حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي مِنْ كِتَابِهِ حَدَّثَنَا هُشَيْمُ بْنُ بَشِيرٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعَلَ يَوْمَ خَيْبَرَ لِلْفَرَسِ سَهْمَيْنِ وَلِلرَّجُلِ سَهْمًا وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ أَسْهَمَ لِلرَّجُلِ وَلِفَرَسِهِ ثَلَاثَةَ أَسْهُمٍ سَهْمًا لَهُ وَسَهْمَيْنِ لِفَرَسِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Xaybar kuni ot uchun ikki ulush, kishi uchun bir ulush ajratdilar. Abu Muoviya esa: «Kishi va uning oti uchun uch ulush ajratdilar: oʻziga bir ulush, otiga ikki ulush», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Хайбар куни от учун икки улуш, киши учун бир улуш ажратдилар. Абу Муовия эса: «Киши ва унинг оти учун уч улуш ажратдилар: ўзига бир улуш, отига икки улуш», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ زِيَادِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَرَأَيْتُ رَجُلًا جَاءَ ابْنَ عُمَرَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ إِنَّهُ نَذَرَ أَنْ يَصُومَ كُلَّ يَوْمِ أَرْبِعَاءَ فَأَتَى ذَلِكَ عَلَى يَوْمِ أَضْحًى أَوْ فِطْرٍ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَمَرَ اللَّهُ بِوَفَاءِ النَّذْرِ وَنَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صَوْمِ يَوْمِ النَّحْرِ

Ziyod ibn Jubayr aytdi: Bir kishi Ibn Umarning oldiga kelib soʻraganini koʻrdim: u har chorshanba kuni roʻza tutishni nazr qilgan, oʻsha (kun) qurbon yoki fitr hayiti kuniga toʻgʻri kelib qolgan edi. Shunda Ibn Umar (roziyallohu anhu): «Alloh nazrni bajarishga buyurdi, Rasululloh ﷺ esa bizni nahr kuni roʻza tutishdan qaytardilar», dedi.Зиёд ибн Жубайр айтди: Бир киши Ибн Умарнинг олдига келиб сўраганини кўрдим: у ҳар чоршанба куни рўза тутишни назр қилган, ўша (кун) қурбон ёки фитр ҳайити кунига тўғри келиб қолган эди. Шунда Ибн Умар (розияллоҳу анҳу): «Аллоҳ назрни бажаришга буюрди, Расулуллоҳ ﷺ эса бизни наҳр куни рўза тутишдан қайтардилар», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كُنْتُمْ ثَلَاثَةً فَلَا يَتَنَاجَ اثْنَانِ دُونَ وَاحِدٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Uch kishi boʻlsangiz, ikkitangiz bittasidan qolib pichirlashmasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч киши бўлсангиз, иккитангиз биттасидан қолиб пичирлашмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَعْتَقَ نَصِيبًا لَهُ فِي مَمْلُوكٍ كُلِّفَ أَنْ يُتِمَّ عِتْقَهُ بِقِيمَةِ عَدْلٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim quldagi oʻz ulushini ozod qilsa, adolatli baho bilan uning ozodligini toʻliq qilish uning zimmasiga yuklanadi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қулдаги ўз улушини озод қилса, адолатли баҳо билан унинг озодлигини тўлиқ қилиш унинг зиммасига юкланади», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَكُنَّا مَعَ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَيْثُ أَفَاضَ مِنْ عَرَفَاتٍ إِلَى جَمْعٍ فَصَلَّى بِنَا الْمَغْرِبَ وَمَضَى ثُمَّ قَالَ الصَّلَاةَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَكَانِ كَمَا فَعَلْتُ

Saʼid ibn Jubayr aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhu) Arafotdan Jamʼ (Muzdalifa)ga qaytganida men u bilan birga edim. U bizga shom namozini oʻqib berdi va (yoʻlida) davom etdi. Soʻng: «Namoz!» dedi-da, ikki rakat oʻqidi. Keyin: «Rasululloh ﷺ shu joyda men qilganimdek qilgan edilar», dedi.Саъид ибн Жубайр айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳу) Арафотдан Жамъ (Муздалифа)га қайтганида мен у билан бирга эдим. У бизга шом намозини ўқиб берди ва (йўлида) давом этди. Сўнг: «Намоз!» деди-да, икки ракат ўқиди. Кейин: «Расулуллоҳ ﷺ шу жойда мен қилганимдек қилган эдилар», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْجُرَشِيِّ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّهُ مَرَّ بِأَبِي هُرَيْرَةَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ تَبِعَ جَنَازَةً فَصَلَّى عَلَيْهَا فَلَهُ قِيرَاطٌ فَإِنْ شَهِدَ دَفْنَهَا فَلَهُ قِيرَاطَانِ الْقِيرَاطُ أَعْظَمُ مِنْ أُحُدٍ فَقَالَ لَهُ ابْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَبَا هُرَيْرَةَ انْظُرْ مَا تُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ إِلَيْهِ أَبُو هُرَيْرَةَ حَتَّى انْطَلَقَ بِهِ إِلَى عَائِشَةَ فَقَالَ لَهَا يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْشُدُكِ بِاللَّهِ أَسَمِعْتِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ تَبِعَ جَنَازَةً فَصَلَّى عَلَيْهَا فَلَهُ قِيرَاطٌ فَإِنْ شَهِدَ دَفْنَهَا فَلَهُ قِيرَاطَانِ فَقَالَتْ اللَّهُمَّ نَعَمْ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ يَشْغَلُنِي عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَرْسُ الْوَدِيِّ وَلَا صَفْقٌ بِالْأَسْوَاقِ إِنِّي إِنَّمَا كُنْتُ أَطْلُبُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلِمَةً يُعَلِّمُنِيهَا وَأُكْلَةً يُطْعِمُنِيهَا فَقَالَ لَهُ ابْنُ عُمَرَ أَنْتَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ كُنْتَ أَلْزَمَنَا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَعْلَمَنَا بِحَدِيثِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Abu Hurayraning yonidan oʻtdi; u (Abu Hurayra) Nabiy ﷺdan: «Kim janozaga ergashib, unga namoz oʻqisa, unga bir qirot (ajr) boʻladi; agar uning dafnida ham hozir boʻlsa, unga ikki qirot boʻladi. Qirot Uhuddan kattaroqdir», deb hadis aytayotgan edi. Shunda Ibn Umar (roziyallohu anhu) unga: «Ey Abu Hurayra, Rasululloh ﷺdan nima deb hadis aytayotganingga qara», dedi. Abu Hurayra oʻrnidan turib, uni Oisha huzuriga olib bordi va unga: «Ey muʼminlarning onasi, Alloh bilan soʻrayman: Rasululloh ﷺning: ‹Kim janozaga ergashib, unga namoz oʻqisa, unga bir qirot boʻladi; agar uning dafnida hozir boʻlsa, unga ikki qirot boʻladi›, deganlarini eshitganmisiz?» dedi. U: «Allohim, ha», dedi. Shunda Abu Hurayra: «Meni Rasululloh ﷺdan na xurmo koʻchati oʻtqazish, na bozorlardagi savdo mashgʻul qilgan. Men Rasululloh ﷺdan faqat menga oʻrgatadigan bir kalimani va menga yediradigan bir luqmani talab qilar edim», dedi. Ibn Umar unga: «Ey Abu Hurayra, sen bizning ichimizda Rasululloh ﷺga eng koʻp yopishganimiz va u zotning hadisini eng yaxshi bilganimiz eding», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Абу Ҳурайранинг ёнидан ўтди; у (Абу Ҳурайра) Набий ﷺдан: «Ким жанозага эргашиб, унга намоз ўқиса, унга бир қирот (ажр) бўлади; агар унинг дафнида ҳам ҳозир бўлса, унга икки қирот бўлади. Қирот Уҳуддан каттароқдир», деб ҳадис айтаётган эди. Шунда Ибн Умар (розияллоҳу анҳу) унга: «Эй Абу Ҳурайра, Расулуллоҳ ﷺдан нима деб ҳадис айтаётганингга қара», деди. Абу Ҳурайра ўрнидан туриб, уни Оиша ҳузурига олиб борди ва унга: «Эй муъминларнинг онаси, Аллоҳ билан сўрайман: Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким жанозага эргашиб, унга намоз ўқиса, унга бир қирот бўлади; агар унинг дафнида ҳозир бўлса, унга икки қирот бўлади›, деганларини эшитганмисиз?» деди. У: «Аллоҳим, ҳа», деди. Шунда Абу Ҳурайра: «Мени Расулуллоҳ ﷺдан на хурмо кўчати ўтқазиш, на бозорлардаги савдо машғул қилган. Мен Расулуллоҳ ﷺдан фақат менга ўргатадиган бир калимани ва менга едирадиган бир луқмани талаб қилар эдим», деди. Ибн Умар унга: «Эй Абу Ҳурайра, сен бизнинг ичимизда Расулуллоҳ ﷺга энг кўп ёпишганимиз ва у зотнинг ҳадисини энг яхши билганимиз эдинг», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا لَمْ يَجِدْ الْمُحْرِمُ النَّعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْ الْخُفَّيْنِ وَلْيَقْطَعْهُمَا أَسْفَلَ مِنْ الْكَعْبَيْنِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Ehromdagi kishi kavsh topmasa, mahsi kiysin va uni toʻpiqdan pastroq qilib kessin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Эҳромдаги киши кавш топмаса, маҳси кийсин ва уни тўпиқдан пастроқ қилиб кессин», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَابْنُ عَوْنٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَيْنَ يُحْرِمُ قَالَ مُهَلُّ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَمُهَلُّ أَهْلِ الشَّامِ مِنْ الْجُحْفَةِ وَمُهَلُّ أَهْلِ الْيَمَنِ مِنْ يَلَمْلَمَ وَمُهَلُّ أَهْلِ نَجْدٍ مِنْ قَرْنٍو قَالَ ابْنُ عُمَرَ وَقَاسَ النَّاسُ ذَاتَ عِرْقٍ بِقَرْنٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺdan: «Qayerdan ehrom bogʻlanadi?» deb soʻradi. U zot: «Madina ahlining ehrom joyi Zul-Hulayfa, Shom ahlining ehrom joyi Juhfa, Yaman ahlining ehrom joyi Yalamlam, Najd ahlining ehrom joyi Qarndir», dedilar. Ibn Umar aytdi: Odamlar Zotu Irqni Qarnga qiyos qilishdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺдан: «Қаердан эҳром боғланади?» деб сўради. У зот: «Мадина аҳлининг эҳром жойи Зул-Ҳулайфа, Шом аҳлининг эҳром жойи Жуҳфа, Яман аҳлининг эҳром жойи Яламлам, Нажд аҳлининг эҳром жойи Қарндир», дедилар. Ибн Умар айтди: Одамлар Зоту Ирқни Қарнга қиёс қилишди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا لَمْ يَجِدْ الْمُحْرِمُ النَّعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْ الْخُفَّيْنِ وَلْيَقْطَعْهُمَا أَسْفَلَ مِنْ الْكَعْبَيْنِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Ehromdagi kishi kavsh topmasa, mahsi kiysin va uni toʻpiqdan pastroq qilib kessin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Эҳромдаги киши кавш топмаса, маҳси кийсин ва уни тўпиқдан пастроқ қилиб кессин», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَتْ تَلْبِيَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَوَزَادَ فِيهَا ابْنُ عُمَرَ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ وَالْخَيْرُ فِي يَدَيْكَ لَبَّيْكَ وَالرَّغْبَاءُ إِلَيْكَ وَالْعَمَلُ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning talbiyalari: «Labbayka Allohumma labbayk, labbayka lo shariyka laka labbayk, innal-hamda van-niʼmata laka val-mulk, lo shariyka lak (Mana men huzuringdaman, ey Allohim, mana men huzuringdaman. Mana men huzuringdaman, Sening sheriging yoʻq, mana men huzuringdaman. Albatta hamd va neʼmat Senikidir, mulk ham Senikidir, Sening sheriging yoʻq)» boʻlgan. Ibn Umar bunga: «Labbayka labbayka va saʼdayka, val-xayru fiy yadayka, var-ragʻbou ilayka val-amal (Mana men huzuringdaman, mana men huzuringdaman va xizmatingdaman, barcha yaxshilik Sening qoʻlingdadir, ragʻbat Sengadir va amal ham)», deb qoʻshimcha qilardi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг талбиялари: «Лаббайка Аллоҳумма лаббайк, лаббайка ло шарийка лака лаббайк, иннал-ҳамда ван-ниъмата лака вал-мулк, ло шарийка лак (Мана мен ҳузурингдаман, эй Аллоҳим, мана мен ҳузурингдаман. Мана мен ҳузурингдаман, Сенинг шеригинг йўқ, мана мен ҳузурингдаман. Албатта ҳамд ва неъмат Сеникидир, мулк ҳам Сеникидир, Сенинг шеригинг йўқ)» бўлган. Ибн Умар бунга: «Лаббайка лаббайка ва саъдайка, вал-хайру фий ядайка, вар-рағбоу илайка вал-амал (Мана мен ҳузурингдаман, мана мен ҳузурингдаман ва хизматингдаман, барча яхшилик Сенинг қўлингдадир, рағбат Сенгадир ва амал ҳам)», деб қўшимча қиларди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَنْبَأَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَغَدَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَرَفَاتٍ مِنَّا الْمُكَبِّرُ وَمِنَّا الْمُلَبِّي

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga Arafotga tongda yoʻlga chiqdik; bizdan baʼzimiz takbir aytar, baʼzimiz talbiya aytar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Арафотга тонгда йўлга чиқдик; биздан баъзимиз такбир айтар, баъзимиз талбия айтар эди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا يُونُسُ أَخْبَرَنِي زِيَادُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَكُنْتُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ بِمِنًى فَمَرَّ بِرَجُلٍ وَهُوَ يَنْحَرُ بَدَنَةً وَهِيَ بَارِكَةٌ فَقَالَ ابْعَثْهَا قِيَامًا مُقَيَّدَةً سُنَّةَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ziyod ibn Jubayr (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Ibn Umar (roziyallohu anhumo) bilan birga Minoda edim. U bir kishining yonidan oʻtdi, u (kishi) oʻz qurbonlik tuyasini choʻkkalagan holda soʻyayotgan edi. Shunda (Ibn Umar): «Uni oyogʻi bogʻlangan holda tik turgʻiz — bu Muhammad ﷺning sunnatidir», dedi.Зиёд ибн Жубайр (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) билан бирга Минода эдим. У бир кишининг ёнидан ўтди, у (киши) ўз қурбонлик туясини чўккалаган ҳолда сўяётган эди. Шунда (Ибн Умар): «Уни оёғи боғланган ҳолда тик турғиз — бу Муҳаммад ﷺнинг суннатидир», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَكُنْتُ مَعَ ابْنِ عُمَرَ حَيْثُ أَفَاضَ مِنْ عَرَفَاتٍ ثُمَّ أَتَى جَمْعًا فَصَلَّى الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَكَانِ مِثْلَ مَا فَعَلْتُ قَالَ هُشَيْمٌ مَرَّةً فَصَلَّى بِنَا الْمَغْرِبَ ثُمَّ قَالَ الصَّلَاةَ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا فَعَلَ بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَكَانِ

Saʼid ibn Jubayr aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Arafotdan qaytganida men u bilan birga edim. Soʻng u Jamʼ (Muzdalifa)ga keldi va shom bilan xufton namozlarini oʻqidi. Boʻshagach: «Rasululloh ﷺ shu joyda men qilganimdek qilgan edilar», dedi. Hushaym bir marta shunday dedi: U bizga shom namozini oʻqib berdi, soʻng: «Namoz!» dedi-da, ikki rakat oʻqidi. Keyin: «Rasululloh ﷺ shu joyda bizga xuddi shunday qilgan edilar», dedi.Саъид ибн Жубайр айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Арафотдан қайтганида мен у билан бирга эдим. Сўнг у Жамъ (Муздалифа)га келди ва шом билан хуфтон намозларини ўқиди. Бўшагач: «Расулуллоҳ ﷺ шу жойда мен қилганимдек қилган эдилар», деди. Ҳушайм бир марта шундай деди: У бизга шом намозини ўқиб берди, сўнг: «Намоз!» деди-да, икки ракат ўқиди. Кейин: «Расулуллоҳ ﷺ шу жойда бизга худди шундай қилган эдилар», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَابْنُ عَوْنٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ مَا يَقْتُلُ الْمُحْرِمُ قَالَ يَقْتُلُ الْعَقْرَبَ وَالْفُوَيْسِقَةَ وَالْحِدَأَةَ وَالْغُرَابَ وَالْكَلْبَ الْعَقُورَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan muhrim nimalarni oʻldirishi (mumkinligi) soʻraldi. U zot: «Chayonni, fosiq jonivorni (sichqonni), kalxatni, qargʻani va qopagʻon itni oʻldiradi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан муҳрим нималарни ўлдириши (мумкинлиги) сўралди. У зот: «Чаённи, фосиқ жониворни (сичқонни), калхатни, қарғани ва қопағон итни ўлдиради», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ أَنَّهُسَمِعَ أَبَاهُ يَقُولُ لِابْنِ عُمَرَ مَا لِي لَا أَرَاكَ تَسْتَلِمُ إِلَّا هَذَيْنِ الرُّكْنَيْنِ الْحَجَرَ الْأَسْوَدَ وَالرُّكْنَ الْيَمَانِيَ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ إِنْ أَفْعَلْ فَقَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اسْتِلَامَهُمَا يَحُطُّ الْخَطَايَا

Abdulloh ibn Ubayd ibn Umayrdan rivoyat qilinadiki, u otasining Ibn Umarga: «Nega men seni faqat mana shu ikki ruknni — Hajarul-Asvad bilan Ruknul-Yamoniyni istilom qilayotganingni koʻraman?» deyayotganini eshitgan. Shunda Ibn Umar: «Agar men shunday qilsam, (sababi shuki), men Rasululloh ﷺning: ‹Albatta, u ikkovini silash xatolarni toʻkadi›, deganlarini eshitganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Убайд ибн Умайрдан ривоят қилинадики, у отасининг Ибн Умарга: «Нега мен сени фақат мана шу икки рукнни — Ҳажарул-Асвад билан Рукнул-Ямонийни истилом қилаётганингни кўраман?» деяётганини эшитган. Шунда Ибн Умар: «Агар мен шундай қилсам, (сабаби шуки), мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Албатта, у икковини силаш хатоларни тўкади›, деганларини эшитганман», деди.

قَالَوَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَنْ طَافَ أُسْبُوعًا يُحْصِيهِ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ كَانَ لَهُ كَعِدْلِ رَقَبَةٍ

(Roviy) aytdi: Men uning: «Kim (Kaʼba atrofida) sanab bir haftalik (yetti) tavof qilsa va ikki rakat namoz oʻqisa, unga bir qulni ozod qilganday (ajr) boʻladi», deyayotganini eshitdim.(Ровий) айтди: Мен унинг: «Ким (Каъба атрофида) санаб бир ҳафталик (етти) тавоф қилса ва икки ракат намоз ўқиса, унга бир қулни озод қилгандай (ажр) бўлади», деяётганини эшитдим.

قَالَوَسَمِعْتُهُ يَقُولُ مَا رَفَعَ رَجُلٌ قَدَمًا وَلَا وَضَعَهَا إِلَّا كُتِبَتْ لَهُ عَشْرُ حَسَنَاتٍ وَحُطَّ عَنْهُ عَشْرُ سَيِّئَاتٍ وَرُفِعَ لَهُ عَشْرُ دَرَجَاتٍ

(Roviy) aytdi: Men uning: «Kishi qadamini koʻtarsa ham, qoʻysa ham, unga oʻnta yaxshilik yoziladi, undan oʻnta yomonlik oʻchiriladi va u oʻn daraja koʻtariladi», deyayotganini eshitdim.(Ровий) айтди: Мен унинг: «Киши қадамини кўтарса ҳам, қўйса ҳам, унга ўнта яхшилик ёзилади, ундан ўнта ёмонлик ўчирилади ва у ўн даража кўтарилади», деяётганини эшитдим.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَلِمُ الْحَجَرَ الْأَسْوَدَ فَلَا أَدَعُ اسْتِلَامَهُ فِي شِدَّةٍ وَلَا رَخَاءٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Rasululloh ﷺni Hajarul-Asvadni istilom qilayotganlarini koʻrganman, shuning uchun na qiyinchilikda, na kengchilikda uni istilom qilishni tark etmayman.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни Ҳажарул-Асвадни истилом қилаётганларини кўрганман, шунинг учун на қийинчиликда, на кенгчиликда уни истилом қилишни тарк этмайман.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا غَيْرُ وَاحِدٍ وَابْنُ عَوْنٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَيْتَ وَمَعَهُ الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ وَأُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ وَعُثْمَانُ بْنُ طَلْحَةَ وَبِلَالٌ فَأَمَرَ بِلَالًا فَأَجَافَ عَلَيْهِمْ الْبَابَ فَمَكَثَ فِيهِ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ فَكَانَ أَوَّلُ مَنْ لَقِيتُ مِنْهُمْ بِلَالًا فَقُلْتُ أَيْنَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هَاهُنَا بَيْنَ الْأُسْطُوَانَتَيْنِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Baytga kirdilar, u zot bilan birga Fazl ibn Abbos, Usoma ibn Zayd, Usmon ibn Talha va Bilol bor edi. U zot Bilolga buyurdilar, u ularning ustidan eshikni yopdi. U zot unda Alloh xohlagancha turdilar, soʻng chiqdilar. Ibn Umar aytdi: Ulardan birinchi uchratganim Bilol boʻldi. Men: «Rasululloh ﷺ qayerda namoz oʻqidilar?» dedim. U: «Mana shu yerda, ikki ustun orasida», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Байтга кирдилар, у зот билан бирга Фазл ибн Аббос, Усома ибн Зайд, Усмон ибн Талҳа ва Билол бор эди. У зот Билолга буюрдилар, у уларнинг устидан эшикни ёпди. У зот унда Аллоҳ хоҳлаганча турдилар, сўнг чиқдилар. Ибн Умар айтди: Улардан биринчи учратганим Билол бўлди. Мен: «Расулуллоҳ ﷺ қаерда намоз ўқидилар?» дедим. У: «Мана шу ерда, икки устун орасида», деди.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْقَرْعِ وَالْمُزَفَّتِ أَنْ يُنْتَبَذَ فِيهِمَا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ qovoq idishda va smola surilgan idishda nabiz tayyorlashdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қовоқ идишда ва смола сурилган идишда набиз тайёрлашдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمْ إِلَى الْجُمُعَةِ فَلْيَغْتَسِلْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz jumaga kelsa, gʻusl qilsin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз жумага келса, ғусл қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَمَلَ عَلَيْنَا السِّلَاحَ فَلَيْسَ مِنَّا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bizga qarshi qurol koʻtarsa, bizdan emas», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бизга қарши қурол кўтарса, биздан эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُعَرِّضُ عَلَى رَاحِلَتِهِ وَيُصَلِّي إِلَيْهَا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ulovlarini (oʻzlariga) koʻndalang qilib qoʻyar va unga qarab namoz oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ уловларини (ўзларига) кўндаланг қилиб қўяр ва унга қараб намоз ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ سَمِعْتُ بُرْدًا عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَبِيتُ أَحَدٌ ثَلَاثَ لَيَالٍ إِلَّا وَوَصِيَّتُهُ مَكْتُوبَةٌ قَالَ فَمَا بِتُّ مِنْ لَيْلَةٍ بَعْدُ إِلَّا وَوَصِيَّتِي عِنْدِي مَوْضُوعَةٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Hech kim vasiyati yozilgan holda boʻlmasa, uch kecha ham tunamasin», dedilar. (Ibn Umar) aytdi: Shundan keyin men vasiyatim yonimda qoʻyilgan holda boʻlmasa, birorta kecha ham tunamadim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч ким васияти ёзилган ҳолда бўлмаса, уч кеча ҳам тунамасин», дедилар. (Ибн Умар) айтди: Шундан кейин мен васиятим ёнимда қўйилган ҳолда бўлмаса, бирорта кеча ҳам тунамадим.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ قَالَرَأَيْتُ ابْنَ عُمَرَ يُصَلِّي عَلَى دَابَّتِهِ التَّطَوُّعَ حَيْثُ تَوَجَّهَتْ بِهِ فَذَكَرْتُ لَهُ ذَلِكَ فَقَالَ رَأَيْتُ أَبَا الْقَاسِمِ يَفْعَلُهُ

Nofiʼ aytdi: Men Ibn Umar (roziyallohu anhumo)ni ulovi qaysi tomonga yuzlansa ham, uning ustida nafl namoz oʻqiyotganini koʻrdim. Buni unga aytsam, u: «Men Abul-Qosim ﷺni shunday qilayotganlarini koʻrganman», dedi.Нофиъ айтди: Мен Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)ни улови қайси томонга юзланса ҳам, унинг устида нафл намоз ўқиётганини кўрдим. Буни унга айтсам, у: «Мен Абул-Қосим ﷺни шундай қилаётганларини кўрганман», деди.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ تُحْلَبَ مَوَاشِي النَّاسِ إِلَّا بِإِذْنِهِمْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ odamlarning chorvasini ularning izmisiz sogʻishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ одамларнинг чорвасини уларнинг измисиз соғишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّهُ كَانَ يَجْمَعُ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ إِذَا غَابَ الشَّفَقُ قَالَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ بَيْنَهُمَا إِذَا جَدَّ بِهِ السَّيْرُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shafaq gʻoyib boʻlganida shom va xufton namozlarini jamlab oʻqir edi. U: «Rasululloh ﷺ yurish qattiq boʻlganida bu ikkisini jamlar edilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шафақ ғойиб бўлганида шом ва хуфтон намозларини жамлаб ўқир эди. У: «Расулуллоҳ ﷺ юриш қаттиқ бўлганида бу иккисини жамлар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُثْمَانَ يَعْنِي الْغَطَفَانِيَّ أَخْبَرَنَا عُمَرُ بْنُ نَافِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْقَزَعِ وَالْقَزَعُ أَنْ يُحْلَقَ الصَّبِيُّ فَيُتْرَكَ بَعْضُ شَعَرِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ qazaʼdan qaytardilar. Qazaʼ — bolaning boshini qirib, sochining bir qismini qoldirib qoʻyishdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ қазаъдан қайтардилар. Қазаъ — боланинг бошини қириб, сочининг бир қисмини қолдириб қўйишдир.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنِ الْقَعْقَاعِ بْنِ حَكِيمٍ قَالَكَتَبَ عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مَرْوَانَ إِلَى ابْنِ عُمَرَ أَنْ ارْفَعْ إِلَيَّ حَاجَتَكَ قَالَ فَكَتَبَ إِلَيْهِ ابْنُ عُمَرَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ إِنَّ الْيَدَ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنْ الْيَدِ السُّفْلَى وَابْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ وَلَسْتُ أَسْأَلُكَ شَيْئًا وَلَا أَرُدُّ رِزْقًا رَزَقَنِيهِ اللَّهُ مِنْكَ

Qaʼqoʼ ibn Hakim aytdi: Abdulaziz ibn Marvon Ibn Umarga: «Menga hojatingni yozib yubor», deb xat yozdi. Shunda Ibn Umar unga: «Rasululloh ﷺ: ‹Albatta, yuqori qoʻl pastki qoʻldan yaxshiroqdir; (infoqni) oʻz qaramogʻingdagilardan boshla›, der edilar. Men sendan hech narsa soʻramayman va Alloh sen orqali menga bergan rizqni ham qaytarmayman», deb yozdi.Қаъқў ибн Ҳаким айтди: Абдулазиз ибн Марвон Ибн Умарга: «Менга ҳожатингни ёзиб юбор», деб хат ёзди. Шунда Ибн Умар унга: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Албатта, юқори қўл пастки қўлдан яхшироқдир; (инфоқни) ўз қарамоғингдагилардан бошла›, дер эдилар. Мен сендан ҳеч нарса сўрамайман ва Аллоҳ сен орқали менга берган ризқни ҳам қайтармайман», деб ёзди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُصَوِّرُونَ يُعَذَّبُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَيُقَالُ أَحْيُوا مَا خَلَقْتُمْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Suratkashlar qiyomat kuni azoblanadilar va ularga: ‹Oʻzingiz yaratgan narsani tiriltiringlar›, deyiladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Сураткашлар қиёмат куни азобланадилар ва уларга: ‹Ўзингиз яратган нарсани тирилтиринглар›, дейилади», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَيُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ تَطَوُّعًا فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَسْجُدَ نَزَلَ فَأَوْتَرَ عَلَى الْأَرْضِ

Saʼid ibn Jubayrdan rivoyat qilinadiki, Ibn Umar (roziyallohu anhumo) ulovi ustida nafl namoz oʻqir, sajda qilmoqchi boʻlganida esa tushib, vitrni yerda oʻqir edi.Саъид ибн Жубайрдан ривоят қилинадики, Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) улови устида нафл намоз ўқир, сажда қилмоқчи бўлганида эса тушиб, витрни ерда ўқир эди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَقُلْتُ لِابْنِ عُمَرَ رَجُلٌ قَذَفَ امْرَأَتَهُ فَقَالَ فَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَخَوَيْ بَنِي الْعَجْلَانِ وَقَالَ اللَّهُ يَعْلَمُ أَنَّ أَحَدَكُمَا كَاذِبٌ فَهَلْ مِنْكُمَا تَائِبٌ فَأَبَيَا فَرَدَّدَهُمَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَأَبَيَا فَفَرَّقَ بَيْنَهُمَا

Saʼid ibn Jubayr (rahimahulloh) aytadi: Men Ibn Umar (roziyallohu anhumo)ga: «Bir kishi xotinini (zinoda) ayblab tuhmat qildi (nima qilinadi)?» dedim. U: Rasululloh ﷺ banu Ajlondan boʻlgan ikki (er-xotin)ning orasini ajratdilar va: «Alloh biladiki, ikkovingizdan biringiz yolgʻonchidir. Ikkovingizdan birortangiz tavba qiluvchimi?» dedilar. U zot buni uch marta takrorladilar, ammo ikkovi koʻnmadilar. Shunda u zot ikkovining orasini ajratdilar, dedi.Саъид ибн Жубайр (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Мен Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)га: «Бир киши хотинини (зинода) айблаб туҳмат қилди (нима қилинади)?» дедим. У: Расулуллоҳ ﷺ бану Ажлондан бўлган икки (эр-хотин)нинг орасини ажратдилар ва: «Аллоҳ биладики, икковингиздан бирингиз ёлғончидир. Икковингиздан бирортангиз тавба қилувчими?» дедилар. У зот буни уч марта такрорладилар, аммо иккови кўнмадилар. Шунда у зот икковининг орасини ажратдилар, деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ قَالَنَادَى ابْنُ عُمَرَ بِالصَّلَاةِ بِضَجْنَانَ ثُمَّ نَادَى أَنْ صَلُّوا فِي رِحَالِكُمْ ثُمَّ حَدَّثَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَأْمُرُ الْمُنَادِيَ فَيُنَادِي بِالصَّلَاةِ ثُمَّ يُنَادِي أَنْ صَلُّوا فِي رِحَالِكُمْ فِي اللَّيْلَةِ الْبَارِدَةِ وَفِي اللَّيْلَةِ الْمَطِيرَةِ فِي السَّفَرِ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u Zajnonda namozga (azon aytib) chaqirdi, soʻng: «Oʻz turar joylaringizda namoz oʻqinglar», deb chaqirdi. Keyin u Rasululloh ﷺdan hadis aytdiki, u zot munodiyga buyurar, u esa namozga (azon aytib) chaqirar, soʻng safarda sovuq kechada va yomgʻirli kechada: «Oʻz turar joylaringizda namoz oʻqinglar», deb chaqirar edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у Зажнонда намозга (азон айтиб) чақирди, сўнг: «Ўз турар жойларингизда намоз ўқинглар», деб чақирди. Кейин у Расулуллоҳ ﷺдан ҳадис айтдики, у зот мунодийга буюрар, у эса намозга (азон айтиб) чақирар, сўнг сафарда совуқ кечада ва ёмғирли кечада: «Ўз турар жойларингизда намоз ўқинглар», деб чақирар эди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ اتَّخَذَ أَوْ قَالَ اقْتَنَى كَلْبًا لَيْسَ بِضَارٍ وَلَا كَلْبَ مَاشِيَةٍ نَقَصَ مِنْ أَجْرِهِ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطَانِ فَقِيلَ لَهُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ وَكَلْبَ حَرْثٍ فَقَالَ أَنَّى لِأَبِي هُرَيْرَةَ حَرْثٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kimki ov iti ham, chorva iti ham boʻlmagan it tutsa — yoki: boqsa, dedi — har kuni uning savobidan ikki qirot kamayadi», dedilar. Unga: «Abu Hurayra ‹va ekin iti› ham deydi», deyildi. U: «Abu Hurayrada qayoqdan ekin boʻlsin!», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кимки ов ити ҳам, чорва ити ҳам бўлмаган ит тутса — ёки: боқса, деди — ҳар куни унинг савобидан икки қирот камаяди», дедилар. Унга: «Абу Ҳурайра ‹ва экин ити› ҳам дейди», дейилди. У: «Абу Ҳурайрада қаёқдан экин бўлсин!», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍأَنَّ ابْنَ عُمَرَ دَخَلَ عَلَيْهِ ابْنُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَظَهْرُهُ فِي الدَّارِ فَقَالَ إِنِّي لَا آمَنُ أَنْ يَكُونَ الْعَامَ بَيْنَ النَّاسِ قِتَالٌ فَتُصَدَّ عَنْ الْبَيْتِ فَلَوْ أَقَمْتَ فَقَالَ قَدْ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَالَ كُفَّارُ قُرَيْشٍ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَإِنْ يُحَلْ بَيْنِي وَبَيْنَهُ أَفْعَلْ كَمَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ {لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ} قَالَ إِنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ عُمْرَةً ثُمَّ سَارَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِالْبَيْدَاءِ قَالَ مَا أَرَى أَمْرَهُمَا إِلَّا وَاحِدًا أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ مَعَ عُمْرَتِي حَجًّا ثُمَّ قَدِمَ فَطَافَ لَهُمَا طَوَافًا وَاحِدًا

Nofeʼ (rahimahulloh) rivoyat qiladi: Ibn Umarning huzuriga oʻgʻli Abdulloh ibn Abdulloh kirdi, uning ulovi hovlida edi. U: «Men shu yili odamlar orasida jang boʻlib, sizni Kaʼbaga borishdan toʻsib qoʻyishlaridan qoʻrqaman. Koshki shu yerda qolsangiz», dedi. Ibn Umar: «Rasululloh ﷺ (safarga) chiqqan edilar, Quraysh kofirlari u zot bilan Kaʼba orasiga toʻsiq boʻldi. Bas, agar men bilan uning orasiga toʻsiq boʻlinsa, men ham Rasululloh ﷺ qilganlaridek qilaman», dedi va: «Albatta, sizlar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bor» (oyatini oʻqidi). Soʻng: «Men umrani oʻzimga vojib qildim», dedi. Keyin yoʻlga chiqdi va Baydoga yetganida: «Men bu ikkovining ishini bir deb bilaman. Sizlarni guvoh qilamanki, umram bilan birga hajni ham vojib qildim», dedi. Soʻng (Makkaga) kelib, ikkovi uchun bitta tavof qildi.Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ) ривоят қилади: Ибн Умарнинг ҳузурига ўғли Абдуллоҳ ибн Абдуллоҳ кирди, унинг улови ҳовлида эди. У: «Мен шу йили одамлар орасида жанг бўлиб, сизни Каъбага боришдан тўсиб қўйишларидан қўрқаман. Кошки шу ерда қолсангиз», деди. Ибн Умар: «Расулуллоҳ ﷺ (сафарга) чиққан эдилар, Қурайш кофирлари у зот билан Каъба орасига тўсиқ бўлди. Бас, агар мен билан унинг орасига тўсиқ бўлинса, мен ҳам Расулуллоҳ ﷺ қилганларидек қиламан», деди ва: «Албатта, сизлар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бор» (оятини ўқиди). Сўнг: «Мен умрани ўзимга вожиб қилдим», деди. Кейин йўлга чиқди ва Байдога етганида: «Мен бу икковининг ишини бир деб биламан. Сизларни гувоҳ қиламанки, умрам билан бирга ҳажни ҳам вожиб қилдим», деди. Сўнг (Маккага) келиб, иккови учун битта тавоф қилди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَأَيْتُ الرِّجَالَ وَالنِّسَاءَ يَتَوَضَّئُونَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَمِيعًا مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «Men Rasululloh ﷺ davrlarida erkaklar va ayollar birgalikda bir idishdan tahorat olayotganlarini koʻrdim».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ даврларида эркаклар ва аёллар биргаликда бир идишдан таҳорат олаётганларини кўрдим».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا يَلْبَسُ الْمُحْرِمُ أَوْ قَالَ مَا يَتْرُكُ الْمُحْرِمُ فَقَالَ لَا يَلْبَسُ الْقَمِيصَ وَلَا السَّرَاوِيلَ وَلَا الْعِمَامَةَ وَلَا الْخُفَّيْنِ إِلَّا أَنْ لَا يَجِدَ نَعْلَيْنِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ نَعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْهُمَا أَسْفَلَ مِنْ الْكَعْبَيْنِ وَلَا الْبُرْنُسَ وَلَا شَيْئًا مِنْ الثِّيَابِ مَسَّهُ وَرْسٌ وَلَا زَعْفَرَانٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Yo Rasululloh, ehromdagi kishi nima kiyadi?» — yoki: «ehromdagi kishi nimani tark qiladi?» — dedi. U zot: «U koʻylak ham, ishton ham, salla ham, mahsi ham kiymaydi; magar kavsh topmasa — kim kavsh topmasa, ularni toʻpiqdan pastroq (qilib) kiysin. Burnusni ham, vars yoki zaʼfaron tekkan hech qanday kiyimni ham (kiymaydi)», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, эҳромдаги киши нима кияди?» — ёки: «эҳромдаги киши нимани тарк қилади?» — деди. У зот: «У кўйлак ҳам, иштон ҳам, салла ҳам, маҳси ҳам киймайди; магар кавш топмаса — ким кавш топмаса, уларни тўпиқдан пастроқ (қилиб) кийсин. Бурнусни ҳам, варс ёки заъфарон теккан ҳеч қандай кийимни ҳам (киймайди)», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَفِي عَاشُورَاءَ صَامَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَرَ بِصَوْمِهِ فَلَمَّا فُرِضَ رَمَضَانُ تُرِكَ فَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ لَا يَصُومُهُ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَ عَلَى صَوْمِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Ashuro haqida shunday dedi: Rasululloh ﷺ uni roʻza tutdilar va uni tutishga buyurdilar. Ramazon farz qilinganida esa u tark etildi. Abdulloh (ibn Umar) esa — odatdagi roʻzasi oʻsha kunga toʻgʻri kelmasa — uni tutmas edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Ашуро ҳақида шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ уни рўза тутдилар ва уни тутишга буюрдилар. Рамазон фарз қилинганида эса у тарк этилди. Абдуллоҳ (ибн Умар) эса — одатдаги рўзаси ўша кунга тўғри келмаса — уни тутмас эди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ حَتَّى يَتَفَرَّقَا أَوْ يَكُونَ بَيْعَ خِيَارٍ قَالَ وَرُبَّمَا قَالَ نَافِعٌ أَوْ يَقُولَ أَحَدُهُمَا لِلْآخَرِ اخْتَرْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ikki savdolashuvchi ajralishmagunlaricha yoki ixtiyor savdosi boʻlmagunicha ixtiyorlidirlar», dedilar. (Rovi) dedi: Baʼzan Nofeʼ: «Yoki biri ikkinchisiga ‹tanla› deydi», deb aytardi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки савдолашувчи ажралишмагунларича ёки ихтиёр савдоси бўлмагунича ихтиёрлидирлар», дедилар. (Рови) деди: Баъзан Нофеъ: «Ёки бири иккинчисига ‹танла› дейди», деб айтарди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّهُ كَانَ يُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَزُورُهُ رَاكِبًا وَمَاشِيًا يَعْنِي مَسْجِدَ قُبَاءَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) shunday soʻzlab berardi: Rasululloh ﷺ u yerni — yaʼni Qubo masjidini — mingan holda ham, piyoda ham ziyorat qilar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) шундай сўзлаб берарди: Расулуллоҳ ﷺ у ерни — яъни Қубо масжидини — минган ҳолда ҳам, пиёда ҳам зиёрат қилар эдилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَفَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدَقَةَ رَمَضَانَ عَلَى الذَّكَرِ وَالْأُنْثَى وَالْحُرِّ وَالْمَمْلُوكِ صَاعَ تَمْرٍ أَوْ صَاعَ شَعِيرٍقَالَ فَعَدَلَ النَّاسُ بِهِ بَعْدُ نِصْفَ صَاعِ بُرٍّ قَالَ أَيُّوبُ وَقَالَ نَافِعٌ كَانَ ابْنُ عُمَرَ يُعْطِي التَّمْرَ إِلَّا عَامًا وَاحِدًا أَعْوَزَ التَّمْرُ فَأَعْطَى الشَّعِيرَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ ramazon sadaqasini erkak va ayolga, ozod va qulga bir soʼ xurmo yoki bir soʼ arpa qilib farz qildilar. (Rovi) dedi: Soʻng odamlar buni yarim soʼ bugʻdoyga tenglashtirdilar. Ayyub dedi: Nofeʼ aytdi: Ibn Umar xurmo berar edi, faqat bir yil xurmo topilmay qolgach, arpa berdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ рамазон садақасини эркак ва аёлга, озод ва қулга бир сў хурмо ёки бир сў арпа қилиб фарз қилдилар. (Рови) деди: Сўнг одамлар буни ярим сў буғдойга тенглаштирдилар. Айюб деди: Нофеъ айтди: Ибн Умар хурмо берар эди, фақат бир йил хурмо топилмай қолгач, арпа берди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَبَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ الْخَيْلِ فَأَرْسَلَ مَا ضُمِّرَ مِنْهَا مِنْ الْحَفْيَاءِ أَوْ الحَيْفَاءِ إِلَى ثَنِيَّةِ الْوَدَاعِ وَأَرْسَلَ مَا لَمْ يُضَمَّرْ مِنْهَا مِنْ ثَنِيَّةِ الْوَدَاعِ إِلَى مَسْجِدِ بَنِي زُرَيْقٍ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَكُنْتُ فَارِسًا يَوْمَئِذٍ فَسَبَقْتُ النَّاسَ طَفَّفَ بِيَ الْفَرَسُ مَسْجِدَ بَنِي زُرَيْقٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺ otlar orasida poyga oʻtkazdilar: ulardan ozdirilganini Hafyodan Saniyyatul-Vidoʻgacha, ozdirilmaganini esa Saniyyatul-Vidoʻdan Banu Zurayq masjidigacha qoʻyib yubordilar». Abdulloh aytdi: «Oʻsha kuni men chavandoz edim; odamlardan oʻzib ketdim va ot meni Banu Zurayq masjididan sakrab oʻtkazdi».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ отлар орасида пойга ўтказдилар: улардан оздирилганини Ҳафёдан Санийятул-Видўгача, оздирилмаганини эса Санийятул-Видўдан Бану Зурайқ масжидигача қўйиб юбордилар». Абдуллоҳ айтди: «Ўша куни мен чавандоз эдим; одамлардан ўзиб кетдим ва от мени Бану Зурайқ масжидидан сакраб ўтказди».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ فَلَا تَصُومُوا حَتَّى تَرَوْهُ وَلَا تُفْطِرُوا حَتَّى تَرَوْهُ فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَاقْدُرُوا لَهُقَالَ نَافِعٌ فَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ إِذَا مَضَى مِنْ شَعْبَانَ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ يَبْعَثُ مَنْ يَنْظُرُ فَإِنْ رُئِيَ فَذَاكَ وَإِنْ لَمْ يُرَ وَلَمْ يَحُلْ دُونَ مَنْظَرِهِ سَحَابٌ وَلَا قَتَرٌ أَصْبَحَ مُفْطِرًا وَإِنْ حَالَ دُونَ مَنْظَرِهِ سَحَابٌ أَوْ قَتَرٌ أَصْبَحَ صَائِمًا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Oy yigirma toʻqqiz (kun)dir. Uni koʻrmaguningizcha roʻza tutmanglar va uni koʻrmaguningizcha iftor qilmanglar. Agar sizlarga bulut toʻsib qolsa, uni hisoblab chiqinglar», dedilar. Nofeʼ dedi: Shaʼbon yigirma toʻqqiz (kun) oʻtganida Abdulloh hilolga qaraydigan kishini yuborar edi. Agar u koʻrsa, oʻsha (roʻza boʻlar edi); agar koʻrmasa va uni koʻrishga bulut ham, chang ham toʻsiq boʻlmasa, iftor qilgan holida tongni qarshilar edi; agar uni koʻrishga bulut yoki chang toʻsiq boʻlsa, roʻzador holida tongni qarshilar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ой йигирма тўққиз (кун)дир. Уни кўрмагунингизча рўза тутманглар ва уни кўрмагунингизча ифтор қилманглар. Агар сизларга булут тўсиб қолса, уни ҳисоблаб чиқинглар», дедилар. Нофеъ деди: Шаъбон йигирма тўққиз (кун) ўтганида Абдуллоҳ ҳилолга қарайдиган кишини юборар эди. Агар у кўрса, ўша (рўза бўлар эди); агар кўрмаса ва уни кўришга булут ҳам, чанг ҳам тўсиқ бўлмаса, ифтор қилган ҳолида тонгни қаршилар эди; агар уни кўришга булут ёки чанг тўсиқ бўлса, рўзадор ҳолида тонгни қаршилар эди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الَّذِي يَجُرُّ ثَوْبَهُ مِنْ الْخُيَلَاءِ لَا يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَيْهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ نَافِعٌ فَأُنْبِئْتُ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ قَالَتْ فَكَيْفَ بِنَا قَالَ شِبْرًا قَالَتْ إِذَنْ تَبْدُوَ أَقْدَامُنَا قَالَ ذِرَاعًا لَا تَزِدْنَ عَلَيْهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kiyimini kibrdan surgantirib yurgan kishiga Alloh qiyomat kunida nazar solmaydi», dedilar. Nofeʼ dedi: Menga xabar berildiki, Ummu Salama: «Biz (ayollar) nima qilamiz?» debdi. U zot: «Bir qarich (tushirsin)», debdilar. U: «Unda oyoqlarimiz ochilib qoladi-ku», debdi. U zot: «Bir gaz — undan oshirmanglar», debdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Кийимини кибрдан сургантириб юрган кишига Аллоҳ қиёмат кунида назар солмайди», дедилар. Нофеъ деди: Менга хабар берилдики, Умму Салама: «Биз (аёллар) нима қиламиз?» дебди. У зот: «Бир қарич (туширсин)», дебдилар. У: «Унда оёқларимиз очилиб қолади-ку», дебди. У зот: «Бир газ — ундан оширманглар», дебдилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْمُزَابَنَةِ وَالْمُزَابَنَةُ أَنْ يُبَاعَ مَا فِي رُءُوسِ النَّخْلِ بِتَمْرٍ بِكَيْلٍ مُسَمًّى إِنْ زَادَ فَلِي وَإِنْ نَقَصَ فَعَلَيَّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muzobanadan taqiqladilar. Muzobana — xurmo daraxtlari boshidagi (yangi xurmo)ni belgilangan oʻlchovdagi quruq xurmoga sotib, «agar ortib chiqsa — menga, agar kam chiqsa — zarari menga» (deyish)dir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ музобанадан тақиқладилар. Музобана — хурмо дарахтлари бошидаги (янги хурмо)ни белгиланган ўлчовдаги қуруқ хурмога сотиб, «агар ортиб чиқса — менга, агар кам чиқса — зарари менга» (дейиш)дир.

قَالَ ابْنُ عُمَرَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَخَّصَ فِي بَيْعِ الْعَرَايَا بِخَرْصِهَا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Menga Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu) soʻzlab berdiki, Rasululloh ﷺ araya savdosida (mevani daraxt boshidagi) taxminiy oʻlchovi bilan (sotishga) ruxsat berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Менга Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу) сўзлаб бердики, Расулуллоҳ ﷺ арая савдосида (мевани дарахт бошидаги) тахминий ўлчови билан (сотишга) рухсат бердилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ بَيْعِ حَبَلِ الْحَبَلَةِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ habalul-habala (homila tuyaning qornidagi bolaning bolasi)ni sotishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳабалул-ҳабала (ҳомила туянинг қорнидаги боланинг боласи)ни сотишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ تَأْمُرُنَا أَنْ نُصَلِّيَ مِنْ اللَّيْلِ قَالَ يُصَلِّي أَحَدُكُمْ مَثْنَى مَثْنَى فَإِذَا خَشِيَ الصُّبْحَ صَلَّى وَاحِدَةً فَأَوْتَرَتْ لَهُ مَا قَدْ صَلَّى مِنْ اللَّيْلِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Bir kishi: «Yo Rasululloh, kechasi namoz oʻqishni bizga qanday buyurasiz?» dedi. U zot: «Biringiz ikki-ikki rakʼatdan oʻqisin. Tongdan qoʻrqsa, bir (rakʼat) oʻqisin — u kechasi oʻqigan (rakʼat)larini toq qilib qoʻyadi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, кечаси намоз ўқишни бизга қандай буюрасиз?» деди. У зот: «Бирингиз икки-икки ракъатдан ўқисин. Тонгдан қўрқса, бир (ракъат) ўқисин — у кечаси ўқиган (ракъат)ларини тоқ қилиб қўяди», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ بَيْعِ النَّخْلِ حَتَّى يَزْهُوَ وَعَنْ السُّنْبُلِ حَتَّى يَبْيَضَّ وَيَأْمَنَ الْعَاهَةَ نَهَى الْبَائِعَ وَالْمُشْتَرِيَ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xurmoni rangi oʻzgarib (pisha boshlamagunicha), boshoqni esa oqarib, ofatdan omon boʻlmagunicha sotishdan qaytardilar; sotuvchini ham, oluvchini ham qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хурмони ранги ўзгариб (пиша бошламагунича), бошоқни эса оқариб, офатдан омон бўлмагунича сотишдан қайтардилар; сотувчини ҳам, олувчини ҳам қайтардилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَرَأَيْتُ فِي الْمَنَامِ كَأَنَّ بِيَدِي قِطْعَةَ إِسْتَبْرَقٍ وَلَا أُشِيرُ بِهَا إِلَى مَكَانٍ مِنْ الْجَنَّةِ إِلَّا طَارَتْ بِي إِلَيْهِ فَقَصَّتْهَا حَفْصَةُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ أَخَاكِ رَجُلٌ صَالِحٌ أَوْ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ رَجُلٌ صَالِحٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Tushimda goʻyo qoʻlimda bir parcha qalin shoyi (istabraq) bordek koʻrdim, jannatning qaysi joyiga ishora qilsam, oʻsha tomonga meni uchirib olib borardi. Hafsa buni Nabiy ﷺga aytib berdi. Shunda u zot: «Albatta, ukang solih kishidir», yoki: «Albatta, Abdulloh solih kishidir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Тушимда гўё қўлимда бир парча қалин шойи (истабрақ) бордек кўрдим, жаннатнинг қайси жойига ишора қилсам, ўша томонга мени учириб олиб борарди. Ҳафса буни Набий ﷺга айтиб берди. Шунда у зот: «Албатта, уканг солиҳ кишидир», ёки: «Албатта, Абдуллоҳ солиҳ кишидир», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ فَالْأَمِيرُ الَّذِي عَلَى النَّاسِ رَاعٍ وَهُوَ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ وَالرَّجُلُ رَاعٍ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ وَالْمَرْأَةُ رَاعِيَةٌ عَلَى بَيْتِ زَوْجِهَا وَهِيَ مَسْئُولَةٌ وَالْعَبْدُ رَاعٍ عَلَى مَالِ سَيِّدِهِ وَهُوَ مَسْئُولٌ أَلَا فَكُلُّكُمْ رَاعٍ وَكُلُّكُمْ مَسْئُولٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Har biringiz choʻponsiz va har biringiz masʼulsiz. Odamlar ustidagi amir — choʻpondir va u oʻz raʼiyatidan masʼuldir. Erkak oʻz uy ahli ustida choʻpondir va u masʼuldir. Ayol oʻz erining uyi ustida choʻpondir va u masʼuldir. Qul oʻz xojasining moli ustida choʻpondir va u masʼuldir. Ogoh boʻlinglar! Har biringiz choʻponsiz va har biringiz masʼulsiz», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳар бирингиз чўпонсиз ва ҳар бирингиз масъулсиз. Одамлар устидаги амир — чўпондир ва у ўз раъиятидан масъулдир. Эркак ўз уй аҳли устида чўпондир ва у масъулдир. Аёл ўз эрининг уйи устида чўпондир ва у масъулдир. Қул ўз хожасининг моли устида чўпондир ва у масъулдир. Огоҳ бўлинглар! Ҳар бирингиз чўпонсиз ва ҳар бирингиз масъулсиз», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَفَلَ مِنْ حَجٍّ أَوْ غَزْوٍ فَعَلَا فَدْفَدًا مِنْ الْأَرْضِ أَوْ شَرَفًا قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ آيِبُونَ تَائِبُونَ سَاجِدُونَ عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ صَدَقَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ hajdan yoki gʻazotdan qaytayotganlarida yerning balandligiga yoki tepalikka koʻtarilsalar: «Allohu akbar, Allohu akbar. Lo ilaha illalloh vahdahu lo sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva ala kulli shayʼin qodir. Oyibuna toibuna sojiduna obiduna li-Robbina hamiduna. Sadaqallohu vaʼdahu va nasara abdahu va hazamal-ahzoba vahdah» — («Alloh buyukdir, Alloh buyukdir. Allohdan oʻzga haq maʼbud yoʻq, U yolgʻizdir, Uning sherigi yoʻq. Mulk Unikidir va hamd Unikidir, U har narsaga qodirdir. Biz qaytuvchilar, tavba qiluvchilar, sajda qiluvchilar, ibodat qiluvchilar, Robbimizga hamd aytuvchilarmiz. Alloh vaʼdasini rost qildi, bandasiga yordam berdi va yolgʻiz oʻzi (kofir) guruhlarni magʻlub etdi») — der edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳаждан ёки ғазотдан қайтаётганларида ернинг баландлигига ёки тепаликка кўтарилсалар: «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ло илаҳа иллаллоҳ ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува ала кулли шайъин қодир. Ойибуна тоибуна сожидуна обидуна ли-Роббина ҳамидуна. Садақаллоҳу ваъдаҳу ва насара абдаҳу ва ҳазамал-аҳзоба ваҳдаҳ» — («Аллоҳ буюкдир, Аллоҳ буюкдир. Аллоҳдан ўзга ҳақ маъбуд йўқ, У ёлғиздир, Унинг шериги йўқ. Мулк Уникидир ва ҳамд Уникидир, У ҳар нарсага қодирдир. Биз қайтувчилар, тавба қилувчилар, сажда қилувчилар, ибодат қилувчилар, Роббимизга ҳамд айтувчилармиз. Аллоҳ ваъдасини рост қилди, бандасига ёрдам берди ва ёлғиз ўзи (кофир) гуруҳларни мағлуб этди») — дер эдилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَدْ أُتِيَ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْنِي الضَّبَّ فَلَمْ يَأْكُلْهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺga u — yaʼni kaltakesak — keltirilgan edi, u zot uni yemadilar va harom ham qilmadilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺга у — яъни калтакесак — келтирилган эди, у зот уни емадилар ва ҳаром ҳам қилмадилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ الْيَهُودَ أَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرَجُلٍ وَامْرَأَةٍ مِنْهُمْ قَدْ زَنَيَا فَقَالَ مَا تَجِدُونَ فِي كِتَابِكُمْ فَقَالُوا نُسَخِّمُ وُجُوهَهُمَا وَيُخْزَيَانِ فَقَالَ كَذَبْتُمْ إِنَّ فِيهَا الرَّجْمَ فَأْتُوا بِالتَّوْرَاةِ فَاتْلُوهَا إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ فَجَاءُوا بِالتَّوْرَاةِ وَجَاءُوا بِقَارِئٍ لَهُمْ أَعْوَرَ يُقَالُ لَهُ ابْنُ صُورِيَا فَقَرَأَ حَتَّى إِذَا انْتَهَى إِلَى مَوْضِعٍ مِنْهَا وَضَعَ يَدَهُ عَلَيْهِ فَقِيلَ لَهُ ارْفَعْ يَدَكَ فَرَفَعَ يَدَهُ فَإِذَا هِيَ تَلُوحُ فَقَالَ أَوْ قَالُوا يَا مُحَمَّدُ إِنَّ فِيهَا الرَّجْمَ وَلَكِنَّا كُنَّا نَتَكَاتَمُهُ بَيْنَنَا فَأَمَرَ بِهِمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرُجِمَا قَالَ فَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يُجَانِئُ عَلَيْهَا يَقِيهَا الْحِجَارَةَ بِنَفْسِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Yahudiylar Nabiy ﷺ huzurlariga oʻzlaridan boʻlgan, zino qilgan bir erkak va bir ayolni olib keldilar. U zot: «Kitobingizda nimani topasizlar?» dedilar. Ular: «Ikkovining yuzini qoraytiramiz va ular sharmanda qilinadi», dedilar. U zot: «Yolgʻon aytdingiz, unda rajm bor. Agar rostgoʻy boʻlsangiz, Tavrotni keltiringlar va uni oʻqinglar», dedilar. Ular Tavrotni keltirdilar va oʻzlarining Ibn Suriyo deb ataladigan bir koʻzi koʻr qorisini olib keldilar. U oʻqidi, undagi bir joyga yetganida qoʻlini uning ustiga qoʻydi. Unga: «Qoʻlingni koʻtar», deyildi. U qoʻlini koʻtargan edi, oʻsha (oyat) yarqirab turardi. Shunda u — yoki ular —: «Ey Muhammad, unda rajm bor, lekin biz uni oʻzaro yashirar edik», dedi. Bas, Rasululloh ﷺ ikkovi haqida buyurdilar va ular rajm qilindi. (Ibn Umar) aytdi: Men uning ayolga engashib, oʻz jasadi bilan uni toshdan toʻsayotganini koʻrdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Яҳудийлар Набий ﷺ ҳузурларига ўзларидан бўлган, зино қилган бир эркак ва бир аёлни олиб келдилар. У зот: «Китобингизда нимани топасизлар?» дедилар. Улар: «Икковининг юзини қорайтирамиз ва улар шарманда қилинади», дедилар. У зот: «Ёлғон айтдингиз, унда ражм бор. Агар ростгўй бўлсангиз, Тавротни келтиринглар ва уни ўқинглар», дедилар. Улар Тавротни келтирдилар ва ўзларининг Ибн Суриё деб аталадиган бир кўзи кўр қорисини олиб келдилар. У ўқиди, ундаги бир жойга етганида қўлини унинг устига қўйди. Унга: «Қўлингни кўтар», дейилди. У қўлини кўтарган эди, ўша (оят) ярқираб турарди. Шунда у — ёки улар —: «Эй Муҳаммад, унда ражм бор, лекин биз уни ўзаро яширар эдик», деди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ иккови ҳақида буюрдилар ва улар ражм қилинди. (Ибн Умар) айтди: Мен унинг аёлга энгашиб, ўз жасади билан уни тошдан тўсаётганини кўрдим.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ النَّاسُ يَرَوْنَ الرُّؤْيَا فَيَقُصُّونَهَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنِّي أَوْ قَالَ أَسْمَعُ رُؤْيَاكُمْ قَدْ تَوَاطَأَتْ عَلَى السَّبْعِ الْأَوَاخِرِ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مُتَحَرِّيَهَا فَلْيَتَحَرَّهَا فِي السَّبْعِ الْأَوَاخِرِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Odamlar tush koʻrar va uni Rasululloh ﷺga soʻzlab berar edilar. Shunda u zot: «Koʻryapmanki — yoki: eshityapmanki — sizlarning tushlaringiz oxirgi yetti (kecha)da bir-biriga muvofiq kelibdi. Bas, sizlardan kim uni axtaruvchi boʻlsa, oxirgi yetti (kecha)da axtarsin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Одамлар туш кўрар ва уни Расулуллоҳ ﷺга сўзлаб берар эдилар. Шунда у зот: «Кўряпманки — ёки: эшитяпманки — сизларнинг тушларингиз охирги етти (кеча)да бир-бирига мувофиқ келибди. Бас, сизлардан ким уни ахтарувчи бўлса, охирги етти (кеча)да ахтарсин», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍأَنَّ ابْنَ عُمَرَ طَلَّقَ امْرَأَتَهُ تَطْلِيقَةً وَهِيَ حَائِضٌ فَسَأَلَ عُمَرُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَهُ أَنْ يَرْجِعَهَا ثُمَّ يُمْهِلَهَا حَتَّى تَحِيضَ حَيْضَةً أُخْرَى ثُمَّ يُمْهِلَهَا حَتَّى تَطْهُرَ ثُمَّ يُطَلِّقَهَا قَبْلَ أَنْ يَمَسَّهَا قَالَ وَتِلْكَ الْعِدَّةُ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يُطَلَّقَ لَهَا النِّسَاءُ فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا سُئِلَ عَنْ الرَّجُلِ يُطَلِّقُ امْرَأَتَهُ وَهِيَ حَائِضٌ فَيَقُولُ أَمَّا أَنَا فَطَلَّقْتُهَا وَاحِدَةً أَوْ اثْنَتَيْنِ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُ أَنْ يُرْجِعَهَا ثُمَّ يُمْهِلَهَا حَتَّى تَحِيضَ حَيْضَةً أُخْرَى ثُمَّ يُمْهِلَهَا حَتَّى تَطْهُرَ ثُمَّ يُطَلِّقَهَا قَبْلَ أَنْ يَمَسَّهَا وَأَمَّا أَنْتَ طَلَّقْتَهَا ثَلَاثًا فَقَدْ عَصَيْتَ اللَّهَ بِمَا أَمَرَكَ بِهِ مِنْ طَلَاقِ امْرَأَتِكَ وَبَانَتْ مِنْكَ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: u xotinini hayz koʻrib turgan paytida bir taloq qildi. Shunda Umar Nabiy ﷺdan soʻradi. U zot unga buyurdilarki, uni qaytarib olsin, soʻng uni qoʻyib tursin, toki u yana boshqa bir hayz koʻrsin, soʻng uni qoʻyib tursin, toki u poklansin, soʻng unga tegishidan oldin taloq qilsin. (U zot) dedilar: Mana shu — Alloh azza va jalla ayollarni shunda taloq qilishni buyurgan iddadir. Ibn Umar xotinini hayz koʻrib turgan paytida taloq qiladigan kishi haqida soʻralsa, derdi: «Menga kelsak, men uni bir yoki ikki (marta) taloq qilgan edim, soʻng Rasululloh ﷺ unga buyurdilarki, uni qaytarib olsin, soʻng uni qoʻyib tursin, toki u yana boshqa bir hayz koʻrsin, soʻng uni qoʻyib tursin, toki u poklansin, soʻng unga tegishidan oldin taloq qilsin. Sen esa uni uch taloq qilgan boʻlsang, xotiningni taloq qilish borasida Alloh senga buyurgan narsada Unga osiy boʻlibsan va u sendan ajralib ketibdi».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: у хотинини ҳайз кўриб турган пайтида бир талоқ қилди. Шунда Умар Набий ﷺдан сўради. У зот унга буюрдиларки, уни қайтариб олсин, сўнг уни қўйиб турсин, токи у яна бошқа бир ҳайз кўрсин, сўнг уни қўйиб турсин, токи у поклансин, сўнг унга тегишидан олдин талоқ қилсин. (У зот) дедилар: Мана шу — Аллоҳ азза ва жалла аёлларни шунда талоқ қилишни буюрган иддадир. Ибн Умар хотинини ҳайз кўриб турган пайтида талоқ қиладиган киши ҳақида сўралса, дерди: «Менга келсак, мен уни бир ёки икки (марта) талоқ қилган эдим, сўнг Расулуллоҳ ﷺ унга буюрдиларки, уни қайтариб олсин, сўнг уни қўйиб турсин, токи у яна бошқа бир ҳайз кўрсин, сўнг уни қўйиб турсин, токи у поклансин, сўнг унга тегишидан олдин талоқ қилсин. Сен эса уни уч талоқ қилган бўлсанг, хотинингни талоқ қилиш борасида Аллоҳ сенга буюрган нарсада Унга осий бўлибсан ва у сендан ажралиб кетибди».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَرَفَعَهُ قَالَ إِنَّ الْيَدَيْنِ يَسْجُدَانِ كَمَا يَسْجُدُ الْوَجْهُ فَإِذَا وَضَعَ أَحَدُكُمْ وَجْهَهُ فَلْيَضَعْ يَدَيْهِ وَإِذَا رَفَعَهُ فَلْيَرْفَعْهُمَا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan marfuʼ tarzda rivoyat qilinadi: «Albatta, qoʻllar ham yuz sajda qilganidek sajda qiladi. Bas, sizlardan biringiz yuzini qoʻysa, qoʻllarini ham qoʻysin; uni koʻtarganida esa qoʻllarini ham koʻtarsin».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан марфуъ тарзда ривоят қилинади: «Албатта, қўллар ҳам юз сажда қилганидек сажда қилади. Бас, сизлардан бирингиз юзини қўйса, қўлларини ҳам қўйсин; уни кўтарганида эса қўлларини ҳам кўтарсин».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ بَاعَ نَخْلًا قَدْ أُبِّرَتْ فَثَمَرَتُهَا لِلْبَائِعِ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim changlatilgan (urugʻlantirilgan) xurmo daraxtlarini sotsa, uning mevasi sotuvchiniki boʻladi, magar xaridor (mevani ham) shart qilib olsa, (bundan mustasno)», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким чанглатилган (уруғлантирилган) хурмо дарахтларини сотса, унинг меваси сотувчиники бўлади, магар харидор (мевани ҳам) шарт қилиб олса, (бундан мустасно)», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطَعَ فِي مِجَنٍّ ثَمَنُهُ ثَلَاثَةُ دَرَاهِمَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qiymati uch dirham boʻlgan qalqon uchun (oʻgʻrining) qoʻlini kesdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қиймати уч дирҳам бўлган қалқон учун (ўғрининг) қўлини кесдилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَدْ عَلِمْتُ أَنَّ الْأَرْضَ كَانَتْ تُكْرَى عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا عَلَى الْأَرْبِعَاءِ وَشَيْءٍ مِنْ التِّبْنِ لَا أَدْرِي كَمْ هُوَ وَإِنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يُكْرِي أَرْضَهُ فِي عَهْدِ أَبِي بَكْرٍ وَعَهْدِ عُمَرَ وَعَهْدِ عُثْمَانَ وَصَدْرِ إِمَارَةِ مُعَاوِيَةَ حَتَّى إِذَا كَانَ فِي آخِرِهَا بَلَغَهُ أَنَّ رَافِعًا يُحَدِّثُ فِي ذَلِكَ بِنَهْيِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَاهُ وَأَنَا مَعَهُ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ فَتَرَكَهَا ابْنُ عُمَرَ فَكَانَ لَا يُكْرِيهَا فَكَانَ إِذَا سُئِلَ يَقُولُ زَعَمَ ابْنُ خَدِيجٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men bilamanki, Rasululloh ﷺ zamonlarida yer ariqlar boʻyidagi (hosil) va bir oz somon evaziga ijaraga berilar edi — uning qanchaligini bilmayman. Ibn Umar oʻz yerini Abu Bakr zamonida ham, Umar zamonida ham, Usmon zamonida ham, Muoviya amirligining boshlarida ham ijaraga berardi. Uning oxirlarida esa unga Rofeʼning bu haqda Rasululloh ﷺ qaytarganlarini soʻzlayotgani xabari yetdi. Shunda u — men ham u bilan birga edim — uning huzuriga borib soʻradi. U: «Ha, Rasululloh ﷺ ekinzorlarni ijaraga berishdan qaytardilar», dedi. Bas, Ibn Umar uni tark qildi va ijaraga bermay qoʻydi. Undan soʻralganida esa: «Ibn Xadij Rasululloh ﷺ ekinzorlarni ijaraga berishdan qaytardilar, deb aytdi», der edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен биламанки, Расулуллоҳ ﷺ замонларида ер ариқлар бўйидаги (ҳосил) ва бир оз сомон эвазига ижарага берилар эди — унинг қанчалигини билмайман. Ибн Умар ўз ерини Абу Бакр замонида ҳам, Умар замонида ҳам, Усмон замонида ҳам, Муовия амирлигининг бошларида ҳам ижарага берарди. Унинг охирларида эса унга Рофеънинг бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺ қайтарганларини сўзлаётгани хабари етди. Шунда у — мен ҳам у билан бирга эдим — унинг ҳузурига бориб сўради. У: «Ҳа, Расулуллоҳ ﷺ экинзорларни ижарага беришдан қайтардилар», деди. Бас, Ибн Умар уни тарк қилди ва ижарага бермай қўйди. Ундан сўралганида эса: «Ибн Хадиж Расулуллоҳ ﷺ экинзорларни ижарага беришдан қайтардилар, деб айтди», дер эди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا لَا تُحْتَلَبَنَّ مَاشِيَةُ امْرِئٍ إِلَّا بِإِذْنِهِ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ تُؤْتَى مَشْرُبَتُهُ فَيُكْسَرَ بَابُهَا ثُمَّ يُنْتَثَلَ مَا فِيهَا فَإِنَّمَا فِي ضُرُوعِ مَوَاشِيهِمْ طَعَامُ أَحَدِهِمْ أَلَا فَلَا تُحْتَلَبَنَّ مَاشِيَةُ امْرِئٍ إِلَّا بِإِذْنِهِ أَوْ قَالَ بِأَمْرِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Ogoh boʻlinglar! Hech kimning chorvasi uning iznisiz sogʻilmasin. Biringiz oʻzining omborxonasiga kelib, eshigi buzilib, ichidagi narsa olib chiqib ketilishini yoqtiradimi? Albatta, ularning chorvalari yelinida ularning taomi bordir. Ogoh boʻlinglar! Hech kimning chorvasi uning iznisiz — yoki: buyrugʻisiz — sogʻilmasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Огоҳ бўлинглар! Ҳеч кимнинг чорваси унинг изнисиз соғилмасин. Бирингиз ўзининг омборхонасига келиб, эшиги бузилиб, ичидаги нарса олиб чиқиб кетилишини ёқтирадими? Албатта, уларнинг чорвалари елинида уларнинг таоми бордир. Огоҳ бўлинглар! Ҳеч кимнинг чорваси унинг изнисиз — ёки: буйруғисиз — соғилмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَيْنِ قَبْلَ الظُّهْرِ وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَهَا وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْمَغْرِبِ فِي بَيْتِهِ وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعِشَاءِ فِي بَيْتِهِ قَالَ وَحَدَّثَتْنِي حَفْصَةُ أَنَّهُ كَانَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ حِينَ يَطْلُعُ الْفَجْرُ وَيُنَادِي الْمُنَادِي بِالصَّلَاةِ قَالَ أَيُّوبُ أُرَاهُ قَالَ خَفِيفَتَيْنِ وَرَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْجُمُعَةِ فِي بَيْتِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Nabiy ﷺ bilan birga peshindan oldin ikki rakʼat, undan keyin ikki rakʼat, shomdan keyin u zotning uylarida ikki rakʼat va xuftondan keyin u zotning uylarida ikki rakʼat oʻqidim. (U) dedi: Menga Hafsa aytib berdiki, u zot tong otib, munodiy namozga chorlaganida ikki rakʼat oʻqir edilar. Ayyub dedi: Oʻylaymanki, u: «yengil ikki rakʼat», dedi. Va jumadan keyin u zotning uylarida ikki rakʼat (oʻqir edilar).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Набий ﷺ билан бирга пешиндан олдин икки ракъат, ундан кейин икки ракъат, шомдан кейин у зотнинг уйларида икки ракъат ва хуфтондан кейин у зотнинг уйларида икки ракъат ўқидим. (У) деди: Менга Ҳафса айтиб бердики, у зот тонг отиб, мунодий намозга чорлаганида икки ракъат ўқир эдилар. Айюб деди: Ўйлайманки, у: «енгил икки ракъат», деди. Ва жумадан кейин у зотнинг уйларида икки ракъат (ўқир эдилар).

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُسَافِرُوا بِالْقُرْآنِ فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يَنَالَهُ الْعَدُوُّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼon bilan safar qilmanglar, chunki men dushman uni qoʻlga kiritishidan qoʻrqaman», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръон билан сафар қилманглар, чунки мен душман уни қўлга киритишидан қўрқаман», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلُكُمْ وَمَثَلُ الْيَهُودِ وَالنَّصَارَى كَرَجُلٍ اسْتَعْمَلَ عُمَّالًا فَقَالَ مَنْ يَعْمَلُ مِنْ صَلَاةِ الصُّبْحِ إِلَى نِصْفِ النَّهَارِ عَلَى قِيرَاطٍ قِيرَاطٍ أَلَا فَعَمِلَتْ الْيَهُودُ ثُمَّ قَالَ مَنْ يَعْمَلُ لِي مِنْ نِصْفِ النَّهَارِ إِلَى صَلَاةِ الْعَصْرِ عَلَى قِيرَاطٍ قِيرَاطٍ أَلَا فَعَمِلَتْ النَّصَارَى ثُمَّ قَالَ مَنْ يَعْمَلُ لِي مِنْ صَلَاةِ الْعَصْرِ إِلَى غُرُوبِ الشَّمْسِ عَلَى قِيرَاطَيْنِ قِيرَاطَيْنِ أَلَا فَأَنْتُمْ الَّذِينَ عَمِلْتُمْ فَغَضِبَ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى قَالُوا نَحْنُ كُنَّا أَكْثَرَ عَمَلًا وَأَقَلَّ عَطَاءً قَالَ هَلْ ظَلَمْتُكُمْ مِنْ حَقِّكُمْ شَيْئًا قَالُوا لَا قَالَ فَإِنَّمَا هُوَ فَضْلِي أُوتِيهِ مَنْ أَشَاءُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Sizlarning hamda yahudiy va nasroniylarning misoli — ishchilar yollagan bir kishining misolidek. U: ‹Kim bomdod namozidan kunning yarmigacha bir qirotdan (haq evaziga) ishlaydi?› dedi. Bas, yahudiylar ishladi. Soʻng u: ‹Kim men uchun kunning yarmidan asr namozigacha bir qirotdan (haq evaziga) ishlaydi?› dedi. Bas, nasroniylar ishladi. Soʻng u: ‹Kim men uchun asr namozidan quyosh botguncha ikki qirotdan (haq evaziga) ishlaydi?› dedi. Ogoh boʻlinglar, ishlaganlar — sizlarsiz. Shunda yahudiylar va nasroniylar gʻazablanib: ‹Biz koʻproq ishlab, kamroq haq oldik›, dedilar. U: ‹Men haqqingizdan biror narsani kamaytirib, sizlarga zulm qildimmi?› dedi. Ular: ‹Yoʻq›, dedilar. U: ‹Bas, bu — Mening fazlimdir, uni Oʻzim xohlagan kishimga ato etaman›, dedi».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Сизларнинг ҳамда яҳудий ва насронийларнинг мисоли — ишчилар ёллаган бир кишининг мисолидек. У: ‹Ким бомдод намозидан куннинг ярмигача бир қиротдан (ҳақ эвазига) ишлайди?› деди. Бас, яҳудийлар ишлади. Сўнг у: ‹Ким мен учун куннинг ярмидан аср намозигача бир қиротдан (ҳақ эвазига) ишлайди?› деди. Бас, насронийлар ишлади. Сўнг у: ‹Ким мен учун аср намозидан қуёш ботгунча икки қиротдан (ҳақ эвазига) ишлайди?› деди. Огоҳ бўлинглар, ишлаганлар — сизларсиз. Шунда яҳудийлар ва насронийлар ғазабланиб: ‹Биз кўпроқ ишлаб, камроқ ҳақ олдик›, дедилар. У: ‹Мен ҳаққингиздан бирор нарсани камайтириб, сизларга зулм қилдимми?› деди. Улар: ‹Йўқ›, дедилар. У: ‹Бас, бу — Менинг фазлимдир, уни Ўзим хоҳлаган кишимга ато этаман›, деди».

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى نُخَامَةً فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ فَقَامَ فَحَكَّهَا أَوْ قَالَ فَحَتَّهَا بِيَدِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَتَغَيَّظَ عَلَيْهِمْ وَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قِبَلَ وَجْهِ أَحَدِكُمْ فِي صَلَاتِهِ فَلَا يَتَنَخَّمَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمْ قِبَلَ وَجْهِهِ فِي صَلَاتِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ masjidning qiblasida balgʻam koʻrib, turdilar va uni qirib tashladilar — yoki: qoʻllari bilan qirib tashladilar, dedi — soʻng odamlarga yuzlanib, ularga gʻazablandilar va: «Albatta, Alloh azza va jalla namozida biringizning yuzi roʻparasidadir. Bas, hech kim namozida yuzi roʻparasiga balgʻam tashlamasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ масжиднинг қибласида балғам кўриб, турдилар ва уни қириб ташладилар — ёки: қўллари билан қириб ташладилар, деди — сўнг одамларга юзланиб, уларга ғазабландилар ва: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла намозида бирингизнинг юзи рўпарасидадир. Бас, ҳеч ким намозида юзи рўпарасига балғам ташламасин», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَيُّوبُ لَا أَعْلَمُهُ إِلَّاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ فَاسْتَثْنَى فَهُوَ بِالْخِيَارِ إِنْ شَاءَ أَنْ يَمْضِيَ عَلَى يَمِينِهِ وَإِنْ شَاءَ أَنْ يَرْجِعَ غَيْرَ حِنْثٍ أَوْ قَالَ غَيْرَ حَرَجٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — Ayyub dedi: Uni faqat Nabiy ﷺdan (rivoyat qilingan) deb bilaman —: «Kim qasam ichib, istisno qilsa (‹inshaalloh› desa), u ixtiyorlidir: xohlasa qasamiga amal qiladi, xohlasa qaytadi, qasami buzilmaydi», dedilar. Yoki: «unga tanglik boʻlmaydi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — Айюб деди: Уни фақат Набий ﷺдан (ривоят қилинган) деб биламан —: «Ким қасам ичиб, истисно қилса (‹иншааллоҳ› деса), у ихтиёрлидир: хоҳласа қасамига амал қилади, хоҳласа қайтади, қасами бузилмайди», дедилар. Ёки: «унга танглик бўлмайди», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَصَلُّوا فِي بُيُوتِكُمْ وَلَا تَتَّخِذُوهَا قُبُورًا قَالَ أَحْسَبُهُ ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «Uylaringizda namoz oʻqinglar va ularni qabrlarga aylantirmanglar». (Rovi) dedi: Oʻylaymanki, uni Nabiy ﷺdan zikr qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Уйларингизда намоз ўқинглар ва уларни қабрларга айлантирманглар». (Рови) деди: Ўйлайманки, уни Набий ﷺдан зикр қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ بَيَانٍ عَنْ وَبَرَةَ قَالَقَالَ رَجُلٌ لِابْنِ عُمَرَ أَطُوفُ بِالْبَيْتِ وَقَدْ أَحْرَمْتُ بِالْحَجِّ قَالَ وَمَا بَأْسُ ذَلِكَ قَالَ إِنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ نَهَى عَنْ ذَلِكَ قَالَ قَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْرَمَ بِالْحَجِّ وَطَافَ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ

Vabara (rahimahulloh) aytdi: Bir kishi Ibn Umarga: «Men haj uchun ehrom bogʻlaganman, Kaʼbani tavof qilaymi?» dedi. U: «Buning nima ziyoni bor?» dedi. U kishi: «Ibn Abbos bundan qaytargan», dedi. Ibn Umar: «Men Rasululloh ﷺni haj uchun ehrom bogʻlab, Kaʼbani hamda Safo bilan Marva orasini tavof qilganlarini koʻrganman», dedi.Вабара (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Бир киши Ибн Умарга: «Мен ҳаж учун эҳром боғлаганман, Каъбани тавоф қилайми?» деди. У: «Бунинг нима зиёни бор?» деди. У киши: «Ибн Аббос бундан қайтарган», деди. Ибн Умар: «Мен Расулуллоҳ ﷺни ҳаж учун эҳром боғлаб, Каъбани ҳамда Сафо билан Марва орасини тавоф қилганларини кўрганман», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا الشَّيْبَانِيُّ عَنْ جَبَلَةَ بْنِ سُحَيْمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْإِقْرَانِ إِلَّا أَنْ تَسْتَأْذِنَ أَصْحَابَكَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «Rasululloh ﷺ hamrohlaringizdan ruxsat soʻramaguningizcha (xurmoni) ikkitalab qoʻshib olishdan qaytardilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Расулуллоҳ ﷺ ҳамроҳларингиздан рухсат сўрамагунингизча (хурмони) иккиталаб қўшиб олишдан қайтардилар».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا حُصَيْنٌ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّهُ كَانَ يَلْعَقُ أَصَابِعَهُ ثُمَّ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكَ لَا تَدْرِي فِي أَيِّ طَعَامِكَ تَكُونُ الْبَرَكَةُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U barmoqlarini yalar, soʻng: «Rasululloh ﷺ: ‹Sen taomingning qaysi (qismi)da baraka borligini bilmaysan›, dedilar», der edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У бармоқларини ялар, сўнг: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Сен таомингнинг қайси (қисми)да барака борлигини билмайсан›, дедилар», дер эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ أَخْبَرَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَتْرُكُوا النَّارَ فِي بُيُوتِكُمْ حِينَ تَنَامُونَ

Solim ibn Abdulloh (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Uxlayotgan paytingizda uylaringizda olovni (yoqib) qoldirmanglar», dedilar.Солим ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ухлаётган пайтингизда уйларингизда оловни (ёқиб) қолдирманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ أَخْبَرَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا النَّاسُ كَإِبِلٍ مِائَةٍ لَا يُوجَدُ فِيهَا رَاحِلَةٌ

Solim ibn Abdulloh (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ: «Odamlar yuzta tuyaga oʻxshaydilar: ularning ichidan (safarga yaroqli) bitta ulov ham topilmaydi», dedilar.Солим ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлар юзта туяга ўхшайдилар: уларнинг ичидан (сафарга яроқли) битта улов ҳам топилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّهُمْ كَانُوا يُضْرَبُونَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اشْتَرَوْا طَعَامًا جُزَافًا أَنْ يَبِيعُوهُ فِي مَكَانِهِ حَتَّى يُؤْوُوهُ إِلَى رِحَالِهِمْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: odamlar Rasululloh ﷺ zamonida taomni chama (oʻlchovsiz, toʻp holida) sotib olganlarida, uni oʻz manzillariga olib bormay turib oʻsha yerda sotsalar, urilar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: одамлар Расулуллоҳ ﷺ замонида таомни чама (ўлчовсиз, тўп ҳолида) сотиб олганларида, уни ўз манзилларига олиб бормай туриб ўша ерда сотсалар, урилар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ حَيْثُ تَوَجَّهَتْ بِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ulovlari oʻzlarini qay tomonga yoʻnaltirsa, oʻsha tomonda ulovlari ustida namoz oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уловлари ўзларини қай томонга йўналтирса, ўша томонда уловлари устида намоз ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عُمَرَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْتَرَ عَلَى الْبَعِيرِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tuya ustida vitr oʻqidilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ туя устида витр ўқидилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي عَلَى حِمَارٍ وَهُوَ مُوَجِّهٌ إِلَى خَيْبَرَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺni eshak ustida, yuzlari Xaybar tomon yuzlangan holda namoz oʻqiyotganlarini koʻrdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺни эшак устида, юзлари Хайбар томон юзланган ҳолда намоз ўқиётганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ حَمَلَ عَلَى فَرَسٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَوَجَدَهَا تُبَاعُ فَسَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شِرَائِهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَعُدْ فِي صَدَقَتِكَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu) Alloh yoʻlida bir otni (minish uchun) berdi, soʻng uni sotilayotganini koʻrib, uni sotib olish haqida Nabiy ﷺdan soʻradi. Shunda Nabiy ﷺ: «Sadaqangga qaytma», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу) Аллоҳ йўлида бир отни (миниш учун) берди, сўнг уни сотилаётганини кўриб, уни сотиб олиш ҳақида Набий ﷺдан сўради. Шунда Набий ﷺ: «Садақангга қайтма», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اسْتَأْذَنَتْ أَحَدَكُمْ امْرَأَتُهُ أَنْ تَأْتِيَ الْمَسْجِدَ فَلَا يَمْنَعْهَاقَالَ وَكَانَتْ امْرَأَةُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تُصَلِّي فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ لَهَا إِنَّكِ لَتَعْلَمِينَ مَا أُحِبُّ فَقَالَتْ وَاللَّهِ لَا أَنْتَهِي حَتَّى تَنْهَانِي قَالَ فَطُعِنَ عُمَرُ وَإِنَّهَا لَفِي الْمَسْجِدِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Biringizning xotini masjidga borishga izn soʻrasa, uni man qilmasin», dedilar. (Rovi) dedi: Umar ibn Xattob (roziyallohu anhu)ning xotini masjidda namoz oʻqir edi. U unga: «Sen mening nimani yoqtirishimni bilasan-ku», dedi. U (ayol): «Vallohi, sen meni qaytarmaguningcha toʻxtamayman», dedi. (Rovi) dedi: Umar (xanjar bilan) zarbaga uchraganida ham u masjidda edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг хотини масжидга боришга изн сўраса, уни ман қилмасин», дедилар. (Рови) деди: Умар ибн Хаттоб (розияллоҳу анҳу)нинг хотини масжидда намоз ўқир эди. У унга: «Сен менинг нимани ёқтиришимни биласан-ку», деди. У (аёл): «Валлоҳи, сен мени қайтармагунингча тўхтамайман», деди. (Рови) деди: Умар (ханжар билан) зарбага учраганида ҳам у масжидда эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ عُمَرَ وَهُوَ يَقُولُ وَأَبِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ فَإِذَا حَلَفَ أَحَدُكُمْ فَلْيَحْلِفْ بِاللَّهِ أَوْ لِيَصْمُتْقَالَ عُمَرُ فَمَا حَلَفْتُ بِهَا بَعْدُ ذَاكِرًا وَلَا آثِرًا

Solim (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi: Nabiy ﷺ Umarning: «Otam bilan qasam!» deb aytayotganini eshitib qoldilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh sizlarni otalaringiz bilan qasam ichishdan qaytaradi. Bas, biringiz qasam ichmoqchi boʻlsa, Alloh bilan qasam ichsin yoki jim tursin», dedilar. Umar aytdi: «Shundan soʻng men na oʻzim bilib va na birovdan naql qilib u bilan qasam ichmadim».Солим (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади: Набий ﷺ Умарнинг: «Отам билан қасам!» деб айтаётганини эшитиб қолдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ сизларни оталарингиз билан қасам ичишдан қайтаради. Бас, бирингиз қасам ичмоқчи бўлса, Аллоҳ билан қасам ичсин ёки жим турсин», дедилар. Умар айтди: «Шундан сўнг мен на ўзим билиб ва на бировдан нақл қилиб у билан қасам ичмадим».

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ سَعِيدُ بْنُ خُثَيْمٍ حَدَّثَنَا حَنْظَلَةُ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانَ أَبِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ إِذَا أَتَى الرَّجُلَ وَهُوَ يُرِيدُ السَّفَرَ قَالَ لَهُ ادْنُ حَتَّى أُوَدِّعَكَ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوَدِّعُنَا فَيَقُولُ أَسْتَوْدِعُ اللَّهَ دِينَكَ وَأَمَانَتَكَ وَخَوَاتِيمَ عَمَلِكَ

Solim ibn Abdulloh (rahimahulloh) aytdi: Otam Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) safar qilmoqchi boʻlgan kishining oldiga kelsa, unga: «Yaqinlash, Rasululloh ﷺ biz bilan xayrlashganlaridek men ham sen bilan xayrlashay», der va soʻng: «Astavdiullaha dinaka va amanataka va xavotima amalika (dining, omonating va amalingning yakunlarini Allohga topshiraman)», der edi.Солим ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Отам Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) сафар қилмоқчи бўлган кишининг олдига келса, унга: «Яқинлаш, Расулуллоҳ ﷺ биз билан хайрлашганларидек мен ҳам сен билан хайрлашай», дер ва сўнг: «Аставдиуллаҳа динака ва аманатака ва хавотима амалика (дининг, омонатинг ва амалингнинг якунларини Аллоҳга топшираман)», дер эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ بَيْعِ الثَّمَرَةِ حَتَّى يَبْدُوَ صَلَاحُهَا نَهَى الْبَائِعَ وَالْمُشْتَرِيَ وَنَهَى أَنْ يُسَافَرَ بِالْقُرْآنِ إِلَى أَرْضِ الْعَدُوِّ مَخَافَةَ أَنْ يَنَالَهُ الْعَدُوُّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mevani pishgani maʼlum boʻlmagunicha sotishdan qaytardilar — sotuvchini ham, oluvchini ham qaytardilar. Yana dushman qoʻlga kiritib qoʻyishidan xavfsirab, Qurʼonni dushman yurtiga olib safar qilishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мевани пишгани маълум бўлмагунича сотишдан қайтардилар — сотувчини ҳам, олувчини ҳам қайтардилар. Яна душман қўлга киритиб қўйишидан хавфсираб, Қуръонни душман юртига олиб сафар қилишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الشِّغَارِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shigʻordan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шиғордан қайтардилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا لَاعَنَ امْرَأَتَهُ وَانْتَفَى مِنْ وَلَدِهَا فَفَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَهُمَا فَأَلْحَقَ الْوَلَدَ بِالْمَرْأَةِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi ayoli bilan liʼon qilishib, uning bolasini oʻzinikidan tondi. Shunda Rasululloh ﷺ ular ikkovini ajratib, bolani ayolga qoʻshib berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши аёли билан лиъон қилишиб, унинг боласини ўзиникидан тонди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ улар икковини ажратиб, болани аёлга қўшиб бердилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْمُزَابَنَةِ وَالْمُزَابَنَةُ اشْتِرَاءُ الثَّمَرِ بِالتَّمْرِ كَيْلًا وَالْكَرْمِ بِالزَّبِيبِ كَيْلًا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muzobanadan qaytardilar. Muzobana — (daraxtdagi) yangi xurmoni quritilgan xurmoga oʻlchov bilan sotib olish hamda yangi uzumni quritilgan uzumga oʻlchov bilan sotib olishdir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ музобанадан қайтардилар. Музобана — (дарахтдаги) янги хурмони қуритилган хурмога ўлчов билан сотиб олиш ҳамда янги узумни қуритилган узумга ўлчов билан сотиб олишдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجَمَ يَهُودِيًّا وَيَهُودِيَّةً

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir yahudiy erkak va bir yahudiy ayolni rajm qildilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир яҳудий эркак ва бир яҳудий аёлни ражм қилдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عُمَرَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْتَرَ عَلَى الْبَعِيرِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tuya ustida vitr oʻqidilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ туя устида витр ўқидилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ تَلَقِّي السِّلَعِ حَتَّى يُهْبَطَ بِهَا الْأَسْوَاقُ وَنَهَى عَنْ النَّجْشِ وَقَالَ لَا يَبِعْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ بَعْضٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ mollarni bozorlarga tushirilmagunicha (yoʻlda) qarshi olishdan qaytardilar, najashdan ham qaytardilar va: «Baʼzingiz baʼzingizning savdosi ustiga savdo qilmasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ молларни бозорларга туширилмагунича (йўлда) қарши олишдан қайтардилар, нажашдан ҳам қайтардилар ва: «Баъзингиз баъзингизнинг савдоси устига савдо қилмасин», дедилар.

وَكَانَ إِذَا عَجَّلَ بِهِ السَّيْرُ جَمَعَ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yurish (safar)ni tezlatmoqchi boʻlsalar, shom va xufton (namozlarini) jamlar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ юриш (сафар)ни тезлатмоқчи бўлсалар, шом ва хуфтон (намозларини) жамлар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَطَعَ نَخْلَ بَنِي النَّضِيرِ وَحَرَّقَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Banu Nazirning xurmozorlarini kesdilar va yoqib yubordilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Бану Назирнинг хурмозорларини кесдилар ва ёқиб юбордилар.

حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنِ الْأَوْزَاعِيِّ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِنًى رَكْعَتَيْنِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «Men Nabiy ﷺ bilan birga Minoda ikki rakʼat oʻqidim».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Мен Набий ﷺ билан бирга Минода икки ракъат ўқидим».

حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي الْمُطَّلِبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْطَبٍأَنَّ ابْنَ عُمَرَ كَانَ يَتَوَضَّأُ ثَلَاثًا ثَلَاثًا وَيُسْنِدُ ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Muttalib ibn Abdulloh ibn Hantab (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) uch martadan tahorat olar va buni Rasululloh ﷺga nisbat berar edi.Мутталиб ибн Абдуллоҳ ибн Ҳантаб (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) уч мартадан таҳорат олар ва буни Расулуллоҳ ﷺга нисбат берар эди.

حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى عَنْ نَافِعٍ مَوْلَى ابْنِ عُمَرَأَنَّ ابْنَ عُمَرَ سَمِعَ صَوْتَ زَمَّارَةِ رَاعٍ فَوَضَعَ أُصْبُعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ وَعَدَلَ رَاحِلَتَهُ عَنْ الطَّرِيقِ وَهُوَ يَقُولُ يَا نَافِعُ أَتَسْمَعُ فَأَقُولُ نَعَمْ فَيَمْضِي حَتَّى قُلْتُ لَا فَوَضَعَ يَدَيْهِ وَأَعَادَ رَاحِلَتَهُ إِلَى الطَّرِيقِ وَقَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَمِعَ صَوْتَ زَمَّارَةِ رَاعٍ فَصَنَعَ مِثْلَ هَذَا

Ibn Umarning ozod qilgan quli Nofeʼ (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Ibn Umar choʻponning nayi ovozini eshitib qoldi-da, ikki barmogʻini quloqlariga tiqdi va ulovini yoʻldan chetga burdi. U: «Ey Nofeʼ, eshityapsanmi?» der, men esa: «Ha», der edim. U (shu holda) yuraverdi, toki men: «Yoʻq», deganimda qoʻllarini (quloqlaridan) oldi va ulovini yoʻlga qaytardi hamda: «Men Rasululloh ﷺni koʻrganman — u zot choʻponning nayi ovozini eshitib, xuddi shunday qilgan edilar», dedi.Ибн Умарнинг озод қилган қули Нофеъ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Ибн Умар чўпоннинг найи овозини эшитиб қолди-да, икки бармоғини қулоқларига тиқди ва уловини йўлдан четга бурди. У: «Эй Нофеъ, эшитяпсанми?» дер, мен эса: «Ҳа», дер эдим. У (шу ҳолда) юраверди, токи мен: «Йўқ», деганимда қўлларини (қулоқларидан) олди ва уловини йўлга қайтарди ҳамда: «Мен Расулуллоҳ ﷺни кўрганман — у зот чўпоннинг найи овозини эшитиб, худди шундай қилган эдилар», деди.

حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ أَنَّ يَحْيَى بْنَ أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا قِلَابَةَ حَدَّثَهُ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ تَخْرُجُ نَارٌ مِنْ حَضْرَمَوْتَ أَوْ بِحَضْرَمَوْتَ فَتَسُوقُ النَّاسَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا تَأْمُرُنَا قَالَ عَلَيْكُمْ بِالشَّامِ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Hazramavtdan — yoki: Hazramavtda — bir olov chiqadi va odamlarni haydab boradi», deb aytayotganlarini eshitdim. Biz: «Yo Rasululloh, bizga nima buyurasiz?» dedik. U zot: «Shom (yeri)ni lozim tutinglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ҳазрамавтдан — ёки: Ҳазрамавтда — бир олов чиқади ва одамларни ҳайдаб боради», деб айтаётганларини эшитдим. Биз: «Ё Расулуллоҳ, бизга нима буюрасиз?» дедик. У зот: «Шом (ери)ни лозим тутинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ جَدِّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ فَلْيَأْكُلْ بِيَمِينِهِ وَإِذَا شَرِبَ فَلْيَشْرَبْ بِيَمِينِهِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَأْكُلُ بِشِمَالِهِ وَيَشْرَبُ بِشِمَالِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Biror odam yeganida oʻng qoʻli bilan yesin, ichganida ham oʻng qoʻli bilan ichsin. Chunki shayton chap qoʻli bilan yeydi va chap qoʻli bilan ichadi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Бирор одам еганида ўнг қўли билан есин, ичганида ҳам ўнг қўли билан ичсин. Чунки шайтон чап қўли билан ейди ва чап қўли билан ичади», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَأَلَ رَجُلٌ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا يَلْبَسُ الْمُحْرِمُ مِنْ الثِّيَابِ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً مَا يَتْرُكُ الْمُحْرِمُ مِنْ الثِّيَابِ فَقَالَ لَا يَلْبَسُ الْقَمِيصَ وَلَا الْبُرْنُسَ وَلَا السَّرَاوِيلَ وَلَا الْعِمَامَةَ وَلَا ثَوْبًا مَسَّهُ الْوَرْسُ وَلَا الزَّعْفَرَانُ وَلَا الْخُفَّيْنِ إِلَّا لِمَنْ لَا يَجِدُ نَعْلَيْنِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ النَّعْلَيْنِ فَلْيَلْبَسْ الْخُفَّيْنِ وَلْيَقْطَعْهُمَا حَتَّى يَكُونَا أَسْفَلَ مِنْ الْكَعْبَيْنِ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytadilar: Bir kishi Rasulullohdan ﷺ: «Ehromga kirgan kishi kiyimlardan nimani kiyadi?» deb soʻradi — Sufyon bir marta: «Ehromga kirgan kishi kiyimlardan nimani tark etadi?» dedi. U zot: «Koʻylak ham, bosh kiyimli chopon (burnus) ham, ishton ham, salla ham, vars yoki zaʼfaron tekkan kiyim ham, mahsi ham kiymaydi. Faqat kavush topa olmagan kishi bundan mustasno. Kim kavush topa olmasa, mahsi kiysin va uni toʻpiqdan past boʻladigan qilib kesib olsin», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтадилар: Бир киши Расулуллоҳдан ﷺ: «Эҳромга кирган киши кийимлардан нимани кияди?» деб сўради — Суфён бир марта: «Эҳромга кирган киши кийимлардан нимани тарк этади?» деди. У зот: «Кўйлак ҳам, бош кийимли чопон (бурнус) ҳам, иштон ҳам, салла ҳам, варс ёки заъфарон теккан кийим ҳам, маҳси ҳам киймайди. Фақат кавуш топа олмаган киши бундан мустасно. Ким кавуш топа олмаса, маҳси кийсин ва уни тўпиқдан паст бўладиган қилиб кесиб олсин», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُرَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ يَمْشُونَ أَمَامَ الْجِنَازَةِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni, Abu Bakr va Umarni janozaning oldida yurib borayotganlarini koʻrdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни, Абу Бакр ва Умарни жанозанинг олдида юриб бораётганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلَاةَ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ مَنْكِبَيْهِ وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ وَبَعْدَمَا يَرْفَعُ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ وَقَالَ سُفْيَانُ مَرَّةً وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ وَأَكْثَرُ مَا كَانَ يَقُولُ وَبَعْدَمَا يَرْفَعُ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ وَلَا يَرْفَعُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ

Solim (rahimahulloh) otasi (Ibn Umar (roziyallohu anhumo))dan rivoyat qiladi: «Men Rasululloh ﷺni koʻrdim, u zot namozni boshlaganlarida qoʻllarini yelkalari barobarigacha koʻtarardilar, ruku qilmoqchi boʻlganlarida ham, rukudan boshlarini koʻtarganlaridan keyin ham (shunday qilardilar).» — Sufyon bir marta: «boshlarini koʻtarganlarida» dedi, koʻpincha esa: «rukudan boshlarini koʻtarganlaridan keyin» derdi. — «Ikki sajda orasida esa (qoʻllarini) koʻtarmasdilar.»Солим (раҳимаҳуллоҳ) отаси (Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо))дан ривоят қилади: «Мен Расулуллоҳ ﷺни кўрдим, у зот намозни бошлаганларида қўлларини елкалари баробаригача кўтарардилар, руку қилмоқчи бўлганларида ҳам, рукудан бошларини кўтарганларидан кейин ҳам (шундай қилардилар).» — Суфён бир марта: «бошларини кўтарганларида» деди, кўпинча эса: «рукудан бошларини кўтарганларидан кейин» дерди. — «Икки сажда орасида эса (қўлларини) кўтармасдилар.»

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ الثَّمَرِ بِالتَّمْرِقَالَ سُفْيَانُ كَذَا حَفِظْنَا الثَّمَرِ بِالتَّمْرِ وَأَخْبَرَهُمْ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَخَّصَ فِي الْعَرَايَا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yosh xurmoni quruq xurmoga sotishdan qaytardilar. Sufyon aytdi: Biz uni shunday yodlaganmiz — «as-samar»ni «at-tamr»ga (sotish). Zayd ibn Sobit ularga xabar berdiki, Rasululloh ﷺ arayoda ruxsat berganlar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ёш хурмони қуруқ хурмога сотишдан қайтардилар. Суфён айтди: Биз уни шундай ёдлаганмиз — «ас-самар»ни «ат-тамр»га (сотиш). Зайд ибн Собит уларга хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ араёда рухсат берганлар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْمَعُ بَيْنَ الْمَغْرِبِ وَالْعِشَاءِ إِذَا جَدَّ بِهِ السَّيْرُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺni yurish (safar)ni tezlatmoqchi boʻlganlarida shom va xufton (namozlarini) jamlayotganlarini koʻrdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺни юриш (сафар)ни тезлатмоқчи бўлганларида шом ва хуфтон (намозларини) жамлаётганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَمَّا يَقْتُلُ الْمُحْرِمُ مِنْ الدَّوَابِّ قَالَ خَمْسٌ لَا جُنَاحَ فِي قَتْلِهِنَّ عَلَى مَنْ قَتَلَهُنَّ فِي الْحَرَمِ الْعَقْرَبُ وَالْفَأْرَةُ وَالْغُرَابُ وَالْحِدَأَةُ وَالْكَلْبُ الْعَقُورُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan ehromdagi kishi jonivorlardan qaysilarini oʻldirishi mumkinligi soʻraldi. Shunda u zot: «Beshtasi borki, ularni haramda oʻldirgan kishiga ularni oʻldirishda gunoh yoʻq: chayon, sichqon, qargʻa, kalxat va tishlovchi it», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан эҳромдаги киши жониворлардан қайсиларини ўлдириши мумкинлиги сўралди. Шунда у зот: «Бештаси борки, уларни ҳарамда ўлдирган кишига уларни ўлдиришда гуноҳ йўқ: чаён, сичқон, қарға, калхат ва тишловчи ит», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الشُّؤْمُ فِي ثَلَاثٍ الْفَرَسِ وَالْمَرْأَةِ وَالدَّارِقَالَ سُفْيَانُ إِنَّمَا نَحْفَظُهُ عَنْ سَالِمٍ يَعْنِي الشُّؤْمَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Shumlik uch narsada boʻladi: otda, ayolda va uyda», dedilar. Sufyon aytdi: Biz buni — yaʼni shumlikni — faqat Solimdan yodlaganmiz.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Шумлик уч нарсада бўлади: отда, аёлда ва уйда», дедилар. Суфён айтди: Биз буни — яъни шумликни — фақат Солимдан ёдлаганмиз.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الَّذِي تَفُوتُهُ صَلَاةُ الْعَصْرِ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Asr namozi qoʻldan ketgan kishi, goʻyo ahli va moli halok boʻlgan kishiga oʻxshaydi».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Аср намози қўлдан кетган киши, гўё аҳли ва моли ҳалок бўлган кишига ўхшайди».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ رِوَايَةً وَقَالَ مَرَّةًيَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَتْرُكُوا النَّارَ فِي بُيُوتِكُمْ حِينَ تَنَامُونَ

Solim otasidan (Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan) rivoyat qilib — baʼzan u zot uni Nabiy ﷺga yetkazib — shunday dedi: «Uxlaganingizda uylaringizda olovni qoldirmanglar».Солим отасидан (Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан) ривоят қилиб — баъзан у зот уни Набий ﷺга етказиб — шундай деди: «Ухлаганингизда уйларингизда оловни қолдирманглар».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِرَأَى رَجُلٌ أَنَّ لَيْلَةَ الْقَدْرِ لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ أَوْ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَى رُؤْيَاكُمْ قَدْ تَوَاطَأَتْ فَالْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْبَوَاقِي فِي الْوِتْرِ مِنْهَا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Laylatul-qadr yigirma yettinchi kecha, deb tush koʻribdi — yoki shunga oʻxshash (bir gap aytibdi). Shunda Rasululloh ﷺ: «Tushlaringiz bir-biriga muvofiq kelganini koʻryapman. Bas, uni qolgan oʻn kechada, ularning toq (kechalari)da axtaringlar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Лайлатул-қадр йигирма еттинчи кеча, деб туш кўрибди — ёки шунга ўхшаш (бир гап айтибди). Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Тушларингиз бир-бирига мувофиқ келганини кўряпман. Бас, уни қолган ўн кечада, уларнинг тоқ (кечалари)да ахтаринглар», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ سَمِعَ سَالِمًا عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَهُوَ يَقُولُ وَأَبِي وَأَبِي فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْقَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ فَوَاللَّهِ مَا حَلَفْتُ بِهَا ذَاكِرًا وَلَا آثِرًا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Umar (roziyallohu anhu)ning: «Otam bilan qasam, otam bilan qasam», deb turganini eshitib: «Albatta, Alloh azza va jalla sizlarni otalaringiz bilan qasam ichishingizdan qaytaradi», dedilar. Umar aytdi: Allohga qasam, Allohga qasam, men (shundan keyin) u bilan na oʻzimdan, na boshqadan naql qilib qasam ichdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Умар (розияллоҳу анҳу)нинг: «Отам билан қасам, отам билан қасам», деб турганини эшитиб: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла сизларни оталарингиз билан қасам ичишингиздан қайтаради», дедилар. Умар айтди: Аллоҳга қасам, Аллоҳга қасам, мен (шундан кейин) у билан на ўзимдан, на бошқадан нақл қилиб қасам ичдим.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ اقْتَنَى كَلْبًا إِلَّا كَلْبَ صَيْدٍ أَوْ مَاشِيَةٍ نَقَصَ مِنْ أَجْرِهِ كُلَّ يَوْمٍ قِيرَاطَانِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim ov iti yoki chorva itidan boshqa itni saqlasa, uning ajridan har kuni ikki qirot kamayadi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ов ити ёки чорва итидан бошқа итни сақласа, унинг ажридан ҳар куни икки қирот камаяди», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَسَدَ إِلَّا فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْقُرْآنَ فَهُوَ يَقُومُ بِهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا فَهُوَ يُنْفِقُهُ فِي الْحَقِّ آنَاءَ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Faqat ikki narsada hasad joizdir: Alloh Qurʼon bergan, u shu bilan kechasi va kunduzi turadigan kishiga hamda Alloh mol bergan, u shu molni kechasi va kunduzi infoq qiladigan kishiga», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фақат икки нарсада ҳасад жоиздир: Аллоҳ Қуръон берган, у шу билан кечаси ва кундузи турадиган кишига ҳамда Аллоҳ мол берган, у шу молни кечаси ва кундузи инфоқ қиладиган кишига», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Bilol kechasi azon aytadi. Bas, Ibn Ummi Maktum azon aytguncha yeb-ichaveringlar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Билол кечаси азон айтади. Бас, Ибн Умми Мактум азон айтгунча еб-ичаверинглар».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ بَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلْبَائِعِ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ وَمَنْ بَاعَ نَخْلًا مُؤَبَّرًا فَالثَّمَرَةُ لِلْبَائِعِ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot ﷺ shunday dedilar: «Kim moli boʻlgan bir qulni sotsa, uning moli sotuvchiga tegishlidir, magar xaridor uni (oʻziga) shart qilib qoʻysa, (boshqa gap). Kim changlatilgan (urugʻlantirilgan) xurmoni sotsa, uning mevasi sotuvchiga tegishlidir, magar xaridor uni shart qilib qoʻysa, (boshqa gap).»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади. У зот ﷺ шундай дедилар: «Ким моли бўлган бир қулни сотса, унинг моли сотувчига тегишлидир, магар харидор уни (ўзига) шарт қилиб қўйса, (бошқа гап). Ким чанглатилган (уруғлантирилган) хурмони сотса, унинг меваси сотувчига тегишлидир, магар харидор уни шарт қилиб қўйса, (бошқа гап).»

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ جَاءَ مِنْكُمْ الْجُمُعَةَ فَلْيَغْتَسِلْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Sizlardan kim jumaga kelsa, gʻusl qilsin».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Сизлардан ким жумага келса, ғусл қилсин».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ الْحَيَاءُ مِنْ الْإِيمَانِ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ bir kishining (oʻz) birodariga hayo borasida nasihat qilayotganini eshitib: «Hayo iymondandir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ бир кишининг (ўз) биродарига ҳаё борасида насиҳат қилаётганини эшитиб: «Ҳаё иймондандир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَّتَ وَقَالَ مَرَّةً مُهَلُّ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِ وَأَهْلِ الشَّامِ مِنْ الْجُحْفَةِ وَأَهْلِ نَجْدٍ مِنْ قَرْنٍقَالَ وَذُكِرَ لِي وَلَمْ أَسْمَعْهُ وَيُهِلُّ أَهْلُ الْيَمَنِ مِنْ يَلَمْلَمَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ (miqotlarni) belgilab berdilar. (Rovi) bir marta: «Madina ahlining ehrom joyi Zul-Hulayfadan, Shom ahliniki Juhfadan, Najd ahliniki Qarndandir», deb (rivoyat qildi). (Ibn Umar) aytdi: Menga: «Yaman ahli Yalamlamdan ehromga kiradi», deb zikr qilindi, lekin men buni (oʻzim) eshitmadim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ (миқотларни) белгилаб бердилар. (Рови) бир марта: «Мадина аҳлининг эҳром жойи Зул-Ҳулайфадан, Шом аҳлиники Жуҳфадан, Нажд аҳлиники Қарндандир», деб (ривоят қилди). (Ибн Умар) айтди: Менга: «Яман аҳли Яламламдан эҳромга киради», деб зикр қилинди, лекин мен буни (ўзим) эшитмадим.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اسْتَأْذَنَتْ أَحَدَكُمْ امْرَأَتُهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَلَا يَمْنَعْهَا

Solim otasidan rivoyat qilib, uni Nabiy ﷺga yetkazdi. U zot: «Biringizning xotini undan masjidga (borishga) izn soʻrasa, uni man qilmasin», dedilar.Солим отасидан ривоят қилиб, уни Набий ﷺга етказди. У зот: «Бирингизнинг хотини ундан масжидга (боришга) изн сўраса, уни ман қилмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اقْتُلُوا الْحَيَّاتِ وَذَا الطُّفْيَتَيْنِ وَالْأَبْتَرَ فَإِنَّهُمَا يَلْتَمِسَانِ الْبَصَرَ وَيَسْتَسْقِطَانِ الْحَبَلَوَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَقْتُلُ كُلَّ حَيَّةٍ وَجَدَهَا فَرَآهُ أَبُو لُبَابَةَ أَوْ زَيْدُ بْنُ الْخَطَّابِ وَهُوَ يُطَارِدُ حَيَّةً فَقَالَ إِنَّهُ قَدْ نُهِيَ عَنْ ذَوَاتِ الْبُيُوتِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ilonlarni, ikki chiziqlisini va dumi kaltasini oʻldiringlar, chunki ular koʻzning nurini oladi va homilani tushiradi», dedilar. Abdulloh (ibn Umar) topgan har bir ilonni oʻldirar edi. Bir kuni Abu Luboba yoki Zayd ibn Xattob uni bir ilonni quvib yurganini koʻrib qoldi-da: «Uy ilonlarini (oʻldirish) qaytarilgan», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Илонларни, икки чизиқлисини ва думи калтасини ўлдиринглар, чунки улар кўзнинг нурини олади ва ҳомилани туширади», дедилар. Абдуллоҳ (ибн Умар) топган ҳар бир илонни ўлдирар эди. Бир куни Абу Лубоба ёки Зайд ибн Хаттоб уни бир илонни қувиб юрганини кўриб қолди-да: «Уй илонларини (ўлдириш) қайтарилган», деди.

قَالَ قَرَأَ عَلَيَّ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ الزُّهْرِيُّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَأْكُلْ أَحَدُكُمْ مِنْ لَحْمِ أُضْحِيَّتِهِ فَوْقَ ثَلَاثٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: U zot: «Sizlardan biringiz qurbonligi goʻshtidan uch (kun)dan ortiq yemasin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: У зот: «Сизлардан бирингиз қурбонлиги гўштидан уч (кун)дан ортиқ емасин», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ كَيْفَ يُصَلَّى بِاللَّيْلِ قَالَ لِيُصَلِّ أَحَدُكُمْ مَثْنَى مَثْنَى فَإِذَا خَشِيَ الصُّبْحَ فَلْيُوتِرْ بِوَاحِدَةٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Nabiy ﷺdan kechasi qanday namoz oʻqilishi haqida soʻralganini eshitdim. U zot: «Biringiz ikki rakʼat, ikki rakʼatdan oʻqisin. Bomdod kirib qolishidan qoʻrqqanida esa, bir rakʼat bilan vitr qilib qoʻysin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Набий ﷺдан кечаси қандай намоз ўқилиши ҳақида сўралганини эшитдим. У зот: «Бирингиз икки ракъат, икки ракъатдан ўқисин. Бомдод кириб қолишидан қўрққанида эса, бир ракъат билан витр қилиб қўйсин», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ الْوَلَاءِ وَعَنْ هِبَتِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ valoni (ozod qilingan qulning meros huquqini) sotishdan va uni hadya qilishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ валони (озод қилинган қулнинг мерос ҳуқуқини) сотишдан ва уни ҳадя қилишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَدْخُلُوا عَلَى هَؤُلَاءِ الْقَوْمِ الَّذِينَ عُذِّبُوا إِلَّا أَنْ تَكُونُوا بَاكِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُونُوا بَاكِينَ فَلَا تَدْخُلُوا عَلَيْهِمْ فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يُصِيبَكُمْ مِثْلُ مَا أَصَابَهُمْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Azobga uchragan mana bu qavmning (maskaniga) yigʻlagan holdagina kiringlar. Agar yigʻlamasangiz, ularning oldiga kirmanglar; chunki men ularga yetgan narsa sizlarga ham yetishidan qoʻrqaman».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Азобга учраган мана бу қавмнинг (масканига) йиғлаган ҳолдагина киринглар. Агар йиғламасангиз, уларнинг олдига кирманглар; чунки мен уларга етган нарса сизларга ҳам етишидан қўрқаман».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الضَّبِّ فَقَالَ لَا آكُلُهُ وَلَا أُحَرِّمُهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan zabb (kaltakesak) haqida soʻralganda, u zot: «Men uni yemayman, lekin harom ham qilmayman», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан забб (калтакесак) ҳақида сўралганда, у зот: «Мен уни емайман, лекин ҳаром ҳам қилмайман», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ سَمِعْتُهُ مِنِ ابْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكَ الْيَهُودِيُّ فَإِنَّمَا يَقُولُ السَّامُ عَلَيْكَ فَقُلْ وَعَلَيْكَ وَقَالَ مَرَّةً إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ الْيَهُودُ فَقُولُوا وَعَلَيْكُمْ فَإِنَّهُمْ يَقُولُونَ السَّامُ عَلَيْكُمْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Yahudiy senga salom berganida, u aslida: ‹As-saamu alayk› deydi; sen: ‹Va alayk› degin». (Rovi) bir marta: «Yahudiylar sizlarga salom berishsa, ‹Va alaykum› denglar; chunki ular: ‹As-saamu alaykum› deydilar», deb (rivoyat qildi).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Яҳудий сенга салом берганида, у аслида: ‹Ас-сааму алайк› дейди; сен: ‹Ва алайк› дегин». (Рови) бир марта: «Яҳудийлар сизларга салом беришса, ‹Ва алайкум› денглар; чунки улар: ‹Ас-сааму алайкум› дейдилар», деб (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كُنْتُمْ ثَلَاثَةً فَلَا يَتَنَاجَ اثْنَانِ دُونَ الثَّالِثِ وَقَالَ مَرَّةً إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَتَنَاجَى الرَّجُلَانِ دُونَ الثَّالِثِ إِذَا كَانُوا ثَلَاثَةً

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Uch kishi boʻlsangiz, ikkovingiz uchinchisini qoʻyib pichirlashmasin». (Rovi) bir marta: «Nabiy ﷺ uch kishi boʻlganida, ikki kishining uchinchisini qoʻyib pichirlashishidan qaytardilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Уч киши бўлсангиз, икковингиз учинчисини қўйиб пичирлашмасин». (Рови) бир марта: «Набий ﷺ уч киши бўлганида, икки кишининг учинчисини қўйиб пичирлашишидан қайтардилар», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُبَايِعُ عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ ثُمَّ يَقُولُ فِيمَا اسْتَطَعْتَ وَقَالَ مَرَّةً فَيُلَقِّنُ أَحَدَنَا فِيمَا اسْتَطَعْتَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺ eshitish va itoat qilish shartiga bayʼat olar, soʻng: «Kuching yetgan darajada», der edilar. (Rovi) bir marta: «Birimizga: ‹Kuching yetgan darajada›, deb talqin qilar edilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺ эшитиш ва итоат қилиш шартига байъат олар, сўнг: «Кучинг етган даражада», дер эдилар. (Рови) бир марта: «Биримизга: ‹Кучинг етган даражада›, деб талқин қилар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا أَوْ يَكُونَ بَيْعَ خِيَارٍ

Abdulloh ibn Dinor aytdi: Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitdim: Men Nabiy ﷺ: «Ikki oldi-sotdi qiluvchi ajralishmaguncha yoki savdolari ixtiyor shartli boʻlmaguncha, ixtiyorlidirlar», deb aytayotganlarini eshitdim.Абдуллоҳ ибн Динор айтди: Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитдим: Мен Набий ﷺ: «Икки олди-сотди қилувчи ажралишмагунча ёки савдолари ихтиёр шартли бўлмагунча, ихтиёрлидирлар», деб айтаётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَسَمِعَ ابْنَ عُمَرَ ابْنَ ابْنِهِ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ وَاقِدٍ يَا بُنَيَّ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَنْظُرُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى مَنْ جَرَّ إِزَارَهُ خُيَلَاءَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) nabirasi Abdulloh ibn Voqidga: «Ey oʻgʻilcham, men Rasululloh ﷺ: ‹Alloh azza va jalla izorini kibr bilan sudragan kishiga (rahmat nazari bilan) qaramaydi›, deganlarini eshitdim», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) набираси Абдуллоҳ ибн Воқидга: «Эй ўғилчам, мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Аллоҳ азза ва жалла изорини кибр билан судраган кишига (раҳмат назари билан) қарамайди›, деганларини эшитдим», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسْجِدَ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ مَسْجِدَ قُبَاءَ يُصَلِّي فِيهِ فَدَخَلَتْ عَلَيْهِ رِجَالُ الْأَنْصَارِ يُسَلِّمُونَ عَلَيْهِ وَدَخَلَ مَعَهُ صُهَيْبٌ فَسَأَلْتُ صُهَيْبًا كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُ إِذَا سُلِّمَ عَلَيْهِ قَالَ يُشِيرُ بِيَدِهِقَالَ سُفْيَانُ قُلْتُ لِرَجُلٍ سَلْ زَيْدًا أَسَمِعْتَهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ وَهِبْتُ أَنَا أَنْ أَسْأَلَهُ فَقَالَ يَا أَبَا أُسَامَةَ سَمِعْتَهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ أَمَّا أَنَا فَقَدْ رَأَيْتُهُ فَكَلَّمْتُهُ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Banu Amr ibn Avfning masjidiga — Qubo masjidiga — namoz oʻqish uchun kirdilar. Ansorlardan bir necha kishi u zotga salom berish uchun kirishdi, Suhayb ham u zot bilan birga kirdi. Men Suhaybdan: «Rasululloh ﷺga salom berilganda u zot nima qilar edilar?» deb soʻradim. U: «Qoʻllari bilan ishora qilar edilar», dedi. Sufyon aytdi: Men bir kishiga: «Zayddan soʻra, buni Abdullohdan eshitganmi?» dedim — oʻzim undan soʻrashdan uyaldim. U: «Ey Abu Usoma, buni Abdulloh ibn Umardan eshitganmisan?» dedi. U: «Men boʻlsam, uni koʻrganman va u bilan gaplashganman», dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Бану Амр ибн Авфнинг масжидига — Қубо масжидига — намоз ўқиш учун кирдилар. Ансорлардан бир неча киши у зотга салом бериш учун киришди, Суҳайб ҳам у зот билан бирга кирди. Мен Суҳайбдан: «Расулуллоҳ ﷺга салом берилганда у зот нима қилар эдилар?» деб сўрадим. У: «Қўллари билан ишора қилар эдилар», деди. Суфён айтди: Мен бир кишига: «Зайддан сўра, буни Абдуллоҳдан эшитганми?» дедим — ўзим ундан сўрашдан уялдим. У: «Эй Абу Усома, буни Абдуллоҳ ибн Умардан эшитганмисан?» деди. У: «Мен бўлсам, уни кўрганман ва у билан гаплашганман», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَفَلَ مِنْ حَجٍّ أَوْ عُمْرَةٍ أَوْ غَزْوٍ فَأَوْفَى عَلَى فَدْفَدٍ مِنْ الْأَرْضِ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ صَدَقَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ آيِبُونَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَائِبُونَ عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ

Solim otasi (Ibn Umar (roziyallohu anhumo))dan rivoyat qiladi: Nabiy ﷺ haj, umra yoki gʻazotdan qaytganlarida, yerning baland joyiga koʻtarilsalar: «Allohdan boshqa (haq) maʼbud yoʻq; U — yagona, Uning sherigi yoʻq. Mulk Unikidir, hamd ham Unikidir; U — har narsaga Qodirdir. Alloh vaʼdasini rost qildi, bandasiga nusrat berdi va ahzobni (kofir guruhlarni) yolgʻiz Oʻzi tor-mor etdi. Biz, inshaalloh, qaytuvchimiz, tavba qiluvchimiz, ibodat qiluvchimiz, Robbimizga hamd aytuvchimiz», der edilar.Солим отаси (Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо))дан ривоят қилади: Набий ﷺ ҳаж, умра ёки ғазотдан қайтганларида, ернинг баланд жойига кўтарилсалар: «Аллоҳдан бошқа (ҳақ) маъбуд йўқ; У — ягона, Унинг шериги йўқ. Мулк Уникидир, ҳамд ҳам Уникидир; У — ҳар нарсага Қодирдир. Аллоҳ ваъдасини рост қилди, бандасига нусрат берди ва аҳзобни (кофир гуруҳларни) ёлғиз Ўзи тор-мор этди. Биз, иншааллоҳ, қайтувчимиз, тавба қилувчимиз, ибодат қилувчимиз, Роббимизга ҳамд айтувчимиз», дер эдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ سَالِمٍ قَالَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَقُولُ هَذِهِ الْبَيْدَاءُ الَّتِي يَكْذِبُونَ فِيهَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهِ مَا أَحْرَمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا مِنْ عِنْدِ الْمَسْجِدِ

Solim aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo): «Mana shu Baydo — odamlar shu (joy) haqida Rasululloh ﷺga nisbatan yolgʻon (gap) toʻqishadi. Allohga qasamki, Nabiy ﷺ faqat masjid yonidan ehromga kirdilar», der edi.Солим айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «Мана шу Байдо — одамлар шу (жой) ҳақида Расулуллоҳ ﷺга нисбатан ёлғон (гап) тўқишади. Аллоҳга қасамки, Набий ﷺ фақат масжид ёнидан эҳромга кирдилар», дер эди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ أَبِي لَبِيدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ صَلَاةِ اللَّيْلِ فَقَالَ مَثْنَى مَثْنَى فَإِذَا خِفْتَ الصُّبْحَ فَأَوْتِرْ بِوَاحِدَةٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Nabiy ﷺdan kechasi oʻqiladigan namoz haqida soʻralganini eshitdim. U zot: «Ikki rakʼatdan, ikki rakʼatdan. Bomdod kirib qolishidan qoʻrqsang, bir rakʼat bilan vitr qilib qoʻygin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Набий ﷺдан кечаси ўқиладиган намоз ҳақида сўралганини эшитдим. У зот: «Икки ракъатдан, икки ракъатдан. Бомдод кириб қолишидан қўрқсанг, бир ракъат билан витр қилиб қўйгин», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ أَبِي لَبِيدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَغْلِبَنَّكُمْ الْأَعْرَابُ عَلَى اسْمِ صَلَاتِكُمْ أَلَا وَإِنَّهَا الْعِشَاءُ وَإِنَّهُمْ يُعْتِمُونَ بِالْإِبِلِ أَوْ عَنْ الْإِبِلِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Aʼrobiylar (sahroyi arablar) sizlarni namozingizning nomi borasida yengib qoʻymasinlar. Ogoh boʻlinglar, u — ishodir (Isho namozi)! Biroq ular tuyalarni (sogʻish bilan) mashgʻul boʻlib, qorongʻulikni kutadilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Аъробийлар (саҳройи араблар) сизларни намозингизнинг номи борасида енгиб қўймасинлар. Огоҳ бўлинглар, у — ишодир (Ишо намози)! Бироқ улар туяларни (соғиш билан) машғул бўлиб, қоронғуликни кутадилар».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ وَهِشَامٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ الضَّبِّ فَقَالَ لَا آكُلُهُ وَلَا أُحَرِّمُهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan zabb (kaltakesak) haqida soʻralganda, u zot: «Men uni yemayman, lekin harom ham qilmayman», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан забб (калтакесак) ҳақида сўралганда, у зот: «Мен уни емайман, лекин ҳаром ҳам қилмайман», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ نَافِعٍ قَالَ ابْنُ عُمَرَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَلَمَّا رَأَيْتُهُ أَسْرَعْتُ فَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَجَلَسْتُ فَلَمْ أَسْمَعْ حَتَّى نَزَلَ فَسَأَلْتُ النَّاسَ أَيَّ شَيْءٍ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا نَهَى عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْمُزَفَّتِ أَنْ يُنْتَبَذَ فِيهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Rasululloh ﷺni minbar ustida koʻrdim. U zotni koʻrgach shoshildim va masjidga kirib oʻtirdim, ammo u zot (minbardan) tushgunlaricha hech narsa eshitmadim. Shunda odamlardan: «Rasululloh ﷺ nima dedilar?» deb soʻradim. Ular: «U zot qovoq idishda va smola surtilgan idishda nabiz tayyorlashdan qaytardilar», deyishdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни минбар устида кўрдим. У зотни кўргач шошилдим ва масжидга кириб ўтирдим, аммо у зот (минбардан) тушгунларича ҳеч нарса эшитмадим. Шунда одамлардан: «Расулуллоҳ ﷺ нима дедилар?» деб сўрадим. Улар: «У зот қовоқ идишда ва смола суртилган идишда набиз тайёрлашдан қайтардилар», дейишди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنِي مُسْلِمُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُعَاوِيِّ قَالَصَلَّيْتُ إِلَى جَنْبِ ابْنِ عُمَرَ فَقَلَّبْتُ الْحَصَى فَقَالَ لَا تُقَلِّبْ الْحَصَى فَإِنَّهُ مِنْ الشَّيْطَانِ وَلَكِنْ كَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُ كَانَ يُحَرِّكُهُ هَكَذَاقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ يَعْنِي مَسْحَةً

Ali ibn Abdurrahmon al-Muoviy aytdi: Men Ibn Umarning yonida namoz oʻqidim va mayda toshlarni agʻdardim. Shunda u: «Toshlarni agʻdarma, chunki bu shaytondandir. Balki men Rasululloh ﷺni qilayotganlarini koʻrgandek qil — u zot uni mana bunday siljitar edilar», dedi. Abu Abdulloh aytdi: Yaʼni bir marta silashni (koʻzda tutdi).Али ибн Абдурраҳмон ал-Муовий айтди: Мен Ибн Умарнинг ёнида намоз ўқидим ва майда тошларни ағдардим. Шунда у: «Тошларни ағдарма, чунки бу шайтондандир. Балки мен Расулуллоҳ ﷺни қилаётганларини кўргандек қил — у зот уни мана бундай силжитар эдилар», деди. Абу Абдуллоҳ айтди: Яъни бир марта силашни (кўзда тутди).

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُسَافِرُوا بِالْقُرْآنِ فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يَنَالَهُ الْعَدُوُّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qurʼon bilan safar qilmanglar, chunki men uni dushman qoʻlga kiritishidan qoʻrqaman», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуръон билан сафар қилманглар, чунки мен уни душман қўлга киритишидан қўрқаман», дедилар.

سَمِعْت سُفْيَانَ قَالَإِنَّهُ نَذَرَ يَعْنِي أَنْ يَعْتَكِفَ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَسَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَهُقِيلَ لِسُفْيَانَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ عُمَرَ نَذَرَ قَالَ نَعَمْ

Men Sufyondan eshitdim, u aytdi: U (Umar) Masjidul-Haromda iʼtikof qilishni nazr qilgan edi. Bas, Nabiy ﷺdan soʻradi, u zot unga (nazrini bajarishni) buyurdilar. Sufyonga: «(Buni) Ayyubdan, u Nofeʼdan, u Ibn Umardan (rivoyat qilib), Umar nazr qilgan edi (deysanmi)?» deyildi. U: «Ha», dedi.Мен Суфёндан эшитдим, у айтди: У (Умар) Масжидул-Ҳаромда иътикоф қилишни назр қилган эди. Бас, Набий ﷺдан сўради, у зот унга (назрини бажаришни) буюрдилар. Суфёнга: «(Буни) Айюбдан, у Нофеъдан, у Ибн Умардан (ривоят қилиб), Умар назр қилган эди (дейсанми)?» дейилди. У: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ قَالَحَقٌّ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ أَنْ يَبِيتَ لَيْلَتَيْنِ وَلَهُ مَا يُوصِي فِيهِ إِلَّا وَوَصِيَّتُهُ مَكْتُوبَةٌ عِنْدَهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: «Vasiyat qiladigan narsasi bor har bir musulmon kishining vasiyati yonida yozilgan boʻlmasdan ikki kecha tunashga haqqi yoʻqdir».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: «Васият қиладиган нарсаси бор ҳар бир мусулмон кишининг васияти ёнида ёзилган бўлмасдан икки кеча тунашга ҳаққи йўқдир».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ سَرِيَّةً إِلَى نَجْدٍ فَبَلَغَتْ سِهَامُهُمْ اثْنَيْ عَشَرَ بَعِيرًا وَنَفَّلَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعِيرًا بَعِيرًا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Najd tomonga bir sariya (qoʻshin) yubordilar. Ularning ulushlari oʻn ikki tuyaga yetdi, yana Rasululloh ﷺ bizga birtadan tuya nafl (qoʻshimcha ulush) qilib berdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Нажд томонга бир сария (қўшин) юбордилар. Уларнинг улушлари ўн икки туяга етди, яна Расулуллоҳ ﷺ бизга биртадан туя нафл (қўшимча улуш) қилиб бердилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ قَالَكُنَّا مَعَ ابْنِ عُمَرَ بِضَجْنَانَ فَأَقَامَ الصَّلَاةَ ثُمَّ نَادَى أَلَا صَلُّوا فِي الرِّحَالِ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُ مُنَادِيًا فِي اللَّيْلَةِ الْمَطِيرَةِ أَوْ الْبَارِدَةِ أَلَا صَلُّوا فِي الرِّحَالِ

Nofeʼ aytdi: Biz Ibn Umar (roziyallohu anhumo) bilan Dajnonda edik. U namozga iqoma aytdi, soʻng: «Ogoh boʻlinglar, tunash joylaringizda namoz oʻqinglar!» deb nido qildi. Rasululloh ﷺ yomgʻirli yoki sovuq kechada nido qiluvchiga: «Ogoh boʻlinglar, tunash joylaringizda namoz oʻqinglar!» deb aytishni buyurar edilar.Нофеъ айтди: Биз Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) билан Дажнонда эдик. У намозга иқома айтди, сўнг: «Огоҳ бўлинглар, тунаш жойларингизда намоз ўқинглар!» деб нидо қилди. Расулуллоҳ ﷺ ёмғирли ёки совуқ кечада нидо қилувчига: «Огоҳ бўлинглар, тунаш жойларингизда намоз ўқинглар!» деб айтишни буюрар эдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَيَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَقَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَقَدْ اسْتَثْنَى

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — uni Nabiy ﷺga yetkazadi: «Kim biror qasam ichsa-yu, ‹inshaalloh› desa, u istisno qilibdi».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — уни Набий ﷺга етказади: «Ким бирор қасам ичса-ю, ‹иншааллоҳ› деса, у истисно қилибди».

قَالَ قَرَأَ عَلَيَّ سُفْيَانُ سَمِعْتُ أَيُّوبَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ بَيْعِ حَبَلِ الْحَبَلَةِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ habal al-habala (homilador tuyaning qornidagi bolasining bolasi)ni sotishdan qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳабал ал-ҳабала (ҳомиладор туянинг қорнидаги боласининг боласи)ни сотишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ جُدْعَانَ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ وَهُوَ عَلَى دَرَجِ الْكَعْبَةِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي صَدَقَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ أَلَا إِنَّ قَتِيلَ الْعَمْدِ الْخَطَإِ بِالسَّوْطِ أَوْ الْعَصَا فِيهِ مِائَةٌ مِنْ الْإِبِلِ وَقَالَ مَرَّةً الْمُغَلَّظَةُ فِيهَا أَرْبَعُونَ خَلِفَةً فِي بُطُونِهَا أَوْلَادُهَا إِنَّ كُلَّ مَأْثُرَةٍ كَانَتْ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَدَمٍ وَدَعْوَى وَقَالَ مَرَّةً وَدَمٍ وَمَالٍ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ إِلَّا مَا كَانَ مِنْ سِقَايَةِ الْحَاجِّ وَسِدَانَةِ الْبَيْتِ فَإِنِّي أُمْضِيهِمَا لِأَهْلِهِمَا عَلَى مَا كَانَتْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Makka fathi kuni Kaʼba zinasi ustida turib shunday dedilar: «Vaʼdasini rost qilgan, bandasiga nusrat bergan va ahzobni yolgʻiz Oʻzi tor-mor etgan Allohga hamd boʻlsin. Ogoh boʻlinglar, qamchi yoki tayoq bilan qasdga oʻxshash xato oʻldirishda yuzta tuya (diyat) bordir». (Rovi) bir marta: «Ogʻirlashtirilgan (diyat)dir; unda qirqtasi qorinlarida bolalari bor homilador tuyadir», dedi. «Albatta, johiliyatda boʻlgan har bir maqtanchoqlik, qon va daʼvo — (rovi bir marta: qon va mol) — mana shu ikki oyogʻim ostidadir; faqat hojilarga suv berish va Baytga xizmat qilish bundan mustasno. Men bu ikkovini avvalgi holicha egalariga qoldiraman».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Макка фатҳи куни Каъба зинаси устида туриб шундай дедилар: «Ваъдасини рост қилган, бандасига нусрат берган ва аҳзобни ёлғиз Ўзи тор-мор этган Аллоҳга ҳамд бўлсин. Огоҳ бўлинглар, қамчи ёки таёқ билан қасдга ўхшаш хато ўлдиришда юзта туя (дият) бордир». (Рови) бир марта: «Оғирлаштирилган (дият)дир; унда қирқтаси қоринларида болалари бор ҳомиладор туядир», деди. «Албатта, жоҳилиятда бўлган ҳар бир мақтанчоқлик, қон ва даъво — (рови бир марта: қон ва мол) — мана шу икки оёғим остидадир; фақат ҳожиларга сув бериш ва Байтга хизмат қилиш бундан мустасно. Мен бу икковини аввалги ҳолича эгаларига қолдираман».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ سَمِعَ صَدَقَةَ ابْنُ عُمَرَ يَقُولُ يَعْنِيعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُهِلُّ أَهْلُ نَجْدٍ مِنْ قَرْنٍ وَأَهْلُ الشَّامِ مِنْ الْجُحْفَةِ وَأَهْلُ الْيَمَنِ مِنْ يَلَمْلَمَ وَلَمْ يَسْمَعْهُ ابْنُ عُمَرَ وَسَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُهَلُّ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مِنْ ذِي الْحُلَيْفَةِقَالُوا لَهُ فَأَيْنَ أَهْلُ الْعِرَاقِ قَالَ ابْنُ عُمَرَ لَمْ يَكُنْ يَوْمَئِذٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Najd ahli Qarndan, Shom ahli Juhfadan, Yaman ahli Yalamlamdan ehrom bogʻlaydi». Ibn Umar buni (u zotdan bevosita) eshitmagan edi; u Nabiy ﷺdan: «Madina ahlining ehrom joyi Zul-Hulayfadir», deganlarini eshitgan edi. Unga: «Iroq ahli qayerdan (bogʻlaydi)?» deyishdi. Ibn Umar: «U kunda (Iroq) yoʻq edi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Нажд аҳли Қарндан, Шом аҳли Жуҳфадан, Яман аҳли Яламламдан эҳром боғлайди». Ибн Умар буни (у зотдан бевосита) эшитмаган эди; у Набий ﷺдан: «Мадина аҳлининг эҳром жойи Зул-Ҳулайфадир», деганларини эшитган эди. Унга: «Ироқ аҳли қаердан (боғлайди)?» дейишди. Ибн Умар: «У кунда (Ироқ) йўқ эди», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَيَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اسْتِلَامَ الرُّكْنَيْنِ يَحُطَّانِ الذُّنُوبَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — uni Nabiy ﷺga yetkazadi: «Albatta, ikki ruknni istilom qilish gunohlarni toʻkadi».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — уни Набий ﷺга етказади: «Албатта, икки рукнни истилом қилиш гуноҳларни тўкади».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ سَمِعَ عَمْرٌو ابْنَ عُمَرَكُنَّا نُخَابِرُ وَلَا نَرَى بِذَلِكَ بَأْسًا حَتَّى زَعَمَ رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْهُ فَتَرَكْنَاهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz muxobara qilardik va buni ayb deb bilmasdik. Toki Rofeʼ ibn Xadij Rasululloh ﷺ muxobaradan qaytarganliklarini aytmagunga qadar. Soʻng biz uni tark qildik.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз мухобара қилардик ва буни айб деб билмасдик. Токи Рофеъ ибн Хадиж Расулуллоҳ ﷺ мухобарадан қайтарганликларини айтмагунга қадар. Сўнг биз уни тарк қилдик.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ سَمِعَ عَمْرٌو سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْمُتَلَاعِنَيْنِ حِسَابُكُمَا عَلَى اللَّهِ أَحَدُكُمَا كَاذِبٌ لَا سَبِيلَ لَكَ عَلَيْهَا قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَالِي قَالَ لَا مَالَ لَكَ إِنْ كُنْتَ صَدَقْتَ عَلَيْهَا فَهُوَ بِمَا اسْتَحْلَلْتَ مِنْ فَرْجِهَا وَإِنْ كُنْتَ كَذَبْتَ عَلَيْهَا فَذَاكَ أَبْعَدُ لَكَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ mulaana qiluvchilarga: «Ikkovingizning hisobingiz Allohning zimmasidadir. Ikkovingizdan biri yolgʻonchidir. Endi sening unga (xotiningga) hech qanday yoʻling (haqqing) yoʻq», dedilar. U (er): «Yo Rasululloh, mening molim (mahrim)-chi?» dedi. U zot: «Senga mol yoʻq. Agar unga rostini aytgan boʻlsang, u (mahr) sen uning fariji (jinsiy aʼzosi)dan halol topgan narsangning evaziga ketdi; agar unga (tuhmat qilib) yolgʻon aytgan boʻlsang, u (mol) sen uchun undan ham yiroqroqdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мулаана қилувчиларга: «Икковингизнинг ҳисобингиз Аллоҳнинг зиммасидадир. Икковингиздан бири ёлғончидир. Энди сенинг унга (хотинингга) ҳеч қандай йўлинг (ҳаққинг) йўқ», дедилар. У (эр): «Ё Расулуллоҳ, менинг молим (маҳрим)-чи?» деди. У зот: «Сенга мол йўқ. Агар унга ростини айтган бўлсанг, у (маҳр) сен унинг фарижи (жинсий аъзоси)дан ҳалол топган нарсангнинг эвазига кетди; агар унга (туҳмат қилиб) ёлғон айтган бўлсанг, у (мол) сен учун ундан ҳам йироқроқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا عَمْرٌو عَنْ أَبِي الْعَبَّاسِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قِيلَ لِسُفْيَانَ ابْنُ عَمْرٍو قَالَ لَا ابْنُ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا حَاصَرَ أَهْلَ الطَّائِفِ وَلَمْ يَقْدِرْ مِنْهُمْ عَلَى شَيْءٍ قَالَ إِنَّا قَافِلُونَ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَكَأَنَّ الْمُسْلِمِينَ كَرِهُوا ذَلِكَ فَقَالَ اغْدُوا فَغَدَوْا عَلَى الْقِتَالِ فَأَصَابَهُمْ جِرَاحٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا قَافِلُونَ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَسُرَّ الْمُسْلِمُونَ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Toif ahlini qamal qilib, ulardan hech narsaga erisha olmaganlarida: «Biz, inshaalloh, ertaga qaytamiz», dedilar. Musulmonlar buni yoqtirmagandek boʻlishdi. Shunda u zot: «(Bas,) ertaga (jangga) otlaninglar», dedilar. Bas, ular jangga otlandilar va ularga jarohatlar yetdi. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Biz, inshaalloh, ertaga qaytamiz», dedilar. Shunda musulmonlar xursand boʻlishdi, Rasululloh ﷺ esa kuldilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Тоиф аҳлини қамал қилиб, улардан ҳеч нарсага эриша олмаганларида: «Биз, иншааллоҳ, эртага қайтамиз», дедилар. Мусулмонлар буни ёқтирмагандек бўлишди. Шунда у зот: «(Бас,) эртага (жангга) отланинглар», дедилар. Бас, улар жангга отландилар ва уларга жароҳатлар етди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Биз, иншааллоҳ, эртага қайтамиз», дедилар. Шунда мусулмонлар хурсанд бўлишди, Расулуллоҳ ﷺ эса кулдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ عَمْرٍو عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِيَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ الْعَبْدُ بَيْنَ اثْنَيْنِ فَأَعْتَقَ أَحَدُهُمَا نَصِيبَهُ فَإِنْ كَانَ مُوسِرًا قُوِّمَ عَلَيْهِ قِيمَةً لَا وَكْسَ وَلَا شَطَطَ ثُمَّ يُعْتَقُ

Solim otasi (Ibn Umar (roziyallohu anhumo))dan rivoyat qilib, uni Nabiy ﷺga yetkazdi: «Agar qul ikki kishi oʻrtasida (umumiy) boʻlsa-yu, ulardan biri oʻz ulushini ozod qilsa, u boy boʻlgan taqdirda qulga na kam, na ortiq — adolatli baho belgilanadi, soʻng (qul) ozod qilinadi».Солим отаси (Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо))дан ривоят қилиб, уни Набий ﷺга етказди: «Агар қул икки киши ўртасида (умумий) бўлса-ю, улардан бири ўз улушини озод қилса, у бой бўлган тақдирда қулга на кам, на ортиқ — адолатли баҳо белгиланади, сўнг (қул) озод қилинади».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ إِسْمَاعِيلَ الشَّيْبَانِيِّبِعْتُ مَا فِي رُءُوسِ نَخْلِي بِمِائَةِ وَسْقٍ إِنْ زَادَ فَلَهُمْ وَإِنْ نَقَصَ فَلَهُمْ فَسَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ نَهَى عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَخَّصَ فِي الْعَرَايَا

Ismoil ash-Shayboniy aytdi: Men xurmo daraxtlarim boshidagi (hosil)ni yuz vasqqa sotdim — agar koʻpaysa ularniki, agar kamaysa ham ularniki (deb shart qildim). Soʻng Ibn Umardan soʻrasam, u: «Buni Rasululloh ﷺ qaytarganlar, arayoda esa ruxsat berganlar», dedi.Исмоил аш-Шайбоний айтди: Мен хурмо дарахтларим бошидаги (ҳосил)ни юз васққа сотдим — агар кўпайса уларники, агар камайса ҳам уларники (деб шарт қилдим). Сўнг Ибн Умардан сўрасам, у: «Буни Расулуллоҳ ﷺ қайтарганлар, араёда эса рухсат берганлар», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ ابْنِ عُمَرَ بَيْنَهُمَا سَالِمٌأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي بَعْدَ الْجُمُعَةِ رَكْعَتَيْنِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ jumadan keyin ikki rakʼat namoz oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ жумадан кейин икки ракъат намоз ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَضَاءَ الْفَجْرُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ tong yorishganda ikki rakʼat namoz oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ тонг ёришганда икки ракъат намоз ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَدْرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عُمَرَ وَهُوَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ وَهُوَ يَقُولُ وَأَبِي وَأَبِي فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ فَمَنْ كَانَ حَالِفًا فَلْيَحْلِفْ بِاللَّهِ وَإِلَّا فَلْيَصْمُتْ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safarlaridan birida Umarni otasi bilan qasam ichib turgan holda uchratdilar va: «Albatta, Alloh sizlarni otalaringiz bilan qasam ichishingizdan qaytaradi. Kim qasam ichmoqchi boʻlsa, Alloh bilan qasam ichsin, boʻlmasa jim tursin», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафарларидан бирида Умарни отаси билан қасам ичиб турган ҳолда учратдилар ва: «Албатта, Аллоҳ сизларни оталарингиз билан қасам ичишингиздан қайтаради. Ким қасам ичмоқчи бўлса, Аллоҳ билан қасам ичсин, бўлмаса жим турсин», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَبَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْخَيْلَ فَأَرْسَلَ مَا ضُمِّرَ مِنْهَا مِنْ الْحَفْيَاءِ وَأَرْسَلَ مَا لَمْ يُضَمَّرْ مِنْهَا مِنْ ثَنِيَّةِ الْوَدَاعِ إِلَى مَسْجِدِ بَنِي زُرَيْقٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ otlar orasida poyga oʻtkazdilar: ulardan ozdirilganlarini Hafyodan, ozdirilmaganlarini esa Saniyyatul-Vidoʻdan Banu Zurayq masjidigacha qoʻyib yubordilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ отлар орасида пойга ўтказдилар: улардан оздирилганларини Ҳафёдан, оздирилмаганларини эса Санийятул-Видўдан Бану Зурайқ масжидигача қўйиб юбордилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ مُوسَى عَنْ نَافِعٍخَرَجَ ابْنُ عُمَرَ يُرِيدُ الْعُمْرَةَ فَأَخْبَرُوهُ أَنَّ بِمَكَّةَ أَمْرًا فَقَالَ أُهِلُّ بِالْعُمْرَةِ فَإِنْ حُبِسْتُ صَنَعْتُ كَمَا صَنَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَهَلَّ بِالْعُمْرَةِ فَلَمَّا سَارَ قَلِيلًا وَهُوَ بِالْبَيْدَاءِ قَالَ مَا سَبِيلُ الْعُمْرَةِ إِلَّا سَبِيلُ الْحَجِّ أُوجِبُ حَجًّا وَقَالَ أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ أَوْجَبْتُ حَجًّا فَإِنَّ سَبِيلَ الْحَجِّ سَبِيلُ الْعُمْرَةِ فَقَدِمَ مَكَّةَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ سَبْعًا وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ سَبْعًا وَقَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَ أَتَى قُدَيْدًا فَاشْتَرَى هَدْيًا فَسَاقَهُ مَعَهُ

Nofeʼ aytdi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) umra qilish niyatida chiqdi. Unga Makkada bir (notinch) ish borligini xabar qilishdi. U: «Men umraga ehrom bogʻlayman; agar toʻsib qoʻyilsam, Rasululloh ﷺ qilgandek qilaman», dedi va umraga ehrom bogʻladi. Bir oz yurgach, Baydoda turib: «Umraning yoʻli hajning yoʻlidan boshqa emas, men (oʻzimga) hajni vojib qilaman», dedi va: «Sizlarni guvoh qilamanki, men hajni vojib qildim, zero hajning yoʻli umraning yoʻlidir», dedi. Soʻng Makkaga kelib, Baytni yetti marta tavof qildi, Safo bilan Marva orasida ham yetti marta (saʼy) qildi va: «Men Rasululloh ﷺni shunday qilayotganlarini koʻrdim», dedi. U Qudaydga kelib, bir qurbonlik (hadiy) sotib oldi va uni oʻzi bilan haydab keldi.Нофеъ айтди: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) умра қилиш ниятида чиқди. Унга Маккада бир (нотинч) иш борлигини хабар қилишди. У: «Мен умрага эҳром боғлайман; агар тўсиб қўйилсам, Расулуллоҳ ﷺ қилгандек қиламан», деди ва умрага эҳром боғлади. Бир оз юргач, Байдода туриб: «Умранинг йўли ҳажнинг йўлидан бошқа эмас, мен (ўзимга) ҳажни вожиб қиламан», деди ва: «Сизларни гувоҳ қиламанки, мен ҳажни вожиб қилдим, зеро ҳажнинг йўли умранинг йўлидир», деди. Сўнг Маккага келиб, Байтни етти марта тавоф қилди, Сафо билан Марва орасида ҳам етти марта (саъй) қилди ва: «Мен Расулуллоҳ ﷺни шундай қилаётганларини кўрдим», деди. У Қудайдга келиб, бир қурбонлик (ҳадий) сотиб олди ва уни ўзи билан ҳайдаб келди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ نَافِعٍأَنَّ ابْنَ عُمَرَ أَتَى قُدَيْدًا وَاشْتَرَى هَدْيَهُ فَطَافَ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَقَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَنَعَ هَكَذَا

Nofeʼdan rivoyat qilinadi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Qudaydga kelib, qurbonligini (hadiyni) sotib oldi, soʻng Baytni tavof qildi va Safo bilan Marva orasida (saʼy) qildi hamda: «Men Rasululloh ﷺni shunday qilayotganlarini koʻrdim», dedi.Нофеъдан ривоят қилинади: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Қудайдга келиб, қурбонлигини (ҳадийни) сотиб олди, сўнг Байтни тавоф қилди ва Сафо билан Марва орасида (саъй) қилди ҳамда: «Мен Расулуллоҳ ﷺни шундай қилаётганларини кўрдим», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ يَعْنِي ابْنَ مُوسَى عَنْ نَافِعٍ سَمِعْتُ رَجُلًا مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يُحَدِّثُ ابْنَ عُمَرَأَنَّ جَارِيَةً لِكَعْبِ بْنِ مَالِكٍ كَانَتْ تَرْعَى غَنَمًا لَهُ بِسَلْعٍ بَلَغَ الْمَوْتُ شَاةً مِنْهَا فَأَخَذَتْ ظُرَرَةً فَذَكَّتْهَا بِهِ فَأَمَرَهُ بِأَكْلِهَا

Nofiʼ (rahimahulloh) aytdi: Men Bani Salimadan boʻlgan bir kishining Ibn Umarga: Kaʼb ibn Molikning bir choʻrisi uning qoʻylarini Salʼda boqar edi; ulardan bir qoʻyga oʻlim yetdi, shunda u oʻtkir tosh olib, u bilan uni soʻydi, — deb hadis aytayotganini eshitdim. Bas, (Nabiy ﷺ) unga uni yeyishni buyurdilar.Нофиъ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Бани Салимадан бўлган бир кишининг Ибн Умарга: Каъб ибн Моликнинг бир чўриси унинг қўйларини Салъда боқар эди; улардан бир қўйга ўлим етди, шунда у ўткир тош олиб, у билан уни сўйди, — деб ҳадис айтаётганини эшитдим. Бас, (Набий ﷺ) унга уни ейишни буюрдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ذُؤَيْبٍ مِنْ بَنِي أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى قَالَخَرَجْنَا مَعَ ابْنِ عُمَرَ إِلَى الْحِمَى فَلَمَّا غَرُبَتْ الشَّمْسُ هِبْنَا أَنْ نَقُولَ لَهُ الصَّلَاةَ حَتَّى ذَهَبَ بَيَاضُ الْأُفُقِ وَذَهَبَتْ فَحْمَةُ الْعِشَاءِ نَزَلَ فَصَلَّى بِنَا ثَلَاثًا وَاثْنَتَيْنِ وَالْتَفَتَ إِلَيْنَا وَقَالَ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلَ

Ismoil ibn Abdurrahmon ibn Zuayb aytdi: Biz Ibn Umar bilan Himoga chiqdik. Quyosh botganida, unga: ‹Namoz›, deyishga hayiqdik — to ufqning oqligi ketib, kechaning qorongʻusi tarqagunicha. Soʻng u tushdi va bizga uch (rakaat) hamda ikki (rakaat) namoz oʻqib berdi, keyin bizga yuzlanib: «Men Rasululloh ﷺ ana shunday qilganlarini koʻrganman», dedi.Исмоил ибн Абдурраҳмон ибн Зуайб айтди: Биз Ибн Умар билан Ҳимога чиқдик. Қуёш ботганида, унга: ‹Намоз›, дейишга ҳайиқдик — то уфқнинг оқлиги кетиб, кечанинг қоронғуси тарқагунича. Сўнг у тушди ва бизга уч (ракаат) ҳамда икки (ракаат) намоз ўқиб берди, кейин бизга юзланиб: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ана шундай қилганларини кўрганман», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَصَحِبْتُ ابْنَ عُمَرَ إِلَى الْمَدِينَةِ فَلَمْ أَسْمَعْهُ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا حَدِيثًا كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُتِيَ بِجُمَّارَةٍ فَقَالَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً مَثَلُهَا كَمَثَلِ الرَّجُلِ الْمُسْلِمِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَقُولَ هِيَ النَّخْلَةُ فَنَظَرْتُ فَإِذَا أَنَا أَصْغَرُ الْقَوْمِ فَسَكَتُّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هِيَ النَّخْلَةُ

Mujohid (rahimahulloh) aytdi: Men Ibn Umarga Madinaga qadar hamroh boʻldim, undan Nabiy ﷺdan faqat bitta hadis rivoyat qilganini eshitdim: Biz Nabiy ﷺning huzurlarida edik, u zotga jummora (xurmo pishigʻi) keltirildi. Shunda u zot: «Daraxtlar ichida bir daraxt borki, uning masali musulmon kishining masali kabidir», dedilar. Men: ‹U — xurmo daraxti›, demoqchi boʻldim, ammo qarasam, qavmning eng yoshi men ekanman, shuning uchun jim turdim. Soʻng Rasululloh ﷺ: «U — xurmo daraxtidir», dedilar.Мужоҳид (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Ибн Умарга Мадинага қадар ҳамроҳ бўлдим, ундан Набий ﷺдан фақат битта ҳадис ривоят қилганини эшитдим: Биз Набий ﷺнинг ҳузурларида эдик, у зотга жуммора (хурмо пишиғи) келтирилди. Шунда у зот: «Дарахтлар ичида бир дарахт борки, унинг масали мусулмон кишининг масали кабидир», дедилар. Мен: ‹У — хурмо дарахти›, демоқчи бўлдим, аммо қарасам, қавмнинг энг ёши мен эканман, шунинг учун жим турдим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «У — хурмо дарахтидир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَشَهِدَ ابْنُ عُمَرَ الْفَتْحَ وَهُوَ ابْنُ عِشْرِينَ سَنَةً وَمَعَهُ فَرَسٌ حَرُونٌ وَرُمْحٌ ثَقِيلٌ فَذَهَبَ ابْنُ عُمَرَ يَخْتَلِي لِفَرَسِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ إِنَّ عَبْدَ اللَّهِ

Mujohid (rahimahulloh) aytdi: Ibn Umar Fath (kuni)da hozir boʻldi, u paytda yigirma yoshda edi; uning yonida qaysar bir ot va ogʻir nayza bor edi. Ibn Umar oti uchun oʻt oʻrishga bordi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, Abdulloh! Albatta, Abdulloh!» dedilar.Мужоҳид (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ибн Умар Фатҳ (куни)да ҳозир бўлди, у пайтда йигирма ёшда эди; унинг ёнида қайсар бир от ва оғир найза бор эди. Ибн Умар оти учун ўт ўришга борди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Абдуллоҳ! Албатта, Абдуллоҳ!» дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ يَعْنِي ابْنَ حُدَيْرٍ وَوَكِيعٌ الْمَعْنَى قَالَ أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عُطَارِدٍ قَالَ وَكِيعٌ السَّدُوسِيِّ أَبِي الْبَزَرِيِّ قَالَسَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ عَنْ الشُّرْبِ قَائِمًا فَقَالَ قَدْ كُنَّا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَشْرَبُ قِيَامًا وَنَأْكُلُ وَنَحْنُ نَسْعَى

Yazid ibn Utorid (rahimahulloh) aytdi: Men Ibn Umardan tik turib ichish haqida soʻradim. U: «Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida tik turib ichar va yurgan holimizda yer edik», dedi.Язид ибн Уторид (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Ибн Умардан тик туриб ичиш ҳақида сўрадим. У: «Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида тик туриб ичар ва юрган ҳолимизда ер эдик», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدَةُ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ كَانُوا يَبْدَءُونَ بِالصَّلَاةِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ فِي الْعِيدِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar iydda xutbadan oldin namoz bilan boshlar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар ийдда хутбадан олдин намоз билан бошлар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَاعَنَ بَيْنَ رَجُلٍ وَامْرَأَتِهِ وَفَرَّقَ بَيْنَهُمَاحَدَّثَنَا عَبْدَةُ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bir kishi bilan xotini oʻrtasida liʼon qildirdilar va ikkovini ajratdilar. Yana Ibn Umar Nabiy ﷺdan shunga oʻxshashini rivoyat qildi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бир киши билан хотини ўртасида лиъон қилдирдилар ва икковини ажратдилар. Яна Ибн Умар Набий ﷺдан шунга ўхшашини ривоят қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدَةُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسْأَلُ عَنْ الْمَاءِ يَكُونُ بِأَرْضِ الْفَلَاةِ وَمَا يَنُوبُهُ مِنْ الدَّوَابِّ وَالسِّبَاعِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ الْمَاءُ قَدْرَ الْقُلَّتَيْنِ لَمْ يَحْمِلْ الْخَبَثَ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Nabiy ﷺdan choʻlda boʻladigan va unga hayvonlar hamda yirtqichlar kelib turadigan suv haqida soʻralganini eshitdim. Shunda Nabiy ﷺ: «Suv ikki qulla miqdorida boʻlsa, nopoklikni koʻtarmaydi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Набий ﷺдан чўлда бўладиган ва унга ҳайвонлар ҳамда йиртқичлар келиб турадиган сув ҳақида сўралганини эшитдим. Шунда Набий ﷺ: «Сув икки қулла миқдорида бўлса, нопокликни кўтармайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدةَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا فَوْقَ بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ مُسْتَدْبِرَ الْقِبْلَةِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men bir kuni Hafsaning uyi (tomiga) chiqdim va Rasululloh ﷺni hojatlari ustida — Shomga yuzlangan, qiblaga orqa qilgan holda — koʻrdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен бир куни Ҳафсанинг уйи (томига) чиқдим ва Расулуллоҳ ﷺни ҳожатлари устида — Шомга юзланган, қиблага орқа қилган ҳолда — кўрдим.

حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكُنَّا فِي زَمَنِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَنَامُ فِي الْمَسْجِدِ نَقِيلُ فِيهِ وَنَحْنُ شَبَابٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida masjidda uxlar va unda qaylula (tush payti uyqusi) qilar edik — biz yigitlar edik.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида масжидда ухлар ва унда қайлула (туш пайти уйқуси) қилар эдик — биз йигитлар эдик.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَأَصَابَ عُمَرُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَأْمَرَهُ فِيهَا فَقَالَ أَصَبْتُ أَرْضًا بِخَيْبَرَ لَمْ أُصِبْ مَالًا قَطُّ أَنْفَسَ عِنْدِي مِنْهُ فَمَا تَأْمُرُ بِهِ قَالَ إِنْ شِئْتَ حَبَسْتَ أَصْلَهَا وَتَصَدَّقْتَ بِهَاقَالَ فَتَصَدَّقَ بِهَا عُمَرُ أَنْ لَا تُبَاعَ وَلَا تُوهَبَ وَلَا تُوَرَّثَ قَالَ فَتَصَدَّقَ بِهَا عُمَرُ فِي الْفُقَرَاءِ وَالْقُرْبَى وَالرِّقَابِ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَابْنِ السَّبِيلِ وَالضَّيْفِ لَا جُنَاحَ عَلَى مَنْ وَلِيَهَا أَنْ يَأْكُلَ مِنْهَا بِالْمَعْرُوفِ أَوْ يُطْعِمَ صَدِيقًا غَيْرَ مُتَأَثِّلٍ فِيهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Umar Xaybarda bir yerga ega boʻldi va u haqda maslahat soʻrash uchun Nabiy ﷺning huzurlariga keldi. U: «Men Xaybarda bir yerga ega boʻldim, undan koʻra menga qadrliroq molga hech qachon ega boʻlmaganman. Bu haqda menga nima buyurasiz?» dedi. U zot: «Istasang, uning aslini ushlab qol-da, (hosilini) sadaqa qil», dedilar. (Ibn Umar) dedi: Shunda Umar uni sotilmaslik, hadya qilinmaslik va meros qilinmaslik (sharti) bilan sadaqa qildi. (Roviy) dedi: Umar uni faqirlarga, qarindoshlarga, qul ozod qilishga, Alloh taboraka va taolo yoʻlida, yoʻlovchiga va mehmonga sadaqa qildi. Uni boshqargan kishining maʼrufga muvofiq undan yeyishi yoki mol orttirmagan holda bir doʻstini ovqatlantirishi gunoh emas.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Умар Хайбарда бир ерга эга бўлди ва у ҳақда маслаҳат сўраш учун Набий ﷺнинг ҳузурларига келди. У: «Мен Хайбарда бир ерга эга бўлдим, ундан кўра менга қадрлироқ молга ҳеч қачон эга бўлмаганман. Бу ҳақда менга нима буюрасиз?» деди. У зот: «Истасанг, унинг аслини ушлаб қол-да, (ҳосилини) садақа қил», дедилар. (Ибн Умар) деди: Шунда Умар уни сотилмаслик, ҳадя қилинмаслик ва мерос қилинмаслик (шарти) билан садақа қилди. (Ровий) деди: Умар уни фақирларга, қариндошларга, қул озод қилишга, Аллоҳ таборака ва таоло йўлида, йўловчига ва меҳмонга садақа қилди. Уни бошқарган кишининг маъруфга мувофиқ ундан ейиши ёки мол орттирмаган ҳолда бир дўстини овқатлантириши гуноҳ эмас.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ غَيْلَانَ بْنَ سَلَمَةَ الثَّقَفِيَّ أَسْلَمَ وَتَحْتَهُ عَشْرُ نِسْوَةٍ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْتَرْ مِنْهُنَّ أَرْبَعًا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Gʻaylon ibn Salama as-Saqafiy musulmon boʻldi, nikohida oʻn ayol bor edi. Nabiy ﷺ unga: «Ulardan toʻrttasini tanla», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ғайлон ибн Салама ас-Сақафий мусулмон бўлди, никоҳида ўн аёл бор эди. Набий ﷺ унга: «Улардан тўрттасини танла», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ قَالَرُبَّمَا أَمَّنَا ابْنُ عُمَرَ بِالسُّورَتَيْنِ وَالثَّلَاثِ فِي الْفَرِيضَةِ

Nofiʼ (rahimahulloh) aytdi: Ibn Umar baʼzan farz namozida bizga imomlik qilib, ikki-uch sura (qiroat qilar) edi.Нофиъ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ибн Умар баъзан фарз намозида бизга имомлик қилиб, икки-уч сура (қироат қилар) эди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشَّهْرُ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ هَكَذَا وَهَكَذَا فَإِنْ غُمَّ عَلَيْكُمْ فَاقْدُرُوا لَهُقَالَ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا كَانَ لَيْلَةُ تِسْعٍ وَعِشْرِينَ وَكَانَ فِي السَّمَاءِ سَحَابٌ أَوْ قَتَرٌ أَصْبَحَ صَائِمًا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oy — yigirma toʻqqiz (kun); mana shunday va mana shunday. Agar sizlarga (koʻrinmay) berkitilsa, unga oʻlchov qilinglar», dedilar. (Nofiʼ) aytdi: Ibn Umar yigirma toʻqqizinchi kecha boʻlib, osmonda bulut yo gard boʻlsa, roʻzador holda tong ottirar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ой — йигирма тўққиз (кун); мана шундай ва мана шундай. Агар сизларга (кўринмай) беркитилса, унга ўлчов қилинглар», дедилар. (Нофиъ) айтди: Ибн Умар йигирма тўққизинчи кеча бўлиб, осмонда булут ё гард бўлса, рўзадор ҳолда тонг оттирар эди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ أَخْبَرَنِي أَبِي أَخْبَرَنِي ابْنُ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَتَحَرَّوْا بِصَلَاتِكُمْ طُلُوعَ الشَّمْسِ وَلَا غُرُوبَهَا فَإِنَّهَا تَطْلُعُ بَيْنَ قَرْنَيْ شَيْطَانٍ فَإِذَا طَلَعَ حَاجِبُ الشَّمْسِ فَلَا تُصَلُّوا حَتَّى تَبْرُزَ وَإِذَا غَابَ حَاجِبُ الشَّمْسِ فَلَا تُصَلُّوا حَتَّى تَغِيبَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Namozlaringizni quyosh chiqishi yoki botishi (paytiga) toʻgʻrilamanglar — chunki u shaytonning ikki shoxi orasidan chiqadi. Quyoshning chekkasi koʻringanda, u toʻliq chiqmagunicha namoz oʻqimanglar; quyoshning chekkasi botganda, u toʻliq botmagunicha namoz oʻqimanglar», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозларингизни қуёш чиқиши ёки ботиши (пайтига) тўғриламанглар — чунки у шайтоннинг икки шохи орасидан чиқади. Қуёшнинг чеккаси кўринганда, у тўлиқ чиқмагунича намоз ўқиманглар; қуёшнинг чеккаси ботганда, у тўлиқ ботмагунича намоз ўқиманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ {يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ} يَقُومُ فِي رَشْحِهِ إِلَى أَنْصَافِ أُذُنَيْهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: {Odamlar olamlar Robbi huzurida turadigan kunda} (Mutaffifin surasi, 6-oyat) — u oʻz teri (suvi) ichida quloqlarining oʻrtasigacha turadi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: {Одамлар оламлар Робби ҳузурида турадиган кунда} (Мутаффифин сураси, 6-оят) — у ўз тери (суви) ичида қулоқларининг ўртасигача туради.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْكُزُ الْحَرْبَةَ يُصَلِّي إِلَيْهَا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ harba (kalta nayza)ni sanchib qoʻyar va unga qarab namoz oʻqir edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳарба (калта найза)ни санчиб қўяр ва унга қараб намоз ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُسَافِرْ الْمَرْأَةُ ثَلَاثًا إِلَّا وَمَعَهَا ذُو مَحْرَمٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Ayol kishi oʻzi bilan mahrami boʻlmasa, uch (kunlik) safar qilmasin».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: «Аёл киши ўзи билан маҳрами бўлмаса, уч (кунлик) сафар қилмасин».

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْخَيْلُ بِنَوَاصِيهَا الْخَيْرُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Otlarning peshonalarida qiyomat kunigacha yaxshilik (bogʻlangan)dir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Отларнинг пешоналарида қиёмат кунигача яхшилик (боғланган)дир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ عَمِّهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَرَقِيتُ يَوْمًا عَلَى بَيْتِ حَفْصَةَ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَاجَتِهِ مُسْتَدْبِرَ الْبَيْتِ مُسْتَقْبِلَ الشَّامِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men bir kuni Hafsaning uyi (tomiga) chiqdim va Rasululloh ﷺni hojatlari ustida — Baytga orqa qilgan, Shomga yuzlangan holda — koʻrdim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен бир куни Ҳафсанинг уйи (томига) чиқдим ва Расулуллоҳ ﷺни ҳожатлари устида — Байтга орқа қилган, Шомга юзланган ҳолда — кўрдим.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّهُ كَانَ يَرْمُلُ ثَلَاثًا وَيَمْشِي أَرْبَعًا وَيَزْعُمُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُ وَكَانَ يَمْشِي مَا بَيْنَ الرُّكْنَيْنِ قَالَ إِنَّمَا كَانَ يَمْشِي مَا بَيْنَهُمَا لِيَكُونَ أَيْسَرَ لِاسْتِلَامِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u (tavofda) uch (aylanishda) raml qilar, toʻrttasida yurar va Rasululloh ﷺ shunday qilganlarini aytar edi; ikki rukn orasida esa yurar edi. U: «U zot ikkovi orasida faqat (Hajarni) istilom qilish osonroq boʻlishi uchun yurar edilar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у (тавофда) уч (айланишда) рамл қилар, тўрттасида юрар ва Расулуллоҳ ﷺ шундай қилганларини айтар эди; икки рукн орасида эса юрар эди. У: «У зот иккови орасида фақат (Ҳажарни) истилом қилиш осонроқ бўлиши учун юрар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الضَّبِّ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ لَا آكُلُهُ وَلَا أَنَهَى عَنْهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Nabiy ﷺdan — u zot minbarda turgan holda — zabb (kaltakesak) haqida soʻradi. Shunda u zot: «Men uni yemayman va undan qaytarmayman ham», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир киши Набий ﷺдан — у зот минбарда турган ҳолда — забб (калтакесак) ҳақида сўради. Шунда у зот: «Мен уни емайман ва ундан қайтармайман ҳам», дедилар.

فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلَا يَأْتِيَنَّ الْمَسْجِدَ

Nabiy ﷺ: «Kim mana shu oʻsimlikdan yesa, masjidga kelmasin», dedilar.Набий ﷺ: «Ким мана шу ўсимликдан еса, масжидга келмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ عَجْلَانَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّهُ كَانَ يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ وَيُوتِرُ عَلَيْهَا وَيَذْكُرُ ذَلِكَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Nofiʼ (rahimahulloh) Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladiki, u ulovi ustida namoz oʻqir va uning ustida vitr qilar hamda buni Nabiy ﷺdan zikr qilar edi.Нофиъ (раҳимаҳуллоҳ) Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қиладики, у улови устида намоз ўқир ва унинг устида витр қилар ҳамда буни Набий ﷺдан зикр қилар эди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي تَفُوتُهُ صَلَاةُ الْعَصْرِ مُتَعَمِّدًا حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ فَكَأَنَّمَا وُتِرَ أَهْلَهُ وَمَالَهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning asr namozi atayin, quyosh botgunicha qazo boʻlsa, goʻyo u ahli va molidan judo boʻlgandek boʻladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг аср намози атайин, қуёш ботгунича қазо бўлса, гўё у аҳли ва молидан жудо бўлгандек бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ الْمِنْهَالِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّهُ مَرَّ عَلَى قَوْمٍ وَقَدْ نَصَبُوا دَجَاجَةً حَيَّةً يَرْمُونَهَا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَعَنَ مَنْ مَثَّلَ بِالْبَهَائِمِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u tirik tovuqni (nishonga) tikib, unga oʻq otayotgan bir qavmning yonidan oʻtdi va: «Albatta, Rasululloh ﷺ jonivorlarni maslya qilgan (aʼzolarini kesib azoblagan) kishini laʼnatlaganlar», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у тирик товуқни (нишонга) тикиб, унга ўқ отаётган бир қавмнинг ёнидан ўтди ва: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺ жониворларни масля қилган (аъзоларини кесиб азоблаган) кишини лаънатлаганлар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبْجَرَ عَنْ ثُوَيْرِ بْنِ أَبِي فَاخِتَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً لَيَنْظُرُ فِي مُلْكِ أَلْفَيْ سَنَةٍ يَرَى أَقْصَاهُ كَمَا يَرَى أَدْنَاهُ يَنْظُرُ فِي أَزْوَاجِهِ وَخَدَمِهِ وَإِنَّ أَفْضَلَهُمْ مَنْزِلَةً لَيَنْظُرُ فِي وَجْهِ اللَّهِ تَعَالَى كُلَّ يَوْمٍ مَرَّتَيْنِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, jannat ahlining martabasi eng past boʻlgani ikki ming yillik mulkka nazar soladi; uning eng uzogʻini eng yaqinini koʻrgandek koʻradi — u oʻz juftlariga va xizmatchilariga nazar soladi. Ularning martabasi eng afzali esa har kuni ikki marta Alloh taoloning yuziga nazar soladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, жаннат аҳлининг мартабаси энг паст бўлгани икки минг йиллик мулкка назар солади; унинг энг узоғини энг яқинини кўргандек кўради — у ўз жуфтларига ва хизматчиларига назар солади. Уларнинг мартабаси энг афзали эса ҳар куни икки марта Аллоҳ таолонинг юзига назар солади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُوقَةَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حَفْصٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَذْنَبْتُ ذَنْبًا كَبِيرًا فَهَلْ لِي تَوْبَةٌ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَكَ وَالِدَانِ قَالَ لَا قَالَ فَلَكَ خَالَةٌ قَالَ نَعَمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبِرَّهَا إِذًا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺning huzurlariga bir kishi kelib: «Yo Rasululloh, men katta gunoh qildim, menga tavba bormi?» dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Ota-onang bormi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Xolang bormi?» dedilar. U: «Ha», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Unday boʻlsa, unga yaxshilik qil», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига бир киши келиб: «Ё Расулуллоҳ, мен катта гуноҳ қилдим, менга тавба борми?» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Ота-онанг борми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Холанг борми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ундай бўлса, унга яхшилик қил», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ مَكَّةَ دَخَلَ مِنْ الثَّنِيَّةِ الْعُلْيَا وَإِذَا خَرَجَ خَرَجَ مِنْ الثَّنِيَّةِ السُّفْلَى

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ Makkaga kirganlarida yuqori dovondan kirar, chiqqanlarida quyi dovondan chiqar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Маккага кирганларида юқори довондан кирар, чиққанларида қуйи довондан чиқар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكُنَّا نَعُدُّ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَيٌّ وَأَصْحَابُهُ مُتَوَافِرُونَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَعُثْمَانُ ثُمَّ نَسْكُتُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ hayot boʻlgan va sahobalari koʻp boʻlgan paytda: «Abu Bakr, Umar, Usmon», deb sanar edik, soʻng jim boʻlar edik.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳаёт бўлган ва саҳобалари кўп бўлган пайтда: «Абу Бакр, Умар, Усмон», деб санар эдик, сўнг жим бўлар эдик.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ عَوْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَبَيْنَا نَحْنُ نُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ قَالَ رَجُلٌ فِي الْقَوْمِ اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا وَالْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيرًا وَسُبْحَانَ اللَّهِ بُكْرَةً وَأَصِيلًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ الْقَائِلُ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ عَجِبْتُ لَهَا فُتِحَتْ لَهَا أَبْوَابُ السَّمَاءِقَالَ ابْنُ عُمَرَ فَمَا تَرَكْتُهُنَّ مُنْذُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ذَلِكَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqiyotgan paytimizda, jamoatdan bir kishi: «Allohu akbaru kabiran val-hamdu lillahi kasiran va subhanallohi bukratan va asiilan» (Alloh ulugʻdir, gʻoyat ulugʻ; hamd Allohga xosdir, koʻp hamd bilan; Allohga ertayu kech tasbeh aytaman), dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Falon-falon kalimani kim aytdi?» dedilar. Jamoatdan bir kishi: «Men, yo Rasululloh», dedi. (Rasululloh ﷺ): «Men undan hayratga tushdim, u uchun osmonning eshiklari ochildi», dedilar. Ibn Umar dedi: Rasululloh ﷺ ning buni aytganlarini eshitganimdan beri men u (kalimalar)ni tark qilmadim.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқиётган пайтимизда, жамоатдан бир киши: «Аллоҳу акбару кабиран вал-ҳамду лиллаҳи касиран ва субҳаналлоҳи букратан ва асиилан» (Аллоҳ улуғдир, ғоят улуғ; ҳамд Аллоҳга хосдир, кўп ҳамд билан; Аллоҳга эртаю кеч тасбеҳ айтаман), деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Фалон-фалон калимани ким айтди?» дедилар. Жамоатдан бир киши: «Мен, ё Расулуллоҳ», деди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Мен ундан ҳайратга тушдим, у учун осмоннинг эшиклари очилди», дедилар. Ибн Умар деди: Расулуллоҳ ﷺ нинг буни айтганларини эшитганимдан бери мен у (калималар)ни тарк қилмадим.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ قَالَكَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا دَخَلَ أَدْنَى الْحَرَمِ أَمْسَكَ عَنْ التَّلْبِيَةِ فَإِذَا انْتَهَى إِلَى ذِي طُوًى بَاتَ فِيهِ حَتَّى يُصْبِحَ ثُمَّ يُصَلِّيَ الْغَدَاةَ وَيَغْتَسِلَ وَيُحَدِّثَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَفْعَلُهُ ثُمَّ يَدْخُلُ مَكَّةَ ضُحًى فَيَأْتِي الْبَيْتَ فَيَسْتَلِمُ الْحَجَرَ وَيَقُولُ بِسْمِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ ثُمَّ يَرْمُلُ ثَلَاثَةَ أَطْوَافٍ يَمْشِي مَا بَيْنَ الرُّكْنَيْنِ فَإِذَا أَتَى عَلَى الْحَجَرِ اسْتَلَمَهُ وَكَبَّرَ أَرْبَعَةَ أَطْوَافٍ مَشْيًا ثُمَّ يَأْتِي الْمَقَامَ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى الْحَجَرِ فَيَسْتَلِمُهُ ثُمَّ يَخْرُجُ إِلَى الصَّفَا مِنْ الْبَابِ الْأَعْظَمِ فَيَقُومُ عَلَيْهِ فَيُكَبِّرُ سَبْعَ مِرَارٍ ثَلَاثًا يُكَبِّرُ ثُمَّ يَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Nofiʼ (rahimahulloh) aytdi: Ibn Umar Haramning eng chekkasiga kirganda talbiyani toʻxtatar, Zu Tuvoga yetganda esa u yerda tong otguncha tunar, soʻng bomdodni oʻqib gʻusl qilar va Rasululloh ﷺ shunday qilganlarini aytar edi. Soʻng Makkaga chosht paytida kirar, Baytga kelib Hajarni istilom qilar va: «Bismillahi vallohu akbar», der edi. Keyin uch aylanishda raml qilar, ikki rukn orasida yurar edi; Hajarga yetganda uni istilom qilib takbir aytar, toʻrt aylanishni yurib qilar edi. Soʻng Maqomga kelib ikki rakaat namoz oʻqir, keyin Hajarga qaytib uni istilom qilar, soʻng eng katta darvozadan Safoga chiqib, uning ustida turar va yetti marta takbir aytar edi — uch marta takbir aytar, soʻng: «Lo ilaha illalloh vahdahu lo sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva ala kulli shayʼin qodir», der edi.Нофиъ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Ибн Умар Ҳарамнинг энг чеккасига кирганда талбияни тўхтатар, Зу Тувога етганда эса у ерда тонг отгунча тунар, сўнг бомдодни ўқиб ғусл қилар ва Расулуллоҳ ﷺ шундай қилганларини айтар эди. Сўнг Маккага чошт пайтида кирар, Байтга келиб Ҳажарни истилом қилар ва: «Бисмиллаҳи валлоҳу акбар», дер эди. Кейин уч айланишда рамл қилар, икки рукн орасида юрар эди; Ҳажарга етганда уни истилом қилиб такбир айтар, тўрт айланишни юриб қилар эди. Сўнг Мақомга келиб икки ракаат намоз ўқир, кейин Ҳажарга қайтиб уни истилом қилар, сўнг энг катта дарвозадан Сафога чиқиб, унинг устида турар ва етти марта такбир айтар эди — уч марта такбир айтар, сўнг: «Ло илаҳа иллаллоҳ ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува ала кулли шайъин қодир», дер эди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ عَبْدِ الْخَالِقِ قَالَ سَأَلْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ النَّبِيذِ فَقَالَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ عِنْدَ مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا قَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ مَعَ الْأَشَجِّ فَسَأَلُوا نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الشَّرَابِ فَقَالَ لَا تَشْرَبُوا فِي حَنْتَمَةٍ وَلَا فِي دُبَّاءٍ وَلَا نَقِيرٍفَقُلْتُ لَهُ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ وَالْمُزَفَّتُ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ نَسِيَ فَقَالَ لَمْ أَسْمَعْهُ يَوْمَئِذٍ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَقَدْ كَانَ يَكْرَهُهُ

Abdulxoliq (rahimahulloh) aytdi: Men Said ibn Musayyabdan nabiz haqida soʻradim. U: «Men Abdulloh ibn Umarning Rasululloh ﷺning mana shu minbarlari yonida: ‹Abdulqays elchilari Ashajj bilan birga keldilar va Allohning Nabiysi ﷺdan ichimlik haqida soʻradilar. Shunda u zot: «Hantamada ham, dubboʼda ham, naqirda ham ichmanglar», dedilar›, deganini eshitdim», dedi. Men unga: «Yo Abu Muhammad, muzaffat-chi?» dedim — men uni unutgan deb oʻyladim. U: «Men oʻsha kuni buni Abdulloh ibn Umardan eshitmadim, lekin u uni yoqtirmas edi», dedi.Абдулхолиқ (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Мен Саид ибн Мусайябдан набиз ҳақида сўрадим. У: «Мен Абдуллоҳ ибн Умарнинг Расулуллоҳ ﷺнинг мана шу минбарлари ёнида: ‹Абдулқайс элчилари Ашажж билан бирга келдилар ва Аллоҳнинг Набийси ﷺдан ичимлик ҳақида сўрадилар. Шунда у зот: «Ҳантамада ҳам, дуббўда ҳам, нақирда ҳам ичманглар», дедилар›, деганини эшитдим», деди. Мен унга: «Ё Абу Муҳаммад, музаффат-чи?» дедим — мен уни унутган деб ўйладим. У: «Мен ўша куни буни Абдуллоҳ ибн Умардан эшитмадим, лекин у уни ёқтирмас эди», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَكَمِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ ثَمَنِ عَسْبِ الْفَحْلِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ erkak hayvonning qochirish haqqini (olishdan) qaytardilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ эркак ҳайвоннинг қочириш ҳаққини (олишдан) қайтардилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَا حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ ابْنُ جَعْفَرٍ فِي حَدِيثِهِ أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ غَيْلَانَ بْنَ سَلَمَةَ الثَّقَفِيَّ أَسْلَمَ وَتَحْتَهُ عَشْرُ نِسْوَةٍ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اخْتَرْ مِنْهُنَّ أَرْبَعًافَلَمَّا كَانَ فِي عَهْدِ عُمَرَ طَلَّقَ نِسَاءَهُ وَقَسَمَ مَالَهُ بَيْنَ بَنِيهِ فَبَلَغَ ذَلِكَ عُمَرَ فَقَالَ إِنِّي لَأَظُنُّ الشَّيْطَانَ فِيمَا يَسْتَرِقُ مِنْ السَّمْعِ سَمِعَ بِمَوْتِكَ فَقَذَفَهُ فِي نَفْسِكَ وَلَعَلَّكَ أَنْ لَا تَمْكُثَ إِلَّا قَلِيلًا وَايْمُ اللَّهِ لَتُرَاجِعَنَّ نِسَاءَكَ وَلَتَرْجِعَنَّ فِي مَالِكَ أَوْ لَأُوَرِّثُهُنَّ مِنْكَ وَلَآمُرَنَّ بِقَبْرِكَ فَيُرْجَمُ كَمَا رُجِمَ قَبْرُ أَبِي رِغَالٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Gʻaylon ibn Salama as-Saqafiy musulmon boʻldi, nikohida oʻn ayol bor edi. Nabiy ﷺ unga: «Ulardan toʻrttasini tanla», dedilar. Umarning zamonida esa u xotinlarini taloq qildi va molini oʻgʻillari orasida taqsimlab yubordi. Bu Umarga yetib borgach, u: «Men shaytonni — osmondan oʻgʻirlab eshitgan (xabarlari) ichida — sening oʻlimingni eshitib, uni koʻnglingga solgan deb oʻylayman. Ehtimol, sen ozgina (vaqtdan) boshqa turmassan. Allohga qasamki, sen albatta xotinlaringni qaytarib olasan va molingga ham qaytasan; aks holda, men ularni senga voris qilaman va qabringga buyuraman-da, u — Abu Rigʻolning qabri toshboʻron qilingani kabi — toshboʻron qilinadi», dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Ғайлон ибн Салама ас-Сақафий мусулмон бўлди, никоҳида ўн аёл бор эди. Набий ﷺ унга: «Улардан тўрттасини танла», дедилар. Умарнинг замонида эса у хотинларини талоқ қилди ва молини ўғиллари орасида тақсимлаб юборди. Бу Умарга етиб боргач, у: «Мен шайтонни — осмондан ўғирлаб эшитган (хабарлари) ичида — сенинг ўлимингни эшитиб, уни кўнглингга солган деб ўйлайман. Эҳтимол, сен озгина (вақтдан) бошқа турмассан. Аллоҳга қасамки, сен албатта хотинларингни қайтариб оласан ва молингга ҳам қайтасан; акс ҳолда, мен уларни сенга ворис қиламан ва қабрингга буюраман-да, у — Абу Риғолнинг қабри тошбўрон қилингани каби — тошбўрон қилинади», деди.

حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ كِتَابَ الصَّدَقَةِ فَلَمْ يُخْرِجْهُ إِلَى عُمَّالِهِ حَتَّى قُبِضَ فَقَرَنَهُ بِسَيْفِهِ فَلَمَّا قُبِضَ عَمِلَ بِهِ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى قُبِضَ ثُمَّ عُمَرُ حَتَّى قُبِضَ فَكَانَ فِيهِ فِي خَمْسٍ مِنْ الْإِبِلِ شَاةٌ وَفِي عَشْرٍ شَاتَانِ وَفِي خَمْسَ عَشْرَةَ ثَلَاثُ شِيَاهٍ وَفِي عِشْرِينَ أَرْبَعُ شِيَاهٍ وَفِي خَمْسٍ وَعِشْرِينَ ابْنَةُ مَخَاضٍقَالَ أَبِي ثُمَّ أَصَابَتْنِي عِلَّةٌ فِي مَجْلِسِ عَبَّادِ بْنِ الْعَوَّامِ فَكَتَبْتُ تَمَامَ الْحَدِيثِ فَأَحْسَبُنِي لَمْ أَفْهَمْ بَعْضَهُ فَشَكَكْتُ فِي بَقِيَّةِ الْحَدِيثِ فَتَرَكْتُهُ بِهَذَا الْحَدِيثِ فِي الْمُسْنَدِ فِي حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ لِأَنَّهُ كَانَ قَدْ جَمَعَ حَدِيثَ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ فَحَدَّثَنَا بِهِ فِي حَدِيثِ سَالِمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ بِتَمَامِهِ وَفِي حَدِيثِ عَبَّادٍ عَنْ عَبَّادِ بْنِ الْعَوَّامِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ sadaqa (zakot) haqida maktub yozdirgan edilar, lekin uni amaldorlariga chiqarmasdanoq vafot etdilar; uni qilichlari bilan birga qoʻshib qoʻygan edilar. U zot vafot etganlaridan soʻng, Abu Bakr (roziyallohu anhu) vafot etgunicha unga amal qildi, keyin Umar ham vafot etgunicha (amal qildi). Unda shunday (yozilgan) edi: besh tuyada bir qoʻy, oʻntasida ikki qoʻy, oʻn beshtasida uch qoʻy, yigirmatasida toʻrt qoʻy, yigirma beshtasida bintu maxod (bir yashar urgʻochi tuya). Otam aytdi: Soʻng Abbod ibn Avvomning majlisida menga bir kasallik yetdi; men hadisning qolganini yozdim, ammo baʼzisini tushunmagan boʻlsam kerak deb oʻylayman va hadisning qolgan qismida shubha qildim, shuning uchun uni Musnadda Zuhriyning Solimdan (qilgan) hadisi ichida shu hadis bilan tark qildim — chunki u Zuhriyning Solimdan (qilgan) hadisini jamlagan edi. Bas, u bizga uni Solimning hadisi ichida Muhammad ibn Yaziddan toʻliq holda, Abbodning hadisi ichida esa Abbod ibn Avvomdan aytib berdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ садақа (закот) ҳақида мактуб ёздирган эдилар, лекин уни амалдорларига чиқармасданоқ вафот этдилар; уни қиличлари билан бирга қўшиб қўйган эдилар. У зот вафот этганларидан сўнг, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) вафот этгунича унга амал қилди, кейин Умар ҳам вафот этгунича (амал қилди). Унда шундай (ёзилган) эди: беш туяда бир қўй, ўнтасида икки қўй, ўн бештасида уч қўй, йигирматасида тўрт қўй, йигирма бештасида бинту маход (бир яшар урғочи туя). Отам айтди: Сўнг Аббод ибн Аввомнинг мажлисида менга бир касаллик етди; мен ҳадиснинг қолганини ёздим, аммо баъзисини тушунмаган бўлсам керак деб ўйлайман ва ҳадиснинг қолган қисмида шубҳа қилдим, шунинг учун уни Муснадда Зуҳрийнинг Солимдан (қилган) ҳадиси ичида шу ҳадис билан тарк қилдим — чунки у Зуҳрийнинг Солимдан (қилган) ҳадисини жамлаган эди. Бас, у бизга уни Солимнинг ҳадиси ичида Муҳаммад ибн Язиддан тўлиқ ҳолда, Аббоднинг ҳадиси ичида эса Аббод ибн Аввомдан айтиб берди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ يَعْنِي الْوَاسِطِيَّ عَنْ سُفْيَانَ يَعْنِي ابْنَ حُسَيْنٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كَتَبَ الصَّدَقَةَ وَلَمْ يُخْرِجْهَا إِلَى عُمَّالِهِ حَتَّى تُوُفِّيَ قَالَ فَأَخْرَجَهَا أَبُو بَكْرٍ مِنْ بَعْدِهِ فَعَمِلَ بِهَا حَتَّى تُوُفِّيَ ثُمَّ أَخْرَجَهَا عُمَرُ مِنْ بَعْدِهِ فَعَمِلَ بِهَا قَالَ فَلَقَدْ هَلَكَ عُمَرُ يَوْمَ هَلَكَ وَإِنَّ ذَلِكَ لَمَقْرُونٌ بِوَصِيَّتِهِ فَقَالَ كَانَ فِيهَا فِي الْإِبِلِ فِي كُلِّ خَمْسٍ شَاةٌ حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى أَرْبَعٍ وَعِشْرِينَ فَإِذَا بَلَغَتْ إِلَى خَمْسٍ وَعِشْرِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ ابْنَةُ مَخَاضٍ فَابْنُ لَبُونٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا ابْنَةُ لَبُونٍ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَإِذَا زَادَتْ وَاحِدَةٌ فَفِيهَا حِقَّةٌ إِلَى سِتِّينَ فَإِذَا زَادَتْ فَفِيهَا جَذَعَةٌ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَإِذَا زَادَتْ فَفِيهَا ابْنَتَا لَبُونٍ إِلَى تِسْعِينَ فَإِذَا زَادَتْ فَفِيهَا حِقَّتَانِ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا كَثُرَتْ الْإِبِلُ فَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ وَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَفِي الْغَنَمِ مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةٌ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ فَفِيهَا شَاتَانِ إِلَى مِائَتَيْنِ فَإِذَا زَادَتْ فَفِيهَا ثَلَاثٌ إِلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَإِذَا زَادَتْ بَعْدُ فَلَيْسَ فِيهَا شَيْءٌ حَتَّى تَبْلُغَ أَرْبَعَ مِائَةٍ فَإِذَا كَثُرَتْ الْغَنَمُ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ وَكَذَلِكَ لَا يُفَرَّقُ بَيْنَ مُجْتَمِعٍ وَلَا يُجْمَعُ بَيْنَ مُتَفَرِّقٍ مَخَافَةَ الصَّدَقَةِ وَمَا كَانَ مِنْ

Solim otasidan (Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan) rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ sadaqa (zakot haqida maktub) yozdirgan edilar, lekin uni amaldorlariga chiqarmasdan vafot etdilar. (Solim) aytdi: Undan keyin uni Abu Bakr chiqardi va vafot etgunicha unga amal qildi; soʻng undan keyin Umar chiqardi va unga amal qildi. (Solim) aytdi: Umar vafot etgan kuni ham u (maktub) uning vasiyati bilan birga qoʻshib qoʻyilgan edi. U dedi: Unda (shunday) edi: tuyalarda — har besh (tuya)da bir qoʻy, yigirma toʻrttaga yetgunicha; yigirma beshtaga yetsa, unda bintu maxod (bir yashar urgʻochi tuya), oʻttiz beshtagacha; agar bintu maxod boʻlmasa, ibnu labun (ikki yashar erkak tuya). Oʻttiz beshtadan ortsa, unda ibnatu labun (ikki yashar urgʻochi tuya), qirq beshtagacha. Bittaga ortsa, unda hiqqa (uch yashar urgʻochi tuya), oltmishtagacha. Ortsa, unda jazaʼa (toʻrt yashar tuya), yetmish beshtagacha. Ortsa, unda ikkita ibnatu labun, toʻqsontagacha. Ortsa, unda ikkita hiqqa, bir yuz yigirmatagacha. Tuyalar koʻpaysa, har ellikta(si)da bir hiqqa va har qirqta(si)da bir ibnatu labun. Qoʻyda esa — qirqtadan (boshlab) bir qoʻy, bir yuz yigirmatagacha; ortsa, unda ikki qoʻy, ikki yuztagacha; ortsa, unda uchta, uch yuztagacha; undan keyin ortsa, toʻrt yuztaga yetgunicha unda hech narsa yoʻq. Qoʻy koʻpaysa, har yuztada bir qoʻy. Shuningdek, sadaqadan qoʻrqib, jamlangan (mol) ajratilmaydi va ajralgan (mol) jamlanmaydi. Va nimaiki boʻlsa...Солим отасидан (Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан) ривоят қилади: Расулуллоҳ ﷺ садақа (закот ҳақида мактуб) ёздирган эдилар, лекин уни амалдорларига чиқармасдан вафот этдилар. (Солим) айтди: Ундан кейин уни Абу Бакр чиқарди ва вафот этгунича унга амал қилди; сўнг ундан кейин Умар чиқарди ва унга амал қилди. (Солим) айтди: Умар вафот этган куни ҳам у (мактуб) унинг васияти билан бирга қўшиб қўйилган эди. У деди: Унда (шундай) эди: туяларда — ҳар беш (туя)да бир қўй, йигирма тўрттага етгунича; йигирма бештага етса, унда бинту маход (бир яшар урғочи туя), ўттиз бештагача; агар бинту маход бўлмаса, ибну лабун (икки яшар эркак туя). Ўттиз бештадан ортса, унда ибнату лабун (икки яшар урғочи туя), қирқ бештагача. Биттага ортса, унда ҳиққа (уч яшар урғочи туя), олтмиштагача. Ортса, унда жазаъа (тўрт яшар туя), етмиш бештагача. Ортса, унда иккита ибнату лабун, тўқсонтагача. Ортса, унда иккита ҳиққа, бир юз йигирматагача. Туялар кўпайса, ҳар элликта(си)да бир ҳиққа ва ҳар қирқта(си)да бир ибнату лабун. Қўйда эса — қирқтадан (бошлаб) бир қўй, бир юз йигирматагача; ортса, унда икки қўй, икки юзтагача; ортса, унда учта, уч юзтагача; ундан кейин ортса, тўрт юзтага етгунича унда ҳеч нарса йўқ. Қўй кўпайса, ҳар юзтада бир қўй. Шунингдек, садақадан қўрқиб, жамланган (мол) ажратилмайди ва ажралган (мол) жамланмайди. Ва нимаики бўлса...

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَعْتَقَ نَصِيبًا أَوْ قَالَ شَقِيصًا لَهُ أَوْ قَالَ شِرْكًا لَهُ فِي عَبْدٍ فَكَانَ لَهُ مِنْ الْمَالِ مَا بَلَغَ ثَمَنَهُ بِقِيمَةِ الْعَدْلِ فَهُوَ عَتِيقٌ وَإِلَّا فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُقَالَ أَيُّوبُ كَانَ نَافِعٌ رُبَّمَا قَالَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَرُبَّمَا لَمْ يَقُلْهُ فَلَا أَدْرِي أَهُوَ فِي الْحَدِيثِ أَوْ قَالَهُ نَافِعٌ مِنْ قِبَلِهِ يَعْنِي قَوْلَهُ فَقَدْ عَتَقَ مِنْهُ مَا عَتَقَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Kim quldagi ulushini — yoki: boʻlagini, yoki: sherikligini — ozod qilsa va uning adolatli baho bilan qulning qiymatiga yetadigan moli boʻlsa, u (qul butunlay) ozod boʻladi; aks holda, undan (ozod qilgani miqdorigina) ozod boʻlgan boʻladi». Ayyub aytdi: Nofiʼ bu hadisda baʼzan aytar, baʼzan aytmas edi; men bilmayman, u hadisdami yoki Nofiʼ oʻz tomonidan aytdimi — yaʼni uning «undan ozod boʻlgani ozod boʻldi» degan soʻzini (nazarda tutaman).Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: «Ким қулдаги улушини — ёки: бўлагини, ёки: шериклигини — озод қилса ва унинг адолатли баҳо билан қулнинг қийматига етадиган моли бўлса, у (қул бутунлай) озод бўлади; акс ҳолда, ундан (озод қилгани миқдоригина) озод бўлган бўлади». Айюб айтди: Нофиъ бу ҳадисда баъзан айтар, баъзан айтмас эди; мен билмайман, у ҳадисдами ёки Нофиъ ўз томонидан айтдими — яъни унинг «ундан озод бўлгани озод бўлди» деган сўзини (назарда тутаман).

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَفَلَ مِنْ غَزْوٍ أَوْ حَجٍّ أَوْ عُمْرَةٍ فَعَلَا فَدْفَدًا مِنْ الْأَرْضِ أَوْ شَرَفًا قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ آيِبُونَ تَائِبُونَ سَاجِدُونَ عَابِدُونَ لِرَبِّنَا حَامِدُونَ صَدَقَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ gʻazotdan yo hajdan yo umradan qaytayotganlarida, yerning balandligiga yo tepalikka koʻtarilsalar: «Allohu akbar, Allohu akbar. Lo ilaha illalloh, vahdahu lo sharika lah, lahul-mulku va lahul-hamdu va huva ala kulli shayʼin qodir. Oyibuna toibuna sojiduna obiduna li-Robbina hamiduna. Sadaqallohu vaʼdahu va nasara abdahu va hazamal-ahzoba vahdah» — («Alloh ulugʻdir, Alloh ulugʻdir. Yolgʻiz Allohdan oʻzga haq maʼbud yoʻq, Uning sherigi yoʻq. Mulk Unikidir va hamd Unikidir, U har narsaga qodirdir. Biz qaytuvchilar, tavba qiluvchilar, sajda qiluvchilar, ibodat qiluvchilar, Robbimizga hamd aytuvchilarmiz. Alloh vaʼdasini rost qildi, bandasiga yordam berdi va yolgʻiz oʻzi (kofir) guruhlarni magʻlub etdi») — der edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ғазотдан ё ҳаждан ё умрадан қайтаётганларида, ернинг баландлигига ё тепаликка кўтарилсалар: «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар. Ло илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ло шарика лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду ва ҳува ала кулли шайъин қодир. Ойибуна тоибуна сожидуна обидуна ли-Роббина ҳамидуна. Садақаллоҳу ваъдаҳу ва насара абдаҳу ва ҳазамал-аҳзоба ваҳдаҳ» — («Аллоҳ улуғдир, Аллоҳ улуғдир. Ёлғиз Аллоҳдан ўзга ҳақ маъбуд йўқ, Унинг шериги йўқ. Мулк Уникидир ва ҳамд Уникидир, У ҳар нарсага қодирдир. Биз қайтувчилар, тавба қилувчилар, сажда қилувчилар, ибодат қилувчилар, Роббимизга ҳамд айтувчилармиз. Аллоҳ ваъдасини рост қилди, бандасига ёрдам берди ва ёлғиз ўзи (кофир) гуруҳларни мағлуб этди») — дер эдилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ يُونُسَ عَنِ الْحَسَنِ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَسْتَرْعِي اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى عَبْدًا رَعِيَّةً قَلَّتْ أَوْ كَثُرَتْ إِلَّا سَأَلَهُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى عَنْهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَقَامَ فِيهِمْ أَمْرَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَمْ أَضَاعَهُ حَتَّى يَسْأَلَهُ عَنْ أَهْلِ بَيْتِهِ خَاصَّةً

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh taboraka va taolo biror bandaga — oz boʻlsin, koʻp boʻlsin — bir raiyatni boqishni topshirsa, albatta qiyomat kuni Alloh taboraka va taolo undan u haqda soʻraydi: ularda Alloh taboraka va taoloning amrini barpo qildimi yoki uni zoye qildimi? Hatto undan xos ravishda oʻz ahli-oilasi haqida ham soʻraydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ таборака ва таоло бирор бандага — оз бўлсин, кўп бўлсин — бир раиятни боқишни топширса, албатта қиёмат куни Аллоҳ таборака ва таоло ундан у ҳақда сўрайди: уларда Аллоҳ таборака ва таолонинг амрини барпо қилдими ёки уни зое қилдими? Ҳатто ундан хос равишда ўз аҳли-оиласи ҳақида ҳам сўрайди», дедилар.

حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُسْلِمٍ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَزَالُ الْمَسْأَلَةُ بِأَحَدِكُمْ حَتَّى يَلْقَى اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَلَيْسَ فِي وَجْهِهِ مُزْعَةُ لَحْمٍ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Biringizda tilanish davom etaveradi, nihoyat u Alloh taboraka va taologa yuzida bir parcha goʻsht qolmagan holda yoʻliqadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизда тиланиш давом этаверади, ниҳоят у Аллоҳ таборака ва таолога юзида бир парча гўшт қолмаган ҳолда йўлиқади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانُوا يَتَبَايَعُونَ الطَّعَامَ جُزَافًا عَلَى السُّوقِ فَنَهَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَبِيعُوهُ حَتَّى يَنْقُلُوهُ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Odamlar bozorda taomni choptirib (oʻlchamasdan) sotib olar edilar. Shunda Rasululloh ﷺ ularni — uni (oʻz joyidan) koʻchirmagunlaricha — sotishdan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Одамлар бозорда таомни чоптириб (ўлчамасдан) сотиб олар эдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларни — уни (ўз жойидан) кўчирмагунларича — сотишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ أَهْلُ الْجَاهِلِيَّةِ يَبِيعُونَ لَحْمَ الْجَزُورِ بِحَبَلِ حَبَلَةٍ وَحَبَلُ حَبَلَةٍ تُنْتَجُ النَّاقَةُ مَا فِي بَطْنِهَا ثُمَّ تَحْمِلُ الَّتِي تُنْتَجُهُ فَنَهَاهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Johiliyat ahli boʻgʻoz tuyaning goʻshtini ‹habalul-habala›ga (qadar) sotar edilar. Habalul-habala — tuyaning qornidagi (bola)ni tugʻishi, soʻng tugʻilgani homilador boʻlishidir. Shunda Rasululloh ﷺ ularni bundan qaytardilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Жоҳилият аҳли бўғоз туянинг гўштини ‹ҳабалул-ҳабала›га (қадар) сотар эдилар. Ҳабалул-ҳабала — туянинг қорнидаги (бола)ни туғиши, сўнг туғилгани ҳомиладор бўлишидир. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уларни бундан қайтардилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ قَالَ عَمْرٌو يَعْنِي ابْنَ دِينَارٍذَكَرُوا الرَّجُلَ يُهِلُّ بِعُمْرَةٍ فَيَحِلُّ هَلْ لَهُ أَنْ يَأْتِيَ يَعْنِي امْرَأَتَهُ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَسَأَلْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ لَا حَتَّى يَطُوفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَسَأَلْنَا ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ سَبْعًا فَصَلَّى خَلْفَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ وَسَعَى بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ قَالَ {لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}

Amr ibn Dinor aytdi: Ular umraga ehrom bogʻlab, soʻng ehromdan chiqqan kishi haqida — u Safo bilan Marva orasida saʼy qilishdan oldin ayoliga yaqinlasha oladimi, deb gaplashishdi. Biz Jobir ibn Abdullohdan soʻradik, u: «Yoʻq, toki Safo bilan Marva orasida saʼy qilmagunicha», dedi. Ibn Umardan ham soʻradik, u: «Rasululloh ﷺ (Makkaga) kelib, Baytni yetti marta tavof qildilar, Maqom ortida ikki rakaat namoz oʻqidilar va Safo bilan Marva orasida saʼy qildilar», dedi, soʻng: {Darhaqiqat, sizlar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bordir} (Ahzob, 21) (oyatini oʻqidi).Амр ибн Динор айтди: Улар умрага эҳром боғлаб, сўнг эҳромдан чиққан киши ҳақида — у Сафо билан Марва орасида саъй қилишдан олдин аёлига яқинлаша оладими, деб гаплашишди. Биз Жобир ибн Абдуллоҳдан сўрадик, у: «Йўқ, токи Сафо билан Марва орасида саъй қилмагунича», деди. Ибн Умардан ҳам сўрадик, у: «Расулуллоҳ ﷺ (Маккага) келиб, Байтни етти марта тавоф қилдилар, Мақом ортида икки ракаат намоз ўқидилар ва Сафо билан Марва орасида саъй қилдилар», деди, сўнг: {Дарҳақиқат, сизлар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бордир} (Аҳзоб, 21) (оятини ўқиди).

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُبَيْنَمَا النَّاسُ يُصَلُّونَ فِي مَسْجِدِ قُبَاءَ الْغَدَاةَ إِذْ جَاءَ جَاءٍ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أُنْزِلَ عَلَيْهِ اللَّيْلَةَ قُرْآنٌ وَأُمِرَ أَنْ تُسْتَقْبَلَ الْكَعْبَةُ فَاسْتَقْبَلُوهَا وَاسْتَدَارُوا فَتَوَجَّهُوا نَحْوَ الْكَعْبَةِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Odamlar Quboʼ masjidida bomdod namozini oʻqiyotganlarida, bir kelguvchi kelib: «Albatta, Rasululloh ﷺga bu kecha Qurʼon nozil qilindi va Kaʼbaga yuzlanishga buyurildi», dedi. Shunda ular unga yuzlanib, oʻgirildilar va Kaʼba tomon qaratdilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Одамлар Қубў масжидида бомдод намозини ўқиётганларида, бир келгувчи келиб: «Албатта, Расулуллоҳ ﷺга бу кеча Қуръон нозил қилинди ва Каъбага юзланишга буюрилди», деди. Шунда улар унга юзланиб, ўгирилдилар ва Каъба томон қаратдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَأْكُلْ أَحَدُكُمْ مِنْ أُضْحِيَّتِهِ فَوْقَ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍوَكَانَ عَبْدُ اللَّهِ إِذَا غَابَتْ الشَّمْسُ مِنْ الْيَوْمِ الثَّالِثِ لَا يَأْكُلُ مِنْ لَحْمِ هَدْيِهِ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oʻz qurbonligidan uch kundan ortiq yemasin», dedilar. Abdulloh uchinchi kuni quyosh botganda, oʻz hadyi goʻshtidan yemas edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз ўз қурбонлигидан уч кундан ортиқ емасин», дедилар. Абдуллоҳ учинчи куни қуёш ботганда, ўз ҳадйи гўштидан емас эди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ لَا أَعْلَمُهُ إِلَّاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ وَكُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi. (Roviy) dedi: Men uni faqat Nabiy ﷺdan (kelgan) deb bilaman: U zot: «Har bir mast qiluvchi narsa xamrdir va har bir mast qiluvchi narsa haromdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади. (Ровий) деди: Мен уни фақат Набий ﷺдан (келган) деб биламан: У зот: «Ҳар бир маст қилувчи нарса хамрдир ва ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنَا نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةٌ فِي مَسْجِدِي أَفْضَلُ مِنْ أَلْفَيْ صَلَاةٍ فِيمَا سِوَاهُ إِلَّا الْمَسْجِدَ الْحَرَامَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Mening masjidimda (oʻqilgan) bir namoz undan boshqa (masjid)larda (oʻqilgan) ikki ming namozdan afzaldir, faqat Masjidul-Harom bundan mustasno», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг масжидимда (ўқилган) бир намоз ундан бошқа (масжид)ларда (ўқилган) икки минг намоздан афзалдир, фақат Масжидул-Ҳаром бундан мустасно», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْمُزَابَنَةِ وَالْمُزَابَنَةُ الثَّمَرُ بِالتَّمْرِ كَيْلًا وَالْعِنَبُ بِالزَّبِيبِ كَيْلًا وَالْحِنْطَةُ بِالزَّرْعِ كَيْلًا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ muzobanadan qaytardilar. Muzobana — (daraxtdagi) mevani oʻlchov bilan quruq xurmoga, uzumni oʻlchov bilan mayizga va bugʻdoyni oʻlchov bilan (dala)dagi ekinga (sotish)dir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ музобанадан қайтардилар. Музобана — (дарахтдаги) мевани ўлчов билан қуруқ хурмога, узумни ўлчов билан майизга ва буғдойни ўлчов билан (дала)даги экинга (сотиш)дир.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْغَادِرُ يُرْفَعُ لَهُ لِوَاءٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُقَالُ هَذِهِ غَدْرَةُ فُلَانِ بْنِ فُلَانٍ

(Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki,) Nabiy ﷺ: «Gʻadr (xiyonat) qiluvchi (kishi) uchun qiyomat kuni bir bayroq koʻtariladi; ‹Bu — falon ibn falonning gʻadri (xiyonati)dir› deyiladi» dedilar.(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики,) Набий ﷺ: «Ғадр (хиёнат) қилувчи (киши) учун қиёмат куни бир байроқ кўтарилади; ‹Бу — фалон ибн фалоннинг ғадри (хиёнати)дир› дейилади» дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَمَلَ عَلَيْنَا السِّلَاحَ فَلَيْسَ مِنَّا

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim bizga qarshi qurol koʻtarsa, u bizdan emas», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким бизга қарши қурол кўтарса, у биздан эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنِي سَالِمٌ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَبِعَ جَنَازَةً حَتَّى يُصَلِّيَ عَلَيْهَا فَإِنَّ لَهُ قِيرَاطًا فَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْقِيرَاطِ فَقَالَ مِثْلُ أُحُدٍ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Kim janozaga uning ustida namoz oʻqilgunicha ergashsa, unga bir qirot (ajr) bordir», dedilar. Rasululloh ﷺdan qirot haqida soʻraldi. U zot: «Uhud (togʻi) kabidir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Ким жанозага унинг устида намоз ўқилгунича эргашса, унга бир қирот (ажр) бордир», дедилар. Расулуллоҳ ﷺдан қирот ҳақида сўралди. У зот: «Уҳуд (тоғи) кабидир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ مَالِكٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ يَقُولُجَاءَ رَجُلَانِ مِنْ أَهْلِ الْمَشْرِقِ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَطَبَا فَعَجِبَ النَّاسُ مِنْ بَيَانِهِمَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ الْبَيَانِ سِحْرًا أَوْ إِنَّ بَعْضَ الْبَيَانِ سِحْرٌ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Nabiy ﷺning huzurlariga mashriq ahlidan ikki kishi kelib, xutba (nutq) qildi; odamlar ularning bayonidan hayratga tushishdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, bayonning baʼzisi sehrdir», dedilar — yoki: «Albatta, baʼzi bayon sehrdir», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Набий ﷺнинг ҳузурларига машриқ аҳлидан икки киши келиб, хутба (нутқ) қилди; одамлар уларнинг баёнидан ҳайратга тушишди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, баённинг баъзиси сеҳрдир», дедилар — ёки: «Албатта, баъзи баён сеҳрдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِنًي رَكْعَتَيْنِ وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ وَمَعَ عُمَرَ وَمَعَ عُثْمَانَ صَدْرًا مِنْ إِمَارَتِهِ ثُمَّ أَتَمَّ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Nabiy ﷺ bilan Minoda ikki rakaat namoz oʻqidim, Abu Bakr bilan ham, Umar bilan ham, Usmon bilan — uning amirligining boshida — (shunday oʻqidim); soʻng u (namozni) toʻliq oʻqidi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Набий ﷺ билан Минода икки ракаат намоз ўқидим, Абу Бакр билан ҳам, Умар билан ҳам, Усмон билан — унинг амирлигининг бошида — (шундай ўқидим); сўнг у (намозни) тўлиқ ўқиди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اجْعَلُوا مِنْ صَلَاتِكُمْ فِي بُيُوتِكُمْ وَلَا تَتَّخِذُوهَا قُبُورًا

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Namozlaringizning baʼzisini uylaringizda oʻqinglar va ularni qabristonga aylantirmanglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозларингизнинг баъзисини уйларингизда ўқинглар ва уларни қабристонга айлантирманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَنْبَأَنَا نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْفُوا الشَّوَارِبَ وَأَعْفُوا اللِّحَى

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Moʻylovlarni qirqinglar va soqollarni qoʻyinglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўйловларни қирқинглар ва соқолларни қўйинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَمْنَعُوا إِمَاءَ اللَّهِ مَسَاجِدَ اللَّهِ

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Allohning choʻrilarini (ayol bandalarini) Allohning masjidlaridan man qilmanglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳнинг чўриларини (аёл бандаларини) Аллоҳнинг масжидларидан ман қилманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ أَخْبَرَنِي ابْنُ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَاتَ بِذِي طُوًى حَتَّى أَصْبَحَ ثُمَّ دَخَلَ مَكَّةَ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يَفْعَلُ ذَلِكَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Zu Tuvoda tong otguncha tunadilar, soʻng Makkaga kirdilar. Ibn Umar ham shunday qilar edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Зу Тувода тонг отгунча тунадилар, сўнг Маккага кирдилар. Ибн Умар ҳам шундай қилар эди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ الْمُحَلِّقِينَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالْمُقَصِّرِينَ قَالَ يَرْحَمُ اللَّهُ الْمُحَلِّقِينَ قَالَ فِي الرَّابِعَةِ وَالْمُقَصِّرِينَ

Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Alloh soch oldirganlarga rahm qilsin», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, qisqartirganlarga-chi?» dedilar. U zot: «Alloh soch oldirganlarga rahm qilsin», dedilar. Toʻrtinchisida: «Va qisqartirganlarga (ham)», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ соч олдирганларга раҳм қилсин», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, қисқартирганларга-чи?» дедилар. У зот: «Аллоҳ соч олдирганларга раҳм қилсин», дедилар. Тўртинчисида: «Ва қисқартирганларга (ҳам)», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلَّا يُعْرَضُ عَلَيْهِ مَقْعَدُهُ بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِيِّ إِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَمِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَإِنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَمِنْ أَهْلِ النَّارِ يُقَالُ هَذَا مَقْعَدُكَ حَتَّى تُبْعَثَ إِلَيْهِ

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُقِيمُ الرَّجُلُ الرَّجُلَ مِنْ مَجْلِسِهِ فَيَجْلِسَ فِيهِ وَلَكِنْ تَفَسَّحُوا وَتَوَسَّعُوا

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ الظُّهْرِ سَجْدَتَيْنِ وَبَعْدَهَا سَجْدَتَيْنِ وَبَعْدَ الْمَغْرِبِ سَجْدَتَيْنِ وَبَعْدَ الْعِشَاءِ سَجْدَتَيْنِ وَبَعْدَ الْجُمُعَةِ سَجْدَتَيْنِ فَأَمَّا الْجُمُعَةُ وَالْمَغْرِبُ فِي بَيْتِهِ قَالَ وَأَخْبَرَتْنِي أُخْتِي حَفْصَةُ أَنَّهُ كَانَ يُصَلِّي سَجْدَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ إِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ قَالَ وَكَانَتْ سَاعَةً لَا أَدْخُلُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَرَضَهُ يَوْمَ أُحُدٍ وَهُوَ ابْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ فَلَمْ يُجِزْهُ ثُمَّ عَرَضَهُ يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَهُوَ ابْنُ خَمْسَ عَشْرَةَ فَأَجَازَهُ

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ عُمَرَ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيَنَامُ أَحَدُنَا وَهُوَ جُنُبٌ قَالَ نَعَمْ إِذَا تَوَضَّأَ

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَلَ أَهْلَ خَيْبَرَ بِشَطْرِ مَا يَخْرُجُ مِنْ ثَمَرٍ أَوْ زَرْعٍ

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَتَسَارَّ اثْنَانِ دُونَ الثَّالِثِ

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلُ صَاحِبِ الْقُرْآنِ مَثَلُ صَاحِبِ الْإِبِلِ الْمُعَقَّلَةِ إِنْ عَقَلَهَا صَاحِبُهَا حَبَسَهَا وَإِنْ أَطْلَقَهَا ذَهَبَتْ

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ يَهُودِيَّيْنِ زَنَيَا فَأُتِيَ بِهِمَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَ بِرَجْمِهِمَا قَالَ فَرَأَيْتُ الرَّجُلَ يَقِيهَا بِنَفْسِهِ

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَدْرَكَ عُمَرَ وَهُوَ فِي رَكْبٍ وَهُوَ يَحْلِفُ بِأَبِيهِ فَقَالَ لَا تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ لِيَحْلِفْ حَالِفٌ بِاللَّهِ أَوْ لِيَسْكُتْ

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السَّمْعُ وَالطَّاعَةُ عَلَى الْمَرْءِ فِيمَا أَحَبَّ أَوْ كَرِهَ إِلَّا أَنْ يُؤْمَرَ بِمَعْصِيَةٍ فَإِنْ أُمِرَ بِمَعْصِيَةٍ فَلَا سَمْعَ وَلَا طَاعَةَ

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ عَلَيْنَا السُّورَةَ فَيَقْرَأُ السَّجْدَةَ فَيَسْجُدُ وَنَسْجُدُ مَعَهُ حَتَّى مَا يَجِدُ أَحَدُنَا مَكَانًا لِمَوْضِعِ جَبْهَتِهِ

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنِ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الصَّلَاةُ فِي الْجَمِيعِ تَزِيدُ عَلَى صَلَاةِ الرَّجُلِ وَحْدَهُ سَبْعًا وَعِشْرِينَ