حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ جَامِعِ بْنِ شَدَّادٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مُحْرِزٍ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ جَاءَ نَفَرٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ يَا بَنِي تَمِيمٍ، أَبْشِرُوا ‏"‏‏.‏ قَالُوا بَشَّرْتَنَا فَأَعْطِنَا‏.‏ فَتَغَيَّرَ وَجْهُهُ، فَجَاءَهُ أَهْلُ الْيَمَنِ، فَقَالَ ‏"‏ يَا أَهْلَ الْيَمَنِ، اقْبَلُوا الْبُشْرَى إِذْ لَمْ يَقْبَلْهَا بَنُو تَمِيمٍ ‏"‏‏.‏ قَالُوا قَبِلْنَا‏.‏ فَأَخَذَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُحَدِّثُ بَدْءَ الْخَلْقِ وَالْعَرْشِ، فَجَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا عِمْرَانُ، رَاحِلَتُكَ تَفَلَّتَتْ، لَيْتَنِي لَمْ أَقُمْ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bani Tamim qabilasidan baʼzi kishilar Paygʻambar ﷺ ning oldiga keldi va u zot (ularga): «Ey Bani Tamim! Xushxabar bilan xursand boʻlinglar», — dedi. Ular: «Siz bizga xushxabar berdingiz, endi bizga (biror narsa) bering», — dedi. Buni eshitib, u zotning yuz rangi oʻzgardi. Soʻng yamanliklar uning oldiga keldi va u zot: «Ey Yaman ahli! Xushxabarni qabul qilinglar — chunki Bani Tamim uni rad etdi», — dedi. Yamanliklar: «Biz uni qabul qilamiz», — dedi. Soʻng Paygʻambar ﷺ — yaratilishning boshlanishi va Allohning Arshi haqida — gapira boshladi. Shu orada bir kishi: «Ey Imron! Sening urgʻochi tuyang qochib ketdi!» — dedi (Men oʻrnimdan turib, ketdim), lekin men oʻsha joyni tark etmaganimda edi (deb istardim) — chunki men Allohning Rasuli ﷺ aytgan (narsa)ni boy berdim.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бани Тамим қабиласидан баъзи кишилар Пайғамбар ﷺ нинг олдига келди ва у зот (уларга): «Эй Бани Тамим! Хушхабар билан хурсанд бўлинглар», — деди. Улар: «Сиз бизга хушхабар бердингиз, энди бизга (бирор нарса) беринг», — деди. Буни эшитиб, у зотнинг юз ранги ўзгарди. Сўнг яманликлар унинг олдига келди ва у зот: «Эй Яман аҳли! Хушхабарни қабул қилинглар — чунки Бани Тамим уни рад этди», — деди. Яманликлар: «Биз уни қабул қиламиз», — деди. Сўнг Пайғамбар ﷺ — яратилишнинг бошланиши ва Аллоҳнинг Арши ҳақида — гапира бошлади. Шу орада бир киши: «Эй Имрон! Сенинг урғочи туянг қочиб кетди!» — деди (Мен ўрнимдан туриб, кетдим), лекин мен ўша жойни тарк этмаганимда эди (деб истардим) — чунки мен Аллоҳнинг Расули ﷺ айтган (нарса)ни бой бердим.

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، حَدَّثَنَا جَامِعُ بْنُ شَدَّادٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ مُحْرِزٍ، أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَعَقَلْتُ نَاقَتِي بِالْبَابِ، فَأَتَاهُ نَاسٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ فَقَالَ ‏"‏ اقْبَلُوا الْبُشْرَى يَا بَنِي تَمِيمٍ ‏"‏‏.‏ قَالُوا قَدْ بَشَّرْتَنَا فَأَعْطِنَا‏.‏ مَرَّتَيْنِ، ثُمَّ دَخَلَ عَلَيْهِ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ فَقَالَ ‏"‏ اقْبَلُوا الْبُشْرَى يَا أَهْلَ الْيَمَنِ، إِذْ لَمْ يَقْبَلْهَا بَنُو تَمِيمٍ ‏"‏‏.‏ قَالُوا قَدْ قَبِلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَالُوا جِئْنَاكَ نَسْأَلُكَ عَنْ هَذَا الأَمْرِ قَالَ ‏"‏ كَانَ اللَّهُ وَلَمْ يَكُنْ شَىْءٌ غَيْرُهُ، وَكَانَ عَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ، وَكَتَبَ فِي الذِّكْرِ كُلَّ شَىْءٍ، وَخَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ ‏"‏‏.‏ فَنَادَى مُنَادٍ ذَهَبَتْ نَاقَتُكَ يَا ابْنَ الْحُصَيْنِ‏.‏ فَانْطَلَقْتُ فَإِذَا هِيَ يَقْطَعُ دُونَهَا السَّرَابُ، فَوَاللَّهِ لَوَدِدْتُ أَنِّي كُنْتُ تَرَكْتُهَا‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning oldiga borib, urgʻochi tuyamni darvozaga bogʻladim. Bani Tamim qabilasi ahli Paygʻambar ﷺ ning oldiga keldi va u zot: «Ey Bani Tamim! Xushxabarni qabul qilinglar», — dedi. Ular ikki marta: «Siz bizga xushxabar berdingiz, endi bizga (biror narsa) bering», — dedi. Soʻng baʼzi yamanliklar uning oldiga keldi va u zot: «Xushxabarni qabul qilinglar, ey Yaman ahli — chunki Bani Tamim uni rad etdi», — dedi. Ular: «Biz uni qabul qilamiz, yo Rasululloh! Biz sizning oldingizga — mana shu masala (yaʼni yaratilishning boshlanishi) haqida soʻrash uchun — keldik», — dedi. U zot: «Avvalo, Allohdan boshqa hech narsa yoʻq edi (va soʻng U oʻz Arshini yaratdi). Uning Arshi suv ustida edi va U hamma narsani (osmondagi) Kitobda yozdi hamda osmonlar va yerni yaratdi», — dedi. Soʻng bir kishi: «Ey Ibn Husayn! Sening urgʻochi tuyang ketib qoldi!» — deb baqirdi. Bas, men (oʻrnimdan turib) ketdim, lekin sarob sababli urgʻochi tuyani koʻra olmadim. Allohga qasamki, men oʻsha urgʻochi tuyani (yoʻqotgan boʻlsam ham, oʻsha) majlisni (tark etmaganimda edi) deb istardim.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг олдига бориб, урғочи туямни дарвозага боғладим. Бани Тамим қабиласи аҳли Пайғамбар ﷺ нинг олдига келди ва у зот: «Эй Бани Тамим! Хушхабарни қабул қилинглар», — деди. Улар икки марта: «Сиз бизга хушхабар бердингиз, энди бизга (бирор нарса) беринг», — деди. Сўнг баъзи яманликлар унинг олдига келди ва у зот: «Хушхабарни қабул қилинглар, эй Яман аҳли — чунки Бани Тамим уни рад этди», — деди. Улар: «Биз уни қабул қиламиз, ё Расулуллоҳ! Биз сизнинг олдингизга — мана шу масала (яъни яратилишнинг бошланиши) ҳақида сўраш учун — келдик», — деди. У зот: «Аввало, Аллоҳдан бошқа ҳеч нарса йўқ эди (ва сўнг У ўз Аршини яратди). Унинг Арши сув устида эди ва У ҳамма нарсани (осмондаги) Китобда ёзди ҳамда осмонлар ва ерни яратди», — деди. Сўнг бир киши: «Эй Ибн Ҳусайн! Сенинг урғочи туянг кетиб қолди!» — деб бақирди. Бас, мен (ўрнимдан туриб) кетдим, лекин сароб сабабли урғочи туяни кўра олмадим. Аллоҳга қасамки, мен ўша урғочи туяни (йўқотган бўлсам ҳам, ўша) мажлисни (тарк этмаганимда эди) деб истардим.

وَرَوَى عِيسَى، عَنْ رَقَبَةَ، عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، قَالَ سَمِعْتُ عُمَرَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَامَ فِينَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَقَامًا، فَأَخْبَرَنَا عَنْ بَدْءِ الْخَلْقِ حَتَّى دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ مَنَازِلَهُمْ، وَأَهْلُ النَّارِ مَنَازِلَهُمْ، حَفِظَ ذَلِكَ مَنْ حَفِظَهُ، وَنَسِيَهُ مَنْ نَسِيَهُ‏.‏

Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Paygʻambar ﷺ bizning oramizda uzoq vaqt (tik) turib, bizga yaratilishning boshlanishi haqida xabar berdi (va hamma narsani batafsil gapirdi) — to jannat ahli oʻz joylariga qanday kirishi va doʻzax ahli oʻz joylariga qanday kirishini zikr qilguncha. Baʼzilar u zot aytganini eslab qoldi, baʼzilar esa uni unutdi.Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Пайғамбар ﷺ бизнинг орамизда узоқ вақт (тик) туриб, бизга яратилишнинг бошланиши ҳақида хабар берди (ва ҳамма нарсани батафсил гапирди) — то жаннат аҳли ўз жойларига қандай кириши ва дўзах аҳли ўз жойларига қандай киришини зикр қилгунча. Баъзилар у зот айтганини эслаб қолди, баъзилар эса уни унутди.

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، عَنْ أَبِي أَحْمَدَ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أُرَاهُ ‏"‏ يَقُولُ اللَّهُ شَتَمَنِي ابْنُ آدَمَ وَمَا يَنْبَغِي لَهُ أَنْ يَشْتِمَنِي، وَتَكَذَّبَنِي وَمَا يَنْبَغِي لَهُ، أَمَّا شَتْمُهُ فَقَوْلُهُ إِنَّ لِي وَلَدًا‏.‏ وَأَمَّا تَكْذِيبُهُ فَقَوْلُهُ لَيْسَ يُعِيدُنِي كَمَا بَدَأَنِي ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Eng Oliy Alloh: ‹Odam farzandi Meni haqorat qiladi — holbuki u Meni haqorat qilmasligi kerak; va u Menga kufr keltiradi — holbuki u bunday qilmasligi kerak. Uning Meni haqorat qilishi — uning: «Mening farzandim bor», — deyishidir; uning Menga kufr keltirishi esa — uning: «Meni avval yaratganidek (qayta) yaratmaydi», — deyishidir›, — dedi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Энг Олий Аллоҳ: ‹Одам фарзанди Мени ҳақорат қилади — ҳолбуки у Мени ҳақорат қилмаслиги керак; ва у Менга куфр келтиради — ҳолбуки у бундай қилмаслиги керак. Унинг Мени ҳақорат қилиши — унинг: «Менинг фарзандим бор», — дейишидир; унинг Менга куфр келтириши эса — унинг: «Мени аввал яратганидек (қайта) яратмайди», — дейишидир›, — деди», — деди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا مُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقُرَشِيُّ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَمَّا قَضَى اللَّهُ الْخَلْقَ كَتَبَ فِي كِتَابِهِ، فَهْوَ عِنْدَهُ فَوْقَ الْعَرْشِ إِنَّ رَحْمَتِي غَلَبَتْ غَضَبِي ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Alloh yaratishni tugatganda, U — Arshi yonida (boʻlgan) oʻz Kitobida: ‹Mening rahmatim Mening gʻazabimdan ustun keladi›, — deb yozdi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Аллоҳ яратишни тугатганда, У — Арши ёнида (бўлган) ўз Китобида: ‹Менинг раҳматим Менинг ғазабимдан устун келади›, — деб ёзди», — деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمُبَارَكِ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، كَانَتْ بَيْنَهُ وَبَيْنَ أُنَاسٍ خُصُومَةٌ فِي أَرْضٍ، فَدَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ فَذَكَرَ لَهَا ذَلِكَ، فَقَالَتْ يَا أَبَا سَلَمَةَ اجْتَنِبِ الأَرْضَ، فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ ظَلَمَ قِيدَ شِبْرٍ طُوِّقَهُ مِنْ سَبْعِ أَرَضِينَ ‏"‏‏.‏

Muhammad ibn Ibrohim ibn Horis (Abu Salama orqali Oishadan) rivoyat qiladi: Abu Salama ibn Abdurrahmon baʼzi kishilar bilan bir parcha yer haqida nizolashdi, bas, u Oishaning oldiga borib, bu haqda unga aytdi. U (Oisha): «Ey Abu Salama, (oʻsha) yerdan saqlan (yaʼni undan voz kech) — chunki Allohning Rasuli ﷺ: ‹Kim — bir qarich (boʻlsa ham) — yerni nohaq egallasa, uning boʻyni Qiyomat kuni yetti yer (qatlami)gacha (oʻsha yer bilan) oʻraladi›, — degan», — dedi.Муҳаммад ибн Иброҳим ибн Ҳорис (Абу Салама орқали Оишадан) ривоят қилади: Абу Салама ибн Абдурраҳмон баъзи кишилар билан бир парча ер ҳақида низолашди, бас, у Оишанинг олдига бориб, бу ҳақда унга айтди. У (Оиша): «Эй Абу Салама, (ўша) ердан сақлан (яъни ундан воз кеч) — чунки Аллоҳнинг Расули ﷺ: ‹Ким — бир қарич (бўлса ҳам) — ерни ноҳақ эгалласа, унинг бўйни Қиёмат куни етти ер (қатлами)гача (ўша ер билан) ўралади›, — деган», — деди.

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَخَذَ شَيْئًا مِنَ الأَرْضِ بِغَيْرِ حَقِّهِ خُسِفَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِلَى سَبْعِ أَرَضِينَ ‏"‏‏.‏

Salimning otasi (Abdulloh ibn Umar) (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim bir parcha yerni nohaq egallasa, u Qiyomat kuni yetti yer (qatlami)gacha botib (choʻkib) ketadi», — dedi.Салимнинг отаси (Абдуллоҳ ибн Умар) (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким бир парча ерни ноҳақ эгалласа, у Қиёмат куни етти ер (қатлами)гача ботиб (чўкиб) кетади», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنِ ابْنِ أَبِي بَكْرَةَ، عَنْ أَبِي بَكْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الزَّمَانُ قَدِ اسْتَدَارَ كَهَيْئَتِهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضَ، السَّنَةُ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا، مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ، ثَلاَثَةٌ مُتَوَالِيَاتٌ ذُو الْقَعْدَةِ وَذُو الْحِجَّةِ وَالْمُحَرَّمُ، وَرَجَبُ مُضَرَ الَّذِي بَيْنَ جُمَادَى وَشَعْبَانَ ‏"‏‏.‏

Abu Bakra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «(Vaqtning boʻlinishi — Alloh osmonlar va yerni yaratgan paytdagi) asl shakliga qaytdi. Yil — oʻn ikki oydan iborat; ulardan toʻrttasi harom (muqaddas): uchtasi ketma-ket — Zulqaʼda, Zulhijja va Muharram; va (toʻrtinchisi) — Jumadul oxir bilan Shaʼbon orasidagi — Muzar (qabilasi)ning Rajabidir», — dedi.Абу Бакра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «(Вақтнинг бўлиниши — Аллоҳ осмонлар ва ерни яратган пайтдаги) асл шаклига қайтди. Йил — ўн икки ойдан иборат; улардан тўрттаси ҳаром (муқаддас): учтаси кетма-кет — Зулқаъда, Зулҳижжа ва Муҳаррам; ва (тўртинчиси) — Жумадул охир билан Шаъбон орасидаги — Музар (қабиласи)нинг Ражабидир», — деди.

حَدَّثَنِي عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ، أَنَّهُ خَاصَمَتْهُ أَرْوَى فِي حَقٍّ زَعَمَتْ أَنَّهُ انْتَقَصَهُ لَهَا إِلَى مَرْوَانَ، فَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أَنْتَقِصُ مِنْ حَقِّهَا شَيْئًا، أَشْهَدُ لَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ أَخَذَ شِبْرًا مِنَ الأَرْضِ ظُلْمًا، فَإِنَّهُ يُطَوَّقُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ سَبْعِ أَرَضِينَ ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ لِي سَعِيدُ بْنُ زَيْدٍ دَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Said ibn Zayd ibn Amr ibn Nufayl (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Arvo uni — u (Saidni) oʻzining bir haqqidan mahrum qildi, deb daʼvo qilib — Marvon huzurida sudga berdi. Shunda Said: «Men uni qanday qilib oʻz haqqidan mahrum qilaman? Men guvohlik beramanki, Allohning Rasuli ﷺ ning shunday deganini eshitganman: ‹Kim bir qarich yerni nohaq egallasa, uning boʻyni Qiyomat kuni yetti yer (qatlami)gacha (oʻsha yer bilan) oʻraladi›», — dedi.Саид ибн Зайд ибн Амр ибн Нуфайл (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Арво уни — у (Саидни) ўзининг бир ҳаққидан маҳрум қилди, деб даъво қилиб — Марвон ҳузурида судга берди. Шунда Саид: «Мен уни қандай қилиб ўз ҳаққидан маҳрум қиламан? Мен гувоҳлик бераманки, Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг шундай деганини эшитганман: ‹Ким бир қарич ерни ноҳақ эгалласа, унинг бўйни Қиёмат куни етти ер (қатлами)гача (ўша ер билан) ўралади›», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَبِي ذَرٍّ حِينَ غَرَبَتِ الشَّمْسُ ‏"‏ تَدْرِي أَيْنَ تَذْهَبُ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهَا تَذْهَبُ حَتَّى تَسْجُدَ تَحْتَ الْعَرْشِ، فَتَسْتَأْذِنَ فَيُؤْذَنَ لَهَا، وَيُوشِكُ أَنْ تَسْجُدَ فَلاَ يُقْبَلَ مِنْهَا، وَتَسْتَأْذِنَ فَلاَ يُؤْذَنَ لَهَا، يُقَالُ لَهَا ارْجِعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ‏.‏ فَتَطْلُعُ مِنْ مَغْرِبِهَا، فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى ‏[quran sura="36" aya_start="38" aya_end="38"]{‏وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَهَا ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ ‏}‏‏"‏‏.‏

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ mendan quyosh botish paytida: «Quyosh (botish paytida) qaerga ketishini bilasanmi?» — deb soʻradi. Men: «Alloh va Uning Rasuli yaxshiroq biladi», — deb javob berdim. U zot: «U (quyosh) — to Arsh ostida sajdaga borib, yana koʻtarilishga ruxsat soʻraguncha — yuradi (sayohat qiladi) va unga ruxsat beriladi. Soʻng (shunday vaqt keladiki,) u sajda qilmoqchi boʻladi, lekin uning sajdasi qabul qilinmaydi va u oʻz yoʻlida (davom etishga) ruxsat soʻraydi, lekin unga ruxsat berilmaydi; balki unga — qaerdan kelgan boʻlsa, oʻsha yerga qaytish — buyuriladi va shu sabab u gʻarbdan chiqadi. Mana shu — Allohning: ‹Va quyosh oʻzining (belgilangan) qaror (oʻrni) tomon yuradi. Bu — Qudratli, Ilmli (Alloh)ning taqdiridir› (Yosin, 38) degan soʻzining maʼnosidir», — dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ мендан қуёш ботиш пайтида: «Қуёш (ботиш пайтида) қаэрга кетишини биласанми?» — деб сўради. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули яхшироқ билади», — деб жавоб бердим. У зот: «У (қуёш) — то Арш остида саждага бориб, яна кўтарилишга рухсат сўрагунча — юради (саёҳат қилади) ва унга рухсат берилади. Сўнг (шундай вақт келадики,) у сажда қилмоқчи бўлади, лекин унинг саждаси қабул қилинмайди ва у ўз йўлида (давом этишга) рухсат сўрайди, лекин унга рухсат берилмайди; балки унга — қаэрдан келган бўлса, ўша ерга қайтиш — буюрилади ва шу сабаб у ғарбдан чиқади. Мана шу — Аллоҳнинг: ‹Ва қуёш ўзининг (белгиланган) қарор (ўрни) томон юради. Бу — Қудратли, Илмли (Аллоҳ)нинг тақдиридир› (Ёсин, 38) деган сўзининг маъносидир», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ الْمُخْتَارِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ الدَّانَاجُ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ مُكَوَّرَانِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Quyosh va oy Qiyomat kuni (yorugʻidan mahrum qilinib) oʻrab (yigʻib) qoʻyiladi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қуёш ва ой Қиёмат куни (ёруғидан маҳрум қилиниб) ўраб (йиғиб) қўйилади», — деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ الْقَاسِمِ، حَدَّثَهُ عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ كَانَ يُخْبِرُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَصَلُّوا ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Quyosh va oy — biror kishining oʻlimi yoki hayoti (yaʼni tugʻilishi) sababli tutilmaydi; balki ular — Allohning oyatlaridan (alomatlaridan) ikkitasidir. Bas, agar sizlar ularni (yaʼni tutilishni) koʻrsangiz, (kusuf) namozini oʻqinglar», — dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қуёш ва ой — бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти (яъни туғилиши) сабабли тутилмайди; балки улар — Аллоҳнинг оятларидан (аломатларидан) иккитасидир. Бас, агар сизлар уларни (яъни тутилишни) кўрсангиз, (кусуф) намозини ўқинглар», — деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Quyosh va oy — Allohning oyatlaridan (alomatlaridan) ikkitasidir. Ular biror kishining oʻlimi yoki hayoti sababli tutilmaydi. Bas, agar sizlar ularni (yaʼni tutilishni) koʻrsangiz, Allohga hamd (tasbeh) ayting (yaʼni namoz oʻqing)», — dedi.Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қуёш ва ой — Аллоҳнинг оятларидан (аломатларидан) иккитасидир. Улар бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти сабабли тутилмайди. Бас, агар сизлар уларни (яъни тутилишни) кўрсангиз, Аллоҳга ҳамд (тасбеҳ) айтинг (яъни намоз ўқинг)», — деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ خَسَفَتِ الشَّمْسُ قَامَ فَكَبَّرَ وَقَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ وَقَامَ كَمَا هُوَ، فَقَرَأَ قِرَاءَةً طَوِيلَةً وَهْىَ أَدْنَى مِنَ الْقِرَاءَةِ الأُولَى، ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهْىَ أَدْنَى مِنَ الرَّكْعَةِ الأُولَى، ثُمَّ سَجَدَ سُجُودًا طَوِيلاً، ثُمَّ فَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الآخِرَةِ مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ سَلَّمَ وَقَدْ تَجَلَّتِ الشَّمْسُ، فَخَطَبَ النَّاسَ، فَقَالَ فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ وَالْقَمَرِ ‏"‏ إِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، لاَ يَخْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ، وَلاَ لِحَيَاتِهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَافْزَعُوا إِلَى الصَّلاَةِ ‏"‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Quyosh tutilgan kuni Allohning Rasuli ﷺ (kusuf namozini oʻqish uchun oʻrnidan) turdi. U zot takbir aytdi, uzoq qiroat (muqaddas oyatlarni) oʻqidi, uzoq rukuʼ qildi, soʻng boshini koʻtarib: «Samiallohu liman hamidah (Alloh Oʻziga hamd aytgan kishini eshitadi)», — dedi. Soʻng u zot tik turib, yana uzoq qiroat qildi — lekin avvalgisidan qisqaroq; uzoq rukuʼ qildi — lekin birinchisidan qisqaroq; uzoq sajda qildi, soʻng ikkinchi rakaatni (ham) — birinchisini qilganidek — bajardi. U zot namozini taslim bilan tugatgan paytda, quyosh tutilishi tugagan edi. Soʻng u zot odamlarga — quyosh va oy tutilishi haqida — xutba qilib: «Bu ikkisi — Allohning oyatlaridan (alomatlaridan) ikkitasidir; ular biror kishining oʻlimi yoki hayoti sababli tutilmaydi. Bas, agar sizlar ularni koʻrsangiz, namozga shoshilinglar», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Қуёш тутилган куни Аллоҳнинг Расули ﷺ (кусуф намозини ўқиш учун ўрнидан) турди. У зот такбир айтди, узоқ қироат (муқаддас оятларни) ўқиди, узоқ рукуъ қилди, сўнг бошини кўтариб: «Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ (Аллоҳ Ўзига ҳамд айтган кишини эшитади)», — деди. Сўнг у зот тик туриб, яна узоқ қироат қилди — лекин аввалгисидан қисқароқ; узоқ рукуъ қилди — лекин биринчисидан қисқароқ; узоқ сажда қилди, сўнг иккинчи ракаатни (ҳам) — биринчисини қилганидек — бажарди. У зот намозини таслим билан тугатган пайтда, қуёш тутилиши тугаган эди. Сўнг у зот одамларга — қуёш ва ой тутилиши ҳақида — хутба қилиб: «Бу иккиси — Аллоҳнинг оятларидан (аломатларидан) иккитасидир; улар бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти сабабли тутилмайди. Бас, агар сизлар уларни кўрсангиз, намозга шошилинглар», — деди.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسٌ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ، وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ، فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمَا فَصَلُّوا ‏"‏‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Quyosh va oy biror kishining oʻlimi yoki hayoti sababli tutilmaydi; balki ular — Allohning oyatlaridan (alomatlaridan) ikkitasidir. Bas, agar sizlar ularni koʻrsangiz, (kusuf) namozini oʻqinglar», — dedi.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қуёш ва ой бирор кишининг ўлими ёки ҳаёти сабабли тутилмайди; балки улар — Аллоҳнинг оятларидан (аломатларидан) иккитасидир. Бас, агар сизлар уларни кўрсангиз, (кусуф) намозини ўқинглар», — деди.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ نُصِرْتُ بِالصَّبَا، وَأُهْلِكَتْ عَادٌ بِالدَّبُورِ ‏"‏‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Men Sabo (yaʼni sharq shamoli) bilan gʻolib qilindim va Od qavmi Dabur (yaʼni gʻarb shamoli) bilan halok qilindi», — dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мен Сабо (яъни шарқ шамоли) билан ғолиб қилиндим ва Од қавми Дабур (яъни ғарб шамоли) билан ҳалок қилинди», — деди.

حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا رَأَى مَخِيلَةً فِي السَّمَاءِ أَقْبَلَ وَأَدْبَرَ وَدَخَلَ وَخَرَجَ وَتَغَيَّرَ وَجْهُهُ، فَإِذَا أَمْطَرَتِ السَّمَاءُ سُرِّيَ عَنْهُ، فَعَرَّفَتْهُ عَائِشَةُ ذَلِكَ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا أَدْرِي لَعَلَّهُ كَمَا قَالَ قَوْمٌ ‏[quran sura="46" aya_start="24" aya_end="24"]{‏فَلَمَّا رَأَوْهُ عَارِضًا مُسْتَقْبِلَ أَوْدِيَتِهِمْ‏}‏ ‏"‏‏.‏ الآيَةَ‏.‏

Ato (Oishadan) rivoyat qiladi: Oisha: «Agar Paygʻambar ﷺ osmonda bir bulutni koʻrsa, u zot bezovta boʻlib u yoqdan-bu yoqqa yurar, chiqib-kirar va yuzining rangi oʻzgarar edi; agar yomgʻir yogʻsa, u zot yengil tortardi», — dedi. Bas, Oisha u zotning bu holatini (sezib) bildi. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Men bilmayman (yaʼni qoʻrqaman), bu — Qurʼonda quyidagi oyatda zikr qilingan baʼzi odamlar boshiga tushgan (azob)ga oʻxshash boʻlishi mumkin: ‹Bas, ular uni (azobni) — vodiylari tomon kelayotgan quyuq bulut holida — koʻrganlarida: «Bu — bizga yomgʻir keltiruvchi bulut!» — dedi. Yoʻq, balki bu — sizlar tezlatishni soʻragan (azob)dir — ichida ogʻir azob (boʻlgan) bir shamoldir› (Ahqof, 24)», — dedi.Ато (Оишадан) ривоят қилади: Оиша: «Агар Пайғамбар ﷺ осмонда бир булутни кўрса, у зот безовта бўлиб у ёқдан-бу ёққа юрар, чиқиб-кирар ва юзининг ранги ўзгарар эди; агар ёмғир ёғса, у зот енгил тортарди», — деди. Бас, Оиша у зотнинг бу ҳолатини (сезиб) билди. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Мен билмайман (яъни қўрқаман), бу — Қуръонда қуйидаги оятда зикр қилинган баъзи одамлар бошига тушган (азоб)га ўхшаш бўлиши мумкин: ‹Бас, улар уни (азобни) — водийлари томон келаётган қуюқ булут ҳолида — кўрганларида: «Бу — бизга ёмғир келтирувчи булут!» — деди. Йўқ, балки бу — сизлар тезлатишни сўраган (азоб)дир — ичида оғир азоб (бўлган) бир шамолдир› (Аҳқоф, 24)», — деди.

حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ،‏.‏ وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، وَهِشَامٌ، قَالاَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ بَيْنَا أَنَا عِنْدَ الْبَيْتِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ ـ وَذَكَرَ بَيْنَ الرَّجُلَيْنِ ـ فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا، فَشُقَّ مِنَ النَّحْرِ إِلَى مَرَاقِّ الْبَطْنِ، ثُمَّ غُسِلَ الْبَطْنُ بِمَاءِ زَمْزَمَ، ثُمَّ مُلِئَ حِكْمَةً وَإِيمَانًا، وَأُتِيتُ بِدَابَّةٍ أَبْيَضَ دُونَ الْبَغْلِ وَفَوْقَ الْحِمَارِ الْبُرَاقُ، فَانْطَلَقْتُ مَعَ جِبْرِيلَ حَتَّى أَتَيْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَأَتَيْتُ عَلَى آدَمَ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنِ ابْنٍ وَنَبِيٍّ‏.‏ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الثَّانِيَةَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قِيلَ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَأَتَيْتُ عَلَى عِيسَى وَيَحْيَى فَقَالاَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ‏.‏ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الثَّالِثَةَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قِيلَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَأَتَيْتُ يُوسُفَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، قَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الرَّابِعَةَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قِيلَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قِيلَ نَعَمْ‏.‏ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَأَتَيْتُ عَلَى إِدْرِيسَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ، فَقَالَ مَرْحَبًا مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ‏.‏ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ الْخَامِسَةَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ وَمَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ‏.‏ قِيلَ مَرْحَبًا بِهِ، وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَأَتَيْنَا عَلَى هَارُونَ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ‏.‏ فَأَتَيْنَا عَلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ، قِيلَ مَنْ هَذَا قِيلَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ مَرْحَبًا بِهِ، وَلَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَأَتَيْتُ عَلَى مُوسَى، فَسَلَّمْتُ ‏{‏عَلَيْهِ‏}‏ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنْ أَخٍ وَنَبِيٍّ‏.‏ فَلَمَّا جَاوَزْتُ بَكَى‏.‏ فَقِيلَ مَا أَبْكَاكَ قَالَ يَا رَبِّ، هَذَا الْغُلاَمُ الَّذِي بُعِثَ بَعْدِي يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مِنْ أُمَّتِهِ أَفْضَلُ مِمَّا يَدْخُلُ مِنْ أُمَّتِي‏.‏ فَأَتَيْنَا السَّمَاءَ السَّابِعَةَ، قِيلَ مَنْ هَذَا قِيلَ جِبْرِيلُ‏.‏ قِيلَ مَنْ مَعَكَ قِيلَ مُحَمَّدٌ‏.‏ قِيلَ وَقَدْ أُرْسِلَ إِلَيْهِ مَرْحَبًا بِهِ، وَنِعْمَ الْمَجِيءُ جَاءَ‏.‏ فَأَتَيْتُ عَلَى إِبْرَاهِيمَ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ مِنِ ابْنٍ وَنَبِيٍّ، فَرُفِعَ لِيَ الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ، فَسَأَلْتُ جِبْرِيلَ فَقَالَ هَذَا الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ يُصَلِّي فِيهِ كُلَّ يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ، إِذَا خَرَجُوا لَمْ يَعُودُوا إِلَيْهِ آخِرَ مَا عَلَيْهِمْ، وَرُفِعَتْ لِي سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى فَإِذَا نَبِقُهَا كَأَنَّهُ قِلاَلُ هَجَرٍ، وَوَرَقُهَا كَأَنَّهُ آذَانُ الْفُيُولِ، فِي أَصْلِهَا أَرْبَعَةُ أَنْهَارٍ نَهْرَانِ بَاطِنَانِ وَنَهْرَانِ ظَاهِرَانِ، فَسَأَلْتُ جِبْرِيلَ فَقَالَ أَمَّا الْبَاطِنَانِ فَفِي الْجَنَّةِ، وَأَمَّا الظَّاهِرَانِ النِّيلُ وَالْفُرَاتُ، ثُمَّ فُرِضَتْ عَلَىَّ خَمْسُونَ صَلاَةً، فَأَقْبَلْتُ حَتَّى جِئْتُ مُوسَى، فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ فُرِضَتْ عَلَىَّ خَمْسُونَ صَلاَةً‏.‏ قَالَ أَنَا أَعْلَمُ بِالنَّاسِ مِنْكَ، عَالَجْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَشَدَّ الْمُعَالَجَةِ، وَإِنَّ أُمَّتَكَ لاَ تُطِيقُ، فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَسَلْهُ‏.‏ فَرَجَعْتُ فَسَأَلْتُهُ، فَجَعَلَهَا أَرْبَعِينَ، ثُمَّ مِثْلَهُ ثُمَّ ثَلاَثِينَ، ثُمَّ مِثْلَهُ فَجَعَلَ عِشْرِينَ، ثُمَّ مِثْلَهُ فَجَعَلَ عَشْرًا، فَأَتَيْتُ مُوسَى فَقَالَ مِثْلَهُ، فَجَعَلَهَا خَمْسًا، فَأَتَيْتُ مُوسَى فَقَالَ مَا صَنَعْتَ قُلْتُ جَعَلَهَا خَمْسًا، فَقَالَ مِثْلَهُ، قُلْتُ سَلَّمْتُ بِخَيْرٍ، فَنُودِيَ إِنِّي قَدْ أَمْضَيْتُ فَرِيضَتِي وَخَفَّفْتُ عَنْ عِبَادِي، وَأَجْزِي الْحَسَنَةَ عَشْرًا ‏"‏‏.‏ وَقَالَ هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فِي الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ ‏"‏‏.‏

Molik ibn Saʼsaa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Men (Kaʼba) yonida — uyqu bilan uygʻoqlik orasidagi bir holatda — ekanimda (bir farishta meni) ikki kishi orasida yotgan kishi (deb) tanidi. Menga — hikmat va iymonga toʻla — oltin tovoq keltirildi va tanam boʻgʻzimdan to qornimning pastki qismigacha yorib ochildi, soʻng qornim Zamzam suvi bilan yuvildi va (qalbim) hikmat hamda iymon bilan toʻldirildi. Menga — xachirdan kichikroq, eshakdan kattaroq oq hayvon — Buroq keltirildi va men Jabroil bilan yoʻlga chiqdim. Men eng yaqin osmonga yetganimda, Jabroil osmon darvozaboniga: ‹Darvozani och›, — dedi. Darvozabon: ‹Bu kim?› — deb soʻradi. U: ‹Jabroil›, — dedi. Darvozabon: ‹Sen bilan birga kim bor?› — dedi. Jabroil: ‹Muhammad›, — dedi. Darvozabon: ‹U (huzurga) chaqirilganmi?› — dedi. Jabroil: ‹Ha›, — dedi. Soʻng: ‹Unga marhabo! Uning tashrifi naqadar ajoyib!› — deyildi. Soʻng men Odam (alayhissalom)ni uchratib, unga salom berdim va u: ‹Senga marhabo, ey oʻgʻil va Paygʻambar›, — dedi. Soʻng biz ikkinchi osmonga koʻtarildik. ‹Bu kim?› — deb soʻraldi. Jabroil: ‹Jabroil›, — dedi. ‹Sen bilan kim bor?› — deyildi. U: ‹Muhammad›, — dedi. ‹U (huzurga) yuborilganmi (chaqirilganmi)?› — deb soʻraldi. U: ‹Ha›, — dedi. ‹Unga marhabo! Uning tashrifi naqadar ajoyib!› — deyildi. Soʻng men Iso va Yahyo (alayhimassalom)ni uchratdim; ular: ‹Senga marhabo, ey birodar va Paygʻambar›, — dedi. Soʻng biz uchinchi osmonga koʻtarildik. ‹Bu kim?› — deb soʻraldi. Jabroil: ‹Jabroil›, — dedi. ‹Sen bilan kim bor?› — deb soʻraldi. Jabroil: ‹Muhammad›, — dedi. ‹U yuborilganmi?› — deb soʻraldi. Jabroil: ‹Ha›, — dedi. ‹Unga marhabo! Uning tashrifi naqadar ajoyib!› (deyildi). (Paygʻambar ﷺ qoʻshdi:) U yerda men Yusuf (alayhissalom)ni uchratib, unga salom berdim va u: ‹Senga marhabo, ey birodar va Paygʻambar!› — deb javob berdi. Soʻng biz toʻrtinchi osmonga koʻtarildik va yana — avvalgi osmonlardagidek — xuddi shu savol-javoblar boʻldi. U yerda men Idris (alayhissalom)ni uchratib, unga salom berdim. U: ‹Senga marhabo, ey birodar va Paygʻambar›, — dedi. Soʻng biz beshinchi osmonga koʻtarildik va yana — avvalgi osmonlardagidek — xuddi shu savol-javoblar boʻldi. U yerda men Horun (alayhissalom)ni uchratib, unga salom berdim; u: ‹Senga marhabo, ey birodar va Paygʻambar›, — dedi. Soʻng biz oltinchi osmonga koʻtarildik va yana — avvalgi osmonlardagidek — xuddi shu savol-javoblar boʻldi. U yerda men Muso (alayhissalom)ni uchratib, unga salom berdim; u: ‹Senga marhabo, ey birodar va Paygʻambar›, — dedi. Men (oldinga) oʻtganimda, u yigʻlay boshladi va undan nega yigʻlayotgani soʻralganda, u: ‹Yo Robbim! Mendan keyin yuborilgan mana shu yigitning ummati — jannatga, mening ummatimdan koʻra koʻproq (sonda) kiradi›, — dedi. Soʻng biz yettinchi osmonga koʻtarildik va yana — avvalgi osmonlardagidek — xuddi shu savol-javoblar boʻldi. U yerda men Ibrohim (alayhissalom)ni uchratib, unga salom berdim; u: ‹Senga marhabo, ey oʻgʻil va Paygʻambar›, — dedi. Soʻng menga Baytul Maʼmur (yaʼni Allohning Uyi) koʻrsatildi. Men Jabroildan u haqda soʻradim va u: ‹Bu — Baytul Maʼmur boʻlib, unda har kuni 70 000 farishta namoz oʻqiydi va ular (undan) chiqqach, hech qachon unga qaytmaydi (balki har kuni yangi guruh unga kiradi)›, — dedi. Soʻng menga Sidratul Muntaho (yaʼni yettinchi osmondagi bir daraxt) koʻrsatildi va men uning — Hajar (yaʼni Arabistondagi bir shahar)ning loy koʻzalariga oʻxshagan — Nabq mevalarini koʻrdim; uning barglari fil quloqlariga oʻxshardi va uning tagidan toʻrtta daryo boshlanardi — ikkitasi koʻrinadigan, ikkitasi yashirin edi. Men Jabroildan oʻsha daryolar haqida soʻradim va u: ‹Ikki yashirin daryo — jannatda; koʻrinadiganlari esa Nil va Furotdir›, — dedi. Soʻng menga ellik (vaqt) namoz farz qilindi. Men (pastga) tushib, Muso (alayhissalom)ni uchratdim; u mendan: ‹Sen nima qilding?› — deb soʻradi. Men: ‹Menga ellik namoz farz qilindi›, — dedim. U: ‹Men odamlarni sendan yaxshiroq bilaman — chunki men Bani Isroilni itoatga keltirishda eng ogʻir tajribani boshdan kechirganman. Sening ummating bunday majburiyatni koʻtara olmaydi. Bas, Robbingga qaytib, Undan (namozlar sonini kamaytirishni) soʻra›, — dedi. Men qaytib, Allohdan (kamaytirishni) soʻradim va U uni qirq (vaqt) qildi. Men qaytib (Musoni uchratdim) va shunga oʻxshash suhbat boʻldi, soʻng men yana Allohga (kamaytirish uchun) qaytdim va U uni oʻttiz, soʻng yigirma, soʻng oʻn (vaqt) qildi; soʻng men Musoning oldiga keldim — u xuddi shu nasihatni takrorladi. Oxir-oqibat Alloh uni besh (vaqt)ga tushirdi. Men yana Musoning oldiga kelganimda, u: ‹Sen nima qilding?› — dedi. Men: ‹Alloh uni besh (vaqt)gina qildi›, — dedim. U xuddi shu nasihatni takrorladi, lekin men: ‹Men (Allohning soʻnggi amriga) taslim boʻldim›, — dedim». Allohning Rasuli ﷺ ga Alloh tomonidan xitob qilindi: ‹Men Oʻz farzimni qaror qildim va bandalarim ustidagi yukni yengillatdim; va Men bir yaxshi amalga — goʻyo u oʻnta yaxshi amaldek — savob beraman›.Молик ибн Саъсаа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мен (Каъба) ёнида — уйқу билан уйғоқлик орасидаги бир ҳолатда — эканимда (бир фаришта мени) икки киши орасида ётган киши (деб) таниди. Менга — ҳикмат ва иймонга тўла — олтин товоқ келтирилди ва танам бўғзимдан то қорнимнинг пастки қисмигача ёриб очилди, сўнг қорним Замзам суви билан ювилди ва (қалбим) ҳикмат ҳамда иймон билан тўлдирилди. Менга — хачирдан кичикроқ, эшакдан каттароқ оқ ҳайвон — Буроқ келтирилди ва мен Жаброил билан йўлга чиқдим. Мен энг яқин осмонга етганимда, Жаброил осмон дарвозабонига: ‹Дарвозани оч›, — деди. Дарвозабон: ‹Бу ким?› — деб сўради. У: ‹Жаброил›, — деди. Дарвозабон: ‹Сен билан бирга ким бор?› — деди. Жаброил: ‹Муҳаммад›, — деди. Дарвозабон: ‹У (ҳузурга) чақирилганми?› — деди. Жаброил: ‹Ҳа›, — деди. Сўнг: ‹Унга марҳабо! Унинг ташрифи нақадар ажойиб!› — дейилди. Сўнг мен Одам (алайҳиссалом)ни учратиб, унга салом бердим ва у: ‹Сенга марҳабо, эй ўғил ва Пайғамбар›, — деди. Сўнг биз иккинчи осмонга кўтарилдик. ‹Бу ким?› — деб сўралди. Жаброил: ‹Жаброил›, — деди. ‹Сен билан ким бор?› — дейилди. У: ‹Муҳаммад›, — деди. ‹У (ҳузурга) юборилганми (чақирилганми)?› — деб сўралди. У: ‹Ҳа›, — деди. ‹Унга марҳабо! Унинг ташрифи нақадар ажойиб!› — дейилди. Сўнг мен Исо ва Яҳё (алайҳимассалом)ни учратдим; улар: ‹Сенга марҳабо, эй биродар ва Пайғамбар›, — деди. Сўнг биз учинчи осмонга кўтарилдик. ‹Бу ким?› — деб сўралди. Жаброил: ‹Жаброил›, — деди. ‹Сен билан ким бор?› — деб сўралди. Жаброил: ‹Муҳаммад›, — деди. ‹У юборилганми?› — деб сўралди. Жаброил: ‹Ҳа›, — деди. ‹Унга марҳабо! Унинг ташрифи нақадар ажойиб!› (дейилди). (Пайғамбар ﷺ қўшди:) У ерда мен Юсуф (алайҳиссалом)ни учратиб, унга салом бердим ва у: ‹Сенга марҳабо, эй биродар ва Пайғамбар!› — деб жавоб берди. Сўнг биз тўртинчи осмонга кўтарилдик ва яна — аввалги осмонлардагидек — худди шу савол-жавоблар бўлди. У ерда мен Идрис (алайҳиссалом)ни учратиб, унга салом бердим. У: ‹Сенга марҳабо, эй биродар ва Пайғамбар›, — деди. Сўнг биз бешинчи осмонга кўтарилдик ва яна — аввалги осмонлардагидек — худди шу савол-жавоблар бўлди. У ерда мен Ҳорун (алайҳиссалом)ни учратиб, унга салом бердим; у: ‹Сенга марҳабо, эй биродар ва Пайғамбар›, — деди. Сўнг биз олтинчи осмонга кўтарилдик ва яна — аввалги осмонлардагидек — худди шу савол-жавоблар бўлди. У ерда мен Мусо (алайҳиссалом)ни учратиб, унга салом бердим; у: ‹Сенга марҳабо, эй биродар ва Пайғамбар›, — деди. Мен (олдинга) ўтганимда, у йиғлай бошлади ва ундан нега йиғлаётгани сўралганда, у: ‹Ё Роббим! Мендан кейин юборилган мана шу йигитнинг уммати — жаннатга, менинг умматимдан кўра кўпроқ (сонда) киради›, — деди. Сўнг биз еттинчи осмонга кўтарилдик ва яна — аввалги осмонлардагидек — худди шу савол-жавоблар бўлди. У ерда мен Иброҳим (алайҳиссалом)ни учратиб, унга салом бердим; у: ‹Сенга марҳабо, эй ўғил ва Пайғамбар›, — деди. Сўнг менга Байтул Маъмур (яъни Аллоҳнинг Уйи) кўрсатилди. Мен Жаброилдан у ҳақда сўрадим ва у: ‹Бу — Байтул Маъмур бўлиб, унда ҳар куни 70 000 фаришта намоз ўқийди ва улар (ундан) чиққач, ҳеч қачон унга қайтмайди (балки ҳар куни янги гуруҳ унга киради)›, — деди. Сўнг менга Сидратул Мунтаҳо (яъни еттинчи осмондаги бир дарахт) кўрсатилди ва мен унинг — Ҳажар (яъни Арабистондаги бир шаҳар)нинг лой кўзаларига ўхшаган — Набқ меваларини кўрдим; унинг барглари фил қулоқларига ўхшарди ва унинг тагидан тўртта дарё бошланарди — иккитаси кўринадиган, иккитаси яширин эди. Мен Жаброилдан ўша дарёлар ҳақида сўрадим ва у: ‹Икки яширин дарё — жаннатда; кўринадиганлари эса Нил ва Фуротдир›, — деди. Сўнг менга эллик (вақт) намоз фарз қилинди. Мен (пастга) тушиб, Мусо (алайҳиссалом)ни учратдим; у мендан: ‹Сен нима қилдинг?› — деб сўради. Мен: ‹Менга эллик намоз фарз қилинди›, — дедим. У: ‹Мен одамларни сендан яхшироқ биламан — чунки мен Бани Исроилни итоатга келтиришда энг оғир тажрибани бошдан кечирганман. Сенинг умматинг бундай мажбуриятни кўтара олмайди. Бас, Роббингга қайтиб, Ундан (намозлар сонини камайтиришни) сўра›, — деди. Мен қайтиб, Аллоҳдан (камайтиришни) сўрадим ва У уни қирқ (вақт) қилди. Мен қайтиб (Мусони учратдим) ва шунга ўхшаш суҳбат бўлди, сўнг мен яна Аллоҳга (камайтириш учун) қайтдим ва У уни ўттиз, сўнг йигирма, сўнг ўн (вақт) қилди; сўнг мен Мусонинг олдига келдим — у худди шу насиҳатни такрорлади. Охир-оқибат Аллоҳ уни беш (вақт)га туширди. Мен яна Мусонинг олдига келганимда, у: ‹Сен нима қилдинг?› — деди. Мен: ‹Аллоҳ уни беш (вақт)гина қилди›, — дедим. У худди шу насиҳатни такрорлади, лекин мен: ‹Мен (Аллоҳнинг сўнгги амрига) таслим бўлдим›, — дедим». Аллоҳнинг Расули ﷺ га Аллоҳ томонидан хитоб қилинди: ‹Мен Ўз фарзимни қарор қилдим ва бандаларим устидаги юкни енгиллатдим; ва Мен бир яхши амалга — гўё у ўнта яхши амалдек — савоб бераман›.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، قَالَ عَبْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ الصَّادِقُ الْمَصْدُوقُ قَالَ ‏"‏ إِنَّ أَحَدَكُمْ يُجْمَعُ خَلْقُهُ فِي بَطْنِ أُمِّهِ أَرْبَعِينَ يَوْمًا، ثُمَّ يَكُونُ عَلَقَةً مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ يَكُونُ مُضْغَةً مِثْلَ ذَلِكَ، ثُمَّ يَبْعَثُ اللَّهُ مَلَكًا، فَيُؤْمَرُ بِأَرْبَعِ كَلِمَاتٍ، وَيُقَالُ لَهُ اكْتُبْ عَمَلَهُ وَرِزْقَهُ وَأَجَلَهُ وَشَقِيٌّ أَوْ سَعِيدٌ‏.‏ ثُمَّ يُنْفَخُ فِيهِ الرُّوحُ، فَإِنَّ الرَّجُلَ مِنْكُمْ لَيَعْمَلُ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْجَنَّةِ إِلاَّ ذِرَاعٌ، فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ كِتَابُهُ، فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ، وَيَعْمَلُ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَ النَّارِ إِلاَّ ذِرَاعٌ، فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ، فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rost (soʻzlovchi) va rost (vahiy) berilgan Allohning Rasuli ﷺ: «(Insonning yaratilishi) onaning bachadonida qirq kun (nutfa holida) jamlanadi; soʻng u shunday muddat (yaʼni qirq kun) — laxta qon boʻladi; soʻng shunday muddat — bir parcha goʻsht boʻladi. Soʻng Alloh bir farishta yuboradi va unga toʻrt (narsa)ni yozish buyuriladi. Unga — uning (yaʼni yangi maxluqning) amallarini, rizqini, (oʻlim) ajalini va u (dinda) baxtli yoki badbaxt boʻlishini — yozish buyuriladi. Soʻng unga jon kiritiladi. Bas, sizlardan biringiz — u bilan jannat orasida faqat bir tirsak (masofa) qolguncha — (yaxshi) amal qilishi mumkin, soʻng uning haqiga yozilgan (taqdir) uning xatti-harakatini hal qiladi va u — doʻzax ahliga xos (yomon) amallarni qila boshlaydi. Xuddi shuningdek, sizlardan biringiz — u bilan doʻzax orasida faqat bir tirsak (masofa) qolguncha — (yomon) amal qilishi mumkin, soʻng uning haqiga yozilgan (taqdir) uning xatti-harakatini hal qiladi va u — jannat ahliga xos amallarni qila boshlaydi», — dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Рост (сўзловчи) ва рост (ваҳий) берилган Аллоҳнинг Расули ﷺ: «(Инсоннинг яратилиши) онанинг бачадонида қирқ кун (нутфа ҳолида) жамланади; сўнг у шундай муддат (яъни қирқ кун) — лахта қон бўлади; сўнг шундай муддат — бир парча гўшт бўлади. Сўнг Аллоҳ бир фаришта юборади ва унга тўрт (нарса)ни ёзиш буюрилади. Унга — унинг (яъни янги махлуқнинг) амалларини, ризқини, (ўлим) ажалини ва у (динда) бахтли ёки бадбахт бўлишини — ёзиш буюрилади. Сўнг унга жон киритилади. Бас, сизлардан бирингиз — у билан жаннат орасида фақат бир тирсак (масофа) қолгунча — (яхши) амал қилиши мумкин, сўнг унинг ҳақига ёзилган (тақдир) унинг хатти-ҳаракатини ҳал қилади ва у — дўзах аҳлига хос (ёмон) амалларни қила бошлайди. Худди шунингдек, сизлардан бирингиз — у билан дўзах орасида фақат бир тирсак (масофа) қолгунча — (ёмон) амал қилиши мумкин, сўнг унинг ҳақига ёзилган (тақдир) унинг хатти-ҳаракатини ҳал қилади ва у — жаннат аҳлига хос амалларни қила бошлайди», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا مَخْلَدٌ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَتَابَعَهُ أَبُو عَاصِمٍ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا أَحَبَّ اللَّهُ الْعَبْدَ نَادَى جِبْرِيلَ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ فُلاَنًا فَأَحْبِبْهُ‏.‏ فَيُحِبُّهُ جِبْرِيلُ، فَيُنَادِي جِبْرِيلُ فِي أَهْلِ السَّمَاءِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ فُلاَنًا فَأَحِبُّوهُ‏.‏ فَيُحِبُّهُ أَهْلُ السَّمَاءِ، ثُمَّ يُوضَعُ لَهُ الْقَبُولُ فِي الأَرْضِ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Agar Alloh bir kishini sevsa, U Jabroilni chaqirib: ‹Alloh falonchini sevadi; ey Jabroil! Sen ham uni sev›, — deydi. Bas, Jabroil uni sevadi va osmon ahli orasida: ‹Alloh falonchini sevadi, shuning uchun sizlar ham uni sevinglar›, — deb eʼlon qiladi; shunda barcha osmon ahli uni sevadi va soʻng unga yer (ahli)ning roziligi (maqbulligi) ato qilinadi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Агар Аллоҳ бир кишини севса, У Жаброилни чақириб: ‹Аллоҳ фалончини севади; эй Жаброил! Сен ҳам уни сев›, — дейди. Бас, Жаброил уни севади ва осмон аҳли орасида: ‹Аллоҳ фалончини севади, шунинг учун сизлар ҳам уни севинглар›, — деб эълон қилади; шунда барча осмон аҳли уни севади ва сўнг унга ер (аҳли)нинг розилиги (мақбуллиги) ато қилинади», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهَا سَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ الْمَلاَئِكَةَ تَنْزِلُ فِي الْعَنَانِ ـ وَهْوَ السَّحَابُ ـ فَتَذْكُرُ الأَمْرَ قُضِيَ فِي السَّمَاءِ، فَتَسْتَرِقُ الشَّيَاطِينُ السَّمْعَ، فَتَسْمَعُهُ فَتُوحِيهِ إِلَى الْكُهَّانِ، فَيَكْذِبُونَ مَعَهَا مِائَةَ كَذْبَةٍ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِهِمْ ‏"‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Rasuli ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Farishtalar bulutlarga tushib, osmonda hukm qilingan u yoki bu masalani zikr qiladi. Shaytonlar bunday masalani oʻgʻrincha (yashirin) tinglab, (yerga) tushib, uni kohinlarga (folbinlarga) ilqo qiladi (eshittiradi) va ular (kohinlar) unga oʻzlaridan yuzta yolgʻon qoʻshib (aytadi)», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Фаришталар булутларга тушиб, осмонда ҳукм қилинган у ёки бу масалани зикр қилади. Шайтонлар бундай масалани ўғринча (яширин) тинглаб, (ерга) тушиб, уни коҳинларга (фолбинларга) илқо қилади (эшиттиради) ва улар (коҳинлар) унга ўзларидан юзта ёлғон қўшиб (айтади)», — деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، وَالأَغَرِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْجُمُعَةِ كَانَ عَلَى كُلِّ باب مِنْ أَبْوَابِ الْمَسْجِدِ الْمَلاَئِكَةُ، يَكْتُبُونَ الأَوَّلَ فَالأَوَّلَ، فَإِذَا جَلَسَ الإِمَامُ طَوَوُا الصُّحُفَ وَجَاءُوا يَسْتَمِعُونَ الذِّكْرَ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Har juma kuni farishtalar masjidning har bir darvozasida turib, odamlarning ismlarini — (juma namoziga) kelish vaqtiga koʻra, navbatma-navbat — yozadi; imom (minbarga) oʻtirganda, ular oʻz varaqlarini yigʻishtirib, xutbani tinglashga tayyorlanadi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ҳар жума куни фаришталар масжиднинг ҳар бир дарвозасида туриб, одамларнинг исмларини — (жума намозига) келиш вақтига кўра, навбатма-навбат — ёзади; имом (минбарга) ўтирганда, улар ўз варақларини йиғиштириб, хутбани тинглашга тайёрланади», — деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ مَرَّ عُمَرُ فِي الْمَسْجِدِ وَحَسَّانُ يُنْشِدُ، فَقَالَ كُنْتُ أُنْشِدُ فِيهِ، وَفِيهِ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنْكَ، ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَى أَبِي هُرَيْرَةَ، فَقَالَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ، أَسَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ أَجِبْ عَنِّي، اللَّهُمَّ أَيِّدْهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ ‏"‏‏.‏ قَالَ نَعَمْ‏.‏

Said ibn Musayyab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Umar masjidga kelganda, Hassan sheʼr oʻqiyotgan edi (Umar buni yoqtirmadi). Shunda Hassan: «Men — sendan yaxshiroq boʻlgan zot (yaʼni Paygʻambar ﷺ) huzurida — xuddi shu masjidda sheʼr oʻqir edim», — dedi. Soʻng u Abu Hurayra tomon yuzlanib (unga): «Men sendan Alloh haqi (bilan) soʻrayman: sen Allohning Rasuli ﷺ ning (menga): ‹Mening nomimdan (ularga) javob ber. Allohim! Uni (yaʼni Hassanni) Muqaddas Ruh (Jabroil) bilan qoʻlla›, — deganini eshitganmisan?» — dedi. Abu Hurayra: «Ha», — dedi.Саид ибн Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Умар масжидга келганда, Ҳассан шеър ўқиётган эди (Умар буни ёқтирмади). Шунда Ҳассан: «Мен — сендан яхшироқ бўлган зот (яъни Пайғамбар ﷺ) ҳузурида — худди шу масжидда шеър ўқир эдим», — деди. Сўнг у Абу Ҳурайра томон юзланиб (унга): «Мен сендан Аллоҳ ҳақи (билан) сўрайман: сен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг (менга): ‹Менинг номимдан (уларга) жавоб бер. Аллоҳим! Уни (яъни Ҳассанни) Муқаддас Руҳ (Жаброил) билан қўлла›, — деганини эшитганмисан?» — деди. Абу Ҳурайра: «Ҳа», — деди.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنِ الْبَرَاءِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِحَسَّانَ ‏"‏ اهْجُهُمْ ـ أَوْ هَاجِهِمْ ـ وَجِبْرِيلُ مَعَكَ ‏"‏‏.‏

Baro (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Hassanga: «Ularni (yaʼni mushriklarni) hajv qil (sheʼr bilan masxara qil) — Jabroil sen bilan birga(dir)», — dedi.Баро (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Ҳассанга: «Уларни (яъни мушрикларни) ҳажв қил (шеър билан масхара қил) — Жаброил сен билан бирга(дир)», — деди.

وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ حُمَيْدَ بْنَ هِلاَلٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى غُبَارٍ سَاطِعٍ فِي سِكَّةِ بَنِي غَنْمٍ‏.‏ زَادَ مُوسَى مَوْكِبَ جِبْرِيلَ‏.‏

Jarir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi; va Humayd ibn Hilol (Anas ibn Molikdan) rivoyat qiladi: Anas ibn Molik: «Goʻyo men Bani Gʻanim koʻchasida koʻtarilayotgan chang bulutini (hozir ham) koʻrib turganday boʻlaman», — dedi (Rivoyatchi Muso qoʻshdi: «Bu — Jabroilning (jang uchun) yurishi sababli edi»).Жарир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади; ва Ҳумайд ибн Ҳилол (Анас ибн Моликдан) ривоят қилади: Анас ибн Молик: «Гўё мен Бани Ғаним кўчасида кўтарилаётган чанг булутини (ҳозир ҳам) кўриб тургандай бўламан», — деди (Ривоятчи Мусо қўшди: «Бу — Жаброилнинг (жанг учун) юриши сабабли эди»).

حَدَّثَنَا فَرْوَةُ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ، سَأَلَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْىُ قَالَ ‏"‏ كُلُّ ذَاكَ يَأْتِي الْمَلَكُ أَحْيَانًا فِي مِثْلِ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ، فَيَفْصِمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ مَا قَالَ، وَهْوَ أَشَدُّهُ عَلَىَّ، وَيَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ أَحْيَانًا رَجُلاً، فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ ‏"‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Horis ibn Hishom Paygʻambar ﷺ dan: «Sizga vahiy qanday keladi?» — deb soʻradi. U zot: «Hamma (quyidagi) tarzlarda (keladi): baʼzan farishta menga — qoʻngʻiroq jirangiga oʻxshash bir ovoz bilan — keladi; bu holat mendan ketganda, men farishta aytgan (narsa)ni eslab qolaman; vahiyning bu turi men uchun eng ogʻiridir. Baʼzan esa farishta menga bir kishi qiyofasida kelib, men bilan gaplashadi va men u aytgan (narsa)ni tushunib, eslab qolaman», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ҳорис ибн Ҳишом Пайғамбар ﷺ дан: «Сизга ваҳий қандай келади?» — деб сўради. У зот: «Ҳамма (қуйидаги) тарзларда (келади): баъзан фаришта менга — қўнғироқ жирангига ўхшаш бир овоз билан — келади; бу ҳолат мендан кетганда, мен фаришта айтган (нарса)ни эслаб қоламан; ваҳийнинг бу тури мен учун энг оғиридир. Баъзан эса фаришта менга бир киши қиёфасида келиб, мен билан гаплашади ва мен у айтган (нарса)ни тушуниб, эслаб қоламан», — деди.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ أَنْفَقَ زَوْجَيْنِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ دَعَتْهُ خَزَنَةُ الْجَنَّةِ أَىْ فُلُ هَلُمَّ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ ذَاكَ الَّذِي لاَ تَوَى عَلَيْهِ‏.‏ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَرْجُو أَنْ تَكُونَ مِنْهُمْ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Kim Alloh yoʻlida bir juft (narsa) sarflasa, jannat darvozabonlari uni chaqirib: ‹Ey falonchi, beri kel!› — deydi». Abu Bakr: «Bunday kishi hech qachon halok boʻlmaydi yoki baxtsiz boʻlmaydi», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Umid qilamanki, sen (ham) shunday kishilardan boʻlasan», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Ким Аллоҳ йўлида бир жуфт (нарса) сарфласа, жаннат дарвозабонлари уни чақириб: ‹Эй фалончи, бери кел!› — дейди». Абу Бакр: «Бундай киши ҳеч қачон ҳалок бўлмайди ёки бахциз бўлмайди», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Умид қиламанки, сен (ҳам) шундай кишилардан бўласан», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهَا ‏"‏ يَا عَائِشَةُ، هَذَا جِبْرِيلُ يَقْرَأُ عَلَيْكِ السَّلاَمَ ‏"‏‏.‏ فَقَالَتْ وَعَلَيْهِ السَّلاَمُ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ‏.‏ تَرَى مَا لاَ أَرَى‏.‏ تُرِيدُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Abu Salama (Oishadan) rivoyat qiladi: Oisha (shuni) aytdiki, Paygʻambar ﷺ unga: «Ey Oisha! Bu — Jabroil va u senga salom yoʻllayapti», — dedi. Oisha: «Unga (ham) salom boʻlsin va Allohning rahmati hamda barakotlari boʻlsin», — dedi va Paygʻambar ﷺ ga (yuzlanib): «Siz men koʻrmaydigan (narsa)ni koʻryapsiz», — dedi.Абу Салама (Оишадан) ривоят қилади: Оиша (шуни) айтдики, Пайғамбар ﷺ унга: «Эй Оиша! Бу — Жаброил ва у сенга салом йўллаяпти», — деди. Оиша: «Унга (ҳам) салом бўлсин ва Аллоҳнинг раҳмати ҳамда баракотлари бўлсин», — деди ва Пайғамбар ﷺ га (юзланиб): «Сиз мен кўрмайдиган (нарса)ни кўряпсиз», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ ذَرٍّ، ح قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ عُمَرَ بْنِ ذَرٍّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِجِبْرِيلَ ‏"‏ أَلاَ تَزُورُنَا أَكْثَرَ مِمَّا تَزُورُنَا ‏"‏ قَالَ فَنَزَلَتْ ‏[quran sura="19" aya_start="64" aya_end="64"]{‏وَمَا نَتَنَزَّلُ إِلاَّ بِأَمْرِ رَبِّكَ لَهُ مَا بَيْنَ أَيْدِينَا وَمَا خَلْفَنَا‏}‏ الآيَةَ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Jabroildan: «Nega bizni — odatda kelganingdan koʻra koʻproq — ziyorat qilmaysan?» — deb soʻradi. Soʻng (shu munosabat bilan) quyidagi muqaddas oyat nozil boʻldi: ‹Biz (farishtalar) faqat Robbingning amri bilangina tushamiz. Oldimizdagi, ortimizdagi va bularning orasidagi (barcha narsa) — Uniki(dir); va Robbing (hech narsani) unutuvchi emasdir› (Maryam, 64).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Жаброилдан: «Нега бизни — одатда келганингдан кўра кўпроқ — зиёрат қилмайсан?» — деб сўради. Сўнг (шу муносабат билан) қуйидаги муқаддас оят нозил бўлди: ‹Биз (фаришталар) фақат Роббингнинг амри билангина тушамиз. Олдимиздаги, ортимиздаги ва буларнинг орасидаги (барча нарса) — Уники(дир); ва Роббинг (ҳеч нарсани) унутувчи эмасдир› (Марям, 64).

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَقْرَأَنِي جِبْرِيلُ عَلَى حَرْفٍ، فَلَمْ أَزَلْ أَسْتَزِيدُهُ حَتَّى انْتَهَى إِلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ ‏"‏‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Jabroil menga Qurʼonni bir xil (yaʼni bir lahjada) oʻqib berdi va men — to u yetti xil (lahja)da oʻqib berguncha — undan turli xil (lahja)larda oʻqib berishni soʻrayverdim», — dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Жаброил менга Қуръонни бир хил (яъни бир лаҳжада) ўқиб берди ва мен — то у етти хил (лаҳжа)да ўқиб бергунча — ундан турли хил (лаҳжа)ларда ўқиб беришни сўрайвердим», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَجْوَدَ النَّاسِ، وَكَانَ أَجْوَدَ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ، وَكَانَ جِبْرِيلُ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ، فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ، فَلَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنَ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ‏.‏ وَعَنْ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ بِهَذَا الإِسْنَادِ نَحْوَهُ‏.‏ وَرَوَى أَبُو هُرَيْرَةَ وَفَاطِمَةُ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّ جِبْرِيلَ كَانَ يُعَارِضُهُ الْقُرْآنَ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ — odamlarning eng saxiysi edi va u zot Ramazon oyida — Jabroil u bilan uchrashganda — yanada saxiyroq boʻlardi. Jabroil u bilan Ramazonning har kechasida — Qurʼoni karimni birga sinchiklab oʻrganish (mudorasa qilish) uchun — uchrashardi. Allohning Rasuli ﷺ Jabroil bilan uchrashganda — esadigan shamoldan ham saxiyroq boʻlardi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ — одамларнинг энг сахийси эди ва у зот Рамазон ойида — Жаброил у билан учрашганда — янада сахийроқ бўларди. Жаброил у билан Рамазоннинг ҳар кечасида — Қуръони каримни бирга синчиклаб ўрганиш (мудораса қилиш) учун — учрашарди. Аллоҳнинг Расули ﷺ Жаброил билан учрашганда — эсадиган шамолдан ҳам сахийроқ бўларди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ، أَخَّرَ الْعَصْرَ شَيْئًا فَقَالَ لَهُ عُرْوَةُ أَمَا إِنَّ جِبْرِيلَ قَدْ نَزَلَ فَصَلَّى أَمَامَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ اعْلَمْ مَا تَقُولُ يَا عُرْوَةُ‏.‏ قَالَ سَمِعْتُ بَشِيرَ بْنَ أَبِي مَسْعُودٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا مَسْعُودٍ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ نَزَلَ جِبْرِيلُ فَأَمَّنِي، فَصَلَّيْتُ مَعَهُ، ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ، ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ، ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ، ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ يَحْسُبُ بِأَصَابِعِهِ خَمْسَ صَلَوَاتٍ‏.‏

Ibn Shihob (Urva orqali) rivoyat qiladi: Bir marta Umar ibn Abdulaziz asr namozini biroz kechiktirdi. Urva unga: «Jabroil tushib, Paygʻambar ﷺ ning oldida namozga (imom boʻlib) yetakchilik qildi», — dedi. Shunda Umar: «Ey Urva! Aytayotgan (gaping)ga ishonchli boʻl», — dedi. Urva: «Men Bashir ibn Abu Masʼudning — Ibn Masʼuddan rivoyat qilib aytganini — eshitdim; u (Ibn Masʼud) Allohning Rasuli ﷺ ning shunday deganini eshitgan: ‹Jabroil tushib, menga namozda (imom boʻlib) yetakchilik qildi›; soʻng u (har bir namoz vaqtida) u bilan birga (yana) namoz oʻqidi, soʻng u bilan birga (yana) namoz oʻqidi, soʻng u bilan birga (yana) namoz oʻqidi, soʻng u bilan birga (yana) namoz oʻqidi — barmoqlari bilan besh (vaqt) namozni sanab (koʻrsatdi)», — dedi.Ибн Шиҳоб (Урва орқали) ривоят қилади: Бир марта Умар ибн Абдулазиз аср намозини бироз кечиктирди. Урва унга: «Жаброил тушиб, Пайғамбар ﷺ нинг олдида намозга (имом бўлиб) етакчилик қилди», — деди. Шунда Умар: «Эй Урва! Айтаётган (гапинг)га ишончли бўл», — деди. Урва: «Мен Башир ибн Абу Масъуднинг — Ибн Масъуддан ривоят қилиб айтганини — эшитдим; у (Ибн Масъуд) Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг шундай деганини эшитган: ‹Жаброил тушиб, менга намозда (имом бўлиб) етакчилик қилди›; сўнг у (ҳар бир намоз вақтида) у билан бирга (яна) намоз ўқиди, сўнг у билан бирга (яна) намоз ўқиди, сўнг у билан бирга (яна) намоз ўқиди, сўнг у билан бирга (яна) намоз ўқиди — бармоқлари билан беш (вақт) намозни санаб (кўрсатди)», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَالَ لِي جِبْرِيلُ مَنْ مَاتَ مِنْ أُمَّتِكَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا دَخَلَ الْجَنَّةَ، أَوْ لَمْ يَدْخُلِ النَّارَ، قَالَ وَإِنْ زَنَى وَإِنْ سَرَقَ قَالَ وَإِنْ ‏"‏‏.‏

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Jabroil menga: ‹Sening ummatingdan kim — Allohga (hech narsani) sherik qilmasdan (yaʼni Allohdan boshqasiga ibodat qilmasdan) — vafot etsa, jannatga kiradi (yoki: doʻzaxga kirmaydi)›, — dedi», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Garchi u zino yoki oʻgʻirlik qilgan boʻlsa ham?» — deb soʻradi. U (Jabroil): «Garchi shunday boʻlsa ham», — deb javob berdi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Жаброил менга: ‹Сенинг умматингдан ким — Аллоҳга (ҳеч нарсани) шерик қилмасдан (яъни Аллоҳдан бошқасига ибодат қилмасдан) — вафот эца, жаннатга киради (ёки: дўзахга кирмайди)›, — деди», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Гарчи у зино ёки ўғирлик қилган бўлса ҳам?» — деб сўради. У (Жаброил): «Гарчи шундай бўлса ҳам», — деб жавоб берди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْمَلاَئِكَةُ يَتَعَاقَبُونَ، مَلاَئِكَةٌ بِاللَّيْلِ وَمَلاَئِكَةٌ بِالنَّهَارِ، وَيَجْتَمِعُونَ فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ وَالْعَصْرِ، ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْهِ الَّذِينَ بَاتُوا فِيكُمْ، فَيَسْأَلُهُمْ وَهْوَ أَعْلَمُ، فَيَقُولُ كَيْفَ تَرَكْتُمْ ‏{‏عِبَادِي‏}‏ فَيَقُولُونَ تَرَكْنَاهُمْ يُصَلُّونَ، وَأَتَيْنَاهُمْ يُصَلُّونَ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Farishtalar — baʼzilari kechasi, baʼzilari kunduzi — navbatma-navbat osmondan tushib, osmonga koʻtarilib turadi va ularning hammasi bomdod hamda asr namozlari vaqtida birga (yigʻilib) toʻplanadi. Soʻng tunni sizlar bilan oʻtkazganlar Allohga koʻtariladi va U — ulardan koʻra javobni yaxshiroq bilsa-da — ulardan: ‹Mening bandalarimni qanday (holatda) qoldirdingiz?› — deb soʻraydi. Ular: ‹Biz ularni — namoz oʻqiyotgan holatda topgan edik va namoz oʻqiyotgan holatda qoldirdik›, — deb javob beradi. Agar sizlardan biringiz (namozda, Fotiha qiroati oxirida) ‹Omin› desa va osmondagi farishtalar (ham) shu (Omin)ni aytsa hamda bu ikki aytish (bir vaqtga) toʻgʻri kelsa, uning barcha oʻtgan gunohlari magʻfirat qilinadi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Фаришталар — баъзилари кечаси, баъзилари кундузи — навбатма-навбат осмондан тушиб, осмонга кўтарилиб туради ва уларнинг ҳаммаси бомдод ҳамда аср намозлари вақтида бирга (йиғилиб) тўпланади. Сўнг тунни сизлар билан ўтказганлар Аллоҳга кўтарилади ва У — улардан кўра жавобни яхшироқ билса-да — улардан: ‹Менинг бандаларимни қандай (ҳолатда) қолдирдингиз?› — деб сўрайди. Улар: ‹Биз уларни — намоз ўқиётган ҳолатда топган эдик ва намоз ўқиётган ҳолатда қолдирдик›, — деб жавоб беради. Агар сизлардан бирингиз (намозда, Фотиҳа қироати охирида) ‹Омин› деса ва осмондаги фаришталар (ҳам) шу (Омин)ни айца ҳамда бу икки айтиш (бир вақтга) тўғри келса, унинг барча ўтган гуноҳлари мағфират қилинади», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا مَخْلَدٌ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ، أَنَّ نَافِعًا، حَدَّثَهُ أَنَّ الْقَاسِمَ بْنَ مُحَمَّدٍ حَدَّثَهُ عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ حَشَوْتُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وِسَادَةً فِيهَا تَمَاثِيلُ كَأَنَّهَا نُمْرُقَةٌ، فَجَاءَ فَقَامَ بَيْنَ الْبَابَيْنِ وَجَعَلَ يَتَغَيَّرُ وَجْهُهُ، فَقُلْتُ مَا لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا بَالُ هَذِهِ الْوِسَادَةِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ وِسَادَةٌ جَعَلْتُهَا لَكَ لِتَضْطَجِعَ عَلَيْهَا‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَمَا عَلِمْتِ أَنَّ الْمَلاَئِكَةَ لاَ تَدْخُلُ بَيْتًا فِيهِ صُورَةٌ، وَأَنَّ مَنْ صَنَعَ الصُّورَةَ يُعَذَّبُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَقُولُ أَحْيُوا مَا خَلَقْتُمْ ‏"‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ uchun — Namruqa (yaʼni kichik yostiqcha)ga oʻxshagan, (hayvonlarning) rasmlari bilan bezatilgan — bir yostiqni (jun bilan) toʻldirdim. U zot kelib, ikki eshik orasida turdi va yuzi oʻzgara boshladi. Men: «Yo Rasululloh! Biz qanday xato qildik?» — dedim. U zot: «Bu yostiq nima?» — dedi. Men: «Men bu yostiqni siz uchun tayyorladim — toki siz unga suyanasiz», — dedim. U zot: «Bilmaysanmi, farishtalar — ichida rasmlar boʻlgan uyga kirmaydi; va kim biror rasm chizsa, Qiyomat kuni jazolanadi va undan — (oʻzi yaratgan narsaga) jon berish — talab qilinadi», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ учун — Намруқа (яъни кичик ёстиқча)га ўхшаган, (ҳайвонларнинг) расмлари билан безатилган — бир ёстиқни (жун билан) тўлдирдим. У зот келиб, икки эшик орасида турди ва юзи ўзгара бошлади. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Биз қандай хато қилдик?» — дедим. У зот: «Бу ёстиқ нима?» — деди. Мен: «Мен бу ёстиқни сиз учун тайёрладим — токи сиз унга суянасиз», — дедим. У зот: «Билмайсанми, фаришталар — ичида расмлар бўлган уйга кирмайди; ва ким бирор расм чизса, Қиёмат куни жазоланади ва ундан — (ўзи яратган нарсага) жон бериш — талаб қилинади», — деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا طَلْحَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ تَدْخُلُ الْمَلاَئِكَةُ بَيْتًا فِيهِ كَلْبٌ وَلاَ صُورَةُ تَمَاثِيلَ ‏"‏‏.‏

Abu Talha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Rasuli ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Rahmat farishtalari — ichida it yoki tirik jonzot (yaʼni inson yoki hayvon)ning rasmi boʻlgan uyga kirmaydi».Абу Талҳа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Раҳмат фаришталари — ичида ит ёки тирик жонзот (яъни инсон ёки ҳайвон)нинг расми бўлган уйга кирмайди».

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنَا عَمْرٌو، أَنَّ بُكَيْرَ بْنَ الأَشَجِّ، حَدَّثَهُ أَنَّ بُسْرَ بْنَ سَعِيدٍ حَدَّثَهُ أَنَّ زَيْدَ بْنَ خَالِدٍ الْجُهَنِيَّ ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَهُ وَمَعَ، بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ عُبَيْدُ اللَّهِ الْخَوْلاَنِيُّ الَّذِي كَانَ فِي حَجْرِ مَيْمُونَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَدَّثَهُمَا زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ أَنَّ أَبَا طَلْحَةَ حَدَّثَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَدْخُلُ الْمَلاَئِكَةُ بَيْتًا فِيهِ صُورَةٌ ‏"‏‏.‏ قَالَ بُسْرٌ فَمَرِضَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ، فَعُدْنَاهُ فَإِذَا نَحْنُ فِي بَيْتِهِ بِسِتْرٍ فِيهِ تَصَاوِيرُ، فَقُلْتُ لِعُبَيْدِ اللَّهِ الْخَوْلاَنِيِّ أَلَمْ يُحَدِّثْنَا فِي التَّصَاوِيرِ فَقَالَ إِنَّهُ قَالَ ‏"‏ إِلاَّ رَقْمٌ فِي ثَوْبٍ ‏"‏‏.‏ أَلاَ سَمِعْتَهُ قُلْتُ لاَ‏.‏ قَالَ بَلَى قَدْ ذَكَرَهُ‏.‏

Busr ibn Said (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Zayd ibn Xolid al-Juhaniy unga — Paygʻambar ﷺ ning xotini Maymunaning uyida tarbiyalangan Said ibn Ubaydulloh al-Xavloniy huzurida — bir narsani rivoyat qildi. Zayd ularga aytdiki, Abu Talha (shunday) degan: Paygʻambar ﷺ: «Rahmat farishtalari — ichida rasm boʻlgan uyga kirmaydi», — dedi. Busr: «Keyinroq Zayd ibn Xolid kasal boʻldi va biz uni (koʻrgani) bordik. Hayratimizga koʻra, uning uyida — rasmlar bilan bezatilgan bir parda — koʻrdik. Men Ubaydulloh al-Xavloniyga: ‹U (yaʼni Zayd) bizga rasmlar (man qilingani) haqida aytmaganmidi?› — dedim. U: ‹Lekin u — kiyimlardagi naqsh (kashtachilik)ni istisno qilgan edi. Sen uni eshitmaganmiding?› — dedi. Men: ‹Yoʻq›, — dedim. U: ‹Ha, u (shunday) degan›, — dedi», — dedi.Буср ибн Саид (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Зайд ибн Холид ал-Жуҳаний унга — Пайғамбар ﷺ нинг хотини Маймунанинг уйида тарбияланган Саид ибн Убайдуллоҳ ал-Хавлоний ҳузурида — бир нарсани ривоят қилди. Зайд уларга айтдики, Абу Талҳа (шундай) деган: Пайғамбар ﷺ: «Раҳмат фаришталари — ичида расм бўлган уйга кирмайди», — деди. Буср: «Кейинроқ Зайд ибн Холид касал бўлди ва биз уни (кўргани) бордик. Ҳайратимизга кўра, унинг уйида — расмлар билан безатилган бир парда — кўрдик. Мен Убайдуллоҳ ал-Хавлонийга: ‹У (яъни Зайд) бизга расмлар (ман қилингани) ҳақида айтмаганмиди?› — дедим. У: ‹Лекин у — кийимлардаги нақш (каштачилик)ни истисно қилган эди. Сен уни эшитмаганмидинг?› — деди. Мен: ‹Йўқ›, — дедим. У: ‹Ҳа, у (шундай) деган›, — деди», — деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ وَعَدَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جِبْرِيلُ فَقَالَ إِنَّا لاَ نَدْخُلُ بَيْتًا فِيهِ صُورَةٌ وَلاَ كَلْبٌ‏.‏

Salimning otasi (Abdulloh ibn Umar) (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Jabroil Paygʻambar ﷺ ga (uni ziyorat qilishni) vaʼda qildi (lekin Jabroil kelmadi); keyinroq u: «Biz — farishtalar — ichida rasm yoki it boʻlgan uyga kirmaymiz», — dedi.Салимнинг отаси (Абдуллоҳ ибн Умар) (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир марта Жаброил Пайғамбар ﷺ га (уни зиёрат қилишни) ваъда қилди (лекин Жаброил келмади); кейинроқ у: «Биз — фаришталар — ичида расм ёки ит бўлган уйга кирмаймиз», — деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا قَالَ الإِمَامُ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ‏.‏ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ، فَإِنَّهُ مَنْ وَافَقَ قَوْلُهُ قَوْلَ الْمَلاَئِكَةِ، غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Imom namozda: ‹Samiallohu liman hamidah (Alloh Oʻziga hamd aytgan kishini eshitadi)›, — deganda, sizlar: ‹Allohumma Robbano lakal hamd (Allohim! Ey Robbimiz! Barcha hamdlar Senga xos)›, — denglar; chunki agar sizlardan birining aytishi farishtalarning aytishi bilan (bir vaqtga) toʻgʻri kelsa, uning oʻtgan gunohlari magʻfirat qilinadi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Имом намозда: ‹Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ (Аллоҳ Ўзига ҳамд айтган кишини эшитади)›, — деганда, сизлар: ‹Аллоҳумма Роббано лакал ҳамд (Аллоҳим! Эй Роббимиз! Барча ҳамдлар Сенга хос)›, — денглар; чунки агар сизлардан бирининг айтиши фаришталарнинг айтиши билан (бир вақтга) тўғри келса, унинг ўтган гуноҳлари мағфират қилинади», — деди.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ هِلاَلِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ أَحَدَكُمْ فِي صَلاَةٍ مَا دَامَتِ الصَّلاَةُ تَحْبِسُهُ، وَالْمَلاَئِكَةُ تَقُولُ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ وَارْحَمْهُ‏.‏ مَا لَمْ يَقُمْ مِنْ صَلاَتِهِ أَوْ يُحْدِثْ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Sizlardan biringiz namozni kutib turar ekan, u — (savob jihatidan) haqiqatan namoz oʻqiyotgan hisoblanadi; va farishtalar: ‹Allohim! Unga rahm qil va uni magʻfirat qil›, — (deydi va shunday deyaveradi) — to u namoz oʻqigan joyini tark etmaguncha yoki tahoratini buzmaguncha (yel chiqarmaguncha)», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Сизлардан бирингиз намозни кутиб турар экан, у — (савоб жиҳатидан) ҳақиқатан намоз ўқиётган ҳисобланади; ва фаришталар: ‹Аллоҳим! Унга раҳм қил ва уни мағфират қил›, — (дейди ва шундай деяверади) — то у намоз ўқиган жойини тарк этмагунча ёки таҳоратини бузмагунча (ел чиқармагунча)», — деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ عَلَى الْمِنْبَرِ ‏[quran sura="43" aya_start="77" aya_end="77"]{‏وَنَادَوْا يَا مَالِكُ‏}‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ فِي قِرَاءَةِ عَبْدِ اللَّهِ وَنَادَوْا يَا مَالِ‏.‏

Yaʼlo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning minbarda quyidagi oyatni oʻqiganini eshitdim: ‹Ular: «Ey Molik...» — deb nido qiladi› (Zuxruf, 77) (Rivoyatchi Sufyon: «Abdulloh uni: ‹Ular: «Ey Moli...» — deb nido qiladi›, — (deb oʻqidi)», — dedi).Яъло (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг минбарда қуйидаги оятни ўқиганини эшитдим: ‹Улар: «Эй Молик...» — деб нидо қилади› (Зухруф, 77) (Ривоятчи Суфён: «Абдуллоҳ уни: ‹Улар: «Эй Моли...» — деб нидо қилади›, — (деб ўқиди)», — деди).

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ، أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَدَّثَتْهُ أَنَّهَا قَالَتْ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم هَلْ أَتَى عَلَيْكَ يَوْمٌ كَانَ أَشَدَّ مِنْ يَوْمِ أُحُدٍ قَالَ ‏"‏ لَقَدْ لَقِيتُ مِنْ قَوْمِكِ مَا لَقِيتُ، وَكَانَ أَشَدُّ مَا لَقِيتُ مِنْهُمْ يَوْمَ الْعَقَبَةِ، إِذْ عَرَضْتُ نَفْسِي عَلَى ابْنِ عَبْدِ يَالِيلَ بْنِ عَبْدِ كُلاَلٍ، فَلَمْ يُجِبْنِي إِلَى مَا أَرَدْتُ، فَانْطَلَقْتُ وَأَنَا مَهْمُومٌ عَلَى وَجْهِي، فَلَمْ أَسْتَفِقْ إِلاَّ وَأَنَا بِقَرْنِ الثَّعَالِبِ، فَرَفَعْتُ رَأْسِي، فَإِذَا أَنَا بِسَحَابَةٍ قَدْ أَظَلَّتْنِي، فَنَظَرْتُ فَإِذَا فِيهَا جِبْرِيلُ فَنَادَانِي فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ سَمِعَ قَوْلَ قَوْمِكَ لَكَ وَمَا رَدُّوا عَلَيْكَ، وَقَدْ بَعَثَ إِلَيْكَ مَلَكَ الْجِبَالِ لِتَأْمُرَهُ بِمَا شِئْتَ فِيهِمْ، فَنَادَانِي مَلَكُ الْجِبَالِ، فَسَلَّمَ عَلَىَّ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ، فَقَالَ ذَلِكَ فِيمَا شِئْتَ، إِنْ شِئْتَ أَنْ أُطْبِقَ عَلَيْهِمِ الأَخْشَبَيْنِ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بَلْ أَرْجُو أَنْ يُخْرِجَ اللَّهُ مِنْ أَصْلاَبِهِمْ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ وَحْدَهُ لاَ يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا ‏"‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Paygʻambar ﷺ dan: «Siz Uhud (jangi) kunidan koʻra ogʻirroq bir kunga duch kelganmisiz?» — deb soʻradi. Paygʻambar ﷺ: «Sening qabilang (yaʼni Quraysh) menga koʻp ozor berdi; va eng yomon ozor — Aqaba kunidagi ozor edi: men oʻzimni Ibn Abdu Yalil ibn Abdu Kulolga taqdim qildim (yaʼni undan yordam soʻradim), lekin u mening talabimga javob bermadi. Bas, men — haddan tashqari gʻam-anduhga choʻmib — ketdim va (yoʻlga) davom etdim hamda — to Qarn Saolib (degan joy)da oʻzimni topguncha — hech tinchlana olmadim. U yerda men boshimni osmonga koʻtarib qaraganimda, kutilmaganda meni soya qilib turgan bir bulutni koʻrdim. Men qarab, uning ichida Jabroilni koʻrdim. U meni chaqirib: ‹Alloh — qavming senga aytgan (gap)ni va ular senga bergan javobni — eshitdi. Alloh senga Togʻlar farishtasini yubordi — toki sen unga bu odamlarga nima xohlasang, shuni qilishni buyurasan›, — dedi. Togʻlar farishtasi meni chaqirib, salom berdi, soʻng: ‹Ey Muhammad! Nima xohlasang, buyur. Agar xohlasang, men ularning ustiga Axshabayn (yaʼni ikki togʻ)ni qulataman›, — dedi. Paygʻambar ﷺ: ‹Yoʻq, balki men — Alloh ularning (avlodidan) — yolgʻiz Allohga ibodat qiladigan va Undan boshqasiga ibodat qilmaydigan — farzandlar paydo qilishini — umid qilaman›, — dedi», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Пайғамбар ﷺ дан: «Сиз Уҳуд (жанги) кунидан кўра оғирроқ бир кунга дуч келганмисиз?» — деб сўради. Пайғамбар ﷺ: «Сенинг қабиланг (яъни Қурайш) менга кўп озор берди; ва энг ёмон озор — Ақаба кунидаги озор эди: мен ўзимни Ибн Абду Ялил ибн Абду Кулолга тақдим қилдим (яъни ундан ёрдам сўрадим), лекин у менинг талабимга жавоб бермади. Бас, мен — ҳаддан ташқари ғам-андуҳга чўмиб — кетдим ва (йўлга) давом этдим ҳамда — то Қарн Саолиб (деган жой)да ўзимни топгунча — ҳеч тинчлана олмадим. У ерда мен бошимни осмонга кўтариб қараганимда, кутилмаганда мени соя қилиб турган бир булутни кўрдим. Мен қараб, унинг ичида Жаброилни кўрдим. У мени чақириб: ‹Аллоҳ — қавминг сенга айтган (гап)ни ва улар сенга берган жавобни — эшитди. Аллоҳ сенга Тоғлар фариштасини юборди — токи сен унга бу одамларга нима хоҳласанг, шуни қилишни буюрасан›, — деди. Тоғлар фариштаси мени чақириб, салом берди, сўнг: ‹Эй Муҳаммад! Нима хоҳласанг, буюр. Агар хоҳласанг, мен уларнинг устига Ахшабайн (яъни икки тоғ)ни қулатаман›, — деди. Пайғамбар ﷺ: ‹Йўқ, балки мен — Аллоҳ уларнинг (авлодидан) — ёлғиз Аллоҳга ибодат қиладиган ва Ундан бошқасига ибодат қилмайдиган — фарзандлар пайдо қилишини — умид қиламан›, — деди», — деди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الشَّيْبَانِيُّ، قَالَ سَأَلْتُ زِرَّ بْنَ حُبَيْشٍ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ، تَعَالَى ‏[quran sura="53" aya_start="9" aya_end="10"]{‏فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى * فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى‏}‏‏.‏ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ مَسْعُودٍ أَنَّهُ رَأَى جِبْرِيلَ لَهُ سِتُّمِائَةِ جَنَاحٍ‏.‏

Abu Ishoq ash-Shayboniy (Zirr ibn Hubaysh orqali) rivoyat qiladi: Men Zirr ibn Hubayshdan Allohning: ‹Va (u — Jabroil bilan) ikki yoy (oraligʻi) qadar yoki undan (ham) yaqinroq (masofada) edi. Bas, (Alloh) Oʻz bandasiga (Jabroilga) vahiyni yetkazdi va u (Jabroil uni Muhammadga) yetkazdi› (Najm, 9-10) degan soʻzi haqida soʻradim. Shunda Zirr: «Ibn Masʼud bizga xabar berdiki, Paygʻambar ﷺ Jabroilni — olti yuz qanoti bor (holatda) — koʻrgan», — dedi.Абу Ишоқ аш-Шайбоний (Зирр ибн Ҳубайш орқали) ривоят қилади: Мен Зирр ибн Ҳубайшдан Аллоҳнинг: ‹Ва (у — Жаброил билан) икки ёй (оралиғи) қадар ёки ундан (ҳам) яқинроқ (масофада) эди. Бас, (Аллоҳ) Ўз бандасига (Жаброилга) ваҳийни етказди ва у (Жаброил уни Муҳаммадга) етказди› (Нажм, 9-10) деган сўзи ҳақида сўрадим. Шунда Зирр: «Ибн Масъуд бизга хабар бердики, Пайғамбар ﷺ Жаброилни — олти юз қаноти бор (ҳолатда) — кўрган», — деди.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه – ‏[quran sura="53" aya_start="18" aya_end="18"]{‏لَقَدْ رَأَى مِنْ آيَاتِ رَبِّهِ الْكُبْرَى‏}‏ قَالَ رَأَى رَفْرَفًا أَخْضَرَ سَدَّ أُفُقَ السَّمَاءِ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning: ‹Darhaqiqat, u (Muhammad) — Robbisining eng buyuk oyatlaridan (baʼzilarini) koʻrdi!› (Najm, 18) degan oyati haqida (u shuni aytdiki): Paygʻambar ﷺ — osmon ufqi boʻylab yoyilgan — bir yashil gilamni koʻrgan.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг: ‹Дарҳақиқат, у (Муҳаммад) — Роббисининг энг буюк оятларидан (баъзиларини) кўрди!› (Нажм, 18) деган ояти ҳақида (у шуни айтдики): Пайғамбар ﷺ — осмон уфқи бўйлаб ёйилган — бир яшил гиламни кўрган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، عَنِ ابْنِ عَوْنٍ، أَنْبَأَنَا الْقَاسِمُ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ مَنْ زَعَمَ أَنَّ مُحَمَّدًا رَأَى رَبَّهُ فَقَدْ أَعْظَمَ، وَلَكِنْ قَدْ رَأَى جِبْرِيلَ فِي صُورَتِهِ، وَخَلْقُهُ سَادٌّ مَا بَيْنَ الأُفُقِ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Kim — (Paygʻambar) Muhammad oʻz Robbisini koʻrgan, deb daʼvo qilsa, u katta xato qilibdi — chunki u zot faqat Jabroilni — yaratilgan asl qiyofasida, butun ufqni qoplab turgan holda — koʻrgan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Ким — (Пайғамбар) Муҳаммад ўз Роббисини кўрган, деб даъво қилса, у катта хато қилибди — чунки у зот фақат Жаброилни — яратилган асл қиёфасида, бутун уфқни қоплаб турган ҳолда — кўрган.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنِ ابْنِ الأَشْوَعِ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَأَيْنَ قَوْلُهُ ‏[quran sura="53" aya_start="8" aya_end="9"]{‏ثُمَّ دَنَا فَتَدَلَّى * فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى‏}‏ قَالَتْ ذَاكَ جِبْرِيلُ كَانَ يَأْتِيهِ فِي صُورَةِ الرَّجُلِ، وَإِنَّهُ أَتَاهُ هَذِهِ الْمَرَّةَ فِي صُورَتِهِ الَّتِي هِيَ صُورَتُهُ، فَسَدَّ الأُفُقَ‏.‏

Masruq (Oishadan) rivoyat qiladi: Men Oishadan Allohning: ‹Soʻng u (Jabroil) yaqinlashdi va (yanada) yaqin keldi; bas, (u) ikki yoy (oraligʻi) qadar yoki undan (ham) yaqinroq (masofada) edi› (Najm, 8-9) degan soʻzi haqida soʻradim. U: «U — Paygʻambar ﷺ ga (odatda) bir kishi qiyofasida keladigan Jabroil edi; lekin oʻsha safar u oʻzining haqiqiy va asl qiyofasida keldi va (u shu qadar ulkan ediki) butun ufqni qopladi», — deb javob berdi.Масруқ (Оишадан) ривоят қилади: Мен Оишадан Аллоҳнинг: ‹Сўнг у (Жаброил) яқинлашди ва (янада) яқин келди; бас, (у) икки ёй (оралиғи) қадар ёки ундан (ҳам) яқинроқ (масофада) эди› (Нажм, 8-9) деган сўзи ҳақида сўрадим. У: «У — Пайғамбар ﷺ га (одатда) бир киши қиёфасида келадиган Жаброил эди; лекин ўша сафар у ўзининг ҳақиқий ва асл қиёфасида келди ва (у шу қадар улкан эдики) бутун уфқни қоплади», — деб жавоб берди.

حَدَّثَنَا مُوسَى، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، عَنْ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ رَجُلَيْنِ أَتَيَانِي قَالاَ الَّذِي يُوقِدُ النَّارَ مَالِكٌ خَازِنُ النَّارِ، وَأَنَا جِبْرِيلُ، وَهَذَا مِيكَائِيلُ ‏"‏‏.‏

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kechasi men (tushimda) oldimga kelayotgan ikki kishini koʻrdim. Ulardan biri: ‹Olovni yoqayotgan kishi — doʻzaxning darvozaboni Molik; men esa — Jabroilman, bu esa — Mikoildir›, — dedi», — dedi.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Кечаси мен (тушимда) олдимга келаётган икки кишини кўрдим. Улардан бири: ‹Оловни ёқаётган киши — дўзахнинг дарвозабони Молик; мен эса — Жаброилман, бу эса — Микоилдир›, — деди», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا دَعَا الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ إِلَى فِرَاشِهِ فَأَبَتْ، فَبَاتَ غَضْبَانَ عَلَيْهَا، لَعَنَتْهَا الْمَلاَئِكَةُ حَتَّى تُصْبِحَ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ شُعْبَةُ وَأَبُو حَمْزَةَ وَابْنُ دَاوُدَ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الأَعْمَشِ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Agar er xotinini oʻz toʻshagiga (yaʼni jinsiy yaqinlikka) chaqirsa-yu, u (xotin) rad etib, uni gʻazablangan holda uxlashga majbur qilsa, farishtalar — to tonggacha — uni laʼnatlaydi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Агар эр хотинини ўз тўшагига (яъни жинсий яқинликка) чақирса-ю, у (хотин) рад этиб, уни ғазабланган ҳолда ухлашга мажбур қилса, фаришталар — то тонггача — уни лаънатлайди», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ ثُمَّ فَتَرَ عَنِّي الْوَحْىُ فَتْرَةً، فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي سَمِعْتُ صَوْتًا مِنَ السَّمَاءِ، فَرَفَعْتُ بَصَرِي قِبَلَ السَّمَاءِ فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ قَاعِدٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ، فَجُئِثْتُ مِنْهُ حَتَّى هَوَيْتُ إِلَى الأَرْضِ، فَجِئْتُ أَهْلِي فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى ‏[quran sura="74" aya_start="1" aya_end="5"]{‏يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ‏}‏ إِلَى ‏{‏فَاهْجُرْ‏}‏ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَلَمَةَ وَالرِّجْزُ الأَوْثَانُ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Paygʻambar ﷺ ning shunday deganini eshitdi: «Vahiy (kelishi) qisqa muddatga toʻxtatildi (kechiktirildi); lekin birdan, men yurib ketayotganimda, osmonda bir ovoz eshitdim va osmonga qaraganimda, hayratimga koʻra — menga Hiro gʻorida kelgan farishtani — osmon bilan yer orasida bir kursida oʻtirgan holda — koʻrdim. Men undan shu qadar qoʻrqdimki, yerga (yiqilib) tushdim va oilamning oldiga kelib, (ularga): ‹Meni (choponga) oʻrang! Meni oʻrang!› — dedim. Soʻng Alloh (quyidagi) vahiyni yubordi: ‹Ey (choponga) burkanib olgan (zot)! (Oʻrningdan) tur va (odamlarni) ogohlantir! Va Robbingni ulugʻla! Va kiyimlaringni pok tut! Va butlardan yiroq boʻl!› (Muddassir, 1-5)», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Пайғамбар ﷺ нинг шундай деганини эшитди: «Ваҳий (келиши) қисқа муддатга тўхтатилди (кечиктирилди); лекин бирдан, мен юриб кетаётганимда, осмонда бир овоз эшитдим ва осмонга қараганимда, ҳайратимга кўра — менга Ҳиро ғорида келган фариштани — осмон билан ер орасида бир курсида ўтирган ҳолда — кўрдим. Мен ундан шу қадар қўрқдимки, ерга (йиқилиб) тушдим ва оиламнинг олдига келиб, (уларга): ‹Мени (чопонга) ўранг! Мени ўранг!› — дедим. Сўнг Аллоҳ (қуйидаги) ваҳийни юборди: ‹Эй (чопонга) бурканиб олган (зот)! (Ўрнингдан) тур ва (одамларни) огоҳлантир! Ва Роббингни улуғла! Ва кийимларингни пок тут! Ва бутлардан йироқ бўл!› (Муддассир, 1-5)», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ،‏.‏ وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، حَدَّثَنَا ابْنُ عَمِّ، نَبِيِّكُمْ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ رَأَيْتُ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِي مُوسَى رَجُلاً آدَمَ طُوَالاً جَعْدًا، كَأَنَّهُ مِنْ رِجَالِ شَنُوءَةَ، وَرَأَيْتُ عِيسَى رَجُلاً مَرْبُوعًا مَرْبُوعَ الْخَلْقِ إِلَى الْحُمْرَةِ وَالْبَيَاضِ، سَبْطَ الرَّأْسِ، وَرَأَيْتُ مَالِكًا خَازِنَ النَّارِ ‏"‏‏.‏ وَالدَّجَّالَ فِي آيَاتٍ أَرَاهُنَّ اللَّهُ إِيَّاهُ، فَلاَ تَكُنْ فِي مِرْيَةٍ مِنْ لِقَائِهِ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ وَأَبُو بَكْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَحْرُسُ الْمَلاَئِكَةُ الْمَدِينَةَ مِنَ الدَّجَّالِ ‏"‏‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Osmonga koʻtarilganim (Miʼroj) kechasi men Musoni koʻrdim — u — goʻyo Shanua qabilasi kishilaridan biriday — uzun boʻyli, bugʻdoyrang, jingalak sochli kishi edi; va men Isoni (ham) koʻrdim — u — qizil va oq (rang)ga moyil, oʻrtacha qomatli va rangli, sochi tekis kishi edi. Men yana doʻzaxning darvozaboni Molikni va Dajjolni — Alloh menga koʻrsatgan alomatlar orasida — koʻrdim», — dedi (Soʻng Paygʻambar ﷺ quyidagi muqaddas oyatni oʻqidi): ‹Bas, sen unga (Musoga) uchrashishdan shubhada boʻlma› (Sajda, 23) — (yaʼni Miʼroj kechasi osmonlar ustida Musoga uchraganida). Anas va Abu Bakradan (rivoyat qilinadi): «Paygʻambar ﷺ: ‹Farishtalar Madinani Dajjoldan himoya qiladi (u Madina shahriga kira olmaydi)›, — dedi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Осмонга кўтарилганим (Миърож) кечаси мен Мусони кўрдим — у — гўё Шануа қабиласи кишиларидан биридай — узун бўйли, буғдойранг, жингалак сочли киши эди; ва мен Исони (ҳам) кўрдим — у — қизил ва оқ (ранг)га мойил, ўртача қоматли ва рангли, сочи текис киши эди. Мен яна дўзахнинг дарвозабони Моликни ва Дажжолни — Аллоҳ менга кўрсатган аломатлар орасида — кўрдим», — деди (Сўнг Пайғамбар ﷺ қуйидаги муқаддас оятни ўқиди): ‹Бас, сен унга (Мусога) учрашишдан шубҳада бўлма› (Сажда, 23) — (яъни Миърож кечаси осмонлар устида Мусога учраганида). Анас ва Абу Бакрадан (ривоят қилинади): «Пайғамбар ﷺ: ‹Фаришталар Мадинани Дажжолдан ҳимоя қилади (у Мадина шаҳрига кира олмайди)›, — деди».

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا مَاتَ أَحَدُكُمْ فَإِنَّهُ يُعْرَضُ عَلَيْهِ مَقْعَدُهُ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ، فَإِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَمِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ، وَإِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَمِنْ أَهْلِ النَّارِ ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Sizlardan biringiz vafot etganda, unga — ham ertalab, ham kechqurun — oʻzining (oxiratdagi) joyi koʻrsatiladi: agar u jannat ahlidan boʻlsa, unga jannatdagi joyi koʻrsatiladi; agar u doʻzax ahlidan boʻlsa, unga doʻzaxdagi joyi koʻrsatiladi», — dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Сизлардан бирингиз вафот этганда, унга — ҳам эрталаб, ҳам кечқурун — ўзининг (охиратдаги) жойи кўрсатилади: агар у жаннат аҳлидан бўлса, унга жаннатдаги жойи кўрсатилади; агар у дўзах аҳлидан бўлса, унга дўзахдаги жойи кўрсатилади», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا سَلْمُ بْنُ زَرِيرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ اطَّلَعْتُ فِي الْجَنَّةِ فَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا الْفُقَرَاءَ، وَاطَّلَعْتُ فِي النَّارِ فَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ ‏"‏‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Men jannatga qaradim va uning aholisining koʻpchiligini kambagʻallar (tashkil etgan)ini topdim; va men doʻzaxga qaradim hamda uning aholisining koʻpchiligi ayollar ekanini koʻrdim», — dedi.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Мен жаннатга қарадим ва унинг аҳолисининг кўпчилигини камбағаллар (ташкил этган)ини топдим; ва мен дўзахга қарадим ҳамда унинг аҳолисининг кўпчилиги аёллар эканини кўрдим», — деди.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَيْنَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ قَالَ ‏"‏ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُنِي فِي الْجَنَّةِ، فَإِذَا امْرَأَةٌ تَتَوَضَّأُ إِلَى جَانِبِ قَصْرٍ، فَقُلْتُ لِمَنْ هَذَا الْقَصْرُ فَقَالُوا لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، فَذَكَرْتُ غَيْرَتَهُ، فَوَلَّيْتُ مُدْبِرًا ‏"‏‏.‏ فَبَكَى عُمَرُ وَقَالَ أَعَلَيْكَ أَغَارُ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambar ﷺ bilan birga ekanimizda, u zot: «Men uxlab yotganimda, oʻzimni jannatda koʻrdim va u yerda bir saroy yonida tahorat olayotgan bir ayolni koʻrdim. Men: ‹Bu saroy kimniki?› — deb soʻradim. Ular: ‹Umar ibn Xattobniki›, — dedi. Shunda men Umarning (ayollar borasidagi) gʻayratini esladim va shu sabab oʻsha saroydan tezda uzoqlashdim», — dedi. (Umar buni Paygʻambar ﷺ dan eshitganda) yigʻladi va: «Yo Rasululloh! Men sizga (nisbatan) gʻayrat (rashk) qilaman deb oʻylaysizmi?» — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбар ﷺ билан бирга эканимизда, у зот: «Мен ухлаб ётганимда, ўзимни жаннатда кўрдим ва у ерда бир сарой ёнида таҳорат олаётган бир аёлни кўрдим. Мен: ‹Бу сарой кимники?› — деб сўрадим. Улар: ‹Умар ибн Хаттобники›, — деди. Шунда мен Умарнинг (аёллар борасидаги) ғайратини эсладим ва шу сабаб ўша саройдан тезда узоқлашдим», — деди. (Умар буни Пайғамбар ﷺ дан эшитганда) йиғлади ва: «Ё Расулуллоҳ! Мен сизга (нисбатан) ғайрат (рашк) қиламан деб ўйлайсизми?» — деди.

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عِمْرَانَ الْجَوْنِيَّ، يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ الأَشْعَرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْخَيْمَةُ دُرَّةٌ مُجَوَّفَةٌ، طُولُهَا فِي السَّمَاءِ ثَلاَثُونَ مِيلاً، فِي كُلِّ زَاوِيَةٍ مِنْهَا لِلْمُؤْمِنِ أَهْلٌ لاَ يَرَاهُمُ الآخَرُونَ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو عَبْدِ الصَّمَدِ وَالْحَارِثُ بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ سِتُّونَ مِيلاً‏.‏

Abdulloh ibn Qays al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «(Jannatdagi) bir chodir — boʻsh (oʻyilgan) bir marvariddek boʻlib, uning balandligi oʻttiz mil (chaqirim)dir; va chodirning har bir burchagida moʻminning — boshqalar koʻra olmaydigan — bir oilasi boʻladi», — dedi (Abu Imron boshqa bir rivoyatda: «Chodirning balandligi oltmish mildir», — dedi).Абдуллоҳ ибн Қайс ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «(Жаннатдаги) бир чодир — бўш (ўйилган) бир марвариддек бўлиб, унинг баландлиги ўттиз мил (чақирим)дир; ва чодирнинг ҳар бир бурчагида мўминнинг — бошқалар кўра олмайдиган — бир оиласи бўлади», — деди (Абу Имрон бошқа бир ривоятда: «Чодирнинг баландлиги олтмиш милдир», — деди).

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَالَ اللَّهُ أَعْدَدْتُ لِعِبَادِي الصَّالِحِينَ مَا لاَ عَيْنَ رَأَتْ، وَلاَ أُذُنَ سَمِعَتْ، وَلاَ خَطَرَ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ، فَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ ‏[quran sura="32" aya_start="17" aya_end="17"]{‏فَلاَ تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ ‏}‏‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Alloh: ‹Men Oʻzimning solih bandalarim uchun — hech bir koʻz koʻrmagan, hech bir quloq eshitmagan va hech bir inson tasavvur (xayol) qilmagan — narsalarni tayyorlab qoʻyganman›, — dedi. Agar xohlasangiz, Qurʼoni karimdan mana shu oyatni oʻqishingiz mumkin: ‹Bas, hech bir jon — ular qilgan (yaxshi) amallariga mukofot sifatida — ular uchun (yashirib) saqlangan koʻzlar quvonchini bilmaydi› (Sajda, 17)», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Аллоҳ: ‹Мен Ўзимнинг солиҳ бандаларим учун — ҳеч бир кўз кўрмаган, ҳеч бир қулоқ эшитмаган ва ҳеч бир инсон тасаввур (хаёл) қилмаган — нарсаларни тайёрлаб қўйганман›, — деди. Агар хоҳласангиз, Қуръони каримдан мана шу оятни ўқишингиз мумкин: ‹Бас, ҳеч бир жон — улар қилган (яхши) амалларига мукофот сифатида — улар учун (яшириб) сақланган кўзлар қувончини билмайди› (Сажда, 17)», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَوَّلُ زُمْرَةٍ تَلِجُ الْجَنَّةَ صُورَتُهُمْ عَلَى صُورَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ، لاَ يَبْصُقُونَ فِيهَا وَلاَ يَمْتَخِطُونَ وَلاَ يَتَغَوَّطُونَ، آنِيَتُهُمْ فِيهَا الذَّهَبُ، أَمْشَاطُهُمْ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ، وَمَجَامِرُهُمُ الأَلُوَّةُ، وَرَشْحُهُمُ الْمِسْكُ، وَلِكُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ زَوْجَتَانِ، يُرَى مُخُّ سُوقِهِمَا مِنْ وَرَاءِ اللَّحْمِ، مِنَ الْحُسْنِ، لاَ اخْتِلاَفَ بَيْنَهُمْ وَلاَ تَبَاغُضَ، قُلُوبُهُمْ قَلْبٌ وَاحِدٌ، يُسَبِّحُونَ اللَّهَ بُكْرَةً وَعَشِيًّا ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Jannatga kiradigan birinchi guruh — toʻlin oydek (porlab turadi). Ular na tupuradi, na burnini qoqadi, na hojat chiqaradi. Ularning idishlari — oltindan, taroqlari oltin va kumushdan boʻladi; ular (xushboʻylik uchun) ud (aloe) yogʻochini ishlatadi va ularning teri — mushk (atir)dek hidlanadi. Ularning har birining ikkita xotini boʻladi; xotinlarining oyoq suyaklarining iligi — goʻshti orqali (koʻrinib turadi) — haddan tashqari goʻzalligi tufayli. Ular (yaʼni jannat ahli) — oʻzaro na ixtilof, na nafrat (qiladi); ularning qalblari — goʻyo bitta qalbdek (boʻladi) va ular Allohni ertalab hamda kechqurun ulugʻlaydi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Жаннатга кирадиган биринчи гуруҳ — тўлин ойдек (порлаб туради). Улар на тупуради, на бурнини қоқади, на ҳожат чиқаради. Уларнинг идишлари — олтиндан, тароқлари олтин ва кумушдан бўлади; улар (хушбўйлик учун) уд (алоэ) ёғочини ишлатади ва уларнинг тери — мушк (атир)дек ҳидланади. Уларнинг ҳар бирининг иккита хотини бўлади; хотинларининг оёқ суякларининг илиги — гўшти орқали (кўриниб туради) — ҳаддан ташқари гўзаллиги туфайли. Улар (яъни жаннат аҳли) — ўзаро на ихтилоф, на нафрат (қилади); уларнинг қалблари — гўё битта қалбдек (бўлади) ва улар Аллоҳни эрталаб ҳамда кечқурун улуғлайди», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَوَّلُ زُمْرَةٍ تَدْخُلُ الْجَنَّةَ عَلَى صُورَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ، وَالَّذِينَ عَلَى إِثْرِهِمْ كَأَشَدِّ كَوْكَبٍ إِضَاءَةً، قُلُوبُهُمْ عَلَى قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ، لاَ اخْتِلاَفَ بَيْنَهُمْ وَلاَ تَبَاغُضَ، لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ زَوْجَتَانِ، كُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا يُرَى مُخُّ سَاقِهَا مِنْ وَرَاءِ لَحْمِهَا مِنَ الْحُسْنِ، يُسَبِّحُونَ اللَّهَ بُكْرَةً وَعَشِيًّا، لاَ يَسْقَمُونَ وَلاَ يَمْتَخِطُونَ، وَلاَ يَبْصُقُونَ، آنِيَتُهُمُ الذَّهَبُ وَالْفِضَّةُ، وَأَمْشَاطُهُمُ الذَّهَبُ، وَقُودُ مَجَامِرِهِمُ الأُلُوَّةُ ـ قَالَ أَبُو الْيَمَانِ يَعْنِي الْعُودَ ـ وَرَشْحُهُمُ الْمِسْكُ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ مُجَاهِدٌ الإِبْكَارُ أَوَّلُ الْفَجْرِ، وَالْعَشِيُّ مَيْلُ الشَّمْسِ أَنْ تُرَاهُ تَغْرُبَ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Jannatga kiradigan birinchi guruh — toʻlin oydek (porlab turadi); ulardan keyin kiradiganlari esa — eng yorqin yulduzdek (porlaydi). Ularning qalblari — goʻyo bir kishining qalbidek (boʻladi), chunki ular orasida hech qanday adovat (dushmanlik) boʻlmaydi; va ularning har birining ikkita xotini boʻladi — har biri shu qadar goʻzal, pok va tiniqki, oyoq suyaklarining iligi goʻshti orqali koʻrinib turadi. Ular Allohni ertalab va kechqurun ulugʻlaydi, hech qachon kasal boʻlmaydi, na burnini qoqadi, na tupuradi. Ularning idishlari oltin va kumushdan, taroqlari oltindan boʻladi; ular (xushboʻylik uchun) ud (aloe) yogʻochini yoqadi va ularning teri mushkdek hidlanadi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Жаннатга кирадиган биринчи гуруҳ — тўлин ойдек (порлаб туради); улардан кейин кирадиганлари эса — энг ёрқин юлдуздек (порлайди). Уларнинг қалблари — гўё бир кишининг қалбидек (бўлади), чунки улар орасида ҳеч қандай адоват (душманлик) бўлмайди; ва уларнинг ҳар бирининг иккита хотини бўлади — ҳар бири шу қадар гўзал, пок ва тиниқки, оёқ суякларининг илиги гўшти орқали кўриниб туради. Улар Аллоҳни эрталаб ва кечқурун улуғлайди, ҳеч қачон касал бўлмайди, на бурнини қоқади, на тупуради. Уларнинг идишлари олтин ва кумушдан, тароқлари олтиндан бўлади; улар (хушбўйлик учун) уд (алоэ) ёғочини ёқади ва уларнинг тери мушкдек ҳидланади», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ، حَدَّثَنَا فُضَيْلُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَيَدْخُلَنَّ مِنْ أُمَّتِي سَبْعُونَ أَلْفًا ـ أَوْ سَبْعُمِائَةِ أَلْفٍ ـ لاَ يَدْخُلُ أَوَّلُهُمْ حَتَّى يَدْخُلَ آخِرُهُمْ، وَجُوهُهُمْ عَلَى صُورَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ‏"‏‏.‏

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Darhaqiqat, mening ummatimdan 70 000 yoki 700 000 (kishi) jannatga birgalikda kiradi — shunday qilibki, ularning birinchisi va oxirgisi bir vaqtda kiradi va ularning yuzlari toʻlin oydek porlab turadi», — dedi.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Дарҳақиқат, менинг умматимдан 70 000 ёки 700 000 (киши) жаннатга биргаликда киради — шундай қилибки, уларнинг биринчиси ва охиргиси бир вақтда киради ва уларнинг юзлари тўлин ойдек порлаб туради», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا شَيْبَانُ، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا أَنَسٌ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أُهْدِيَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم جُبَّةُ سُنْدُسٍ، وَكَانَ يَنْهَى عَنِ الْحَرِيرِ، فَعَجِبَ النَّاسُ مِنْهَا، فَقَالَ ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ، لَمَنَادِيلُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فِي الْجَنَّةِ أَحْسَنُ مِنْ هَذَا ‏"‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ga ipak chopon taqdim qilindi — u zot esa (erkaklarning) ipak (kiyim) ishlatishini man qilardi. Odamlar choponga maftun boʻlganda, u zot: «Muhammadning joni qoʻlida boʻlgan Allohga qasamki, Saʼd ibn Muozning jannatdagi roʻmolchalari — mana shundan yaxshiroqdir», — dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ га ипак чопон тақдим қилинди — у зот эса (эркакларнинг) ипак (кийим) ишлатишини ман қиларди. Одамлар чопонга мафтун бўлганда, у зот: «Муҳаммаднинг жони қўлида бўлган Аллоҳга қасамки, Саъд ибн Муознинг жаннатдаги рўмолчалари — мана шундан яхшироқдир», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ سُفْيَانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو إِسْحَاقَ، قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِثَوْبٍ مِنْ حَرِيرٍ، فَجَعَلُوا يَعْجَبُونَ مِنْ حُسْنِهِ وَلِينِهِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَمَنَادِيلُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فِي الْجَنَّةِ أَفْضَلُ مِنْ هَذَا ‏"‏‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ ga ipak kiyim berildi va uning goʻzalligi hamda nozikligi odamlarni hayratga soldi. Shunda Allohning Rasuli ﷺ: «Shubhasiz, Saʼd ibn Muozning jannatdagi roʻmolchalari — mana shundan yaxshiroqdir», — dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ га ипак кийим берилди ва унинг гўзаллиги ҳамда нозиклиги одамларни ҳайратга солди. Шунда Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Шубҳасиз, Саъд ибн Муознинг жаннатдаги рўмолчалари — мана шундан яхшироқдир», — деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَوْضِعُ سَوْطٍ فِي الْجَنَّةِ خَيْرٌ مِنَ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا ‏"‏‏.‏

Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Jannatda — qamchi (oʻlchami) qadar joy — butun dunyo va undagi barcha narsadan yaxshiroqdir», — dedi.Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Жаннатда — қамчи (ўлчами) қадар жой — бутун дунё ва ундаги барча нарсадан яхшироқдир», — деди.

حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عَبْدِ الْمُؤْمِنِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ فِي الْجَنَّةِ لَشَجَرَةً يَسِيرُ الرَّاكِبُ فِي ظِلِّهَا مِائَةَ عَامٍ لاَ يَقْطَعُهَا ‏"‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Jannatda shunday (katta va ulkan) bir daraxt borki, agar bir suvoriy uning soyasida yuz yil yursa (ham), uni kesib oʻta olmaydi», — dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Жаннатда шундай (катта ва улкан) бир дарахт борки, агар бир суворий унинг соясида юз йил юрса (ҳам), уни кесиб ўта олмайди», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا هِلاَلُ بْنُ عَلِيٍّ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ فِي الْجَنَّةِ لَشَجَرَةً يَسِيرُ الرَّاكِبُ فِي ظِلِّهَا مِائَةَ سَنَةٍ، وَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ ‏[quran sura="56" aya_start="30" aya_end="30"]{‏وَظِلٍّ مَمْدُودٍ‏}‏‏"‏ «وَلَقَابُ قَوْسِ أَحَدِكُمْ فِي الْجَنَّةِ خَيْرٌ مِمَّا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ أَوْ تَغْرُبُ».

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Jannatda shunday (katta va ulkan) bir daraxt borki, suvoriy uning soyasida yuz yil yurishi mumkin. Agar xohlasangiz, (mana shu oyatni) oʻqing: ‹...va choʻzilib ketgan soyada...› (Voqia, 30). Va jannatda — sizlardan birining kamoni (oʻqi uchadigan masofa) qadar joy — quyosh chiqadigan va botadigan (butun yer)dan yaxshiroqdir», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Жаннатда шундай (катта ва улкан) бир дарахт борки, суворий унинг соясида юз йил юриши мумкин. Агар хоҳласангиз, (мана шу оятни) ўқинг: ‹...ва чўзилиб кетган сояда...› (Воқиа, 30). Ва жаннатда — сизлардан бирининг камони (ўқи учадиган масофа) қадар жой — қуёш чиқадиган ва ботадиган (бутун ер)дан яхшироқдир», — деди.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَوَّلُ زُمْرَةٍ تَدْخُلُ الْجَنَّةَ عَلَى صُورَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ، وَالَّذِينَ عَلَى آثَارِهِمْ كَأَحْسَنِ كَوْكَبٍ دُرِّيٍّ فِي السَّمَاءِ إِضَاءَةً، قُلُوبُهُمْ عَلَى قَلْبِ رَجُلٍ وَاحِدٍ، لاَ تَبَاغُضَ بَيْنَهُمْ وَلاَ تَحَاسُدَ، لِكُلِّ امْرِئٍ زَوْجَتَانِ مِنَ الْحُورِ الْعِينِ، يُرَى مُخُّ سُوقِهِنَّ مِنْ وَرَاءِ الْعَظْمِ وَاللَّحْمِ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Jannatga kiradigan birinchi guruh — toʻlin oydek (porlab turadi); ulardan keyingi guruh esa — osmondagi eng yorqin yulduzdek (porlaydi). Ularning qalblari — goʻyo bir kishining qalbidek (boʻladi), chunki ular orasida na adovat, na hasad boʻladi; har birining huriylardan ikkita xotini boʻladi — (ular shu qadar goʻzal, pok va tiniqki) oyoq suyaklarining iligi suyak va goʻsht orqali koʻrinib turadi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Жаннатга кирадиган биринчи гуруҳ — тўлин ойдек (порлаб туради); улардан кейинги гуруҳ эса — осмондаги энг ёрқин юлдуздек (порлайди). Уларнинг қалблари — гўё бир кишининг қалбидек (бўлади), чунки улар орасида на адоват, на ҳасад бўлади; ҳар бирининг ҳурийлардан иккита хотини бўлади — (улар шу қадар гўзал, пок ва тиниқки) оёқ суякларининг илиги суяк ва гўшт орқали кўриниб туради», — деди.

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ أَخْبَرَنِي قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَمَّا مَاتَ إِبْرَاهِيمُ قَالَ ‏"‏ إِنَّ لَهُ مُرْضِعًا فِي الْجَنَّةِ ‏"‏‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ — oʻgʻli Ibrohim vafotidan keyin: «Jannatda uning (yaʼni Ibrohimning) (emizishini davom ettiradigan) bir enagasi (sut onasi) bor», — dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ — ўғли Иброҳим вафотидан кейин: «Жаннатда унинг (яъни Иброҳимнинг) (эмизишини давом эттирадиган) бир энагаси (сут онаси) бор», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ أَهْلَ الْجَنَّةِ يَتَرَاءَيُونَ أَهْلَ الْغُرَفِ مِنْ فَوْقِهِمْ كَمَا يَتَرَاءَيُونَ الْكَوْكَبَ الدُّرِّيَّ الْغَابِرَ فِي الأُفُقِ مِنَ الْمَشْرِقِ أَوِ الْمَغْرِبِ، لِتَفَاضُلِ مَا بَيْنَهُمْ ‏"‏‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، تِلْكَ مَنَازِلُ الأَنْبِيَاءِ لاَ يَبْلُغُهَا غَيْرُهُمْ قَالَ ‏"‏ بَلَى وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، رِجَالٌ آمَنُوا بِاللَّهِ وَصَدَّقُوا الْمُرْسَلِينَ ‏"‏‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Jannat ahli — yuksak qasrlar (yaʼni jannatdagi oliy joy) sokinlariga — xuddi sharq yoki gʻarbda, ufqda uzoqdagi yorqin yulduzga qaragandek — qaraydi; bularning hammasi — ularning bir-biridan (savob jihatidan) ustunligi sababli(dir)», — dedi. Shunda odamlar: «Yo Rasululloh! Bu yuksak qasrlar — paygʻambarlar uchunmi; ularga boshqa hech kim yeta olmaydimi?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Yoʻq! Jonim qoʻlida boʻlgan Allohga qasamki, bular — Allohga iymon keltirgan va paygʻambarlarga (ham) iymon keltirgan kishilar uchundir», — deb javob berdi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Жаннат аҳли — юксак қасрлар (яъни жаннатдаги олий жой) сокинларига — худди шарқ ёки ғарбда, уфқда узоқдаги ёрқин юлдузга қарагандек — қарайди; буларнинг ҳаммаси — уларнинг бир-биридан (савоб жиҳатидан) устунлиги сабабли(дир)», — деди. Шунда одамлар: «Ё Расулуллоҳ! Бу юксак қасрлар — пайғамбарлар учунми; уларга бошқа ҳеч ким ета олмайдими?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Йўқ! Жоним қўлида бўлган Аллоҳга қасамки, булар — Аллоҳга иймон келтирган ва пайғамбарларга (ҳам) иймон келтирган кишилар учундир», — деб жавоб берди.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُطَرِّفٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ فِي الْجَنَّةِ ثَمَانِيَةُ أَبْوَابٍ، فِيهَا باب يُسَمَّى الرَّيَّانَ لاَ يَدْخُلُهُ إِلاَّ الصَّائِمُونَ ‏"‏‏.‏

Sahl ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Jannatning sakkizta darvozasi bor; ulardan biri — Rayyon (deb ataladi); undan — roʻza tutadiganlardan boshqa hech kim kirmaydi», — dedi.Саҳл ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Жаннатнинг саккизта дарвозаси бор; улардан бири — Райён (деб аталади); ундан — рўза тутадиганлардан бошқа ҳеч ким кирмайди», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُهَاجِرٍ أَبِي الْحَسَنِ، قَالَ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ وَهْبٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَقَالَ ‏"‏ أَبْرِدْ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَبْرِدْ ‏"‏‏.‏ حَتَّى فَاءَ الْفَىْءُ، يَعْنِي لِلتُّلُولِ، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَبْرِدُوا بِالصَّلاَةِ، فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ ‏"‏‏.‏

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ safarda ekanida, u zot (peshin namozini oʻqish haqida): «(Havo) salqinlashguncha kuting», — dedi. U zot — to tepaliklarning soyasi choʻzilguncha — xuddi shuni yana (takrorladi). Soʻng u zot: «Peshin namozini — (havo) salqinlashguncha — kechiktiringlar; chunki issiqning qattiqligi — doʻzax (olovi)ning issiqligi ortishidandir», — dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ сафарда эканида, у зот (пешин намозини ўқиш ҳақида): «(Ҳаво) салқинлашгунча кутинг», — деди. У зот — то тепаликларнинг сояси чўзилгунча — худди шуни яна (такрорлади). Сўнг у зот: «Пешин намозини — (ҳаво) салқинлашгунча — кечиктиринглар; чунки иссиқнинг қаттиқлиги — дўзах (олови)нинг иссиқлиги ортишидандир», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ ذَكْوَانَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَبْرِدُوا بِالصَّلاَةِ فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ ‏"‏‏.‏

Abu Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Peshin namozini — (havo) salqinlashguncha — kechiktiringlar; chunki issiqning qattiqligi — doʻzax (olovi)ning issiqligi ortishidandir», — dedi.Абу Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Пешин намозини — (ҳаво) салқинлашгунча — кечиктиринглар; чунки иссиқнинг қаттиқлиги — дўзах (олови)нинг иссиқлиги ортишидандир», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اشْتَكَتِ النَّارُ إِلَى رَبِّهَا، فَقَالَتْ رَبِّ أَكَلَ بَعْضِي بَعْضًا، فَأَذِنَ لَهَا بِنَفَسَيْنِ نَفَسٍ فِي الشِّتَاءِ وَنَفَسٍ فِي الصَّيْفِ، فَأَشَدُّ مَا تَجِدُونَ فِي الْحَرِّ، وَأَشَدُّ مَا تَجِدُونَ مِنَ الزَّمْهَرِيرِ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Doʻzax (olovi) oʻz Robbiga shikoyat qilib: ‹Yo Robbim! Mening turli qismlarim bir-birini yeb (yutib) yubormoqda›, — dedi. Bas, U (Alloh) unga ikkita nafas olishga ruxsat berdi: biri — qishda, ikkinchisi — yozda; mana shu — sizlar (havoda) sezadigan qattiq issiq va achchiq sovuqning sababidir», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Дўзах (олови) ўз Роббига шикоят қилиб: ‹Ё Роббим! Менинг турли қисмларим бир-бирини еб (ютиб) юбормоқда›, — деди. Бас, У (Аллоҳ) унга иккита нафас олишга рухсат берди: бири — қишда, иккинчиси — ёзда; мана шу — сизлар (ҳавода) сезадиган қаттиқ иссиқ ва аччиқ совуқнинг сабабидир», — деди.

حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ أَبِي جَمْرَةَ الضُّبَعِيِّ، قَالَ كُنْتُ أُجَالِسُ ابْنَ عَبَّاسٍ بِمَكَّةَ، فَأَخَذَتْنِي الْحُمَّى، فَقَالَ أَبْرِدْهَا عَنْكَ بِمَاءِ زَمْزَمَ، فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ ‏"‏‏.‏ أَوْ قَالَ ‏"‏ بِمَاءِ زَمْزَمَ ‏"‏‏.‏ شَكَّ هَمَّامٌ‏.‏

Abu Jamra az-Zabiy (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Makkada Ibn Abbos bilan birga oʻtirardim. Bir marta men isitma (bezgak)ga chalindim va u (menga): «Isitmangni Zamzam suvi bilan sovit — chunki Allohning Rasuli ﷺ: ‹U (yaʼni isitma) — doʻzax (olovi)ning issiqligidandir; bas, uni suv (yoki Zamzam suvi) bilan sovitinglar›, — degan», — dedi.Абу Жамра аз-Забий (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Маккада Ибн Аббос билан бирга ўтирардим. Бир марта мен иситма (безгак)га чалиндим ва у (менга): «Иситмангни Замзам суви билан совит — чунки Аллоҳнинг Расули ﷺ: ‹У (яъни иситма) — дўзах (олови)нинг иссиқлигидандир; бас, уни сув (ёки Замзам суви) билан совитинглар›, — деган», — деди.

حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِفَاعَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ الْحُمَّى مِنْ فَوْرِ جَهَنَّمَ، فَأَبْرِدُوهَا عَنْكُمْ بِالْمَاءِ ‏"‏‏.‏

Rofiʼ ibn Xadij (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Isitma — doʻzax (olovi)ning issiqligidandir; bas, uni suv bilan sovitinglar».Рофиъ ибн Хадиж (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Иситма — дўзах (олови)нинг иссиқлигидандир; бас, уни сув билан совитинглар».

حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ، فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ ‏"‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Isitma — doʻzax (olovi)ning issiqligidandir; bas, uni suv bilan sovitinglar», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Иситма — дўзах (олови)нинг иссиқлигидандир; бас, уни сув билан совитинглар», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْحُمَّى مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَأَبْرِدُوهَا بِالْمَاءِ ‏"‏‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Isitma — doʻzax (olovi)ning issiqligidandir; bas, isitmani suv bilan sovitinglar (bostiringlar)», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Иситма — дўзах (олови)нинг иссиқлигидандир; бас, иситмани сув билан совитинглар (бостиринглар)», — деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ نَارُكُمْ جُزْءٌ مِنْ سَبْعِينَ جُزْءًا مِنْ نَارِ جَهَنَّمَ ‏"‏‏.‏ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنْ كَانَتْ لَكَافِيَةً‏.‏ قَالَ ‏"‏ فُضِّلَتْ عَلَيْهِنَّ بِتِسْعَةٍ وَسِتِّينَ جُزْءًا، كُلُّهُنَّ مِثْلُ حَرِّهَا ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Sizlarning (dunyodagi oddiy) olovingiz — doʻzax (olovi)ning 70 qismidan biridir», — dedi. Kimdir: «Yo Rasululloh! Bu (oddiy) olov (ham kofirlarni azoblashga) yetarli boʻlardi», — dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Doʻzax (olovi) — oddiy (dunyo) olovidan 69 qism koʻproq (issiq)dir; har bir qism — mana shu (dunyo) olovidek issiqdir», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Сизларнинг (дунёдаги оддий) оловингиз — дўзах (олови)нинг 70 қисмидан биридир», — деди. Кимдир: «Ё Расулуллоҳ! Бу (оддий) олов (ҳам кофирларни азоблашга) етарли бўларди», — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Дўзах (олови) — оддий (дунё) оловидан 69 қисм кўпроқ (иссиқ)дир; ҳар бир қисм — мана шу (дунё) оловидек иссиқдир», — деди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعَ عَطَاءً، يُخْبِرُ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ عَلَى الْمِنْبَرِ ‏[quran sura="43" aya_start="77" aya_end="77"]{‏وَنَادَوْا يَا مَالِكُ ‏}‏‏.‏

Yaʼlo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Paygʻambar ﷺ ning minbarda quyidagi (oyatni) oʻqiganini eshitdi: ‹Ular: «Ey Molik!» — deb nido qiladi› (Zuxruf, 77) (Molik — doʻzaxning darvozaboni (farishtasi)dir).Яъло (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Пайғамбар ﷺ нинг минбарда қуйидаги (оятни) ўқиганини эшитди: ‹Улар: «Эй Молик!» — деб нидо қилади› (Зухруф, 77) (Молик — дўзахнинг дарвозабони (фариштаси)дир).

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ،، قَالَ قِيلَ لأُسَامَةَ لَوْ أَتَيْتَ فُلاَنًا فَكَلَّمْتَهُ‏.‏ قَالَ إِنَّكُمْ لَتَرَوْنَ أَنِّي لاَ أُكَلِّمُهُ إِلاَّ أُسْمِعُكُمْ، إِنِّي أُكُلِّمُهُ فِي السِّرِّ دُونَ أَنْ أَفْتَحَ بَابًا لاَ أَكُونُ أَوَّلَ مَنْ فَتَحَهُ، وَلاَ أَقُولُ لِرَجُلٍ أَنْ كَانَ عَلَىَّ أَمِيرًا إِنَّهُ خَيْرُ النَّاسِ بَعْدَ شَىْءٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالُوا وَمَا سَمِعْتَهُ يَقُولُ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ ‏"‏ يُجَاءُ بِالرَّجُلِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُلْقَى فِي النَّارِ، فَتَنْدَلِقُ أَقْتَابُهُ فِي النَّارِ، فَيَدُورُ كَمَا يَدُورُ الْحِمَارُ بِرَحَاهُ، فَيَجْتَمِعُ أَهْلُ النَّارِ عَلَيْهِ، فَيَقُولُونَ أَىْ فُلاَنُ، مَا شَأْنُكَ أَلَيْسَ كُنْتَ تَأْمُرُنَا بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَى عَنِ الْمُنْكَرِ قَالَ كُنْتُ آمُرُكُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَلاَ آتِيهِ، وَأَنْهَاكُمْ عَنِ الْمُنْكَرِ وَآتِيهِ ‏"‏‏.‏ رَوَاهُ غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنِ الأَعْمَشِ‏.‏

Abu Voil (Usoma ibn Zayd haqida) rivoyat qiladi: Kimdir Usomaga: «Sen falonchining (yaʼni Usmonning) oldiga borib, u bilan gaplashmaysanmi (yaʼni mamlakatni boshqarish borasida unga nasihat qilmaysanmi)?» — dedi. U: «Sen — men u bilan gaplashmayapman deb oʻylaysan. Aslida, men u bilan — (fitna) eshigini ochmasdan — yashirincha gaplashaman (nasihat qilaman); chunki men na uni (yaʼni isyonni) birinchi boʻlib ochishni istayman, na — Allohning Rasuli ﷺ dan bir narsa eshitganimdan keyin — oʻzimning rahbarim boʻlgan kishiga: ‹U barcha odamlarning eng yaxshisi›, — deyman», — dedi. Ular: «Sen u zotning nima deganini eshitgansan?» — dedi. U: «Men u zotning shunday deganini eshitdim: ‹Qiyomat kuni bir kishi keltirilib, doʻzaxga tashlanadi — shu (sabab) uning ichaklari chiqib ketadi va u — xuddi eshak tegirmon (toshi) atrofida aylangandek — aylanadi. Doʻzax ahli uning atrofiga toʻplanib: «Ey falonchi! Senga nima boʻldi? Sen bizni yaxshilikka buyurib, yomonlikdan qaytarmasmiding?» — deydi. U: «Ha, men sizlarni yaxshilikka buyurardim, lekin oʻzim uni qilmasdim; va men sizlarni yomonlikdan qaytarardim, lekin oʻzim uni qilardim», — deb javob beradi›», — dedi.Абу Воил (Усома ибн Зайд ҳақида) ривоят қилади: Кимдир Усомага: «Сен фалончининг (яъни Усмоннинг) олдига бориб, у билан гаплашмайсанми (яъни мамлакатни бошқариш борасида унга насиҳат қилмайсанми)?» — деди. У: «Сен — мен у билан гаплашмаяпман деб ўйлайсан. Аслида, мен у билан — (фитна) эшигини очмасдан — яширинча гаплашаман (насиҳат қиламан); чунки мен на уни (яъни исённи) биринчи бўлиб очишни истайман, на — Аллоҳнинг Расули ﷺ дан бир нарса эшитганимдан кейин — ўзимнинг раҳбарим бўлган кишига: ‹У барча одамларнинг энг яхшиси›, — дейман», — деди. Улар: «Сен у зотнинг нима деганини эшитгансан?» — деди. У: «Мен у зотнинг шундай деганини эшитдим: ‹Қиёмат куни бир киши келтирилиб, дўзахга ташланади — шу (сабаб) унинг ичаклари чиқиб кетади ва у — худди эшак тегирмон (тоши) атрофида айлангандек — айланади. Дўзах аҳли унинг атрофига тўпланиб: «Эй фалончи! Сенга нима бўлди? Сен бизни яхшиликка буюриб, ёмонликдан қайтармасмидинг?» — дейди. У: «Ҳа, мен сизларни яхшиликка буюрардим, лекин ўзим уни қилмасдим; ва мен сизларни ёмонликдан қайтарардим, лекин ўзим уни қилардим», — деб жавоб беради›», — деди.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا عِيسَى، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سُحِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ اللَّيْثُ كَتَبَ إِلَىَّ هِشَامٌ أَنَّهُ سَمِعَهُ وَوَعَاهُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ سُحِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى كَانَ يُخَيَّلُ إِلَيْهِ أَنَّهُ يَفْعَلُ الشَّىْءَ وَمَا يَفْعَلُهُ، حَتَّى كَانَ ذَاتَ يَوْمٍ دَعَا وَدَعَا، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَشَعَرْتِ أَنَّ اللَّهَ أَفْتَانِي فِيمَا فِيهِ شِفَائِي أَتَانِي رَجُلاَنِ، فَقَعَدَ أَحَدُهُمَا عِنْدَ رَأْسِي وَالآخَرُ عِنْدَ رِجْلَىَّ، فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِلآخَرِ مَا وَجَعُ الرَّجُلِ قَالَ مَطْبُوبٌ‏.‏ قَالَ وَمَنْ طَبَّهُ قَالَ لَبِيدُ بْنُ الأَعْصَمِ‏.‏ قَالَ فِي مَاذَا قَالَ فِي مُشُطٍ وَمُشَاقَةٍ وَجُفِّ طَلْعَةٍ ذَكَرٍ‏.‏ قَالَ فَأَيْنَ هُوَ قَالَ فِي بِئْرِ ذَرْوَانَ ‏"‏‏.‏ فَخَرَجَ إِلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ رَجَعَ فَقَالَ لِعَائِشَةَ حِينَ رَجَعَ ‏"‏ نَخْلُهَا كَأَنَّهَا رُءُوسُ الشَّيَاطِينِ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ اسْتَخْرَجْتَهُ فَقَالَ ‏"‏ لاَ أَمَّا أَنَا فَقَدْ شَفَانِي اللَّهُ، وَخَشِيتُ أَنْ يُثِيرَ ذَلِكَ عَلَى النَّاسِ شَرًّا، ثُمَّ دُفِنَتِ الْبِئْرُ ‏"‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ ga sehr qilindi — shu (sabab) u zot — aslida qilmagan bir ishni qilgandek — tasavvur qila boshladi. Bir kuni u zot uzoq vaqt (Allohga) duo qildi, soʻng: «Men sezdimki, Alloh menga — oʻzimni qanday davolashni — ilhom qildi. (Tushimda) mening oldimga ikki kishi keldi va biri boshim tomonda, ikkinchisi oyoqlarim tomonda oʻtirdi. Ulardan biri ikkinchisidan: ‹Bu kishining kasalligi nima?› — deb soʻradi. Ikkinchisi: ‹Unga sehr qilingan›, — deb javob berdi. Birinchisi: ‹Unga kim sehr qilgan?› — deb soʻradi. Ikkinchisi: ‹Labid ibn Aʼsam›, — dedi. Birinchisi: ‹U qanday material ishlatgan?› — deb soʻradi. Ikkinchisi: ‹Bir taroq, unga yigʻilgan sochlar va erkak xurmoning changdonining tashqi poʻsti›, — dedi. Birinchisi: ‹U qaerda?› — deb soʻradi. Ikkinchisi: ‹U — Zarvon qudugʻida›, — dedi», — dedi. Bas, Paygʻambar ﷺ quduq tomon (borib), soʻng qaytdi va qaytib kelganida menga: «Uning xurmo daraxtlari (quduq yonidagi xurmolar) — goʻyo shaytonlarning boshlaridek», — dedi. Men: «Siz — sehr qilingan oʻsha narsalarni — (qudugʻdan) chiqarib oldingizmi?» — dedim. U: «Yoʻq, chunki Alloh meni shifo berdi va men — bu ish odamlar orasida yomonlik (fitna) tarqatishidan — qoʻrqaman», — dedi. Keyinroq quduq tuproq bilan toʻldirildi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ га сеҳр қилинди — шу (сабаб) у зот — аслида қилмаган бир ишни қилгандек — тасаввур қила бошлади. Бир куни у зот узоқ вақт (Аллоҳга) дуо қилди, сўнг: «Мен сездимки, Аллоҳ менга — ўзимни қандай даволашни — илҳом қилди. (Тушимда) менинг олдимга икки киши келди ва бири бошим томонда, иккинчиси оёқларим томонда ўтирди. Улардан бири иккинчисидан: ‹Бу кишининг касаллиги нима?› — деб сўради. Иккинчиси: ‹Унга сеҳр қилинган›, — деб жавоб берди. Биринчиси: ‹Унга ким сеҳр қилган?› — деб сўради. Иккинчиси: ‹Лабид ибн Аъсам›, — деди. Биринчиси: ‹У қандай материал ишлатган?› — деб сўради. Иккинчиси: ‹Бир тароқ, унга йиғилган сочлар ва эркак хурмонинг чангдонининг ташқи пўсти›, — деди. Биринчиси: ‹У қаэрда?› — деб сўради. Иккинчиси: ‹У — Зарвон қудуғида›, — деди», — деди. Бас, Пайғамбар ﷺ қудуқ томон (бориб), сўнг қайтди ва қайтиб келганида менга: «Унинг хурмо дарахтлари (қудуқ ёнидаги хурмолар) — гўё шайтонларнинг бошларидек», — деди. Мен: «Сиз — сеҳр қилинган ўша нарсаларни — (қудуғдан) чиқариб олдингизми?» — дедим. У: «Йўқ, чунки Аллоҳ мени шифо берди ва мен — бу иш одамлар орасида ёмонлик (фитна) тарқатишидан — қўрқаман», — деди. Кейинроқ қудуқ тупроқ билан тўлдирилди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَخِي، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلاَلٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَعْقِدُ الشَّيْطَانُ عَلَى قَافِيَةِ رَأْسِ أَحَدِكُمْ إِذَا هُوَ نَامَ ثَلاَثَ عُقَدٍ، يَضْرِبُ كُلَّ عُقْدَةٍ مَكَانَهَا عَلَيْكَ لَيْلٌ طَوِيلٌ فَارْقُدْ‏.‏ فَإِنِ اسْتَيْقَظَ فَذَكَرَ اللَّهَ انْحَلَّتْ عُقْدَةٌ، فَإِنْ تَوَضَّأَ انْحَلَّتْ عُقْدَةٌ، فَإِنْ صَلَّى انْحَلَّتْ عُقَدُهُ كُلُّهَا، فَأَصْبَحَ نَشِيطًا طَيِّبَ النَّفْسِ، وَإِلاَّ أَصْبَحَ خَبِيثَ النَّفْسِ كَسْلاَنَ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Sizlardan biringiz uxlayotganida, shayton uning kallasining orqa (qism)ida uchta tugun bogʻlaydi va har bir tugunga: ‹Tun (hali) uzun, bas, uxlayver›, — deb puflaydi. Agar u kishi uygʻonib, Allohni zikr qilsa (hamd aytsa), bir tugun yechiladi; tahorat olsa, ikkinchi tugun yechiladi; namoz oʻqisa, barcha tugunlar yechiladi va u — tetik hamda koʻtarinki kayfiyatda — uygʻonadi; aks holda, u — tushkun kayfiyat va lanj (holsizlik) bilan — uygʻonadi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Сизлардан бирингиз ухлаётганида, шайтон унинг калласининг орқа (қисм)ида учта тугун боғлайди ва ҳар бир тугунга: ‹Тун (ҳали) узун, бас, ухлайвер›, — деб пуфлайди. Агар у киши уйғониб, Аллоҳни зикр қилса (ҳамд айца), бир тугун ечилади; таҳорат олса, иккинчи тугун ечилади; намоз ўқиса, барча тугунлар ечилади ва у — тетик ҳамда кўтаринки кайфиятда — уйғонади; акс ҳолда, у — тушкун кайфият ва ланж (ҳолсизлик) билан — уйғонади», — деди.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ ذُكِرَ عِنْدَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَجُلٌ نَامَ لَيْلَهُ حَتَّى أَصْبَحَ، قَالَ ‏"‏ ذَاكَ رَجُلٌ بَالَ الشَّيْطَانُ فِي أُذُنَيْهِ ـ أَوْ قَالَ ـ فِي أُذُنِهِ ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ oldida — bir kishi tunni (uxlab) tongacha (quyosh chiqqanidan keyin ham) uxlab oʻtkazgani — zikr qilindi. Paygʻambar ﷺ: «U — quloqlariga (yoki qulogʻiga) shayton siygan kishidir», — dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ олдида — бир киши тунни (ухлаб) тонгача (қуёш чиққанидан кейин ҳам) ухлаб ўтказгани — зикр қилинди. Пайғамбар ﷺ: «У — қулоқларига (ёки қулоғига) шайтон сийган кишидир», — деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ أَمَا إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا أَتَى أَهْلَهُ وَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ اللَّهُمَّ جَنِّبْنَا الشَّيْطَانَ، وَجَنِّبِ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنَا‏.‏ فَرُزِقَا وَلَدًا، لَمْ يَضُرُّهُ الشَّيْطَانُ ‏"‏‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Agar sizlardan biringiz xotini bilan jinsiy yaqinlik qilayotganda: ‹Bismillah. Allohim! Bizni shaytondan saqla va Sen bizga beradigan farzandimizga shayton yaqinlashishidan saqla›, — desa va (oʻsha yaqinlik natijasida) farzand koʻrsa, shayton unga zarar yetkaza olmaydi», — dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Агар сизлардан бирингиз хотини билан жинсий яқинлик қилаётганда: ‹Бисмиллаҳ. Аллоҳим! Бизни шайтондан сақла ва Сен бизга берадиган фарзандимизга шайтон яқинлашишидан сақла›, — деса ва (ўша яқинлик натижасида) фарзанд кўрса, шайтон унга зарар етказа олмайди», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا طَلَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ فَدَعُوا الصَّلاَةَ حَتَّى تَبْرُزَ، وَإِذَا غَابَ حَاجِبُ الشَّمْسِ فَدَعُوا الصَّلاَةَ حَتَّى تَغِيبَ ‏"‏‏.‏ ‏"‏ وَلاَ تَحَيَّنُوا بِصَلاَتِكُمْ طُلُوعَ الشَّمْسِ وَلاَ غُرُوبَهَا، فَإِنَّهَا تَطْلُعُ بَيْنَ قَرْنَىْ شَيْطَانٍ ‏"‏‏.‏ أَوِ الشَّيْطَانِ‏.‏ لاَ أَدْرِي أَىَّ ذَلِكَ قَالَ هِشَامٌ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Quyoshning (yuqori) chekkasi (ertalab) paydo boʻlganda, — to quyosh toʻliq chiqquncha — namoz oʻqimanglar; va quyoshning pastki chekkasi botganda, — to u toʻliq botguncha — namoz oʻqimanglar. Quyosh chiqishi yoki botishi (payti)da namoz oʻqishga intilmanglar — chunki quyosh shaytonning boshining ikki tomoni orasidan chiqadi», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Қуёшнинг (юқори) чеккаси (эрталаб) пайдо бўлганда, — то қуёш тўлиқ чиққунча — намоз ўқиманглар; ва қуёшнинг пастки чеккаси ботганда, — то у тўлиқ ботгунча — намоз ўқиманглар. Қуёш чиқиши ёки ботиши (пайти)да намоз ўқишга интилманглар — чунки қуёш шайтоннинг бошининг икки томони орасидан чиқади», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا مَرَّ بَيْنَ يَدَىْ أَحَدِكُمْ شَىْءٌ وَهُوَ يُصَلِّي فَلْيَمْنَعْهُ، فَإِنْ أَبَى فَلْيَمْنَعْهُ، فَإِنْ أَبَى فَلْيُقَاتِلْهُ، فَإِنَّمَا هُوَ شَيْطَانٌ ‏"‏‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Agar sizlar namoz oʻqiyotganingizda, kimdir oldingizdan oʻtmoqchi boʻlsa, uni toʻxtating; agar u (oʻtishda) qatʼiy tursa, uni yana toʻxtating; agar u yana qatʼiy tursa, u bilan kurashing (yaʼni uni kuch bilan toʻsing) — chunki bunday kishi — shaytonga (oʻxshash)dir», — dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Агар сизлар намоз ўқиётганингизда, кимдир олдингиздан ўтмоқчи бўлса, уни тўхтатинг; агар у (ўтишда) қатъий турса, уни яна тўхтатинг; агар у яна қатъий турса, у билан курашинг (яъни уни куч билан тўсинг) — чунки бундай киши — шайтонга (ўхшаш)дир», — деди.

وَقَالَ عُثْمَانُ بْنُ الْهَيْثَمِ حَدَّثَنَا عَوْفٌ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ وَكَّلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِحِفْظِ زَكَاةِ رَمَضَانَ، فَأَتَانِي آتٍ، فَجَعَلَ يَحْثُو مِنَ الطَّعَامِ، فَأَخَذْتُهُ فَقُلْتُ لأَرْفَعَنَّكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ فَقَالَ إِذَا أَوَيْتَ إِلَى فِرَاشِكَ فَاقْرَأْ آيَةَ الْكُرْسِيِّ لَنْ يَزَالَ عَلَيْكَ مِنَ اللَّهِ حَافِظٌ، وَلاَ يَقْرَبُكَ شَيْطَانٌ حَتَّى تُصْبِحَ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صَدَقَكَ وَهْوَ كَذُوبٌ، ذَاكَ شَيْطَانٌ ‏"‏‏.‏

Muhammad ibn Sirin (Abu Hurayradan) rivoyat qiladi: Abu Hurayra: «Allohning Rasuli ﷺ meni Ramazon zakoti (yaʼni fitr sadaqasi)ni (saqlash)ga masʼul qilib qoʻydi. Bir kishi mening oldimga kelib, (zakot) ozigʻidan biroz — ikki qoʻllab — hovuchlay boshladi. Men uni ushlab, uni Allohning Rasuli ﷺ ga olib borishimni aytdim», — dedi. Soʻng Abu Hurayra butun voqeani aytib, qoʻshdi: «U (oʻgʻri): ‹Qachon toʻshagingga (yotgani) borsang, «Oyatul Kursi» (Baqara, 255)ni oʻqi — shunda Alloh tomonidan bir qoʻriqlovchi seni qoʻriqlaydi va — to tonggacha — shayton senga yaqinlashmaydi›, — dedi». Shunda Paygʻambar ﷺ: «U — yolgʻonchi boʻlsa-da, senga rost gapirdi; va u (oʻgʻrining) oʻzi — bir shayton edi», — dedi.Муҳаммад ибн Сирин (Абу Ҳурайрадан) ривоят қилади: Абу Ҳурайра: «Аллоҳнинг Расули ﷺ мени Рамазон закоти (яъни фитр садақаси)ни (сақлаш)га масъул қилиб қўйди. Бир киши менинг олдимга келиб, (закот) озиғидан бироз — икки қўллаб — ҳовучлай бошлади. Мен уни ушлаб, уни Аллоҳнинг Расули ﷺ га олиб боришимни айтдим», — деди. Сўнг Абу Ҳурайра бутун воқеани айтиб, қўшди: «У (ўғри): ‹Қачон тўшагингга (ётгани) борсанг, «Оятул Курси» (Бақара, 255)ни ўқи — шунда Аллоҳ томонидан бир қўриқловчи сени қўриқлайди ва — то тонггача — шайтон сенга яқинлашмайди›, — деди». Шунда Пайғамбар ﷺ: «У — ёлғончи бўлса-да, сенга рост гапирди; ва у (ўғрининг) ўзи — бир шайтон эди», — деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَأْتِي الشَّيْطَانُ أَحَدَكُمْ فَيَقُولُ مَنْ خَلَقَ كَذَا مَنْ خَلَقَ كَذَا حَتَّى يَقُولَ مَنْ خَلَقَ رَبَّكَ فَإِذَا بَلَغَهُ فَلْيَسْتَعِذْ بِاللَّهِ، وَلْيَنْتَهِ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Shayton sizlardan birining oldiga kelib: ‹Falonchini kim yaratdi?› — deydi — to: ‹Robbingni kim yaratdi?› — deguncha. Bas, u (shayton) shunday savolni ilqo qilganda (koʻngilga solganda), kishi Allohdan panoh soʻrasin va bunday fikrlardan voz kechsin», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Шайтон сизлардан бирининг олдига келиб: ‹Фалончини ким яратди?› — дейди — то: ‹Роббингни ким яратди?› — дегунча. Бас, у (шайтон) шундай саволни илқо қилганда (кўнгилга солганда), киши Аллоҳдан паноҳ сўрасин ва бундай фикрлардан воз кечсин», — деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي أَنَسٍ، مَوْلَى التَّيْمِيِّينَ أَنَّ أَبَاهُ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا دَخَلَ رَمَضَانُ فُتِّحَتْ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ، وَغُلِّقَتْ أَبْوَابُ جَهَنَّمَ، وَسُلْسِلَتِ الشَّيَاطِينُ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Ramazon oyi kelganda, jannat darvozalari ochiladi, doʻzax darvozalari yopiladi va shaytonlar kishanlanadi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Рамазон ойи келганда, жаннат дарвозалари очилади, дўзах дарвозалари ёпилади ва шайтонлар кишанланади», — деди.

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا عَمْرٌو، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ، قَالَ قُلْتُ لاِبْنِ عَبَّاسٍ فَقَالَ حَدَّثَنَا أُبَىُّ بْنُ كَعْبٍ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ مُوسَى قَالَ لِفَتَاهُ آتِنَا غَدَاءَنَا، قَالَ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ، فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ، وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلاَّ الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ، وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى النَّصَبَ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أَمَرَ اللَّهُ بِهِ ‏"‏‏.‏

Ubay ibn Kaʼb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Allohning Rasuli ﷺ ning shunday deganini eshitdi: «(Paygʻambar) Muso (alayhissalom) xizmatkoriga: ‹Bizning ertalabki taomimizni keltir› (Kahf, 62), — dedi. U (xizmatkor): ‹Eslaysizmi, biz qoyaga (suyanib) joylashgan edik? Men baliqni unutibman va uni eslashni — shaytondan boshqa hech kim — menga unutdirmadi› (Kahf, 63), — dedi. Muso — Alloh borishni buyurgan joydan oʻtmaguncha — charchamadi (yoʻlda toliqishni sezmadi)», — dedi.Убай ибн Каъб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг шундай деганини эшитди: «(Пайғамбар) Мусо (алайҳиссалом) хизматкорига: ‹Бизнинг эрталабки таомимизни келтир› (Каҳф, 62), — деди. У (хизматкор): ‹Эслайсизми, биз қояга (суяниб) жойлашган эдик? Мен балиқни унутибман ва уни эслашни — шайтондан бошқа ҳеч ким — менга унутдирмади› (Каҳф, 63), — деди. Мусо — Аллоҳ боришни буюрган жойдан ўтмагунча — чарчамади (йўлда толиқишни сезмади)», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُشِيرُ إِلَى الْمَشْرِقِ فَقَالَ ‏"‏ هَا إِنَّ الْفِتْنَةَ هَا هُنَا إِنَّ الْفِتْنَةَ هَا هُنَا مِنْ حَيْثُ يَطْلُعُ قَرْنُ الشَّيْطَانِ ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Rasuli ﷺ ni — sharq tomonga ishora qilib: «Ogoh boʻlinglar! Fitnalar, albatta, mana shu yerdan paydo boʻladi; fitnalar, albatta, mana shu yerdan — shaytonning boshining tomoni chiqadigan joydan — paydo boʻladi», — deganini koʻrdim.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ ни — шарқ томонга ишора қилиб: «Огоҳ бўлинглар! Фитналар, албатта, мана шу ердан пайдо бўлади; фитналар, албатта, мана шу ердан — шайтоннинг бошининг томони чиқадиган жойдан — пайдо бўлади», — деганини кўрдим.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا اسْتَجْنَحَ ‏{‏اللَّيْلُ‏}‏ ـ أَوْ كَانَ جُنْحُ اللَّيْلِ ـ فَكُفُّوا صِبْيَانَكُمْ، فَإِنَّ الشَّيَاطِينَ تَنْتَشِرُ حِينَئِذٍ، فَإِذَا ذَهَبَ سَاعَةٌ مِنَ الْعِشَاءِ فَحُلُّوهُمْ وَأَغْلِقْ بَابَكَ، وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ، وَأَطْفِئْ مِصْبَاحَكَ، وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ، وَأَوْكِ سِقَاءَكَ، وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ، وَخَمِّرْ إِنَاءَكَ، وَاذْكُرِ اسْمَ اللَّهِ، وَلَوْ تَعْرُضُ عَلَيْهِ شَيْئًا ‏"‏‏.‏

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Tun kirganda, bolalaringizni oʻzingizga yaqin (uyda) tuting — chunki oʻsha paytda shaytonlar tarqaladi. Bir soatdan keyin ularni (qoʻyib) yuborishingiz mumkin; va uyingizning eshiklarini (kechasi) yopinglar hamda (yopayotganda) Allohning nomini zikr qilinglar; idishlaringizni yopinglar va (yopayotganda) Allohning nomini zikr qilinglar — (agar idishingizni yopadigan narsangiz boʻlmasa) uning ustiga biror narsa (masalan, bir parcha yogʻoch va shu kabilarni) koʻndalang qoʻyinglar», — dedi.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Тун кирганда, болаларингизни ўзингизга яқин (уйда) тутинг — чунки ўша пайтда шайтонлар тарқалади. Бир соатдан кейин уларни (қўйиб) юборишингиз мумкин; ва уйингизнинг эшикларини (кечаси) ёпинглар ҳамда (ёпаётганда) Аллоҳнинг номини зикр қилинглар; идишларингизни ёпинглар ва (ёпаётганда) Аллоҳнинг номини зикр қилинглар — (агар идишингизни ёпадиган нарсангиз бўлмаса) унинг устига бирор нарса (масалан, бир парча ёғоч ва шу кабиларни) кўндаланг қўйинглар», — деди.

حَدَّثَنِي مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ، عَنْ صَفِيَّةَ ابْنَةِ حُيَىٍّ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُعْتَكِفًا، فَأَتَيْتُهُ أَزُورُهُ لَيْلاً فَحَدَّثْتُهُ ثُمَّ قُمْتُ، فَانْقَلَبْتُ فَقَامَ مَعِي لِيَقْلِبَنِي‏.‏ وَكَانَ مَسْكَنُهَا فِي دَارِ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، فَمَرَّ رَجُلاَنِ مِنَ الأَنْصَارِ، فَلَمَّا رَأَيَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَسْرَعَا، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَلَى رِسْلِكُمَا إِنَّهَا صَفِيَّةُ بِنْتُ حُيَىٍّ ‏"‏‏.‏ فَقَالاَ سُبْحَانَ اللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَجْرِي مِنَ الإِنْسَانِ مَجْرَى الدَّمِ، وَإِنِّي خَشِيتُ أَنْ يَقْذِفَ فِي قُلُوبِكُمَا سُوءًا ـ أَوْ قَالَ ـ شَيْئًا ‏"‏‏.‏

Safiyya bint Huyay (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ eʼtikofda ekanida, men kechasi uning oldiga (ziyoratga) keldim va u bilan suhbatlashgach, ketish uchun (oʻrnimdan) turdim. U zot ham — meni turar joyimga (kuzatib qoʻyish uchun) — turdi; mening turar joyim oʻsha paytda Usoma ibn Zaydning uyida edi. Ikki ansoriy kishi (ular yonidan) oʻtdi va ular Paygʻambar ﷺ ni koʻrgach, shoshilib (uzoqlashdi). Paygʻambar ﷺ (ularga): «Shoshilmanglar! Bu — Huyayning qizi Safiyya (yaʼni mening xotinim)», — dedi. Ular: «Subhanalloh! Yo Rasululloh! (Biz sizdan qanday shubha qilaylik?)» — dedi. U zot: «Shayton — odamning (badanida) qon (yurganidek) — uning aqlida aylanib yuradi va men — shayton sizlarning qalbingizga biror yomon fikr (yoki narsa) solishidan — qoʻrqdim», — dedi.Сафийя бинт Ҳуяй (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ эътикофда эканида, мен кечаси унинг олдига (зиёратга) келдим ва у билан суҳбатлашгач, кетиш учун (ўрнимдан) турдим. У зот ҳам — мени турар жойимга (кузатиб қўйиш учун) — турди; менинг турар жойим ўша пайтда Усома ибн Зайднинг уйида эди. Икки ансорий киши (улар ёнидан) ўтди ва улар Пайғамбар ﷺ ни кўргач, шошилиб (узоқлашди). Пайғамбар ﷺ (уларга): «Шошилманглар! Бу — Ҳуяйнинг қизи Сафийя (яъни менинг хотиним)», — деди. Улар: «Субҳаналлоҳ! Ё Расулуллоҳ! (Биз сиздан қандай шубҳа қилайлик?)» — деди. У зот: «Шайтон — одамнинг (баданида) қон (юрганидек) — унинг ақлида айланиб юради ва мен — шайтон сизларнинг қалбингизга бирор ёмон фикр (ёки нарса) солишидан — қўрқдим», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ صُرَدٍ، قَالَ كُنْتُ جَالِسًا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَرَجُلاَنِ يَسْتَبَّانِ، فَأَحَدُهُمَا احْمَرَّ وَجْهُهُ وَانْتَفَخَتْ أَوْدَاجُهُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنِّي لأَعْلَمُ كَلِمَةً لَوْ قَالَهَا ذَهَبَ عَنْهُ مَا يَجِدُ، لَوْ قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ‏.‏ ذَهَبَ عَنْهُ مَا يَجِدُ ‏"‏‏.‏ فَقَالُوا لَهُ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ تَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ وَهَلْ بِي جُنُونٌ

Sulaymon ibn Surad (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ bilan birga oʻtirganimda, ikki kishi bir-birini soʻkdi va ulardan birining yuzi gʻazabdan qizardi hamda boʻyin tomirlari boʻrtdi (yaʼni u jahli chiqdi). Shunda Paygʻambar ﷺ: «Men shunday bir soʻzni bilamanki, agar u (kishi) uni aytsa, u tinchlanadi. Agar u: ‹Aʼuzu billahi minash shayton (Men shaytondan Allohga panoh tilayman)›, — desa, uning butun gʻazabi ketadi», — dedi. Kimdir unga: «Paygʻambar ﷺ: ‹Shaytondan Allohga panoh tila›, — dedi», — dedi. Gʻazablangan kishi: «Men telbamanmi?» — dedi.Сулаймон ибн Сурад (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ билан бирга ўтирганимда, икки киши бир-бирини сўкди ва улардан бирининг юзи ғазабдан қизарди ҳамда бўйин томирлари бўртди (яъни у жаҳли чиқди). Шунда Пайғамбар ﷺ: «Мен шундай бир сўзни биламанки, агар у (киши) уни айца, у тинчланади. Агар у: ‹Аъузу биллаҳи минаш шайтон (Мен шайтондан Аллоҳга паноҳ тилайман)›, — деса, унинг бутун ғазаби кетади», — деди. Кимдир унга: «Пайғамбар ﷺ: ‹Шайтондан Аллоҳга паноҳ тила›, — деди», — деди. Ғазабланган киши: «Мен телбаманми?» — деди.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ، عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا أَتَى أَهْلَهُ قَالَ ‏{‏اللَّهُمَّ‏}‏ جَنِّبْنِي الشَّيْطَانَ، وَجَنِّبِ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنِي‏.‏ فَإِنْ كَانَ بَيْنَهُمَا وَلَدٌ لَمْ يَضُرُّهُ الشَّيْطَانُ، وَلَمْ يُسَلَّطْ عَلَيْهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ وَحَدَّثَنَا الأَعْمَشُ عَنْ سَالِمٍ عَنْ كُرَيْبٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ مِثْلَهُ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Agar sizlardan biringiz xotini bilan jinsiy yaqinlik qilayotganda: ‹Allohim! Meni shaytondan saqla va Sen menga beradigan farzandga shayton yaqinlashishidan saqla›, — desa va (oʻsha) ayol homilador boʻlib qolsa, shayton unga na zarar yetkazadi, na uning ustidan hokimlik beriladi», — dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Агар сизлардан бирингиз хотини билан жинсий яқинлик қилаётганда: ‹Аллоҳим! Мени шайтондан сақла ва Сен менга берадиган фарзандга шайтон яқинлашишидан сақла›, — деса ва (ўша) аёл ҳомиладор бўлиб қолса, шайтон унга на зарар етказади, на унинг устидан ҳокимлик берилади», — деди.

حَدَّثَنَا مَحْمُودٌ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ صَلَّى صَلاَةً فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ الشَّيْطَانَ عَرَضَ لِي، فَشَدَّ عَلَىَّ يَقْطَعُ الصَّلاَةَ عَلَىَّ، فَأَمْكَنَنِي اللَّهُ مِنْهُ ‏"‏‏.‏ فَذَكَرَهُ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ namoz oʻqidi va (tugatgach): «Shayton mening oldimga kelib, eʼtiborimni namozdan chalgʻitishga qattiq urindi; lekin Alloh menga uni yengish kuchini berdi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ намоз ўқиди ва (тугатгач): «Шайтон менинг олдимга келиб, эътиборимни намоздан чалғитишга қаттиқ уринди; лекин Аллоҳ менга уни енгиш кучини берди», — деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا نُودِيَ بِالصَّلاَةِ أَدْبَرَ الشَّيْطَانُ وَلَهُ ضُرَاطٌ، فَإِذَا قُضِيَ أَقْبَلَ، فَإِذَا ثُوِّبَ بِهَا أَدْبَرَ، فَإِذَا قُضِيَ أَقْبَلَ، حَتَّى يَخْطِرَ بَيْنَ الإِنْسَانِ وَقَلْبِهِ، فَيَقُولُ اذْكُرْ كَذَا وَكَذَا‏.‏ حَتَّى لاَ يَدْرِي أَثَلاَثًا صَلَّى أَمْ أَرْبَعًا فَإِذَا لَمْ يَدْرِ ثَلاَثًا صَلَّى أَوْ أَرْبَعًا سَجَدَ سَجْدَتَىِ السَّهْوِ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Namozga azon aytilganda, shayton — ovoz chiqarib yel chiqargan holda — qochib qoladi. Azon tugaganda, u qaytib keladi. Iqoma aytilganda, u yana qochib qoladi va u (iqoma) tugagach, u yana qaytib, (namoz oʻqiyotgan) kishi bilan uning qalbi orasiga aralashib, unga: ‹Falon-falon narsani esla›, — deydi — to u kishi uch yoki toʻrt rakaat (oʻqigani)ni unutguncha. Bas, agar kimdir uch yoki toʻrt rakaat oʻqiganini unutsa, u sahv (yaʼni unutish) uchun ikkita sajda qilsin», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Намозга азон айтилганда, шайтон — овоз чиқариб ел чиқарган ҳолда — қочиб қолади. Азон тугаганда, у қайтиб келади. Иқома айтилганда, у яна қочиб қолади ва у (иқома) тугагач, у яна қайтиб, (намоз ўқиётган) киши билан унинг қалби орасига аралашиб, унга: ‹Фалон-фалон нарсани эсла›, — дейди — то у киши уч ёки тўрт ракаат (ўқигани)ни унутгунча. Бас, агар кимдир уч ёки тўрт ракаат ўқиганини унуца, у саҳв (яъни унутиш) учун иккита сажда қилсин», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كُلُّ بَنِي آدَمَ يَطْعُنُ الشَّيْطَانُ فِي جَنْبَيْهِ بِإِصْبَعِهِ حِينَ يُولَدُ، غَيْرَ عِيسَى بْنِ مَرْيَمَ، ذَهَبَ يَطْعُنُ فَطَعَنَ فِي الْحِجَابِ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Har bir inson tugʻilganda, shayton uni — ikki barmogʻi bilan tananing ikki tomonidan — turtadi — faqat Maryam oʻgʻli Isodan boshqa: shayton uni turtmoqchi boʻldi, lekin (turta) olmadi — chunki u (uning oʻrniga) homila pardasini turtdi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ҳар бир инсон туғилганда, шайтон уни — икки бармоғи билан тананинг икки томонидан — туртади — фақат Марям ўғли Исодан бошқа: шайтон уни туртмоқчи бўлди, лекин (турта) олмади — чунки у (унинг ўрнига) ҳомила пардасини туртди», — деди.

حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنِ الْمُغِيرَةِ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، قَالَ قَدِمْتُ الشَّأْمَ ‏{‏فَقُلْتُ مَنْ هَا هُنَا‏}‏ قَالُوا أَبُو الدَّرْدَاءِ قَالَ أَفِيكُمُ الَّذِي أَجَارَهُ اللَّهُ مِنَ الشَّيْطَانِ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُغِيرَةَ وَقَالَ الَّذِي أَجَارَهُ اللَّهُ عَلَى لِسَانِ نَبِيِّهِ صلى الله عليه وسلم يَعْنِي عَمَّارًا‏.‏

Alqama (Abu Dardodan) rivoyat qiladi: Men Shomga bordim (va: ‹Bu yerda kim bor?› — deb soʻradim). Odamlar: «Abu Dardo», — dedi. Abu Dardo: «Alloh shaytondan himoya qilgan kishi (Allohning Rasuli ﷺ aytganidek) sizlar orasidami?» — dedi (Rivoyatchi Mugʻira: «Paygʻambar ﷺ ning tili (orqali) Alloh panoh bergan kishi — Ammor (ibn Yosir) edi», — dedi).Алқама (Абу Дардодан) ривоят қилади: Мен Шомга бордим (ва: ‹Бу ерда ким бор?› — деб сўрадим). Одамлар: «Абу Дардо», — деди. Абу Дардо: «Аллоҳ шайтондан ҳимоя қилган киши (Аллоҳнинг Расули ﷺ айтганидек) сизлар орасидами?» — деди (Ривоятчи Муғира: «Пайғамбар ﷺ нинг тили (орқали) Аллоҳ паноҳ берган киши — Аммор (ибн Ёсир) эди», — деди).

قَالَ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلاَلٍ، أَنَّ أَبَا الأَسْوَدِ، أَخْبَرَهُ عُرْوَةُ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْمَلاَئِكَةُ تَتَحَدَّثُ فِي الْعَنَانِ ـ وَالْعَنَانُ الْغَمَامُ ـ بِالأَمْرِ يَكُونُ فِي الأَرْضِ، فَتَسْمَعُ الشَّيَاطِينُ الْكَلِمَةَ، فَتَقُرُّهَا فِي أُذُنِ الْكَاهِنِ، كَمَا تُقَرُّ الْقَارُورَةُ، فَيَزِيدُونَ مَعَهَا مِائَةَ كَذِبَةٍ ‏"‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Farishtalar bulutlar orasida — yerda yuz beradigan narsalar haqida — gaplashar ekan, shaytonlar ular aytgan (gap)dan bir soʻzni eshitib oladi va — xuddi kimdir biror narsani shishaga quygandek — uni kohinning (folbinning) quloqlariga quyadi hamda u (bir) soʻzga yuzta yolgʻon qoʻshadi», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Фаришталар булутлар орасида — ерда юз берадиган нарсалар ҳақида — гаплашар экан, шайтонлар улар айтган (гап)дан бир сўзни эшитиб олади ва — худди кимдир бирор нарсани шишага қуйгандек — уни коҳиннинг (фолбиннинг) қулоқларига қуяди ҳамда у (бир) сўзга юзта ёлғон қўшади», — деди.

حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ التَّثَاؤُبُ مِنَ الشَّيْطَانِ، فَإِذَا تَثَاءَبَ أَحَدُكُمْ فَلْيَرُدَّهُ مَا اسْتَطَاعَ، فَإِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَالَ هَا‏.‏ ضَحِكَ الشَّيْطَانُ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Esnash — shaytondandir; agar sizlardan biringiz esnasa, u esnashini imkon qadar toʻxtatsin (bossin) — chunki agar sizlardan biringiz (esnayotganda): ‹Ha›, — deb (ovoz chiqarsa), shayton unga kuladi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Эснаш — шайтондандир; агар сизлардан бирингиз эснаса, у эснашини имкон қадар тўхтацин (боссин) — чунки агар сизлардан бирингиз (эснаётганда): ‹Ҳа›, — деб (овоз чиқарса), шайтон унга кулади», — деди.

حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، قَالَ هِشَامٌ أَخْبَرَنَا عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، رضى الله عنها قَالَتْ لَمَّا كَانَ يَوْمَ أُحُدٍ هُزِمَ الْمُشْرِكُونَ فَصَاحَ إِبْلِيسُ أَىْ عِبَادَ اللَّهِ أُخْرَاكُمْ‏.‏ فَرَجَعَتْ أُولاَهُمْ فَاجْتَلَدَتْ هِيَ وَأُخْرَاهُمْ، فَنَظَرَ حُذَيْفَةُ فَإِذَا هُوَ بِأَبِيهِ الْيَمَانِ فَقَالَ أَىْ عِبَادَ اللَّهِ أَبِي أَبِي‏.‏ فَوَاللَّهِ مَا احْتَجَزُوا حَتَّى قَتَلُوهُ، فَقَالَ حُذَيْفَةُ غَفَرَ اللَّهُ لَكُمْ‏.‏ قَالَ عُرْوَةُ فَمَا زَالَتْ فِي حُذَيْفَةَ مِنْهُ بَقِيَّةُ خَيْرٍ حَتَّى لَحِقَ بِاللَّهِ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Uhud (jangi) kunida, mushriklar magʻlub etilganda, shayton: «Ey Allohning bandalari! Orqangizdagi (dushman) kuchlardan ehtiyot boʻlinglar!» — deb baqirdi va shu (sabab) old saflardagi musulmonlar (ularni mushrik deb oʻylab) orqa saflardagi musulmonlar bilan jang qildi. Huzayfa — otasi ‹Yaman›ning (musulmonlar tomonidan hujumga uchrayotganini koʻrish uchun) orqasiga qaradi. U: «Ey Allohning bandalari! Otam! Otam!» — deb baqirdi. Allohga qasamki, ular — to uni oʻldirguncha — toʻxtamadi. Huzayfa: «Alloh sizlarni magʻfirat qilsin», — dedi (Urva: «Huzayfa — to Allohga uchraguncha (yaʼni vafot etguncha) — (otasining qotilini magʻfirat qilishni Allohdan soʻrab) yaxshilik qilishda davom etdi», — dedi).Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Уҳуд (жанги) кунида, мушриклар мағлуб этилганда, шайтон: «Эй Аллоҳнинг бандалари! Орқангиздаги (душман) кучлардан эҳтиёт бўлинглар!» — деб бақирди ва шу (сабаб) олд сафлардаги мусулмонлар (уларни мушрик деб ўйлаб) орқа сафлардаги мусулмонлар билан жанг қилди. Ҳузайфа — отаси ‹Яман›нинг (мусулмонлар томонидан ҳужумга учраётганини кўриш учун) орқасига қаради. У: «Эй Аллоҳнинг бандалари! Отам! Отам!» — деб бақирди. Аллоҳга қасамки, улар — то уни ўлдиргунча — тўхтамади. Ҳузайфа: «Аллоҳ сизларни мағфират қилсин», — деди (Урва: «Ҳузайфа — то Аллоҳга учрагунча (яъни вафот этгунча) — (отасининг қотилини мағфират қилишни Аллоҳдан сўраб) яхшилик қилишда давом этди», — деди).

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ أَشْعَثَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مَسْرُوقٍ، قَالَ قَالَتْ عَائِشَةُ ـ رضى الله عنها ـ سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْتِفَاتِ الرَّجُلِ فِي الصَّلاَةِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ هُوَ اخْتِلاَسٌ يَخْتَلِسُ الشَّيْطَانُ مِنْ صَلاَةِ أَحَدِكُمْ ‏"‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ dan — kishining namoz vaqtida u yoq-bu yoqqa qarashi — haqida soʻradim. U zot: «U — shayton sizlardan birining namozidan oʻgʻirlaydigan (narsa)dir», — deb javob berdi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ дан — кишининг намоз вақтида у ёқ-бу ёққа қараши — ҳақида сўрадим. У зот: «У — шайтон сизлардан бирининг намозидан ўғирлайдиган (нарса)дир», — деб жавоб берди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ مِنَ اللَّهِ، وَالْحُلُمُ مِنَ الشَّيْطَانِ فَإِذَا حَلَمَ أَحَدُكُمْ حُلُمًا يَخَافُهُ فَلْيَبْصُقْ عَنْ يَسَارِهِ، وَلْيَتَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنْ شَرِّهَا، فَإِنَّهَا لاَ تَضُرُّهُ ‏"‏‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Yaxshi tush — Allohdandir; yomon yoki yovuz tush — shaytondandir. Bas, agar sizlardan biringiz — qoʻrqqan yomon tush koʻrsa, u chap tomoniga (yengilgina) tupursin va uning yomonligidan Allohga panoh tilasin — shunda u (tush) unga zarar yetkazmaydi», — dedi.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Яхши туш — Аллоҳдандир; ёмон ёки ёвуз туш — шайтондандир. Бас, агар сизлардан бирингиз — қўрққан ёмон туш кўрса, у чап томонига (енгилгина) тупурсин ва унинг ёмонлигидан Аллоҳга паноҳ тиласин — шунда у (туш) унга зарар етказмайди», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ سُمَىٍّ، مَوْلَى أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ‏.‏ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ، كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ حَتَّى يُمْسِيَ، وَلَمْ يَأْتِ أَحَدٌ بِأَفْضَلَ مِمَّا جَاءَ بِهِ، إِلاَّ أَحَدٌ عَمِلَ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kim bir kunda yuz marta: ‹Lo ilaha illalloh, vahdahu lo shariyka lah, lahul mulku va lahul hamd, va huva ala kulli shayʼin qodir (Yolgʻiz Allohdan boshqa ibodatga sazovor zot yoʻq, Uning sherigi yoʻq; mulk Unikidir va barcha hamdlar Unikidir; U har narsaga qodir)›, — desa, oʻnta qul ozod qilgan (kishi)dek savob oladi; uning hisobiga yuzta yaxshi amal yoziladi, yuzta yomon amal (uning hisobidan) oʻchiriladi va u kuni — ertalabdan to kechgacha — shaytondan himoyalanadi; hech kim — undan koʻra koʻproq (amal) qilgandan boshqa — undan afzal boʻlmaydi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ким бир кунда юз марта: ‹Ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарийка лаҳ, лаҳул мулку ва лаҳул ҳамд, ва ҳува ала кулли шайъин қодир (Ёлғиз Аллоҳдан бошқа ибодатга сазовор зот йўқ, Унинг шериги йўқ; мулк Уникидир ва барча ҳамдлар Уникидир; У ҳар нарсага қодир)›, — деса, ўнта қул озод қилган (киши)дек савоб олади; унинг ҳисобига юзта яхши амал ёзилади, юзта ёмон амал (унинг ҳисобидан) ўчирилади ва у куни — эрталабдан то кечгача — шайтондан ҳимояланади; ҳеч ким — ундан кўра кўпроқ (амал) қилгандан бошқа — ундан афзал бўлмайди», — деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ اسْتَأْذَنَ عُمَرُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَعِنْدَهُ نِسَاءٌ مِنْ قُرَيْشٍ يُكَلِّمْنَهُ وَيَسْتَكْثِرْنَهُ، عَالِيَةً أَصْوَاتُهُنَّ، فَلَمَّا اسْتَأْذَنَ عُمَرُ، قُمْنَ يَبْتَدِرْنَ الْحِجَابَ، فَأَذِنَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَضْحَكُ، فَقَالَ عُمَرُ أَضْحَكَ اللَّهُ سِنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ عَجِبْتُ مِنْ هَؤُلاَءِ اللاَّتِي كُنَّ عِنْدِي، فَلَمَّا سَمِعْنَ صَوْتَكَ ابْتَدَرْنَ الْحِجَابَ ‏"‏‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَأَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كُنْتَ أَحَقَّ أَنْ يَهَبْنَ‏.‏ ثُمَّ قَالَ أَىْ عَدُوَّاتِ أَنْفُسِهِنَّ، أَتَهَبْنَنِي وَلاَ تَهَبْنَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُلْنَ نَعَمْ، أَنْتَ أَفَظُّ وَأَغْلَظُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا لَقِيَكَ الشَّيْطَانُ قَطُّ سَالِكًا فَجًّا إِلاَّ سَلَكَ فَجًّا غَيْرَ فَجِّكَ ‏"‏‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir marta Umar Allohning Rasuli ﷺ ni koʻrishga ruxsat soʻradi — u zotning huzurida ovozlarini koʻtarib, u bilan gaplashayotgan va undan koʻproq moliyaviy yordam soʻrayotgan baʼzi qurayshlik ayollar bor edi. Umar kirishga ruxsat soʻraganda, ayollar (tezda) oʻrnidan turib, oʻzlarini toʻsishga (parda ortiga) shoshildi. Allohning Rasuli ﷺ Umarni (kirishga) qoʻyganda, Allohning Rasuli ﷺ tabassum qilayotgan edi. Umar: «Yo Rasululloh! Alloh sizni doimo xursandlikda saqlasin», — dedi. Allohning Rasuli ﷺ: «Men — men bilan boʻlgan mana shu ayollardan hayratdaman: ular sening ovozingni eshitishi bilanoq, oʻzlarini toʻsishga shoshildi», — dedi. Umar: «Yo Rasululloh! Siz — ular qoʻrqishiga koʻproq haqlisiz», — dedi. Soʻng u (ayollarga): «Ey oʻz jonlarining dushmanlari! Sizlar mendan qoʻrqasizu, Allohning Rasuli ﷺ dan qoʻrqmaysizmi?» — dedi. Ular: «Ha, chunki sen — Allohning Rasuliga nisbatan — qoʻrqinchli va qattiqqoʻl kishisan», — deb javob berdi. Shunda Allohning Rasuli ﷺ (Umarga): «Jonim qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, shayton seni biror yoʻldan ketayotganingni koʻrsa, u sening yoʻlingdan boshqa yoʻldan ketadi», — dedi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир марта Умар Аллоҳнинг Расули ﷺ ни кўришга рухсат сўради — у зотнинг ҳузурида овозларини кўтариб, у билан гаплашаётган ва ундан кўпроқ молиявий ёрдам сўраётган баъзи қурайшлик аёллар бор эди. Умар киришга рухсат сўраганда, аёллар (тезда) ўрнидан туриб, ўзларини тўсишга (парда ортига) шошилди. Аллоҳнинг Расули ﷺ Умарни (киришга) қўйганда, Аллоҳнинг Расули ﷺ табассум қилаётган эди. Умар: «Ё Расулуллоҳ! Аллоҳ сизни доимо хурсандликда сақласин», — деди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Мен — мен билан бўлган мана шу аёллардан ҳайратдаман: улар сенинг овозингни эшитиши биланоқ, ўзларини тўсишга шошилди», — деди. Умар: «Ё Расулуллоҳ! Сиз — улар қўрқишига кўпроқ ҳақлисиз», — деди. Сўнг у (аёлларга): «Эй ўз жонларининг душманлари! Сизлар мендан қўрқасизу, Аллоҳнинг Расули ﷺ дан қўрқмайсизми?» — деди. Улар: «Ҳа, чунки сен — Аллоҳнинг Расулига нисбатан — қўрқинчли ва қаттиққўл кишисан», — деб жавоб берди. Шунда Аллоҳнинг Расули ﷺ (Умарга): «Жоним қўлида бўлган Зотга қасамки, шайтон сени бирор йўлдан кетаётганингни кўрса, у сенинг йўлингдан бошқа йўлдан кетади», — деди.

حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ يَزِيدَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عِيسَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا اسْتَيْقَظَ ـ أُرَاهُ ـ أَحَدُكُمْ مِنْ مَنَامِهِ فَتَوَضَّأَ فَلْيَسْتَنْثِرْ ثَلاَثًا، فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَبِيتُ عَلَى خَيْشُومِهِ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Agar sizlardan biringiz uyqudan turib, tahorat olsa, u burniga suv tortib, uni uch marta qoqib (puflab) tozalasin — chunki shayton tun boʻyi uning burnining yuqori qismida turgan boʻladi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Агар сизлардан бирингиз уйқудан туриб, таҳорат олса, у бурнига сув тортиб, уни уч марта қоқиб (пуфлаб) тозаласин — чунки шайтон тун бўйи унинг бурнининг юқори қисмида турган бўлади», — деди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ الأَنْصَارِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ لَهُ ‏"‏ إِنِّي أَرَاكَ تُحِبُّ الْغَنَمَ وَالْبَادِيَةَ، فَإِذَا كُنْتَ فِي غَنَمِكَ وَبَادِيَتِكَ فَأَذَّنْتَ بِالصَّلاَةِ، فَارْفَعْ صَوْتَكَ بِالنِّدَاءِ، فَإِنَّهُ لاَ يَسْمَعُ مَدَى صَوْتِ الْمُؤَذِّنِ جِنٌّ وَلاَ إِنْسٌ وَلاَ شَىْءٌ إِلاَّ شَهِدَ لَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Abdurrahmon ibn Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Abu Saʼsaa al-Ansoriy (otasi orqali Abu Saiddan) rivoyat qiladi: Abu Said al-Xudriy otasiga: «Men seni qoʻy (boqish) va sahroni yaxshi koʻrishingni koʻryapman; bas, qachon azon aytmoqchi boʻlsang, uni baland ovoz bilan ayt — chunki azonni eshitgan har kim — inson boʻladimi, jin boʻladimi yoki boshqa narsa boʻladimi — Qiyomat kuni sening foydangga guvohlik beradi», — dedi. Abu Said qoʻshdi: «Men buni Allohning Rasuli ﷺ dan eshitganman».Абдурраҳмон ибн Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Абу Саъсаа ал-Ансорий (отаси орқали Абу Саиддан) ривоят қилади: Абу Саид ал-Худрий отасига: «Мен сени қўй (боқиш) ва саҳрони яхши кўришингни кўряпман; бас, қачон азон айтмоқчи бўлсанг, уни баланд овоз билан айт — чунки азонни эшитган ҳар ким — инсон бўладими, жин бўладими ёки бошқа нарса бўладими — Қиёмат куни сенинг фойдангга гувоҳлик беради», — деди. Абу Саид қўшди: «Мен буни Аллоҳнинг Расули ﷺ дан эшитганман».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ عَلَى الْمِنْبَرِ يَقُولُ ‏"‏ اقْتُلُوا الْحَيَّاتِ، وَاقْتُلُوا ذَا الطُّفْيَتَيْنِ وَالأَبْتَرَ، فَإِنَّهُمَا يَطْمِسَانِ الْبَصَرَ، وَيَسْتَسْقِطَانِ الْحَبَلَ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَبَيْنَا أَنَا أُطَارِدُ، حَيَّةً لأَقْتُلَهَا فَنَادَانِي أَبُو لُبَابَةَ لاَ تَقْتُلْهَا‏.‏ فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ أَمَرَ بِقَتْلِ الْحَيَّاتِ‏.‏ قَالَ إِنَّهُ نَهَى بَعْدَ ذَلِكَ عَنْ ذَوَاتِ الْبُيُوتِ، وَهْىَ الْعَوَامِرُ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U Paygʻambar ﷺ ning minbarda xutba qilib, shunday deganini eshitdi: «Ilonlarni oʻldiringlar; Zut-tufyatayn (yaʼni orqasida ikkita oq chiziq boʻlgan ilon)ni va Abtar (yaʼni dumi kalta yoki kesik ilon)ni oʻldiringlar — chunki ular kishining koʻzini koʻr qiladi va bola tushishiga sabab boʻladi». (Abdulloh ibn Umar yana qoʻshdi:) «Bir marta men bir ilonni oʻldirish uchun quvib yurganimda, Abu Lubaba meni chaqirib: ‹Uni oʻldirma›, — dedi. Men: ‹Allohning Rasuli ﷺ bizga ilonlarni oʻldirishni buyurgan›, — dedim. U: ‹Lekin keyinroq u zot — uylarda yashaydigan ilonlarni oʻldirishni — man qildi›, — dedi» (Zuhriy: «Bunday ilonlar — avomir deb ataladi», — dedi).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У Пайғамбар ﷺ нинг минбарда хутба қилиб, шундай деганини эшитди: «Илонларни ўлдиринглар; Зут-туфятайн (яъни орқасида иккита оқ чизиқ бўлган илон)ни ва Абтар (яъни думи калта ёки кесик илон)ни ўлдиринглар — чунки улар кишининг кўзини кўр қилади ва бола тушишига сабаб бўлади». (Абдуллоҳ ибн Умар яна қўшди:) «Бир марта мен бир илонни ўлдириш учун қувиб юрганимда, Абу Лубаба мени чақириб: ‹Уни ўлдирма›, — деди. Мен: ‹Аллоҳнинг Расули ﷺ бизга илонларни ўлдиришни буюрган›, — дедим. У: ‹Лекин кейинроқ у зот — уйларда яшайдиган илонларни ўлдиришни — ман қилди›, — деди» (Зуҳрий: «Бундай илонлар — авомир деб аталади», — деди).

وَقَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ، فَرَآنِي أَبُو لُبَابَةَ أَوْ زَيْدُ بْنُ الْخَطَّابِ‏.‏ وَتَابَعَهُ يُونُسُ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَإِسْحَاقُ الْكَلْبِيُّ وَالزُّبَيْدِيُّ‏.‏ وَقَالَ صَالِحٌ وَابْنُ أَبِي حَفْصَةَ وَابْنُ مُجَمِّعٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رَآنِي أَبُو لُبَابَةَ وَزَيْدُ بْنُ الْخَطَّابِ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abu Lubaba va Zayd ibn Xattob meni koʻrdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абу Лубаба ва Зайд ибн Хаттоб мени кўрди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الرَّجُلِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ، يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنَ الْفِتَنِ ‏"‏‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Shunday vaqt keladiki, kishining eng yaxshi moli — qoʻy boʻladi: u uni — dinini fitnalardan saqlash uchun (odamlardan) qochib — togʻ choʻqqilarida va yomgʻir yogʻadigan joylarda (yaylovlarda) boqadi», — dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Шундай вақт келадики, кишининг энг яхши моли — қўй бўлади: у уни — динини фитналардан сақлаш учун (одамлардан) қочиб — тоғ чўққиларида ва ёмғир ёғадиган жойларда (яйловларда) боқади», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ رَأْسُ الْكُفْرِ نَحْوَ الْمَشْرِقِ، وَالْفَخْرُ وَالْخُيَلاَءُ فِي أَهْلِ الْخَيْلِ وَالإِبِلِ، وَالْفَدَّادِينَ أَهْلِ الْوَبَرِ، وَالسَّكِينَةُ فِي أَهْلِ الْغَنَمِ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kufrning asosiy manbai — sharqdadir. Kibr va takabburlik — ot hamda tuya egalarining va — tuyalari bilan band boʻlib, dinga eʼtibor bermaydigan — baduiylar (sahroyilar)ning xususiyatlaridir; hayo va muloyimlik esa — qoʻy egalarining xususiyatlaridir», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Куфрнинг асосий манбаи — шарқдадир. Кибр ва такаббурлик — от ҳамда туя эгаларининг ва — туялари билан банд бўлиб, динга эътибор бермайдиган — бадуийлар (саҳройилар)нинг хусусиятларидир; ҳаё ва мулойимлик эса — қўй эгаларининг хусусиятларидир», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسٌ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَمْرٍو أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ أَشَارَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ نَحْوَ الْيَمَنِ فَقَالَ ‏"‏ الإِيمَانُ يَمَانٍ هَا هُنَا، أَلاَ إِنَّ الْقَسْوَةَ وَغِلَظَ الْقُلُوبِ فِي الْفَدَّادِينَ عِنْدَ أُصُولِ أَذْنَابِ الإِبِلِ، حَيْثُ يَطْلُعُ قَرْنَا الشَّيْطَانِ فِي رَبِيعَةَ وَمُضَرَ ‏"‏‏.‏

Uqba ibn Amr va Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ qoʻli bilan Yaman tomonga ishora qilib: «(Haqiqiy) iymon — yamanliklarnikidir, mana shu tomonda (yaʼni yamanliklar haqiqiy iymonga ega boʻlib, Islomni darhol qabul qildi). Albatta, qattiqqoʻllik va shafqatsizlik — baqiroq (ovozli) va tuyalarning dumlari tagida (yaʼni tuyaboqarlikda) boʻlgan, shaytonning ikki shoxi paydo boʻladigan (joydagi) kishilarning xususiyatlaridir. Bunday xususiyatlar — Rabia va Muzar qabilalarnikidir», — dedi.Уқба ибн Амр ва Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ қўли билан Яман томонга ишора қилиб: «(Ҳақиқий) иймон — яманликларникидир, мана шу томонда (яъни яманликлар ҳақиқий иймонга эга бўлиб, Исломни дарҳол қабул қилди). Албатта, қаттиққўллик ва шафқацизлик — бақироқ (овозли) ва туяларнинг думлари тагида (яъни туябоқарликда) бўлган, шайтоннинг икки шохи пайдо бўладиган (жойдаги) кишиларнинг хусусиятларидир. Бундай хусусиятлар — Рабиа ва Музар қабилаларникидир», — деди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا سَمِعْتُمْ صِيَاحَ الدِّيَكَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ، فَإِنَّهَا رَأَتْ مَلَكًا، وَإِذَا سَمِعْتُمْ نَهِيقَ الْحِمَارِ فَتَعَوَّذُوا بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ، فَإِنَّهُ رَأَى شَيْطَانًا ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Xoʻrozlarning qichqirganini eshitganingizda, Allohdan (Uning) barakotini soʻranglar — chunki (ularning qichqirishi) ular bir farishtani koʻrganini (bildiradi). Eshaklarning hangraganini eshitganingizda, shaytondan Allohga panoh tilanglar — chunki (ularning hangrashi) ular bir shaytonni koʻrganini (bildiradi)», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Хўрозларнинг қичқирганини эшитганингизда, Аллоҳдан (Унинг) баракотини сўранглар — чунки (уларнинг қичқириши) улар бир фариштани кўрганини (билдиради). Эшакларнинг ҳанграганини эшитганингизда, шайтондан Аллоҳга паноҳ тиланглар — чунки (уларнинг ҳанграши) улар бир шайтонни кўрганини (билдиради)», — деди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا رَوْحٌ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا كَانَ جُنْحُ اللَّيْلِ ـ أَوْ أَمْسَيْتُمْ ـ فَكُفُّوا صِبْيَانَكُمْ، فَإِنَّ الشَّيَاطِينَ تَنْتَشِرُ حِينَئِذٍ، فَإِذَا ذَهَبَ سَاعَةٌ مِنَ اللَّيْلِ فَحُلُّوهُمْ، وَأَغْلِقُوا الأَبْوَابَ، وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ، فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لاَ يَفْتَحُ بَابًا مُغْلَقًا ‏"‏‏.‏ قَالَ وَأَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَ مَا أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ وَلَمْ يَذْكُرْ ‏"‏ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ ‏"‏‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Tun kirganda (yoki kech boʻlganda), bolalaringizni oʻzingizga yaqin (uyda) tuting — chunki oʻsha paytda shaytonlar tarqaladi. Lekin tunning bir soati oʻtganda, ularni (qoʻyib) yuborishingiz mumkin. Eshiklarni yopinglar va Allohning nomini zikr qilinglar — chunki shayton yopiq eshikni ochmaydi», — dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Тун кирганда (ёки кеч бўлганда), болаларингизни ўзингизга яқин (уйда) тутинг — чунки ўша пайтда шайтонлар тарқалади. Лекин туннинг бир соати ўтганда, уларни (қўйиб) юборишингиз мумкин. Эшикларни ёпинглар ва Аллоҳнинг номини зикр қилинглар — чунки шайтон ёпиқ эшикни очмайди», — деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ خَالِدٍ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ فُقِدَتْ أُمَّةٌ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ لاَ يُدْرَى مَا فَعَلَتْ، وَإِنِّي لاَ أُرَاهَا إِلاَّ الْفَارَ إِذَا وُضِعَ لَهَا أَلْبَانُ الإِبِلِ لَمْ تَشْرَبْ، وَإِذَا وُضِعَ لَهَا أَلْبَانُ الشَّاءِ شَرِبَتْ ‏"‏‏.‏ فَحَدَّثْتُ كَعْبًا فَقَالَ أَنْتَ سَمِعْتَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُهُ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ لِي مِرَارًا‏.‏ فَقُلْتُ أَفَأَقْرَأُ التَّوْرَاةَ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Bani Isroildan bir guruh (kishi) gʻoyib boʻldi (yoʻqoldi). Ular nima qilganini hech kim bilmaydi. Lekin men ularni — laʼnatlanib, kalamushlarga aylantirilgan (deb) tasavvur qilaman, xolos: chunki agar kalamushning oldiga urgʻochi tuyaning sutini qoʻysangiz, u uni ichmaydi; lekin agar uning oldiga qoʻy sutini qoʻysangiz, u uni ichadi», — dedi. Men buni Kaʼbga aytdim va u mendan: «Sen buni Paygʻambar ﷺ dan eshitganmisan?» — deb soʻradi. Men: «Ha», — dedim. Kaʼb mendan xuddi shu savolni bir necha marta soʻradi. Men Kaʼbga: «Men Tavrotni oʻqiyapmanmi? (yaʼni men buni senga Paygʻambardan aytyapman)», — dedim.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бани Исроилдан бир гуруҳ (киши) ғойиб бўлди (йўқолди). Улар нима қилганини ҳеч ким билмайди. Лекин мен уларни — лаънатланиб, каламушларга айлантирилган (деб) тасаввур қиламан, холос: чунки агар каламушнинг олдига урғочи туянинг сутини қўйсангиз, у уни ичмайди; лекин агар унинг олдига қўй сутини қўйсангиз, у уни ичади», — деди. Мен буни Каъбга айтдим ва у мендан: «Сен буни Пайғамбар ﷺ дан эшитганмисан?» — деб сўради. Мен: «Ҳа», — дедим. Каъб мендан худди шу саволни бир неча марта сўради. Мен Каъбга: «Мен Тавротни ўқияпманми? (яъни мен буни сенга Пайғамбардан айтяпман)», — дедим.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، عَنِ ابْنِ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِلْوَزَغِ الْفُوَيْسِقُ‏.‏ وَلَمْ أَسْمَعْهُ أَمَرَ بِقَتْلِهِ‏.‏ وَزَعَمَ سَعْدُ بْنُ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِقَتْلِهِ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ — salamandr (gekkon kaltakesagi)ni — fasod (ziyon) keltiruvchi (deb) atadi. Men u zotning uni oʻldirishni buyurganini eshitmaganman. Saʼd ibn Vaqqos — Paygʻambar ﷺ uni oʻldirishni buyurgan, deb daʼvo qiladi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ — саламандр (геккон калтакесаги)ни — фасод (зиён) келтирувчи (деб) атади. Мен у зотнинг уни ўлдиришни буюрганини эшитмаганман. Саъд ибн Ваққос — Пайғамбар ﷺ уни ўлдиришни буюрган, деб даъво қилади.

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ، أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ شَيْبَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، أَنَّ أُمَّ شَرِيكٍ، أَخْبَرَتْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهَا بِقَتْلِ الأَوْزَاغِ‏.‏

Ummu Sharik (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ unga salamandr (gekkon kaltakesaklari)ni oʻldirishni buyurdi.Умму Шарик (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ унга саламандр (геккон калтакесаклари)ни ўлдиришни буюрди.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اقْتُلُوا ذَا الطُّفْيَتَيْنِ، فَإِنَّهُ يَلْتَمِسُ الْبَصَرَ، وَيُصِيبُ الْحَبَلَ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أخْبَرَنا أَبَا أُسَامَةَ

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Orqasida ikkita oq chiziq boʻlgan ilonni oʻldiringlar — chunki u qaragan kishini koʻr qiladi va bola tushishiga sabab boʻladi», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Орқасида иккита оқ чизиқ бўлган илонни ўлдиринглар — чунки у қараган кишини кўр қилади ва бола тушишига сабаб бўлади», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ عَائِشَةَ،، قَالَتْ أَمَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِقَتْلِ الأَبْتَرِ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ يُصِيبُ الْبَصَرَ، وَيُذْهِبُ الْحَبَلَ ‏"‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ — dumi kalta yoki kesik ilon (yaʼni Abtar)ni oʻldirishni buyurdi — chunki u qaragan kishini koʻr qiladi va bola tushishiga sabab boʻladi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ — думи калта ёки кесик илон (яъни Абтар)ни ўлдиришни буюрди — чунки у қараган кишини кўр қилади ва бола тушишига сабаб бўлади.

حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ أَبِي يُونُسَ الْقُشَيْرِيِّ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، كَانَ يَقْتُلُ الْحَيَّاتِ ثُمَّ نَهَى قَالَ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم هَدَمَ حَائِطًا لَهُ، فَوَجَدَ فِيهِ سِلْخَ حَيَّةٍ فَقَالَ ‏"‏ انْظُرُوا أَيْنَ هُوَ ‏"‏‏.‏ فَنَظَرُوا فَقَالَ ‏"‏ اقْتُلُوهُ ‏"‏‏.‏ فَكُنْتُ أَقْتُلُهَا لِذَلِكَ‏.‏ فَلَقِيتُ أَبَا لُبَابَةَ فَأَخْبَرَنِي أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَقْتُلُوا الْجِنَّانَ، إِلاَّ كُلَّ أَبْتَرَ ذِي طُفْيَتَيْنِ، فَإِنَّهُ يُسْقِطُ الْوَلَدَ، وَيُذْهِبُ الْبَصَرَ، فَاقْتُلُوهُ ‏"‏‏.‏

Abu Mulayka (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Ibn Umar (avval) ilonlarni oʻldirardi, lekin keyinroq ularni oʻldirishni man qildi va: «Bir marta Paygʻambar ﷺ bir devorni buzdi va uning ichida ilonning tashlab ketgan poʻstini koʻrdi. U zot: ‹Ilonni qidiringlar›, — dedi. Ular uni topdi va Paygʻambar ﷺ: ‹Uni oʻldiringlar›, — dedi. Shu sabab men ilonlarni oʻldirardim. Keyinroq men Abu Lubabani uchratdim — u menga: ‹Paygʻambar ﷺ: «Ilonlarni oʻldirmanglar — faqat orqasida ikkita oq chiziq boʻlgan, dumi kalta yoki kesik ilondan boshqa: chunki u bola tushishiga sabab boʻladi va kishini koʻr qiladi. Bas, uni oʻldiringlar», — dedi›, — dedi», — dedi.Абу Мулайка (Ибн Умардан) ривоят қилади: Ибн Умар (аввал) илонларни ўлдирарди, лекин кейинроқ уларни ўлдиришни ман қилди ва: «Бир марта Пайғамбар ﷺ бир деворни бузди ва унинг ичида илоннинг ташлаб кетган пўстини кўрди. У зот: ‹Илонни қидиринглар›, — деди. Улар уни топди ва Пайғамбар ﷺ: ‹Уни ўлдиринглар›, — деди. Шу сабаб мен илонларни ўлдирардим. Кейинроқ мен Абу Лубабани учратдим — у менга: ‹Пайғамбар ﷺ: «Илонларни ўлдирманглар — фақат орқасида иккита оқ чизиқ бўлган, думи калта ёки кесик илондан бошқа: чунки у бола тушишига сабаб бўлади ва кишини кўр қилади. Бас, уни ўлдиринглар», — деди›, — деди», — деди.

حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ حَازِمٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّهُ كَانَ يَقْتُلُ الْحَيَّاتِ‏.‏ فَحَدَّثَهُ أَبُو لُبَابَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ قَتْلِ جِنَّانِ الْبُيُوتِ، فَأَمْسَكَ عَنْهَا‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Ibn Umar (avval) ilonlarni oʻldirardi, lekin Abu Lubaba unga — Paygʻambar ﷺ uylarda yashaydigan ilonlarni oʻldirishni man qilganini — xabar qilganda, u ularni oʻldirishni tark etdi.Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Ибн Умар (аввал) илонларни ўлдирарди, лекин Абу Лубаба унга — Пайғамбар ﷺ уйларда яшайдиган илонларни ўлдиришни ман қилганини — хабар қилганда, у уларни ўлдиришни тарк этди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عَنْهَا ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ خَمْسٌ فَوَاسِقُ يُقْتَلْنَ فِي الْحَرَمِ الْفَأْرَةُ، وَالْعَقْرَبُ، وَالْحُدَيَّا، وَالْغُرَابُ، وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ ‏"‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Besh turdagi hayvon — fasod (ziyon) keltiruvchidir va ularni — haram (hudud)da (ham) oʻldirish mumkin: ular — kalamush, chayon, kalxat (yirtqich qush turi), qargʻa va quturgan it(dir)», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Беш турдаги ҳайвон — фасод (зиён) келтирувчидир ва уларни — ҳарам (ҳудуд)да (ҳам) ўлдириш мумкин: улар — каламуш, чаён, калхат (йиртқич қуш тури), қарға ва қутурган ит(дир)», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ خَمْسٌ مِنَ الدَّوَابِّ مَنْ قَتَلَهُنَّ وَهْوَ مُحْرِمٌ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِ الْعَقْرَبُ، وَالْفَأْرَةُ، وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ، وَالْغُرَابُ، وَالْحِدَأَةُ ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Ehrom holatidagi kishiga — mana shu besh hayvondan birortasini oʻldirish — gunoh emas: chayon, kalamush, quturgan it, qargʻa va kalxat», — dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Эҳром ҳолатидаги кишига — мана шу беш ҳайвондан бирортасини ўлдириш — гуноҳ эмас: чаён, каламуш, қутурган ит, қарға ва калхат», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ كَثِيرٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنهما ـ رَفَعَهُ قَالَ ‏"‏ خَمِّرُوا الآنِيَةَ، وَأَوْكُوا الأَسْقِيَةَ، وَأَجِيفُوا الأَبْوَابَ، وَاكْفِتُوا صِبْيَانَكُمْ عِنْدَ الْعِشَاءِ، فَإِنَّ لِلْجِنِّ انْتِشَارًا وَخَطْفَةً، وَأَطْفِئُوا الْمَصَابِيحَ عِنْدَ الرُّقَادِ، فَإِنَّ الْفُوَيْسِقَةَ رُبَّمَا اجْتَرَّتِ الْفَتِيلَةَ فَأَحْرَقَتْ أَهْلَ الْبَيْتِ ‏"‏‏.‏ قَالَ ابْنُ جُرَيْجٍ وَحَبِيبٌ عَنْ عَطَاءٍ فَإِنَّ لِلشَّيَاطِينِ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Idishlaringizni yopinglar, meshlaringizni (suv idishlaringizni) bogʻlanglar, eshiklaringizni yopinglar va kechasi bolalaringizni oʻzingizga yaqin (uyda) tuting — chunki jinlar oʻsha paytda tarqaladi va narsalarni olib (oʻgʻirlab) ketadi. Toʻshakka (yotgani) borganingizda, chiroqlaringizni oʻchiringlar — chunki fasod (ziyon) keltiruvchi (yaʼni kalamush) shamning pilikini sudrab (olib ketib), uy aholisini yondirishi mumkin», — dedi (Ato — «jinlar» oʻrniga «shaytonlar» (deb aytdi)).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Идишларингизни ёпинглар, мешларингизни (сув идишларингизни) боғланглар, эшикларингизни ёпинглар ва кечаси болаларингизни ўзингизга яқин (уйда) тутинг — чунки жинлар ўша пайтда тарқалади ва нарсаларни олиб (ўғирлаб) кетади. Тўшакка (ётгани) борганингизда, чироқларингизни ўчиринглар — чунки фасод (зиён) келтирувчи (яъни каламуш) шамнинг пиликини судраб (олиб кетиб), уй аҳолисини ёндириши мумкин», — деди (Ато — «жинлар» ўрнига «шайтонлар» (деб айтди)).

حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَلْقَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي غَارٍ فَنَزَلَتْ ‏[quran sura="77" aya_start="1" aya_end="1"]{‏وَالْمُرْسَلاَتِ عُرْفًا‏}‏ فَإِنَّا لَنَتَلَقَّاهَا مِنْ فِيهِ، إِذْ خَرَجَتْ حَيَّةٌ مِنْ جُحْرِهَا فَابْتَدَرْنَاهَا لِنَقْتُلَهَا، فَسَبَقَتْنَا فَدَخَلَتْ جُحْرَهَا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ وُقِيَتْ شَرَّكُمْ، كَمَا وُقِيتُمْ شَرَّهَا ‏"‏‏.‏ وَعَنْ إِسْرَائِيلَ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ مِثْلَهُ قَالَ وَإِنَّا لَنَتَلَقَّاهَا مِنْ فِيهِ رَطْبَةً‏.‏ وَتَابَعَهُ أَبُو عَوَانَةَ عَنْ مُغِيرَةَ‏.‏ وَقَالَ حَفْصٌ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَسُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنِ الأَسْوَدِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir marta biz Allohning Rasuli ﷺ bilan birga bir gʻorda edik. U yerda Mursalot surasi (77-sura) nozil boʻldi va biz uni Allohning Rasuli ﷺ dan oʻrganayotgan edik. Birdan bir ilon oʻz inidan chiqdi va biz uni oʻldirish uchun unga (tomon) shoshildik, lekin u shoshilib, biz uni ushlay olishimizdan oldin oʻz iniga kirib ketdi. Allohning Rasuli ﷺ: «U sizlarning yomonligingizdan qutuldi va sizlar (ham) uning yomonligidan qutuldingiz», — dedi.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир марта биз Аллоҳнинг Расули ﷺ билан бирга бир ғорда эдик. У ерда Мурсалот сураси (77-сура) нозил бўлди ва биз уни Аллоҳнинг Расули ﷺ дан ўрганаётган эдик. Бирдан бир илон ўз инидан чиқди ва биз уни ўлдириш учун унга (томон) шошилдик, лекин у шошилиб, биз уни ушлай олишимиздан олдин ўз инига кириб кетди. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «У сизларнинг ёмонлигингиздан қутулди ва сизлар (ҳам) унинг ёмонлигидан қутулдингиз», — деди.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ دَخَلَتِ امْرَأَةٌ النَّارَ فِي هِرَّةٍ رَبَطَتْهَا، فَلَمْ تُطْعِمْهَا، وَلَمْ تَدَعْهَا تَأْكُلُ مِنْ خِشَاشِ الأَرْضِ ‏"‏‏.‏ قَالَ وَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَهُ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Bir ayol — bir mushuk sababli — doʻzaxga kirdi: u uni bogʻlab qoʻygan edi — unga na taom berardi, na uni — yerning hasharotlaridan (oʻzi) yeyishi uchun — qoʻyib yuborardi», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бир аёл — бир мушук сабабли — дўзахга кирди: у уни боғлаб қўйган эди — унга на таом берарди, на уни — ернинг ҳашаротларидан (ўзи) ейиши учун — қўйиб юборарди», — деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ نَزَلَ نَبِيٌّ مِنَ الأَنْبِيَاءِ تَحْتَ شَجَرَةٍ فَلَدَغَتْهُ نَمْلَةٌ، فَأَمَرَ بِجَهَازِهِ فَأُخْرِجَ مِنْ تَحْتِهَا، ثُمَّ أَمَرَ بِبَيْتِهَا فَأُحْرِقَ بِالنَّارِ، فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ فَهَلاَّ نَمْلَةً وَاحِدَةً ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Bir marta paygʻambarlardan bir paygʻambar bir daraxt tagida dam olayotganda, bir chumoli uni chaqdi. Shuning uchun u — yukini oʻsha daraxt tagidan olib ketishni — buyurdi, soʻng chumolilarning (in qurgan) joyini yondirishni buyurdi. Alloh unga vahiy yubordi: ‹(Seni chaqqan) bitta chumolini (yoqish) yetarli boʻlmasmidi?›», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Бир марта пайғамбарлардан бир пайғамбар бир дарахт тагида дам олаётганда, бир чумоли уни чақди. Шунинг учун у — юкини ўша дарахт тагидан олиб кетишни — буюрди, сўнг чумолиларнинг (ин қурган) жойини ёндиришни буюрди. Аллоҳ унга ваҳий юборди: ‹(Сени чаққан) битта чумолини (ёқиш) етарли бўлмасмиди?›», — деди.

حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلاَلٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُتْبَةُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ بْنُ حُنَيْنٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا وَقَعَ الذُّبَابُ فِي شَرَابِ أَحَدِكُمْ فَلْيَغْمِسْهُ، ثُمَّ لِيَنْزِعْهُ، فَإِنَّ فِي إِحْدَى جَنَاحَيْهِ دَاءً وَالأُخْرَى شِفَاءً ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Agar sizlardan birining ichimligiga pashsha tushsa, u uni (ichimlikka) botirib, soʻng (uni) olib tashlasin — chunki uning bir qanotida kasallik, ikkinchisida esa — kasallikning davosi bor», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Агар сизлардан бирининг ичимлигига пашша тушса, у уни (ичимликка) ботириб, сўнг (уни) олиб ташласин — чунки унинг бир қанотида касаллик, иккинчисида эса — касалликнинг давоси бор», — деди.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ الأَزْرَقُ، حَدَّثَنَا عَوْفٌ، عَنِ الْحَسَنِ، وَابْنِ، سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ غُفِرَ لاِمْرَأَةٍ مُومِسَةٍ مَرَّتْ بِكَلْبٍ عَلَى رَأْسِ رَكِيٍّ يَلْهَثُ، قَالَ كَادَ يَقْتُلُهُ الْعَطَشُ، فَنَزَعَتْ خُفَّهَا، فَأَوْثَقَتْهُ بِخِمَارِهَا، فَنَزَعَتْ لَهُ مِنَ الْمَاءِ، فَغُفِرَ لَهَا بِذَلِكَ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Bir fohisha (ayol) — Alloh tomonidan magʻfirat qilindi: chunki u — bir quduq yonidan oʻtayotganda, tashnalikdan hansirab, oʻlay deb turgan bir itni koʻrib, oʻz kovushini yechib, uni roʻmoli bilan bogʻlab, u (it) uchun biroz suv tortib oldi (va ichirdi). Bas, Alloh uni — shu (sabab) — magʻfirat qildi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Бир фоҳиша (аёл) — Аллоҳ томонидан мағфират қилинди: чунки у — бир қудуқ ёнидан ўтаётганда, ташналикдан ҳансираб, ўлай деб турган бир итни кўриб, ўз ковушини ечиб, уни рўмоли билан боғлаб, у (ит) учун бироз сув тортиб олди (ва ичирди). Бас, Аллоҳ уни — шу (сабаб) — мағфират қилди», — деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَفِظْتُهُ مِنَ الزُّهْرِيِّ كَمَا أَنَّكَ هَا هُنَا أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أَبِي طَلْحَةَ ـ رضى الله عنهم ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ تَدْخُلُ الْمَلاَئِكَةُ بَيْتًا فِيهِ كَلْبٌ وَلاَ صُورَةٌ ‏"‏‏.‏

Abu Talha (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Farishtalar — ichida it yoki rasm boʻlgan uyga kirmaydi», — dedi.Абу Талҳа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Фаришталар — ичида ит ёки расм бўлган уйга кирмайди», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ بِقَتْلِ الْكِلاَبِ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ itlarni oʻldirishni buyurdi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ итларни ўлдиришни буюрди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، عَنْ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ حَدَّثَهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَمْسَكَ كَلْبًا يَنْقُصْ مِنْ عَمَلِهِ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطٌ، إِلاَّ كَلْبَ حَرْثٍ أَوْ كَلْبَ مَاشِيَةٍ ‏"‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Kim it boqsa, u har kuni — oʻz (yaxshi) amallarining (savobidan) bir qirot — yoʻqotadi; faqat uni dehqonchilik maqsadida yoki chorvani himoya qilish uchun boqqandan boshqa», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Ким ит боқса, у ҳар куни — ўз (яхши) амалларининг (савобидан) бир қирот — йўқотади; фақат уни деҳқончилик мақсадида ёки чорвани ҳимоя қилиш учун боққандан бошқа», — деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُصَيْفَةَ، قَالَ أَخْبَرَنِي السَّائِبُ بْنُ يَزِيدَ، سَمِعَ سُفْيَانَ بْنَ أَبِي زُهَيْرٍ الشَّنَئِيَّ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنِ اقْتَنَى كَلْبًا لاَ يُغْنِي عَنْهُ زَرْعًا وَلاَ ضَرْعًا، نَقَصَ مِنْ عَمَلِهِ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطٌ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ السَّائِبُ أَنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ إِيْ وَرَبِّ هَذِهِ الْقِبْلَةِ‏.‏

Sufyon ibn Abu Zuhayr ash-Shaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Allohning Rasuli ﷺ ning shunday deganini eshitdi: «Kim — na dala ishida, na chorvani qoʻriqlashda ishlatiladigan — bir it boqsa, u har kuni oʻz (yaxshi) amallarining (savobidan) bir qirot yoʻqotadi».Суфён ибн Абу Зуҳайр аш-Шаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг шундай деганини эшитди: «Ким — на дала ишида, на чорвани қўриқлашда ишлатиладиган — бир ит боқса, у ҳар куни ўз (яхши) амалларининг (савобидан) бир қирот йўқотади».