ بَيْنَ اثْنَيْنِ وَهُوَ غَضْبَانُ

Abu Bakraning oʻgʻli aytdi: Otam menga Sijistonda qozi boʻlgan bir oʻgʻliga xat yozishni buyurdi: «Ammo baʼd, sen gʻazabnok holingda ikki kishi orasida hukm chiqarma. Chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Hech kim gʻazabnok holida ikki kishi orasida hukm chiqarmasin›, — deganlarini eshitganman.»Абу Бакранинг ўғли айтди: Отам менга Сижистонда қози бўлган бир ўғлига хат ёзишни буюрди: «Аммо баъд, сен ғазабнок ҳолингда икки киши орасида ҳукм чиқарма. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ҳеч ким ғазабнок ҳолида икки киши орасида ҳукм чиқармасин›, — деганларини эшитганман.»

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَكُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَدَحَ رَجُلٌ رَجُلًا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطَعْتَ ظَهْرَهُ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ مَادِحًا صَاحِبَهُ لَا مَحَالَةَ فَلْيَقُلْ أَحْسَبُهُ وَاللَّهُ حَسِيبُهُ وَلَا أَعْذِرُ عَلَى اللَّهِ أَحَدًا أَحْسَبُهُ كَذَا وَكَذَا إِنْ كَانَ يَعْلَمُ ذَلِكَ مِنْهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Nabiy ﷺning huzurlarida edik. Shunda bir kishi boshqa bir kishini maqtadi. Nabiy ﷺ: «Sen uning belini uzding! Sizlardan biringiz oʻrtogʻini maqtamasdan iloji boʻlmasa, ‹Men uni shunday deb oʻylayman, Alloh uning hisob-kitobini qiluvchidir, men Allohga (nisbatan) hech kimni oqlamayman; agar undagi shu (xislatni) bilsa, uni shunday-shunday deb oʻylayman›, desin», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Набий ﷺнинг ҳузурларида эдик. Шунда бир киши бошқа бир кишини мақтади. Набий ﷺ: «Сен унинг белини уздинг! Сизлардан бирингиз ўртоғини мақтамасдан иложи бўлмаса, ‹Мен уни шундай деб ўйлайман, Аллоҳ унинг ҳисоб-китобини қилувчидир, мен Аллоҳга (нисбатан) ҳеч кимни оқламайман; агар ундаги шу (хислатни) билса, уни шундай-шундай деб ўйлайман›, десин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ وَغَيْرِ وَاحِدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ رِيحَ الْجَنَّةِ يُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ مِائَةِ عَامٍ وَمَا مِنْ عَبْدٍ يَقْتُلُ نَفْسًا مُعَاهَدَةً إِلَّا حَرَّمَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَرَائِحَتَهَا أَنْ يَجِدَهَاقَالَ أَبُو بَكْرَةَ أَصَمَّ اللَّهُ أُذُنِي إِنْ لَمْ أَكُنْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُهَا

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Albatta, jannatning hidi yuz yillik yoʻldan sezilib turadi. Ahdlashilgan bir jonni oʻldirgan har qanday banda boʻlsa, Alloh taboraka va taolo unga jannatni va uning hidini sezishni harom qiladi», deganlarini eshitdim. Abu Bakra aytdi: Agar men buni Nabiy ﷺ aytayotganlarida eshitmagan boʻlsam, Alloh qulogʻimni kar qilsin.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Албатта, жаннатнинг ҳиди юз йиллик йўлдан сезилиб туради. Аҳдлашилган бир жонни ўлдирган ҳар қандай банда бўлса, Аллоҳ таборака ва таоло унга жаннатни ва унинг ҳидини сезишни ҳаром қилади», деганларини эшитдим. Абу Бакра айтди: Агар мен буни Набий ﷺ айтаётганларида эшитмаган бўлсам, Аллоҳ қулоғимни кар қилсин.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْحَسَنِ أَنَّ أَبَا بَكْرَةَدَخَلَ الْمَسْجِدَ وَالْإِمَامُ رَاكِعٌ فَرَكَعَ قَبْلَ أَنْ يَصِلَ إِلَى الصَّفِّ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَادَكَ اللَّهُ حِرْصًا وَلَا تَعُدْحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ قَالَ سَمِعْتُ هِشَامًا يُحَدِّثُ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ مِثْلَهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u masjidga kirdi, imom esa rukuʼda edi. U safga yetib bormasdan turib rukuʼ qildi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Alloh (xayrga boʻlgan) harakatingni ziyoda qilsin. Lekin buni yana takrorlama», dedilar. Boshqa sanad bilan ham Abu Bakradan shuning misoli rivoyat qilindi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у масжидга кирди, имом эса рукуъда эди. У сафга етиб бормасдан туриб рукуъ қилди. Шунда Набий ﷺ унга: «Аллоҳ (хайрга бўлган) ҳаракатингни зиёда қилсин. Лекин буни яна такрорлама», дедилар. Бошқа санад билан ҳам Абу Бакрадан шунинг мисоли ривоят қилинди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَاجَهَ الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَقَتَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالُ الْمَقْتُولِ قَالَ إِنَّهُ كَانَ يُرِيدُ قَتْلَ صَاحِبِهِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ikki musulmon qilichlari bilan bir-biriga roʻpara kelib, biri ikkinchisini oʻldirsa, oʻldiruvchi ham, oʻldirilgan ham doʻzaxda boʻladi», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, bu oʻldiruvchi (shunday boʻldi), ammo oʻldirilganning holi nechuk?» dedilar. U zot: «Chunki u oʻz sherigini oʻldirishni istagan edi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки мусулмон қиличлари билан бир-бирига рўпара келиб, бири иккинчисини ўлдирса, ўлдирувчи ҳам, ўлдирилган ҳам дўзахда бўлади», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу ўлдирувчи (шундай бўлди), аммо ўлдирилганнинг ҳоли нечук?» дедилар. У зот: «Чунки у ўз шеригини ўлдиришни истаган эди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ أَخْبَرَنِي مَنْ سَمِعَ الْحَسَنَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُنَا يَوْمًا وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ فِي حِجْرِهِ فَيُقْبِلُ عَلَى أَصْحَابِهِ فَيُحَدِّثُهُمْ ثُمَّ يُقْبِلُ عَلَى الْحَسَنِ فَيُقَبِّلُهُ ثُمَّ قَالَ إِنَّ ابْنِي هَذَا لَسَيِّدٌ إِنْ يَعِشْ يُصْلِحْ بَيْنَ طَائِفَتَيْنِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Bir kuni Nabiy ﷺ bizga soʻzlab turar, Hasan ibn Ali esa u zotning tizzalarida edi. U zot goh ashoblariga yuzlanib, ularga soʻzlar, goh Hasanga yuzlanib, uni oʻpar edilar. Soʻng: «Albatta, mening bu oʻgʻlim sayyiddir; agar yashasa, musulmonlarning ikki toifasi orasini isloh qiladi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир куни Набий ﷺ бизга сўзлаб турар, Ҳасан ибн Али эса у зотнинг тиззаларида эди. У зот гоҳ ашобларига юзланиб, уларга сўзлар, гоҳ Ҳасанга юзланиб, уни ўпар эдилар. Сўнг: «Албатта, менинг бу ўғлим саййиддир; агар яшаса, мусулмонларнинг икки тоифаси орасини ислоҳ қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ حَدَّثَنَا عُيَيْنَةُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَنْ يُفْلِحَ قَوْمٌ أَسْنَدُوا أَمْرَهُمْ إِلَى امْرَأَةٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Oʻz ishini bir ayolga topshirgan qavm hargiz najot topmaydi», deganlarini eshitdim.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ўз ишини бир аёлга топширган қавм ҳаргиз нажот топмайди», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَدْخُلُ الْمَدِينَةَ رُعْبُ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ لَهَا يَوْمَئِذٍ سَبْعَةُ أَبْوَابٍ لِكُلِّ بَابٍ مَلَكَانِحَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَوْفٍ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَ أَكْثَرَ النَّاسُ فِي شَأْنِ مُسَيْلِمَةَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ عُقَيْلٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Masih Dajjolning vahimasi Madinaga kirmaydi; oʻsha kunda uning yetti darvozasi boʻlib, har bir darvozada ikkita farishta (turadi)», dedilar. Boshqa sanad bilan Abu Bakra: «Odamlar Musaylima haqida koʻp (gapirdilar)», deb Uqaylning hadisiga oʻxshash (rivoyatni) zikr qildi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Масиҳ Дажжолнинг ваҳимаси Мадинага кирмайди; ўша кунда унинг етти дарвозаси бўлиб, ҳар бир дарвозада иккита фаришта (туради)», дедилар. Бошқа санад билан Абу Бакра: «Одамлар Мусайлима ҳақида кўп (гапирдилар)», деб Уқайлнинг ҳадисига ўхшаш (ривоятни) зикр қилди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا عُيَيْنَةُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُفْلِحُ قَوْمٌ أَسْنَدُوا أَمْرَهُمْ إِلَى امْرَأَةٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Oʻz ishini bir ayolga topshirgan qavm najot topmaydi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Ўз ишини бир аёлга топширган қавм нажот топмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا مُبَارَكُ بْنُ فَضَالَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُفْلِحُ قَوْمٌ تَمْلِكُهُمْ امْرَأَةٌ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Boshlarida bir ayol hukmronlik qiladigan qavm najot topmaydi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бошларида бир аёл ҳукмронлик қиладиган қавм нажот топмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ وَرَوْحٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ سَالِمٍ أَبِي حَاتِمٍ وَقَالَ رَوْحٌ عَنْ سَالِمٍ أَبِي عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ سَالِمٍ قَالَ أَبِي و حَدَّثَنَا عَفَّانُ فِي حَدِيثٍ ذَكَرَهُ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ سَالِمٍ أَبِي عُبَيْدِ اللَّهِ وَهُوَ أَيْضَا يُكَنَّى أَبَا حَاتِمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ شَهْرَا عِيدٍ لَا يَنْقُصَانِ رَمَضَانُ وَذُو الْحِجَّةِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Ikki iyd oyi — Ramazon va Zulhijja kamaymaydi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Икки ийд ойи — Рамазон ва Зулҳижжа камаймайди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ النَّاسِ أَفْضَلُ أَوْ قَالَ خَيْرٌ شَكَّ يَزِيدُ قَالَ مَنْ طَالَ عُمْرُهُ وَحَسُنَ عَمَلُهُ قِيلَ فَأَيُّ النَّاسِ شَرٌّ قَالَ مَنْ طَالَ عُمْرُهُ وَسَاءَ عَمَلُهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan: «Odamlarning qaysi biri afzal?» — yoki: «yaxshi?» (deb soʻraldi; Yazid shubha qildi). U zot: «Umri uzun, amali goʻzal boʻlgan kishidir», dedilar. «Odamlarning qaysi biri yomon?» deyildi. U zot: «Umri uzun, amali yomon boʻlgan kishidir», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан: «Одамларнинг қайси бири афзал?» — ёки: «яхши?» (деб сўралди; Язид шубҳа қилди). У зот: «Умри узун, амали гўзал бўлган кишидир», дедилар. «Одамларнинг қайси бири ёмон?» дейилди. У зот: «Умри узун, амали ёмон бўлган кишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ يُونُسَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَأَنَّ رَجُلًا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ النَّاسِ خَيْرٌ قَالَ مَنْ طَالَ عُمْرُهُ وَحَسُنَ عَمَلُهُ قِيلَ فَأَيُّ النَّاسِ شَرٌّ قَالَ مَنْ طَالَ عُمْرُهُ وَسَاءَ عَمَلُهُحَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, odamlarning qaysi biri yaxshi?» dedi. U zot: «Umri uzun, amali goʻzal boʻlgan kishidir», dedilar. «Odamlarning qaysi biri yomon?» deyildi. U zot: «Umri uzun, amali yomon boʻlgan kishidir», dedilar. Boshqa sanad bilan ham Nabiy ﷺdan (shu) rivoyat qilindi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, одамларнинг қайси бири яхши?» деди. У зот: «Умри узун, амали гўзал бўлган кишидир», дедилар. «Одамларнинг қайси бири ёмон?» дейилди. У зот: «Умри узун, амали ёмон бўлган кишидир», дедилар. Бошқа санад билан ҳам Набий ﷺдан (шу) ривоят қилинди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَأَبُو دَاوُدَ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَأَخَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ سَبْعَ لَيَالٍ قَالَ أَبُو دَاوُدَ ثَمَانِ لَيَالٍ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَنَّكَ عَجَّلْتَ لَكَانَ أَمْثَلَ لِقِيَامِنَا مِنْ اللَّيْلِ قَالَ فَعَجَّلَ بَعْدَ ذَلِكَقَالَ أَبِي وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ سَبْعَ لَيَالٍ وَقَالَ عَفَّانُ تِسْعَ لَيَالٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ xufton namozini yetti kecha — Abu Dovud aytdi: sakkiz kecha — tunning uchdan biriga qadar kechiktirdilar. Shunda Abu Bakr: «Ey Allohning Rasuli, agar tezroq oʻqisangiz, kechasi (ibodatga) turishimiz uchun yaxshiroq boʻlar edi», dedi. (Rovi) aytdi: Shundan keyin u zot tezroq oʻqidilar. Otam aytdi: Bizga Abdussamad ham rivoyat qildi va oʻz hadisida «yetti kecha» dedi; Affon esa «toʻqqiz kecha» dedi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ хуфтон намозини етти кеча — Абу Довуд айтди: саккиз кеча — туннинг учдан бирига қадар кечиктирдилар. Шунда Абу Бакр: «Эй Аллоҳнинг Расули, агар тезроқ ўқисангиз, кечаси (ибодатга) туришимиз учун яхшироқ бўлар эди», деди. (Рови) айтди: Шундан кейин у зот тезроқ ўқидилар. Отам айтди: Бизга Абдуссамад ҳам ривоят қилди ва ўз ҳадисида «етти кеча» деди; Аффон эса «тўққиз кеча» деди.

حَدَّثَنَا مَحْبُوبُ بْنُ الْحَسَنِ عَنْ خَالِدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَجُلًا مَدَحَ صَاحِبًا لَهُ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ وَيْلَكَ قَطَعْتَ عُنُقَهُ إِنْ كُنْتَ مَادِحًا لَا مَحَالَةَ فَقُلْ أَحْسَبُهُ كَذَا وَكَذَا وَاللَّهُ حَسِيبُهُ وَلَا أُزَكِّي عَلَى اللَّهِ تَعَالَى أَحَدًا

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺning huzurlarida oʻz oʻrtogʻini maqtadi. Shunda u zot: «Voy senga! Sen uning boʻynini uzding. Agar maqtamasdan ilojing boʻlmasa, ‹Men uni shunday-shunday deb oʻylayman, Alloh uning hisob-kitobini qiluvchidir; men Alloh taologa (nisbatan) hech kimni oqlamayman›, degin», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺнинг ҳузурларида ўз ўртоғини мақтади. Шунда у зот: «Вой сенга! Сен унинг бўйнини уздинг. Агар мақтамасдан иложинг бўлмаса, ‹Мен уни шундай-шундай деб ўйлайман, Аллоҳ унинг ҳисоб-китобини қилувчидир; мен Аллоҳ таолога (нисбатан) ҳеч кимни оқламайман›, дегин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ خَالِدًا الْحَذَّاءَ يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ شَهْرَانِ لَا يَنْقُصَانِ فِي كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا عِيدٌ رَمَضَانُ وَذُو الْحِجَّةِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Ikki oy kamaymaydi — ularning har birida iyd bor: Ramazon va Zulhijja», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Икки ой камаймайди — уларнинг ҳар бирида ийд бор: Рамазон ва Зулҳижжа», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَحَجَّاجٌ قَالَ سَمِعْتُ شُعْبَةَ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ رَبِّهِ بْنَ سَعِيدٍ وَقَالَ بَهْزٌ عَبْدَ رَبِّهِ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ مَوْلَى أَبِي مُوسَى عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ قَالَدَخَلَ عَلَيْنَا أَبُو بَكْرَةَ فِي شَهَادَةٍ فَقَامَ لَهُ رَجُلٌ مِنْ مَجْلِسِهِ فَقَالَ أَبُو بَكْرَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُقِمْ الرَّجُلَ الرَّجُلَ مِنْ مَجْلِسِهِ ثُمَّ يَقْعُدُ فِيهِ أَوْ قَالَ إِذَا أَقَامَ الرَّجُلُ الرَّجُلَ مِنْ مَجْلِسِهِ فَلَا يَجْلِسْ فِيهِ وَلَا يَمْسَحْ الرَّجُلُ يَدَهُ بِثَوْبِ مَنْ لَا يَمْلِكُ

Saʼid ibn Abul-Hasan aytdi: Abu Bakra (roziyallohu anhu) huzurimizga guvohlik (berish) uchun kirdi. Shunda bir kishi unga (joy berib) oʻz oʻrnidan turdi. Abu Bakra: «Rasululloh ﷺ: ‹Kishi boshqa kishini oʻz oʻrnidan turgʻizib, soʻng oʻsha joyga oʻtirmasin› — yoki: ‹Kishi boshqa kishini oʻz oʻrnidan turgʻizsa, u yerga oʻtirmasin va kishi qoʻlini oʻziniki boʻlmagan kimsaning kiyimiga artmasin› — dedilar», dedi.Саъид ибн Абул-Ҳасан айтди: Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) ҳузуримизга гувоҳлик (бериш) учун кирди. Шунда бир киши унга (жой бериб) ўз ўрнидан турди. Абу Бакра: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Киши бошқа кишини ўз ўрнидан турғизиб, сўнг ўша жойга ўтирмасин› — ёки: ‹Киши бошқа кишини ўз ўрнидан турғизса, у ерга ўтирмасин ва киши қўлини ўзиники бўлмаган кимсанинг кийимига артмасин› — дедилар», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ أَسْلَمُ وَغِفَارُ وَمُزَيْنَةُ وَجُهَيْنَةُ خَيْرٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ وَبَنِي عَامِرٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Aslam, Gʻifor, Muzayna va Juhayna Banu Tamim va Banu Omirdan yaxshiroqdir», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Аслам, Ғифор, Музайна ва Жуҳайна Бану Тамим ва Бану Омирдан яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ إِنِّي قُمْتُ رَمَضَانَ كُلَّهُ قَالَ فَاللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَعْلَمُ أَخَشِيَ عَلَى أُمَّتِهِ أَنْ تُزَكِّيَ أَنْفُسَهَاقَالَ عَبْدُ الْوَهَّابِ فَاللَّهُ أَعْلَمُ أَخَشِيَ التَّزْكِيَةَ عَلَى أُمَّتِهِ أَوْ قَالَ لَا بُدَّ مِنْ نَوْمٍ أَوْ غَفْلَةٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz hargiz: ‹Men Ramazonning hammasida (kechasi) qoim boʻldim›, demasin», dedilar. (Qatoda) aytdi: Alloh taboraka va taolo yaxshiroq biladi — u zot ummatlarining oʻzlarini pok sanashlaridan qoʻrqdilarmi. Abdulvahhob aytdi: Alloh yaxshiroq biladi — u zot ummatlari uchun oʻzini oqlashdan qoʻrqdilarmi, yoki: «Uyqu yoki gʻaflatdan qutulib boʻlmaydi», dedilarmi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз ҳаргиз: ‹Мен Рамазоннинг ҳаммасида (кечаси) қоим бўлдим›, демасин», дедилар. (Қатода) айтди: Аллоҳ таборака ва таоло яхшироқ билади — у зот умматларининг ўзларини пок санашларидан қўрқдиларми. Абдулваҳҳоб айтди: Аллоҳ яхшироқ билади — у зот умматлари учун ўзини оқлашдан қўрқдиларми, ёки: «Уйқу ёки ғафлатдан қутулиб бўлмайди», дедиларми.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ وَعَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ قُمْتُ رَمَضَانَ كُلَّهُقَالَ قَتَادَةُ فَاللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَعْلَمُ أَخَشِيَ عَلَى أُمَّتِهِ التَّزْكِيَةَ قَالَ عَفَّانُ أَوْ قَالَ لَا بُدَّ مِنْ رَاقِدٍ أَوْ غَافِلٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz hargiz: ‹Men Ramazonning hammasida (kechasi) qoim boʻldim›, demasin», dedilar. Qatoda aytdi: Alloh taboraka va taolo yaxshiroq biladi — u zot ummatlari uchun oʻzini pok sanashdan qoʻrqdilarmi. Affon aytdi: Yoki: «Albatta, uxlab qolgan yoki gʻofil qolgan (kishi) boʻlmay qolmaydi», dedilarmi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз ҳаргиз: ‹Мен Рамазоннинг ҳаммасида (кечаси) қоим бўлдим›, демасин», дедилар. Қатода айтди: Аллоҳ таборака ва таоло яхшироқ билади — у зот умматлари учун ўзини пок санашдан қўрқдиларми. Аффон айтди: Ёки: «Албатта, ухлаб қолган ёки ғофил қолган (киши) бўлмай қолмайди», дедиларми.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ الشَّحَّامُ حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهَا سَتَكُونُ فِتَنٌ ثُمَّ تَكُونُ فِتَنٌ أَلَا فَالْمَاشِي فِيهَا خَيْرٌ مِنْ السَّاعِي إِلَيْهَا أَلَا وَالْقَاعِدُ فِيهَا خَيْرٌ مِنْ الْقَائِمِ فِيهَا أَلَا وَالْمُضْطَجِعُ فِيهَا خَيْرٌ مِنْ الْقَاعِدِ أَلَا فَإِذَا نَزَلَتْ فَمَنْ كَانَتْ لَهُ غَنَمٌ فَلْيَلْحَقْ بِغَنَمِهِ أَلَا وَمَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَلْحَقْ بِأَرْضِهِ أَلَا وَمَنْ كَانَتْ لَهُ إِبِلٌ فَلْيَلْحَقْ بِإِبِلِهِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ أَرَأَيْتَ مَنْ لَيْسَتْ لَهُ غَنَمٌ وَلَا أَرْضٌ وَلَا إِبِلٌ كَيْفَ يَصْنَعُ قَالَ لِيَأْخُذْ سَيْفَهُ ثُمَّ لِيَعْمِدْ بِهِ إِلَى صَخْرَةٍ ثُمَّ لِيَدُقَّ عَلَى حَدِّهِ بِحَجَرٍ ثُمَّ لِيَنْجُ إِنْ اسْتَطَاعَ النَّجَاءَ اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ إِذْ قَالَ رَجُلٌ يَا نَبِيَّ اللَّهِ جَعَلَنِي اللَّهُ فِدَاءَكَ أَرَأَيْتَ إِنْ أُخِذَ بِيَدِي مُكْرَهًا حَتَّى يُنْطَلَقَ بِي إِلَى أَحَدِ الصَّفَّيْنِ أَوْ إِحْدَى الْفِئَتَيْنِ عُثْمَانُ يَشُكُّ فَيَجْذِفَنِي رَجُلٌ بِسَيْفِهِ فَيَقْتُلَنِي مَاذَا يَكُونُ مِنْ شَأْنِي قَالَ يَبُوءُ بِإِثْمِكَ وَإِثْمِهِ وَيَكُونُ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Albatta, fitnalar boʻladi, soʻng yana fitnalar boʻladi. Ogoh boʻlinglar! Unda yuruvchi unga shoshib boruvchidan yaxshiroqdir. Ogoh boʻlinglar! Unda oʻtirgan unda turganidan yaxshiroqdir. Ogoh boʻlinglar! Unda yonboshlab yotgan oʻtirganidan yaxshiroqdir. Ogoh boʻlinglar! U tushganda, kimning qoʻyi boʻlsa, qoʻyiga qoʻshilsin. Ogoh boʻlinglar! Kimning yeri boʻlsa, yeriga qoʻshilsin. Ogoh boʻlinglar! Kimning tuyasi boʻlsa, tuyasiga qoʻshilsin», dedilar. Shunda qavmdan bir kishi: «Ey Allohning Nabiysi, Alloh meni sizga fido qilsin, ayting-chi, kimning qoʻyi ham, yeri ham, tuyasi ham boʻlmasa, u nima qiladi?» dedi. U zot: «Qilichini olsin, soʻng uni bir qoyaga qaratib, tigʻini tosh bilan ursin, soʻng qutula olsa, qutulsin. Allohim, yetkazdimmi? Allohim, yetkazdimmi?» dedilar. Shunda bir kishi: «Ey Allohning Nabiysi, Alloh meni sizga fido qilsin, ayting-chi, agar qoʻlimdan majburlab ushlanib, ikki safdan biriga — yoki: ikki guruhdan biriga (Usmon shubha qildi) — olib borilsam va bir kishi qilichi bilan meni chopib oʻldirsa, mening holim nima boʻladi?» dedi. U zot: «U sening gunohing bilan ham, oʻz gunohi bilan ham qaytadi va doʻzax ahlidan boʻladi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Албатта, фитналар бўлади, сўнг яна фитналар бўлади. Огоҳ бўлинглар! Унда юрувчи унга шошиб борувчидан яхшироқдир. Огоҳ бўлинглар! Унда ўтирган унда турганидан яхшироқдир. Огоҳ бўлинглар! Унда ёнбошлаб ётган ўтирганидан яхшироқдир. Огоҳ бўлинглар! У тушганда, кимнинг қўйи бўлса, қўйига қўшилсин. Огоҳ бўлинглар! Кимнинг ери бўлса, ерига қўшилсин. Огоҳ бўлинглар! Кимнинг туяси бўлса, туясига қўшилсин», дедилар. Шунда қавмдан бир киши: «Эй Аллоҳнинг Набийси, Аллоҳ мени сизга фидо қилсин, айтинг-чи, кимнинг қўйи ҳам, ери ҳам, туяси ҳам бўлмаса, у нима қилади?» деди. У зот: «Қиличини олсин, сўнг уни бир қояга қаратиб, тиғини тош билан урсин, сўнг қутула олса, қутулсин. Аллоҳим, етказдимми? Аллоҳим, етказдимми?» дедилар. Шунда бир киши: «Эй Аллоҳнинг Набийси, Аллоҳ мени сизга фидо қилсин, айтинг-чи, агар қўлимдан мажбурлаб ушланиб, икки сафдан бирига — ёки: икки гуруҳдан бирига (Усмон шубҳа қилди) — олиб борилсам ва бир киши қиличи билан мени чопиб ўлдирса, менинг ҳолим нима бўлади?» деди. У зот: «У сенинг гуноҳинг билан ҳам, ўз гуноҳи билан ҳам қайтади ва дўзах аҳлидан бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي بَكْرَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ قَالَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ النَّاسِ خَيْرٌ قَالَ مَنْ طَالَ عُمْرُهُ وَحَسُنَ عَمَلُهُ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ النَّاسِ شَرٌّ قَالَ مَنْ طَالَ عُمْرُهُ وَسَاءَ عَمَلُهُحَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ النَّاسِ خَيْرٌ فَذَكَرَ مِثْلَهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: «Ey Allohning Rasuli, odamlarning qaysi biri yaxshi?» deyildi. U zot: «Umri uzun, amali goʻzal boʻlgan kishidir», dedilar. «Ey Allohning Rasuli, odamlarning qaysi biri yomon?» deyildi. U zot: «Umri uzun, amali yomon boʻlgan kishidir», dedilar. Boshqa sanad bilan ham: Nabiy ﷺdan «Odamlarning qaysi biri yaxshi?» deb soʻralgani zikr qilinib, shuning misoli rivoyat qilindi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: «Эй Аллоҳнинг Расули, одамларнинг қайси бири яхши?» дейилди. У зот: «Умри узун, амали гўзал бўлган кишидир», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, одамларнинг қайси бири ёмон?» дейилди. У зот: «Умри узун, амали ёмон бўлган кишидир», дедилар. Бошқа санад билан ҳам: Набий ﷺдан «Одамларнинг қайси бири яхши?» деб сўралгани зикр қилиниб, шунинг мисоли ривоят қилинди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ أَبُو عُثْمَانَ الشَّحَّامُ فِي مُرَبَّعَةِ الْأَحْنَفِ حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِسَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا اقْتَتَلَ الْمُسْلِمَانِ فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺning: «Ikki musulmon bir-biri bilan urushsa, oʻldiruvchi ham, oʻldirilgan ham doʻzaxda boʻladi», deganlarini eshitdi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Набий ﷺнинг: «Икки мусулмон бир-бири билан урушса, ўлдирувчи ҳам, ўлдирилган ҳам дўзахда бўлади», деганларини эшитди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيَرِدَنَّ عَلَيَّ الْحَوْضَ رِجَالٌ مِمَّنْ صَحِبَنِي وَرَآنِي حَتَّى إِذَا رُفِعُوا إِلَيَّ وَرَأَيْتُهُمْ اخْتُلِجُوا دُونِي فَلَأَقُولَنَّ رَبِّ أَصْحَابِي أَصْحَابِي فَيُقَالُ إِنَّكَ لَا تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga hamroh boʻlgan va meni koʻrgan kishilardan baʼzi erkaklar albatta havzim boshiga keladilar. Hattoki ular menga koʻtarilib, men ularni koʻrganimda, mendan tortib olinadilar. Shunda men albatta: ‹Robbim, mening ashobim, mening ashobim!› deyman. (Menga): ‹Sen ular sendan keyin nima (yangilik) chiqarganini bilmaysan›, deyiladi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга ҳамроҳ бўлган ва мени кўрган кишилардан баъзи эркаклар албатта ҳавзим бошига келадилар. Ҳаттоки улар менга кўтарилиб, мен уларни кўрганимда, мендан тортиб олинадилар. Шунда мен албатта: ‹Роббим, менинг ашобим, менинг ашобим!› дейман. (Менга): ‹Сен улар сендан кейин нима (янгилик) чиқарганини билмайсан›, дейилади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مِهْرَانَ الْكِنْدِيُّ حَدَّثَنِي سَعْدُ بْنُ أَوْسٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ كُسَيْبٍ الْعَدَوِيِّ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ أَكْرَمَ سُلْطَانَ اللَّهِ فِي الدُّنْيَا أَكْرَمَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَمَنْ أَهَانَ سُلْطَانَ اللَّهِ فِي الدُّنْيَا أَهَانَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim dunyoda Allohning sultonini ulugʻlasa, Alloh qiyomat kuni uni ulugʻlaydi; kim dunyoda Allohning sultonini xor qilsa, Alloh qiyomat kuni uni xor qiladi», deganlarini eshitdim.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким дунёда Аллоҳнинг султонини улуғласа, Аллоҳ қиёмат куни уни улуғлайди; ким дунёда Аллоҳнинг султонини хор қилса, Аллоҳ қиёмат куни уни хор қилади», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرَةَنَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَبْتَاعَ الْفِضَّةَ بِالْفِضَّةِ وَالذَّهَبَ بِالذَّهَبِ إِلَّا سَوَاءً بِسَوَاءٍ وَأَمَرَنَا أَنْ نَبْتَاعَ الْفِضَّةَ فِي الذَّهَبِ وَالذَّهَبَ فِي الْفِضَّةِ كَيْفَ شِئْنَافَقَالَ لَهُ ثَابِتُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يَدًا بِيَدٍ فَقَالَ هَكَذَا سَمِعْتُ

Abdurahmon ibn Abu Bakra aytdi: Abu Bakra (roziyallohu anhu) dedi: Rasululloh ﷺ bizni kumushni kumushga, oltinni oltinga — teng-barobar boʻlmasa — sotib olishimizdan qaytardilar va oltinga kumushni, kumushga oltinni xohlaganimizcha sotib olishga buyurdilar. Shunda Sobit ibn Abdulloh unga: «Qoʻlma-qoʻlmi?» dedi. U: «Men shunday eshitganman», dedi.Абдураҳмон ибн Абу Бакра айтди: Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) деди: Расулуллоҳ ﷺ бизни кумушни кумушга, олтинни олтинга — тенг-баробар бўлмаса — сотиб олишимиздан қайтардилар ва олтинга кумушни, кумушга олтинни хоҳлаганимизча сотиб олишга буюрдилар. Шунда Собит ибн Абдуллоҳ унга: «Қўлма-қўлми?» деди. У: «Мен шундай эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا أَشْعَثُ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ أَنَّهُ قَالَصَلَّى بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الْخَوْفِ فَصَلَّى بِبَعْضِ أَصْحَابِهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَتَأَخَّرُوا وَجَاءَ آخَرُونَ فَكَانُوا فِي مَكَانِهِمْ فَصَلَّى بِهِمْ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَصَارَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعُ رَكَعَاتِ وَلِلْقَوْمِ رَكْعَتَانِ رَكْعَتَانِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ bizga xavf namozini oʻqib berdilar: ashoblarining bir qismiga ikki rakaat oʻqib berib, salom berdilar. Ular chekindilar, boshqalari kelib, ularning oʻrnida turdilar; u zot ular bilan ham ikki rakaat oʻqib, salom berdilar. Shu tariqa Nabiy ﷺga toʻrt rakaat, qavmga esa ikki rakaatdan boʻldi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ бизга хавф намозини ўқиб бердилар: ашобларининг бир қисмига икки ракаат ўқиб бериб, салом бердилар. Улар чекиндилар, бошқалари келиб, уларнинг ўрнида турдилар; у зот улар билан ҳам икки ракаат ўқиб, салом бердилар. Шу тариқа Набий ﷺга тўрт ракаат, қавмга эса икки ракаатдан бўлди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا قُرَّةُ بْنُ خَالِدٍ عَن مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ عَن أَبِيهِ وَرَجُلٌ فِي نَفْسِي أَفْضَلُ مِنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَن أَبِي بَكْرَةَ قَالَخَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ النَّحْرِ فَقَالَ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا أَوْ قَالَ أَتَدْرُونَ أَيُّ يَوْمٍ هَذَا قَالَ قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ ثُمَّ قَالَ أَلَيْسَ يَوْمَ النَّحْرِ قَالَ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَأَيُّ شَهْرٍ هَذَا أَوْ قَالَ أَوَ تَدْرُونَ أَيُّ شَهْرٍ هَذَا قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَ ذَا الْحِجَّةِ قُلْنَا بَلَى قَالَ أَيُّ بَلَدٍ هَذَا قُلْنَا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَسَكَتَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ سَيُسَمِّيهِ بِغَيْرِ اسْمِهِ قَالَ أَلَيْسَتْ الْبَلْدَةَ قُلْنَا بَلَى قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ حَرَامٌ عَلَيْكُمْ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا إِلَى يَوْمِ تَلْقَوْنَ رَبَّكُمْ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَلَا هَلْ بَلَّغْتُ قَالُوا نَعَمْ قَالَ اللَّهُمَّ اشْهَدْ لِيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ فَرُبَّ مُبَلَّغٍ أَوْعَى مِنْ سَامِعٍ أَلَا لَا تَرْجِعُنَّ بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga Nahr kuni xutba qilib: «Bu qaysi kun?» — yoki: «Bugun qaysi kun ekanini bilasizlarmi?» — dedilar. Biz: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», dedik. U zot — biz, u zot bu kunga boshqa nom berar, deb oʻylagunimizcha — jim qoldilar. Soʻng: «Bu Nahr kuni emasmi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Bu qaysi oy?» — yoki: «Bu qaysi oy ekanini bilasizlarmi?» — dedilar. Biz: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», dedik. U zot — biz, u zot unga boshqa nom berar, deb oʻylagunimizcha — jim qoldilar. Soʻng: «Bu Zulhijja emasmi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Bu qaysi shahar?» dedilar. Biz: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», dedik. U zot — biz, u zot unga boshqa nom berar, deb oʻylagunimizcha — jim qoldilar. Soʻng: «Bu — (harom) shahar emasmi?» dedilar. Biz: «Ha», dedik. U zot: «Bas, sizlarning qonlaringiz va mollaringiz — Robbingiz taboraka va taologa yoʻliqadigan kungacha — mana shu kuningizning, mana shu oyingizning, mana shu shahringizning hurmatidek bir-biringizga haromdir. Ogoh boʻlinglar! Men yetkazdimmi?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot: «Allohim, Sen guvoh boʻl. Hozir boʻlgan hozir boʻlmaganga yetkazsin; chunki koʻp hollarda (xabar) yetkazilgan kishi uni eshitgandan koʻra yaxshiroq anglaydi. Ogoh boʻlinglar! Mendan keyin bir-biringizning boʻyningizni uradigan kofirlarga aylanib qaytmanglar», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга Наҳр куни хутба қилиб: «Бу қайси кун?» — ёки: «Бугун қайси кун эканини биласизларми?» — дедилар. Биз: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», дедик. У зот — биз, у зот бу кунга бошқа ном берар, деб ўйлагунимизча — жим қолдилар. Сўнг: «Бу Наҳр куни эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Бу қайси ой?» — ёки: «Бу қайси ой эканини биласизларми?» — дедилар. Биз: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», дедик. У зот — биз, у зот унга бошқа ном берар, деб ўйлагунимизча — жим қолдилар. Сўнг: «Бу Зулҳижжа эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Бу қайси шаҳар?» дедилар. Биз: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», дедик. У зот — биз, у зот унга бошқа ном берар, деб ўйлагунимизча — жим қолдилар. Сўнг: «Бу — (ҳаром) шаҳар эмасми?» дедилар. Биз: «Ҳа», дедик. У зот: «Бас, сизларнинг қонларингиз ва молларингиз — Роббингиз таборака ва таолога йўлиқадиган кунгача — мана шу кунингизнинг, мана шу ойингизнинг, мана шу шаҳрингизнинг ҳурматидек бир-бирингизга ҳаромдир. Огоҳ бўлинглар! Мен етказдимми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот: «Аллоҳим, Сен гувоҳ бўл. Ҳозир бўлган ҳозир бўлмаганга етказсин; чунки кўп ҳолларда (хабар) етказилган киши уни эшитгандан кўра яхшироқ англайди. Огоҳ бўлинглар! Мендан кейин бир-бирингизнинг бўйнингизни урадиган кофирларга айланиб қайтманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَن الْحَسَنِ عَن أَبِي بَكْرَةَ قَالَبَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ يَخْطُبُ إِذْ جَاءَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ فَصَعِدَ إِلَيْهِ الْمِنْبَرَ فَضَمَّهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيْهِ وَمَسَحَ عَلَى رَأْسِهِ وَقَالَ ابْنِي هَذَا سَيِّدٌ وَلَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يُصْلِحَ عَلَى يَدَيْهِ بَيْنَ فِئَتَيْنِ عَظِيمَتَيْنِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Bir kuni Rasululloh ﷺ xutba qilib turganlarida, Hasan ibn Ali keldi va minbarga u zotning oldilariga chiqdi. Nabiy ﷺ uni bagʻirlariga bosdilar, boshini siladilar va: «Bu oʻgʻlim sayyiddir; shoyad Alloh uning qoʻli bilan musulmonlarning ikki katta guruhi orasini isloh qilsa», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ хутба қилиб турганларида, Ҳасан ибн Али келди ва минбарга у зотнинг олдиларига чиқди. Набий ﷺ уни бағирларига босдилар, бошини силадилар ва: «Бу ўғлим саййиддир; шояд Аллоҳ унинг қўли билан мусулмонларнинг икки катта гуруҳи орасини ислоҳ қилса», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَن عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ وَحُمَيْدٌ وَيُونُسُ عَن الْحَسَنِ عَن أَبِي بَكْرَةَأَنَّ رَجُلًا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ النَّاسِ خَيْرٌ قَالَ مَنْ طَالَ عُمْرُهُ وَحَسُنَ عَمَلُهُ قَالَ فَأَيُّ النَّاسِ شَرٌّ قَالَ مَنْ طَالَ عُمْرُهُ وَسَاءَ عَمَلُهُحَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَن ثَابِتٍ وَيُونُسَ عَن الْحَسَنِ عَن أَبِي بَكْرَةَ فَذَكَرَهُ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَن ثَابِتٍ وَيُونُسَ عَن الْحَسَنِ عَن أَبِي بَكْرَةَ فَذَكَرَهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, odamlarning qaysi biri yaxshi?» dedi. U zot: «Umri uzun, amali goʻzal boʻlgan kishidir», dedilar. U: «Odamlarning qaysi biri yomon?» dedi. U zot: «Umri uzun, amali yomon boʻlgan kishidir», dedilar. Bu (hadis) boshqa sanadlar bilan ham Abu Bakradan shunday zikr qilindi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, одамларнинг қайси бири яхши?» деди. У зот: «Умри узун, амали гўзал бўлган кишидир», дедилар. У: «Одамларнинг қайси бири ёмон?» деди. У зот: «Умри узун, амали ёмон бўлган кишидир», дедилар. Бу (ҳадис) бошқа санадлар билан ҳам Абу Бакрадан шундай зикр қилинди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَن أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَمْكُثُ أَبَوَا الدَّجَّالِ ثَلَاثِينَ عَامًا لَا يُولَدُ لَهُمَا وَلَدٌ ثُمَّ يُولَدُ لَهُمَا غُلَامٌ أَضَرُّ شَيْءٍ وَأَقَلُّهُ نَفْعًا تَنَامُ عَيْنَاهُ وَلَا يَنَامُ قَلْبُهُ ثُمَّ نَعَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَاهُ فَقَالَ أَبُوهُ رَجُلٌ طُوَالٌ ضَرْبُ اللَّحْمِ كَأَنَّ أَنْفَهُ مِنْقَارٌ وَأُمُّهُ امْرَأَةٌ فِرْضَاخِيَّةٌ طَوِيلَةُ الثَّدْيَيْنِ قَالَ أَبُو بَكْرَةَ فَسَمِعْنَا بِمَوْلُودٍ وُلِدَ فِي الْيَهُودِ بِالْمَدِينَةِ فَذَهَبْتُ أَنَا وَالزُّبَيْرُ بْنُ الْعَوَّامِ حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى أَبَوَيْهِ فَإِذَا نَعْتُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِمَا فَقُلْنَا هَلْ لَكُمَا وَلَدٌ فَقَالَا مَكَثْنَا ثَلَاثِينَ عَامًا لَا يُولَدُ لَنَا وَلَدٌ ثُمَّ وُلِدَ لَنَا غُلَامٌ أَعْوَرُ أَضَرُّ شَيْءٍ وَأَقَلُّهُ نَفْعًا تَنَامُ عَيْنَاهُ وَلَا يَنَامُ قَلْبُهُ فَخَرَجْنَا مِنْ عِنْدِهِمَا فَإِذَا الْغُلَامُ مُنْجَدَلٌ فِي قَطِيفَةٍ فِي الشَّمْسِ لَهُ هَمْهَمَةٌ قَالَ فَكَشَفْتُ عَنْ رَأْسِهِ فَقَالَ مَا قُلْتُمَا قُلْنَا وَهَلْ سَمِعْتَ قَالَ نَعَمْ إِنَّهُ تَنَامُ عَيْنَايَ وَلَا يَنَامُ قَلْبِيقَالَ حَمَّادٌ وَهُوَ ابْنُ صَيَّادٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dajjolning ota-onasi oʻttiz yil turadilar, ularga farzand tugʻilmaydi. Soʻng ularga bir oʻgʻil bola tugʻiladi — u eng zararli va manfaati eng oz (bola)dir; koʻzlari uxlaydi, lekin qalbi uxlamaydi», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ uning otasini taʼriflab: «Otasi novcha, jussasi nozik, goʻyo burni tumshuqday boʻlgan kishidir; onasi esa baquvvat, koʻkraklari uzun ayoldir», dedilar. Abu Bakra aytdi: Biz Madinada yahudiylar orasida bir bola tugʻilgani haqida eshitdik. Shunda men va Zubayr ibn Avvom bordik, hattoki uning ota-onasi huzuriga kirdik. Qarasak, Rasululloh ﷺ taʼriflagan sifatlar ularda bor edi. Biz: «Sizlarning farzandingiz bormi?» dedik. Ular: «Biz oʻttiz yil turdik, bizga farzand tugʻilmadi; soʻng bizga bir koʻzi koʻr oʻgʻil tugʻildi — u eng zararli va manfaati eng oz (bola)dir; koʻzlari uxlaydi, lekin qalbi uxlamaydi», dedilar. Biz ularning huzuridan chiqdik, qarasak, u quyoshda choponga oʻralib yotgan, gʻoʻldirab turardi. (Abu Bakra) aytdi: Men uning boshini ochdim. Shunda u: «Nima dedingiz?» dedi. Biz: «Sen eshitdingmi?» dedik. U: «Ha, koʻzlarim uxlaydi, lekin qalbim uxlamaydi», dedi. Hammod aytdi: U Ibn Sayyoddir.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дажжолнинг ота-онаси ўттиз йил турадилар, уларга фарзанд туғилмайди. Сўнг уларга бир ўғил бола туғилади — у энг зарарли ва манфаати энг оз (бола)дир; кўзлари ухлайди, лекин қалби ухламайди», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ унинг отасини таърифлаб: «Отаси новча, жуссаси нозик, гўё бурни тумшуқдай бўлган кишидир; онаси эса бақувват, кўкраклари узун аёлдир», дедилар. Абу Бакра айтди: Биз Мадинада яҳудийлар орасида бир бола туғилгани ҳақида эшитдик. Шунда мен ва Зубайр ибн Аввом бордик, ҳаттоки унинг ота-онаси ҳузурига кирдик. Қарасак, Расулуллоҳ ﷺ таърифлаган сифатлар уларда бор эди. Биз: «Сизларнинг фарзандингиз борми?» дедик. Улар: «Биз ўттиз йил турдик, бизга фарзанд туғилмади; сўнг бизга бир кўзи кўр ўғил туғилди — у энг зарарли ва манфаати энг оз (бола)дир; кўзлари ухлайди, лекин қалби ухламайди», дедилар. Биз уларнинг ҳузуридан чиқдик, қарасак, у қуёшда чопонга ўралиб ётган, ғўлдираб турарди. (Абу Бакра) айтди: Мен унинг бошини очдим. Шунда у: «Нима дедингиз?» деди. Биз: «Сен эшитдингми?» дедик. У: «Ҳа, кўзларим ухлайди, лекин қалбим ухламайди», деди. Ҳаммод айтди: У Ибн Сайёддир.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ قَالَوَفَدْنَا مَعَ زِيَادٍ إِلَى مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ وَفِينَا أَبُو بَكْرَةَ فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَيْهِ لَمْ يُعْجَبْ بِوَفْدٍ مَا أُعْجِبَ بِنَا فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرَةَ حَدِّثْنَا بِشَيْءٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْجِبُهُ الرُّؤْيَا الْحَسَنَةُ وَيَسْأَلُ عَنْهَا فَقَالَ ذَاتَ يَوْمٍ أَيُّكُمْ رَأَى رُؤْيَا فَقَالَ رَجُلٌ أَنَا رَأَيْتُ كَأَنَّ مِيزَانًا دُلِّيَ مِنْ السَّمَاءِ فَوُزِنْتَ أَنْتَ وَأَبُو بَكْرٍ فَرَجَحْتَ بِأَبِي بَكْرٍ ثُمَّ وُزِنَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فَرَجَحَ أَبُو بَكْرٍ بِعُمَرَ ثُمَّ وُزِنَ عُمَرُ بِعُثْمَانَ فَرَجَحَ عُمَرُ بِعُثْمَانَ ثُمَّ رُفِعَ الْمِيزَانُ فَاسْتَاءَ لَهَا وَقَدْ قَالَ حَمَّادٌ أَيْضًا فَسَاءَهُ ذَاكَ ثُمَّ قَالَ خِلَافَةُ نُبُوَّةٍ ثُمَّ يُؤْتِي اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى الْمُلْكَ مَنْ يَشَاءُ قَالَ فَزُخَّ فِي أَقْفَائِنَا فَأُخْرِجْنَا فَقَالَ زِيَادٌ لَا أَبَا لَكَ أَمَا وَجَدْتَ حَدِيثًا غَيْرَ ذَا حَدِّثْهُ بِغَيْرِ ذَا قَالَ لَا وَاللَّهِ لَا أُحَدِّثُهُ إِلَّا بِذَا حَتَّى أُفَارِقَهُ فَتَرَكَنَا ثُمَّ دَعَا بِنَا فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرَةَ حَدِّثْنَا بِشَيْءٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَبَكَعَهُ بِهِ فَزُخَّ فِي أَقْفَائِنَا فَأُخْرِجْنَا فَقَالَ زِيَادٌ لَا أَبَا لَكَ أَمَا تَجِدُ حَدِيثًا غَيْرَ ذَا حَدِّثْهُ بِغَيْرِ ذَا فَقَالَ لَا وَاللَّهِ لَا أُحَدِّثُهُ إِلَّا بِهِ حَتَّى أُفَارِقَهُ قَالَ ثُمَّ تَرَكَنَا

Abdurahmon ibn Abu Bakra aytdi: Biz Ziyod bilan birga Muoviya ibn Abu Sufyonning huzuriga vakil boʻlib bordik, oramizda Abu Bakra (roziyallohu anhu) ham bor edi. Uning huzuriga kelganimizda, u hech bir vakillardan bizdan xursand boʻlganchalik xursand boʻlmagan edi. U: «Ey Abu Bakra, bizga Rasululloh ﷺdan eshitgan bir narsangni aytib ber», dedi. U shunday dedi: Rasululloh ﷺ chiroyli tushni yoqtirar va u haqda soʻrar edilar. Bir kuni u zot: «Sizlardan kim tush koʻrdi?» dedilar. Bir kishi: «Men koʻrdim: goʻyo osmondan bir tarozi tushirildi va unda siz bilan Abu Bakr tortildingiz — siz Abu Bakrdan ogʻir keldingiz. Soʻng Abu Bakr bilan Umar tortildi — Abu Bakr Umardan ogʻir keldi. Soʻng Umar bilan Usmon tortildi — Umar Usmondan ogʻir keldi. Keyin tarozi koʻtarildi», dedi. Shunda u zot bundan xafa boʻldilar — Hammod: «bu narsa u zotni gʻamgin qildi», deb ham aytdi — soʻng: «(Bu) nubuvvat xalifaligidir, soʻngra Alloh taboraka va taolo mulkni Oʻzi xohlagan kishiga beradi», dedilar. (Abdurahmon) aytdi: Shunda biz orqamizdan itarilib chiqarib yuborildik. Ziyod: «Otang yoʻq-a! Shundan boshqa hadis topmadingmi? Unga boshqasini aytib ber!» dedi. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, undan ajralgunimga qadar unga faqat shuni aytaman», dedi. Shunda u bizni (tinch) qoʻydi. Soʻng bizni chaqirtirib: «Ey Abu Bakra, bizga Rasululloh ﷺdan eshitgan bir narsangni aytib ber», dedi. (Abdurahmon) aytdi: U yana shu (hadis) bilan uni koyidi va biz orqamizdan itarilib chiqarib yuborildik. Ziyod: «Otang yoʻq-a! Shundan boshqa hadis topmayapsanmi? Unga boshqasini aytib ber!» dedi. U: «Yoʻq, Allohga qasamki, undan ajralgunimga qadar unga faqat shuni aytaman», dedi. (Abdurahmon) aytdi: Soʻng u bizni (tinch) qoʻydi.Абдураҳмон ибн Абу Бакра айтди: Биз Зиёд билан бирга Муовия ибн Абу Суфённинг ҳузурига вакил бўлиб бордик, орамизда Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) ҳам бор эди. Унинг ҳузурига келганимизда, у ҳеч бир вакиллардан биздан хурсанд бўлганчалик хурсанд бўлмаган эди. У: «Эй Абу Бакра, бизга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир нарсангни айтиб бер», деди. У шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ чиройли тушни ёқтирар ва у ҳақда сўрар эдилар. Бир куни у зот: «Сизлардан ким туш кўрди?» дедилар. Бир киши: «Мен кўрдим: гўё осмондан бир тарози туширилди ва унда сиз билан Абу Бакр тортилдингиз — сиз Абу Бакрдан оғир келдингиз. Сўнг Абу Бакр билан Умар тортилди — Абу Бакр Умардан оғир келди. Сўнг Умар билан Усмон тортилди — Умар Усмондан оғир келди. Кейин тарози кўтарилди», деди. Шунда у зот бундан хафа бўлдилар — Ҳаммод: «бу нарса у зотни ғамгин қилди», деб ҳам айтди — сўнг: «(Бу) нубувват халифалигидир, сўнгра Аллоҳ таборака ва таоло мулкни Ўзи хоҳлаган кишига беради», дедилар. (Абдураҳмон) айтди: Шунда биз орқамиздан итарилиб чиқариб юборилдик. Зиёд: «Отанг йўқ-а! Шундан бошқа ҳадис топмадингми? Унга бошқасини айтиб бер!» деди. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, ундан ажралгунимга қадар унга фақат шуни айтаман», деди. Шунда у бизни (тинч) қўйди. Сўнг бизни чақиртириб: «Эй Абу Бакра, бизга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир нарсангни айтиб бер», деди. (Абдураҳмон) айтди: У яна шу (ҳадис) билан уни койиди ва биз орқамиздан итарилиб чиқариб юборилдик. Зиёд: «Отанг йўқ-а! Шундан бошқа ҳадис топмаяпсанми? Унга бошқасини айтиб бер!» деди. У: «Йўқ, Аллоҳга қасамки, ундан ажралгунимга қадар унга фақат шуни айтаман», деди. (Абдураҳмон) айтди: Сўнг у бизни (тинч) қўйди.

قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ وَجَدْتُ هَذِهِ الْأَحَادِيثَ فِي كِتَابِ أَبِي بِخَطِّ يَدِهِ حَدَّثَنَا هَوْذَةُ بْنُ خَلِيفَةَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَن أَبِي بَكْرَةَأَنَّ رَجُلًا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ خَيْرُ النَّاسِ قَالَ مَنْ طَالَ عُمْرُهُ وَحَسُنَ عَمَلُهُ قَالَ فَأَيُّ النَّاسِ شَرٌّ قَالَ مَنْ طَالَ عُمْرُهُ وَسَاءَ عَمَلُهُ

Abu Abdurrahmon aytdi: Men bu hadislarni otamning kitobida uning oʻz qoʻl yozuvi bilan topdim. Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, odamlarning qaysi biri yaxshi?» dedi. U zot: «Umri uzun, amali goʻzal boʻlgan kishidir», dedilar. U: «Odamlarning qaysi biri yomon?» dedi. U zot: «Umri uzun, amali yomon boʻlgan kishidir», dedilar.Абу Абдурраҳмон айтди: Мен бу ҳадисларни отамнинг китобида унинг ўз қўл ёзуви билан топдим. Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, одамларнинг қайси бири яхши?» деди. У зот: «Умри узун, амали гўзал бўлган кишидир», дедилар. У: «Одамларнинг қайси бири ёмон?» деди. У зот: «Умри узун, амали ёмон бўлган кишидир», дедилар.

وَبِإِسْنَادِهِ وَقَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِوَفَدْنَا إِلَى مُعَاوِيَةَ نُعَزِّيهِ مَعَ زِيَادٍ وَمَعَنَا أَبُو بَكْرَةَ فَلَمَّا قَدِمْنَا لَمْ يُعْجَبْ بِوَفْدٍ مَا أُعْجِبَ بِنَا فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرَةَ حَدِّثْنَا بِشَيْءٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعْجِبُهُ الرُّؤْيَا الْحَسَنَةُ وَيَسْأَلُ عَنْهَا وَإِنَّهُ قَالَ ذَاتَ يَوْمٍ أَيُّكُمْ رَأَى رُؤْيَا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا رَأَيْتُ مِيزَانًا دُلِّيَ مِنْ السَّمَاءِ فَوُزِنْتَ فِيهِ أَنْتَ وَأَبُو بَكْرٍ فَرَجَحْتَ بِأَبِي بَكْرٍ ثُمَّ وُزِنَ فِيهِ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فَرَجَحَ أَبُو بَكْرٍ بِعُمَرَ ثُمَّ وُزِنَ فِيهِ عُمَرُ وَعُثْمَانُ فَرَجَحَ عُمَرُ بِعُثْمَانَ ثُمَّ رُفِعَ الْمِيزَانُ فَاسْتَاءَ لَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ أَوَّلَهَا فَقَالَ خِلَافَةُ نُبُوَّةٍ ثُمَّ يُؤْتِي اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى الْمُلْكَ مَنْ يَشَاءُ قَالَ فَزُخَّ فِي أَقْفَائِنَا وَأُخْرِجْنَا فَلَمَّا كَانَ مِنْ الْغَدِ عُدْنَا فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرَةَ حَدِّثْنَا بِشَيْءٍ سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَبَكَعَهُ بِهِ فَزُخَّ فِي أَقْفَائِنَا فَلَمَّا كَانَ فِي الْيَوْمِ الثَّالِثِ عُدْنَا فَسَأَلَهُ أَيْضًا قَالَ فَبَكَعَهُ بِهِ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ تَقُولُ إِنَّا مُلُوكٌ قَدْ رَضِينَا بِالْمُلْكِ

Shu isnod bilan Abdurahmon aytdi: Biz Ziyod bilan birga Muoviyaga taʼziya bildirish uchun vakil boʻlib bordik, biz bilan birga Abu Bakra (roziyallohu anhu) ham bor edi. Kelganimizda u hech bir vakillardan bizdan xursand boʻlganchalik xursand boʻlmagan edi. U: «Ey Abu Bakra, bizga Rasululloh ﷺdan eshitgan bir narsangni aytib ber», dedi. U shunday dedi: Rasululloh ﷺ chiroyli tushni yoqtirar va u haqda soʻrar edilar. Bir kuni u zot: «Sizlardan kim tush koʻrdi?» dedilar. Qavmdan bir kishi: «Men osmondan tushirilgan bir taroziyni koʻrdim: unda siz bilan Abu Bakr tortildingiz — siz Abu Bakrdan ogʻir keldingiz. Soʻng unda Abu Bakr bilan Umar tortildi — Abu Bakr Umardan ogʻir keldi. Soʻng unda Umar bilan Usmon tortildi — Umar Usmondan ogʻir keldi. Keyin tarozi koʻtarildi», dedi. Shunda Nabiy ﷺ bundan — yaʼni uning avvalidan — xafa boʻldilar va: «(Bu) nubuvvat xalifaligidir, soʻngra Alloh taboraka va taolo mulkni Oʻzi xohlagan kishiga beradi», dedilar. (Abdurahmon) aytdi: Shunda biz orqamizdan itarilib chiqarib yuborildik. Ertasi kun boʻlganda, yana bordik. U: «Ey Abu Bakra, bizga Rasululloh ﷺdan eshitgan bir narsangni aytib ber», dedi. U yana shu (hadis) bilan uni koyidi va biz orqamizdan itarilib chiqarib yuborildik. Uchinchi kun boʻlganda, yana bordik, u yana soʻradi; u yana shu (hadis) bilan uni koyidi. Shunda Muoviya: «Sen bizni podshohlarsizlar, deysan; biz mulkka rozi boʻldik», dedi.Шу иснод билан Абдураҳмон айтди: Биз Зиёд билан бирга Муовияга таъзия билдириш учун вакил бўлиб бордик, биз билан бирга Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) ҳам бор эди. Келганимизда у ҳеч бир вакиллардан биздан хурсанд бўлганчалик хурсанд бўлмаган эди. У: «Эй Абу Бакра, бизга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир нарсангни айтиб бер», деди. У шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ чиройли тушни ёқтирар ва у ҳақда сўрар эдилар. Бир куни у зот: «Сизлардан ким туш кўрди?» дедилар. Қавмдан бир киши: «Мен осмондан туширилган бир тарозийни кўрдим: унда сиз билан Абу Бакр тортилдингиз — сиз Абу Бакрдан оғир келдингиз. Сўнг унда Абу Бакр билан Умар тортилди — Абу Бакр Умардан оғир келди. Сўнг унда Умар билан Усмон тортилди — Умар Усмондан оғир келди. Кейин тарози кўтарилди», деди. Шунда Набий ﷺ бундан — яъни унинг аввалидан — хафа бўлдилар ва: «(Бу) нубувват халифалигидир, сўнгра Аллоҳ таборака ва таоло мулкни Ўзи хоҳлаган кишига беради», дедилар. (Абдураҳмон) айтди: Шунда биз орқамиздан итарилиб чиқариб юборилдик. Эртаси кун бўлганда, яна бордик. У: «Эй Абу Бакра, бизга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган бир нарсангни айтиб бер», деди. У яна шу (ҳадис) билан уни койиди ва биз орқамиздан итарилиб чиқариб юборилдик. Учинчи кун бўлганда, яна бордик, у яна сўради; у яна шу (ҳадис) билан уни койиди. Шунда Муовия: «Сен бизни подшоҳларсизлар, дейсан; биз мулкка рози бўлдик», деди.

وَقَالَ أَبُو بَكْرَةَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَتَلَ نَفْسًا مُعَاهَدَةً بِغَيْرِ حَقِّهَا لَمْ يَجِدْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ وَإِنَّ رِيحَهَا لَيُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ خَمْسِ مِائَةِ عَامٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim ahdlashilgan bir jonni nohaq oʻldirsa, jannat hidini topmaydi. Holbuki, uning hidi besh yuz yillik yoʻldan sezilib turadi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким аҳдлашилган бир жонни ноҳақ ўлдирса, жаннат ҳидини топмайди. Ҳолбуки, унинг ҳиди беш юз йиллик йўлдан сезилиб туради», дедилар.

وَقَالَ أَبُو بَكْرَةَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيَرِدَنَّ الْحَوْضَ عَلَيَّ رِجَالٌ مِمَّنْ صَحِبَنِي وَرَآنِي فَإِذَا رُفِعُوا إِلَيَّ وَرَأَيْتُهُمْ اخْتُلِجُوا دُونِي فَلَأَقُولَنَّ أُصَيْحَابِي أُصَيْحَابِي فَيُقَالُ إِنَّكَ لَا تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Menga hamroh boʻlgan va meni koʻrgan kishilardan baʼzi erkaklar albatta havzim boshiga keladilar. Ular menga koʻtarilib, men ularni koʻrganimda, mendan tortib olinadilar. Shunda men albatta: ‹Mening ashobginalarim, mening ashobginalarim!› deyman. (Menga): ‹Sen ular sendan keyin nima (yangilik) chiqarganini bilmaysan›, deyiladi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга ҳамроҳ бўлган ва мени кўрган кишилардан баъзи эркаклар албатта ҳавзим бошига келадилар. Улар менга кўтарилиб, мен уларни кўрганимда, мендан тортиб олинадилар. Шунда мен албатта: ‹Менинг ашобгиналарим, менинг ашобгиналарим!› дейман. (Менга): ‹Сен улар сендан кейин нима (янгилик) чиқарганини билмайсан›, дейилади», дедилар.

وَقَالَ أَبُو بَكْرَةَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ يَلِي أَمْرَ فَارِسَ قَالُوا امْرَأَةٌ قَالَ مَا أَفْلَحَ قَوْمٌ يَلِي أَمْرَهُمْ امْرَأَةٌ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Forsning ishiga kim vali boʻldi?» dedilar. Ular: «Bir ayol», dedilar. U zot: «Ishiga ayol vali boʻlgan qavm najot topmadi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Форснинг ишига ким вали бўлди?» дедилар. Улар: «Бир аёл», дедилар. У зот: «Ишига аёл вали бўлган қавм нажот топмади», дедилар.

وَقَالَ أَبُو بَكْرَةَجِئْتُ وَنَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَاكِعٌ قَدْ حَفَزَنِي النَّفَسُ فَرَكَعْتُ دُونَ الصَّفِّ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّلَاةَ قَالَ أَيُّكُمْ رَكَعَ دُونَ الصَّفِّ قُلْتُ أَنَا قَالَ زَادَكَ اللَّهُ حِرْصًا وَلَا تَعُدْ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Men Allohning Nabiysi ﷺ rukuʼda boʻlganlarida, nafasim boʻgʻilgan holda keldim va safga yetmasdan rukuʼ qildim. Rasululloh ﷺ namozni tugatganlarida: «Sizlardan qaysingiz safga yetmasdan rukuʼ qildi?» dedilar. Men: «Men», dedim. U zot: «Alloh harakatingni ziyoda qilsin, lekin buni yana takrorlama», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Аллоҳнинг Набийси ﷺ рукуъда бўлганларида, нафасим бўғилган ҳолда келдим ва сафга етмасдан рукуъ қилдим. Расулуллоҳ ﷺ намозни тугатганларида: «Сизлардан қайсингиз сафга етмасдан рукуъ қилди?» дедилар. Мен: «Мен», дедим. У зот: «Аллоҳ ҳаракатингни зиёда қилсин, лекин буни яна такрорлама», дедилар.

وَقَالَ أَبُو بَكْرَةَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتُمْ إِنْ كَانَ أَسْلَمُ وَغِفَارُ خَيْرًا مِنْ أَسَدٍ وَغَطَفَانَ أَتَرَوْنَهُمْ خَسِرُوا قَالُوا نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُمْ خَيْرٌ مِنْهُمْ ثُمَّ قَالَ أَرَأَيْتُمْ إِنْ كَانَتْ جُهَيْنَةُ وَمُزَيْنَةُ خَيْرًا مِنْ الْحَلِيفَيْنِ مِنْ تَمِيمٍ وَعَامِرِ بْنِ صَعْصَعَةَ يَمُدُّ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَوْتَهُ أَتَرَوْنَهُمْ خَسِرُوا قَالُوا نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُمْ خَيْرٌ مِنْهُمْ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Allohning Nabiysi ﷺ: «Aytinglar-chi, agar Aslam va Gʻifor Asad va Gʻatafondan yaxshiroq boʻlsa, ularni ziyon koʻrgan deb bilasizlarmi?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot: «Albatta, ular ulardan yaxshiroqdir», dedilar. Soʻng: «Aytinglar-chi, agar Juhayna va Muzayna ikki ittifoqdosh — Tamim va Omir ibn Saʼsaʼadan yaxshiroq boʻlsa» — Rasululloh ﷺ buni aytishda ovozlarini choʻzdilar — «ularni ziyon koʻrgan deb bilasizlarmi?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot: «Albatta, ular ulardan yaxshiroqdir», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Айтинглар-чи, агар Аслам ва Ғифор Асад ва Ғатафондан яхшироқ бўлса, уларни зиён кўрган деб биласизларми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот: «Албатта, улар улардан яхшироқдир», дедилар. Сўнг: «Айтинглар-чи, агар Жуҳайна ва Музайна икки иттифоқдош — Тамим ва Омир ибн Саъсаъадан яхшироқ бўлса» — Расулуллоҳ ﷺ буни айтишда овозларини чўздилар — «уларни зиён кўрган деб биласизларми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот: «Албатта, улар улардан яхшироқдир», дедилар.

قَالَ وَقَالَ أَبُو بَكْرَةَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَهْرَا عِيدٍ لَا يَنْقُصَانِ رَمَضَانُ وَذُو الْحِجَّةِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki hayit oyi — Ramazon va Zulhijja kamaymaydi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки ҳайит ойи — Рамазон ва Зулҳижжа камаймайди», дедилар.

وَقَالَ أَبُو بَكْرَةَذُكِرَ رَجُلٌ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَثْنَى عَلَيْهِ رَجُلٌ خَيْرًا فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيْحَكَ قَطَعْتَ عُنُقَ أَخِيكَ وَاللَّهِ لَوْ سَمِعَهَا مَا أَفْلَحَ أَبَدًا ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَثْنَى أَحَدُكُمْ عَلَى أَحَدٍ فَلْيَقُلْ وَاللَّهِ إِنَّ فُلَانًا وَلَا أُزَكِّي عَلَى اللَّهِ أَحَدًا

Abu Bakra (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺning huzurlarida bir kishi zikr qilindi va bir kishi uni yaxshilab maqtadi. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ: «Voy senga! Sen birodaringning boʻynini uzding. Allohga qasamki, agar u buni eshitganida, hargiz najot topmas edi», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz kimnidir maqtasa, ‹Allohga qasamki, falonchi (shundaydir); men Allohga (nisbatan) hech kimni oqlamayman›, desin», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺнинг ҳузурларида бир киши зикр қилинди ва бир киши уни яхшилаб мақтади. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Вой сенга! Сен биродарингнинг бўйнини уздинг. Аллоҳга қасамки, агар у буни эшитганида, ҳаргиз нажот топмас эди», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз кимнидир мақтаса, ‹Аллоҳга қасамки, фалончи (шундайдир); мен Аллоҳга (нисбатан) ҳеч кимни оқламайман›, десин», дедилар.

قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ وَجَدْتُ هَذَا الْحَدِيثَ فِي كِتَابِ أَبِي بِخَطِّ يَدِهِ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَن أَبِي بَكْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرَأَيْتُمْ إِنْ كَانَتْ أَسْلَمُ وَغِفَارُ خَيْرًا مِنْ الْحَلِيفَيْنِ أَسَدٍ وَغَطَفَانَ أَتَرَوْنَهُمْ خَسِرُوا قَالُوا نَعَمْ قَالَ أَفَرَأَيْتُمْ إِنْ كَانَتْ مُزَيْنَةُ وَجُهَيْنَةُ خَيْرًا مِنْ بَنِي تَمِيمٍ وَعَامِرِ بْنِ صَعْصَعَةَ وَرَفَعَ حَمَّادٌ بِهَا صَوْتَهُ يَحْكِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَرَوْنَهُمْ خَسِرُوا قَالُوا نَعَمْ قَالَ فَإِنَّهُمْ خَيْرٌ مِنْهُمْ

Abu Abdurrahmon aytdi: Men bu hadisni otamning kitobida uning oʻz qoʻl yozuvi bilan topdim. Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Aytinglar-chi, agar Aslam va Gʻifor ikki ittifoqdosh — Asad va Gʻatafondan yaxshiroq boʻlsa, ularni ziyon koʻrgan deb bilasizlarmi?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot: «Aytinglar-chi, agar Muzayna va Juhayna Banu Tamim va Omir ibn Saʼsaʼadan yaxshiroq boʻlsa» — Hammod buni aytishda Nabiy ﷺni hikoya qilib ovozini koʻtardi — «ularni ziyon koʻrgan deb bilasizlarmi?» dedilar. Ular: «Ha», dedilar. U zot: «Albatta, ular ulardan yaxshiroqdir», dedilar.Абу Абдурраҳмон айтди: Мен бу ҳадисни отамнинг китобида унинг ўз қўл ёзуви билан топдим. Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Айтинглар-чи, агар Аслам ва Ғифор икки иттифоқдош — Асад ва Ғатафондан яхшироқ бўлса, уларни зиён кўрган деб биласизларми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот: «Айтинглар-чи, агар Музайна ва Жуҳайна Бану Тамим ва Омир ибн Саъсаъадан яхшироқ бўлса» — Ҳаммод буни айтишда Набий ﷺни ҳикоя қилиб овозини кўтарди — «уларни зиён кўрган деб биласизларми?» дедилар. Улар: «Ҳа», дедилар. У зот: «Албатта, улар улардан яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَن أَبِي بَكْرَةَأَنَّ جِبْرِيلَ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ يَا مُحَمَّدُ اقْرَأْ الْقُرْآنَ عَلَى حَرْفٍ قَالَ مِيكَائِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام اسْتَزِدْهُ فَاسْتَزَادَهُ قَالَ اقْرَأْهُ عَلَى حَرْفَيْنِ قَالَ مِيكَائِيلُ اسْتَزِدْهُ فَاسْتَزَادَهُ حَتَّى بَلَغَ سَبْعَةَ أَحْرُفٍ قَالَ كُلٌّ شَافٍ كَافٍ مَا لَمْ تَخْتِمْ آيَةَ عَذَابٍ بِرَحْمَةٍ أَوْ آيَةَ رَحْمَةٍ بِعَذَابٍ نَحْوَ قَوْلِكَ تَعَالَ وَأَقْبِلْ وَهَلُمَّ وَاذْهَبْ وَأَسْرِعْ وَاعْجَلْ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Jibril (alayhissalom): «Ey Muhammad, Qurʼonni bir harf ustida oʻqi», dedi. Mikoil (alayhissalom): «Undan ziyodasini soʻra», dedi. U zot ziyodasini soʻradilar. (Jibril): «Uni ikki harf ustida oʻqi», dedi. Mikoil: «Undan ziyodasini soʻra», dedi. U zot ziyodasini soʻradilar — hattoki yetti harfga yetdi. (Jibril): «Har biri shifo beruvchi, kifoya qiluvchidir — modomiki azob oyatini rahmat bilan, rahmat oyatini azob bilan tugatmasang. Bu sening: ‹taʼol›, ‹aqbil›, ‹halumma›, ‹izhab›, ‹asriʼ›, ‹aʼjal› deganing kabidir», dedi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Жибрил (алайҳиссалом): «Эй Муҳаммад, Қуръонни бир ҳарф устида ўқи», деди. Микоил (алайҳиссалом): «Ундан зиёдасини сўра», деди. У зот зиёдасини сўрадилар. (Жибрил): «Уни икки ҳарф устида ўқи», деди. Микоил: «Ундан зиёдасини сўра», деди. У зот зиёдасини сўрадилар — ҳаттоки етти ҳарфга етди. (Жибрил): «Ҳар бири шифо берувчи, кифоя қилувчидир — модомики азоб оятини раҳмат билан, раҳмат оятини азоб билан тугатмасанг. Бу сенинг: ‹таъол›, ‹ақбил›, ‹ҳалумма›, ‹изҳаб›, ‹асриъ›, ‹аъжал› деганинг кабидир», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَن أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَتَلَ نَفْسًا مُعَاهَدَةً بِغَيْرِ حَقِّهَا لَمْ يَجِدْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ وَإِنَّ رِيحَهَا لَيُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ مِائَةِ عَامٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim ahdlashilgan bir jonni nohaq oʻldirsa, jannat hidini topmaydi. Holbuki, uning hidi yuz yillik yoʻldan sezilib turadi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким аҳдлашилган бир жонни ноҳақ ўлдирса, жаннат ҳидини топмайди. Ҳолбуки, унинг ҳиди юз йиллик йўлдан сезилиб туради», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا مُبَارَكُ بْنُ فَضَالَةَ عَن الْحَسَنِ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي فَإِذَا سَجَدَ وَثَبَ الْحَسَنُ عَلَى ظَهْرِهِ وَعَلَى عُنُقِهِ فَيَرْفَعُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَفْعًا رَفِيقًا لِئَلَّا يُصْرَعَ قَالَ فَعَلَ ذَلِكَ غَيْرَ مَرَّةٍ فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْنَاكَ صَنَعْتَ بالْحَسَنِ شَيْئًا مَا رَأَيْنَاكَ صَنَعْتَهُ قَالَ إِنَّهُ رَيْحَانَتِي مِنْ الدُّنْيَا وَإِنَّ ابْنِي هَذَا سَيِّدٌ وَعَسَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَنْ يُصْلِحَ بِهِ بَيْنَ فِئَتَيْنِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namoz oʻqir edilar. Sajdaga borganlarida Hasan u zotning yelkalariga va boʻyinlariga sakrab chiqar, Rasululloh ﷺ esa u yiqilib tushmasligi uchun uni mayinlik bilan koʻtarib qoʻyar edilar. (Roviy) aytdi: Buni bir necha bor qildilar. Namozlarini tugatganlarida (sahobalar): «Ey Allohning Rasuli, sizni Hasanga shunday bir ish qilganingizni koʻrdikki, buni sizdan ilgari koʻrmagan edik», dedilar. U zot: «U — mening dunyodagi rayhonimdir. Bu oʻgʻlim esa sayyiddir, shoyad Alloh tabaraka va taolo u orqali musulmonlarning ikki guruhini yarashtirsa», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқир эдилар. Саждага борганларида Ҳасан у зотнинг елкаларига ва бўйинларига сакраб чиқар, Расулуллоҳ ﷺ эса у йиқилиб тушмаслиги учун уни майинлик билан кўтариб қўяр эдилар. (Ровий) айтди: Буни бир неча бор қилдилар. Намозларини тугатганларида (саҳобалар): «Эй Аллоҳнинг Расули, сизни Ҳасанга шундай бир иш қилганингизни кўрдикки, буни сиздан илгари кўрмаган эдик», дедилар. У зот: «У — менинг дунёдаги райҳонимдир. Бу ўғлим эса саййиддир, шояд Аллоҳ табарака ва таоло у орқали мусулмонларнинг икки гуруҳини яраштирса», дедилар.

وَبِهِ حَدَّثَنَا مُبَارَكٌ عَنْ الْحَسَنِ عَن أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَنْ يُفْلِحَ قَوْمٌ تَمْلِكُهُمْ امْرَأَةٌ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ustidan bir ayol hukmronlik qiladigan qavm hech qachon najot topmaydi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Устидан бир аёл ҳукмронлик қиладиган қавм ҳеч қачон нажот топмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا الْمُبَارَكُ عَن الْحَسَنِ عَن أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَاجَهَ الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا وَكِلَاهُمَا يُرِيدُ أَنْ يَقْتُلَ صَاحِبَهُ فَقَتَلَ أَحَدُهُمَا الْآخَرَ فَهُمَا فِي النَّارِ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالُ الْمَقْتُولِ قَالَ لِأَنَّهُ أَرَادَ قَتْلَ صَاحِبِهِ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qachonki ikki musulmon qilichlari bilan bir-biriga yuzlansa va ikkovi ham sherigini oʻldirmoqchi boʻlsa, soʻng biri ikkinchisini oʻldirsa, ikkalasi ham doʻzaxda boʻladi», dedilar. «Ey Allohning Rasuli, bu — oʻldiruvchi-ku, oʻldirilganning holi nima boʻladi?» deyildi. U zot: «Chunki u ham oʻz sherigini oʻldirishni istagan edi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қачонки икки мусулмон қиличлари билан бир-бирига юзланса ва иккови ҳам шеригини ўлдирмоқчи бўлса, сўнг бири иккинчисини ўлдирса, иккаласи ҳам дўзахда бўлади», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, бу — ўлдирувчи-ку, ўлдирилганнинг ҳоли нима бўлади?» дейилди. У зот: «Чунки у ҳам ўз шеригини ўлдиришни истаган эди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ وَيُونُسُ وَهِشَامٌ وَالْمُعَلَّي بْنُ زِيَادٍ عَن الْحَسَنِ عَن الْأَحْنَفِ عَن أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَاجَهَ الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَقَتَلَ أَحَدُهُمَا صَاحِبَهُ فَهُمَا فِي النَّارِ جَمِيعًا

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qachonki ikki musulmon qilichlari bilan bir-biriga yuzlansa va biri sherigini oʻldirsa, ikkovi ham birgalikda doʻzaxda boʻladi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қачонки икки мусулмон қиличлари билан бир-бирига юзланса ва бири шеригини ўлдирса, иккови ҳам биргаликда дўзахда бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَن أَبِيهِ قَالَوَصَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ صِفَةَ الدَّجَّالِ وَصِفَةَ أَبَوَيْهِ قَالَ يَمْكُثُ أَبَوَا الدَّجَّالِ ثَلَاثِينَ سَنَةً لَا يُولَدُ لَهُمَا ثُمَّ يُولَدُ لَهُمَا ابْنٌ مَسْرُورٌ مَخْتُونٌ أَقَلُّ شَيْءٍ نَفْعًا وَأَضَرُّهُ تَنَامُ عَيْنَاهُ وَلَا يَنَامُ قَلْبُهُ فَذَكَرَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ ثُمَّ وُلِدَ لَنَا هَذَا أَعْوَرَ مَسْرُورًا مَخْتُونًا أَقَلَّ شَيْءٍ نَفْعًا وَأَضَرَّهُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kuni Dajjolning va uning ota-onasining sifatini bayon qilib, dedilar: «Dajjolning ota-onasi oʻttiz yil farzand koʻrmay turadilar. Soʻng ularga bir oʻgʻil tugʻiladi — masrur (kindigi kesilgan), sunnat qilingan, foydasi eng oz, zarari eng koʻp boʻlgan (bola); koʻzlari uxlaydi, qalbi esa uxlamaydi.» Soʻng uni zikr qildi; faqat u: «Soʻng bizga mana shu — koʻr, masrur, sunnat qilingan, foydasi eng oz, zarari eng koʻp (bola) tugʻildi», dedi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир куни Дажжолнинг ва унинг ота-онасининг сифатини баён қилиб, дедилар: «Дажжолнинг ота-онаси ўттиз йил фарзанд кўрмай турадилар. Сўнг уларга бир ўғил туғилади — масрур (киндиги кесилган), суннат қилинган, фойдаси энг оз, зарари энг кўп бўлган (бола); кўзлари ухлайди, қалби эса ухламайди.» Сўнг уни зикр қилди; фақат у: «Сўнг бизга мана шу — кўр, масрур, суннат қилинган, фойдаси энг оз, зарари энг кўп (бола) туғилди», деди.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ عَن الْحَسَنِ عَن أَبِي بَكْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَقُولَنَّ أَحَدُكُمْ إِنِّي قُمْتُ رَمَضَانَ كُلَّهُقَالَ قَتَادَةُ فَاللَّهُ أَعْلَمُ أَخَشِيَ التَّزْكِيَةَ عَلَى أُمَّتِهِ أَوْ يَقُولُ لَا بُدَّ مِنْ رَاقِدٍ أَوْ غَافِلٍ

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz: ‹Men Ramazonning hammasida qoim boʻldim (tun namozini oʻqidim)›, deb aytmasin», dedilar. Qatoda aytdi: Alloh biladi, u zot ummatlari ustida oʻz-oʻzini poklab koʻrsatishdan (tazkiyadan) qoʻrqdilarmi yoki: «Uxlab qolgan yo gʻofil boʻlgan payt boʻlmay qolmaydi», demoqchi boʻldilarmi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз: ‹Мен Рамазоннинг ҳаммасида қоим бўлдим (тун намозини ўқидим)›, деб айтмасин», дедилар. Қатода айтди: Аллоҳ билади, у зот умматлари устида ўз-ўзини поклаб кўрсатишдан (тазкиядан) қўрқдиларми ёки: «Ухлаб қолган ё ғофил бўлган пайт бўлмай қолмайди», демоқчи бўлдиларми.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَن عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَن عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ قَالَكَتَبَ أَبُو بَكْرَةَ إِلَى ابْنِهِ وَهُوَ عَامِلٌ بِسِجِسْتَانَ أَنْ لَا تَقْضِيَ بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَأَنْتَ غَضْبَانُ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَقْضِ حَكَمٌ بَيْنَ اثْنَيْنِ أَوْ خَصْمَيْنِ وَهُوَ غَضْبَانُ

Abu Bakra (roziyallohu anhu) Sijistonda amaldor boʻlgan oʻgʻliga: «Sen gʻazabnok holingda ikki kishi orasida hukm chiqarma. Chunki men Rasululloh ﷺni: ‹Hakam gʻazabnok holida ikki kishi — yoki ikki daʼvogar — orasida hukm chiqarmasin›, deganlarini eshitganman», deb yozdi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу) Сижистонда амалдор бўлган ўғлига: «Сен ғазабнок ҳолингда икки киши орасида ҳукм чиқарма. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺни: ‹Ҳакам ғазабнок ҳолида икки киши — ёки икки даъвогар — орасида ҳукм чиқармасин›, деганларини эшитганман», деб ёзди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَن يُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ عَن الْحَكَمِ بْنِ الْأَعْرَجِ عَن الْأَشْعَثِ بْنِ ثُرْمُلَةَ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَتَلَ نَفْسًا مُعَاهَدَةً بِغَيْرِ حَقِّهَا فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى عَلَيْهِ الْجَنَّةَ أَنْ يَشُمَّ رِيحَهَا

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki ahd (zimma) egasi boʻlgan jonni nohaq oʻldirsa, Alloh tabaraka va taolo unga jannatni harom qiladi, hatto uning hidini ham hidlay olmaydi», dedilar.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки аҳд (зимма) эгаси бўлган жонни ноҳақ ўлдирса, Аллоҳ табарака ва таоло унга жаннатни ҳаром қилади, ҳатто унинг ҳидини ҳам ҳидлай олмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ الثَّقَفِيُّ عَن أَيُّوبَ عَن مُحَمَّدٍ فَذَكَرَ قِصَّةً فِيهَا قَالَفَلَمَّا قَدِمَ خُيِّرَ عَبْدُ اللَّهِ بَيْنَ ثَلَاثِينَ أَلْفًا وَبَيْنَ آنِيَةٍ مِنْ فِضَّةٍ قَالَ فَاخْتَارَ الْآنِيَةَ قَالَ فَقَدِمَ تُجَّارٌ مِنْ دَارِينَ فَبَاعَهُمْ إِيَّاهَا الْعَشْرَةَ ثَلَاثَةَ عَشْرَةَ ثُمَّ لَقِيَ أَبَا بَكْرَةَ فَقَالَ أَلَمْ تَرَ كَيْفَ خَدَعْتُهُمْ قَالَ كَيْفَ فَذَكَرَ لَهُ ذَلِكَ قَالَ عَزَمْتُ عَلَيْكَ أَوْ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ لَتَرُدَّنَّهَا فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْهَى عَنْ مِثْلِ هَذَا

Ayyub Muhammaddan rivoyat qilib, bir qissani zikr qildi, unda (Muhammad) aytdi: U kelganida Abdullohga oʻttiz ming (dirham) bilan kumush idishlardan birini tanlash ixtiyori berildi. U idishlarni tanladi. Soʻng Doriyndan savdogarlar keldi va u ularga oʻsha (idishlarni) oʻntasini oʻn uchtaga sotdi. Keyin Abu Bakra (roziyallohu anhu)ga uchrab: «Ularni qanday aldaganimni koʻrmadingmi?» dedi. U: «Qanday?» dedi va (Abdulloh) bunga aytib berdi. Shunda (Abu Bakra): «Men sendan qatʼiy talab qilaman — yoki: senga qasam ichirib aytaman — albatta uni qaytarasan. Chunki men Rasululloh ﷺni shuning misolidan qaytarganlarini eshitganman», dedi.Айюб Муҳаммаддан ривоят қилиб, бир қиссани зикр қилди, унда (Муҳаммад) айтди: У келганида Абдуллоҳга ўттиз минг (дирҳам) билан кумуш идишлардан бирини танлаш ихтиёри берилди. У идишларни танлади. Сўнг Дорийндан савдогарлар келди ва у уларга ўша (идишларни) ўнтасини ўн учтага сотди. Кейин Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)га учраб: «Уларни қандай алдаганимни кўрмадингми?» деди. У: «Қандай?» деди ва (Абдуллоҳ) бунга айтиб берди. Шунда (Абу Бакра): «Мен сендан қатъий талаб қиламан — ёки: сенга қасам ичириб айтаман — албатта уни қайтарасан. Чунки мен Расулуллоҳ ﷺни шунинг мисолидан қайтарганларини эшитганман», деди.