حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ مُسْتَجَابَةٌ يَدْعُو بِهَا، وَأُرِيدُ أَنْ أَخْتَبِئَ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لأُمَّتِي فِي الآخِرَةِ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki,) Rasululloh ﷺ: «Har bir paygʻambar uchun ijobat qilinadigan (qabul boʻladigan) bir duo bor — u shu (duo) bilan duo qiladi. Men esa oʻz duomni oxiratda ummatimga shafoat (qilish) uchun saqlab qoʻymoqchiman», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир пайғамбар учун ижобат қилинадиган (қабул бўладиган) бир дуо бор — у шу (дуо) билан дуо қилади. Мен эса ўз дуомни охиратда умматимга шафоат (қилиш) учун сақлаб қўймоқчиман», дедилар.

وَقَالَ لِي خَلِيفَةُ قَالَ مُعْتَمِرٌ سَمِعْتُ أَبِي، عَنْ أَنَسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ كُلُّ نَبِيٍّ سَأَلَ سُؤْلاً ـ أَوْ قَالَ لِكُلِّ نَبِيٍّ دَعْوَةٌ قَدْ دَعَا بِهَا ـ فَاسْتُجِيبَ، فَجَعَلْتُ دَعْوَتِي شَفَاعَةً لأُمَّتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qiladi):) U zot: «Har bir paygʻambar bir tilakni soʻradi — yoki: ‹har bir paygʻambar uchun u (Allohga) duo qilgan bir duo bor› dedilar — va u ijobat qilindi. Men esa oʻz duomni Qiyomat kunida ummatimga shafoat (qilish) uchun saqlab qoʻydim», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилади):) У зот: «Ҳар бир пайғамбар бир тилакни сўради — ёки: ‹ҳар бир пайғамбар учун у (Аллоҳга) дуо қилган бир дуо бор› дедилар — ва у ижобат қилинди. Мен эса ўз дуомни Қиёмат кунида умматимга шафоат (қилиш) учун сақлаб қўйдим», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ كَعْبٍ الْعَدَوِيِّ، قَالَ حَدَّثَنِي شَدَّادُ بْنُ أَوْسٍ ـ رضى الله عنه ـ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ سَيِّدُ الاِسْتِغْفَارِ أَنْ تَقُولَ اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي، لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، خَلَقْتَنِي وَأَنَا عَبْدُكَ، وَأَنَا عَلَى عَهْدِكَ وَوَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ، أَبُوءُ لَكَ بِنِعْمَتِكَ عَلَىَّ وَأَبُوءُ لَكَ بِذَنْبِي، فَاغْفِرْ لِي، فَإِنَّهُ لاَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ أَنْتَ ‏"‏‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَمَنْ قَالَهَا مِنَ النَّهَارِ مُوقِنًا بِهَا، فَمَاتَ مِنْ يَوْمِهِ قَبْلَ أَنْ يُمْسِيَ، فَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ، وَمَنْ قَالَهَا مِنَ اللَّيْلِ وَهْوَ مُوقِنٌ بِهَا، فَمَاتَ قَبْلَ أَنْ يُصْبِحَ، فَهْوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ‏"‏‏.‏

(Shaddod ibn Avs (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qiladi):) «Istigʻforning sayyidi (eng ulugʻi) shuni aytishingdir: ‹Allohumma anta Robbiy, la ilaha illa anta, xalaqtaniy va ana abduka, va ana alo ahdika va vaʼdika mastatoʼtu, aʼuzu bika min sharri ma sanaʼtu, abuu laka biniʼmatika alayya va abuu laka bizanbiy, fagʻfir liy, fa innahu la yagʻfiruz-zunuba illa anta› (Allohim, Sen mening Robbimsan, Sendan oʻzga iloh yoʻq. Sen meni yaratding, men Sening bandangman; men kuchim yetganicha Senga bergan ahd va vaʼdamdaman. Qilgan (yomon) ishlarim yomonligidan Senga panoh tilayman. Menga inʼom etgan neʼmatingni eʼtirof etaman va gunohimni ham eʼtirof etaman; bas, meni magʻfirat qil — chunki gunohlarni Sendan oʻzga hech kim kechirmaydi)», dedilar. U zot (yana): «Kim buni kunduzi, unga chin ishonch bilan aytsa-yu, oʻsha kuni kechga kirmasdan vafot etsa, u jannat ahlidandir; kim buni kechasi, unga chin ishonch bilan aytsa-yu, tonggacha vafot etsa, u jannat ahlidandir», dedilar.(Шаддод ибн Авс (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилади):) «Истиғфорнинг саййиди (энг улуғи) шуни айтишингдир: ‹Аллоҳумма анта Роббий, ла илаҳа илла анта, халақтаний ва ана абдука, ва ана ало аҳдика ва ваъдика мастатўту, аъузу бика мин шарри ма санаъту, абуу лака биниъматика алайя ва абуу лака бизанбий, фағфир лий, фа иннаҳу ла яғфируз-зунуба илла анта› (Аллоҳим, Сен менинг Роббимсан, Сендан ўзга илоҳ йўқ. Сен мени яратдинг, мен Сенинг бандангман; мен кучим етганича Сенга берган аҳд ва ваъдамдаман. Қилган (ёмон) ишларим ёмонлигидан Сенга паноҳ тилайман. Менга инъом этган неъматингни эътироф этаман ва гуноҳимни ҳам эътироф этаман; бас, мени мағфират қил — чунки гуноҳларни Сендан ўзга ҳеч ким кечирмайди)», дедилар. У зот (яна): «Ким буни кундузи, унга чин ишонч билан айца-ю, ўша куни кечга кирмасдан вафот эца, у жаннат аҳлидандир; ким буни кечаси, унга чин ишонч билан айца-ю, тонггача вафот эца, у жаннат аҳлидандир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ وَاللَّهِ إِنِّي لأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ فِي الْيَوْمِ أَكْثَرَ مِنْ سَبْعِينَ مَرَّةً ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Allohga qasamki, men bir kunda Allohdan yetmish martadan koʻproq magʻfirat soʻrayman va Unga tavba qilaman.»(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Аллоҳга қасамки, мен бир кунда Аллоҳдан етмиш мартадан кўпроқ мағфират сўрайман ва Унга тавба қиламан.»

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنِ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ، حَدِيثَيْنِ أَحَدُهُمَا عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَالآخَرُ عَنْ نَفْسِهِ، قَالَ ‏"‏ إِنَّ الْمُؤْمِنَ يَرَى ذُنُوبَهُ كَأَنَّهُ قَاعِدٌ تَحْتَ جَبَلٍ يَخَافُ أَنْ يَقَعَ عَلَيْهِ، وَإِنَّ الْفَاجِرَ يَرَى ذُنُوبَهُ كَذُبَابٍ مَرَّ عَلَى أَنْفِهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ بِهِ هَكَذَا قَالَ أَبُو شِهَابٍ بِيَدِهِ فَوْقَ أَنْفِهِ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ لَلَّهُ أَفْرَحُ بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ مِنْ رَجُلٍ نَزَلَ مَنْزِلاً، وَبِهِ مَهْلَكَةٌ، وَمَعَهُ رَاحِلَتُهُ عَلَيْهَا طَعَامُهُ وَشَرَابُهُ، فَوَضَعَ رَأْسَهُ فَنَامَ نَوْمَةً، فَاسْتَيْقَظَ وَقَدْ ذَهَبَتْ رَاحِلَتُهُ، حَتَّى اشْتَدَّ عَلَيْهِ الْحَرُّ وَالْعَطَشُ أَوْ مَا شَاءَ اللَّهُ، قَالَ أَرْجِعُ إِلَى مَكَانِي‏.‏ فَرَجَعَ فَنَامَ نَوْمَةً، ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ، فَإِذَا رَاحِلَتُهُ عِنْدَهُ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ أَبُو عَوَانَةَ وَجَرِيرٌ عَنِ الأَعْمَشِ‏.‏ وَقَالَ أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ حَدَّثَنَا عُمَارَةُ سَمِعْتُ الْحَارِثَ‏.‏ وَقَالَ شُعْبَةُ وَأَبُو مُسْلِمٍ عَنِ الأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ‏.‏ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ عَنْ عُمَارَةَ عَنِ الأَسْوَدِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَعَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ‏.‏

(Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) bizga ikkita hadis rivoyat qildi — biri Paygʻambar ﷺdan, ikkinchisi oʻzidan:) U: «Momin oʻz gunohlarini xuddi togʻ ostida oʻtirgan-u, uning ustiga qulashidan qoʻrqayotgan kishidek koʻradi; fojir (gunohkor) esa oʻz gunohlarini burni ustidan oʻtib ketgan pashshadek (arzimas) koʻradi», dedi. (Roviy) Abu Shihob qoʻli bilan burni ustida mana shunday (ishora) qildi. Soʻng (Ibn Masʼud Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilib): «Alloh Oʻz bandasining tavbasidan — (suvsiz, xatarli) bir manzilga tushgan, yonida tuyasi, ustida taomi va suvi (boʻla turib), boshini qoʻyib bir oz uxlab, uygʻonganida tuyasi yoʻqolgan; hatto unga jazirama issiq va tashnalik — yoki Alloh xohlagan (mashaqqat) — qattiq taʼsir qilgan; soʻng: ‹Oʻz joyimga qaytaman› deb qaytib, yana bir oz uxlab, keyin boshini koʻtarganida tuyasini yonida (turgan holda) topib olgan kishidan ham ortiqroq xursand boʻladi», dedi. (Buni Aʼmashdan Abu Avona va Jarir ham mutoba qilib rivoyat qildilar. Abu Usoma: ‹Bizga Aʼmash, unga Umora rivoyat qildi; men Horisdan eshitdim› dedi. Shuʼba va Abu Muslim esa Aʼmashdan, u Ibrohim at-Taymiydan, u Horis ibn Suvayddan (rivoyat qildilar). Abu Muoviya: ‹Bizga Aʼmash, unga Umora, unga Asvad, unga Abdulloh; yana Ibrohim at-Taymiydan, u Horis ibn Suvayddan, u Abdullohdan (rivoyat qildi)› dedi.)(Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) бизга иккита ҳадис ривоят қилди — бири Пайғамбар ﷺдан, иккинчиси ўзидан:) У: «Момин ўз гуноҳларини худди тоғ остида ўтирган-у, унинг устига қулашидан қўрқаётган кишидек кўради; фожир (гуноҳкор) эса ўз гуноҳларини бурни устидан ўтиб кетган пашшадек (арзимас) кўради», деди. (Ровий) Абу Шиҳоб қўли билан бурни устида мана шундай (ишора) қилди. Сўнг (Ибн Масъуд Пайғамбар ﷺдан ривоят қилиб): «Аллоҳ Ўз бандасининг тавбасидан — (сувсиз, хатарли) бир манзилга тушган, ёнида туяси, устида таоми ва суви (бўла туриб), бошини қўйиб бир оз ухлаб, уйғонганида туяси йўқолган; ҳатто унга жазирама иссиқ ва ташналик — ёки Аллоҳ хоҳлаган (машаққат) — қаттиқ таъсир қилган; сўнг: ‹Ўз жойимга қайтаман› деб қайтиб, яна бир оз ухлаб, кейин бошини кўтарганида туясини ёнида (турган ҳолда) топиб олган кишидан ҳам ортиқроқ хурсанд бўлади», деди. (Буни Аъмашдан Абу Авона ва Жарир ҳам мутоба қилиб ривоят қилдилар. Абу Усома: ‹Бизга Аъмаш, унга Умора ривоят қилди; мен Ҳорисдан эшитдим› деди. Шуъба ва Абу Муслим эса Аъмашдан, у Иброҳим ат-Таймийдан, у Ҳорис ибн Сувайддан (ривоят қилдилар). Абу Муовия: ‹Бизга Аъмаш, унга Умора, унга Асвад, унга Абдуллоҳ; яна Иброҳим ат-Таймийдан, у Ҳорис ибн Сувайддан, у Абдуллоҳдан (ривоят қилди)› деди.)

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا حَبَّانُ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَحَدَّثَنَا هُدْبَةُ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُ أَفْرَحُ بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ مِنْ أَحَدِكُمْ سَقَطَ عَلَى بَعِيرِهِ، وَقَدْ أَضَلَّهُ فِي أَرْضِ فَلاَةٍ ‏"‏‏.‏

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Alloh Oʻz bandasining tavbasidan, sahroyi biyobonda tuyasini yoʻqotib, soʻng (uni topib olgan) birontangizdan ham ortiqroq xursand boʻladi», dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ Ўз бандасининг тавбасидан, саҳройи биёбонда туясини йўқотиб, сўнг (уни топиб олган) биронтангиздан ҳам ортиқроқ хурсанд бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ إِحْدَى عَشْرَةَ رَكْعَةً، فَإِذَا طَلَعَ الْفَجْرُ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ، ثُمَّ اضْطَجَعَ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ، حَتَّى يَجِيءَ الْمُؤَذِّنُ فَيُؤْذِنَهُ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ kechasi oʻn bir rakat namoz oʻqirdilar; tong (fajr) chiqqach, ikki rakat yengil (namoz) oʻqib, soʻng muazzin kelib (bomdodga) chaqirmaguncha oʻng yonlari bilan yonboshlab yotardilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ кечаси ўн бир ракат намоз ўқирдилар; тонг (фажр) чиққач, икки ракат енгил (намоз) ўқиб, сўнг муаззин келиб (бомдодга) чақирмагунча ўнг ёнлари билан ёнбошлаб ётардилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ، قَالَ سَمِعْتُ مَنْصُورًا، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، قَالَ حَدَّثَنِي الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَتَيْتَ مَضْجَعَكَ فَتَوَضَّأْ وَضُوءَكَ لِلصَّلاَةِ، ثُمَّ اضْطَجِعْ عَلَى شِقِّكَ الأَيْمَنِ، وَقُلِ اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ، وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ، وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ، رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ، لاَ مَلْجَأَ وَلاَ مَنْجَا مِنْكَ إِلاَّ إِلَيْكَ، آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ، وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ‏.‏ فَإِنْ مُتَّ مُتَّ عَلَى الْفِطْرَةِ، فَاجْعَلْهُنَّ آخِرَ مَا تَقُولُ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ أَسْتَذْكِرُهُنَّ وَبِرَسُولِكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ، وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ ‏"‏‏.‏

(Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ menga: «Yotoqqa borganingda, namoz uchun tahorat qilgandek tahorat qil, soʻng oʻng yoning bilan yonboshla va: ‹Allohumma aslamtu vajhiy ilayka, va favvaztu amriy ilayka, va aljaʼtu zahriy ilayka, ragʻbatan va rahbatan ilayka, la maljaa va la manja minka illa ilayka, amantu bikitabikallaziy anzalta va binabiyyikallaziy arsalta› (Allohim, yuzimni Senga taslim qildim, ishimni Senga topshirdim, oʻzimni (orqamni) Senga suyadim — Senga boʻlgan ragʻbat va (azobingdan) qoʻrquv bilan; Sendan (qochib) boriladigan boshpana ham, najot ham faqat Sening Oʻzingdadir; Sen nozil qilgan Kitobingga va Sen yuborgan Paygʻambaringga iymon keltirdim) deb ayt. Agar (shu kechada) oʻlsang, fitrat (Islom) uzra oʻlasan — bas, bularni (yotishdan) oldin aytadigan oxirgi soʻzing qilgin», dedilar. Men (yodlab olar ekanman): «...va birasulikallaziy arsalta» dedim. U zot: «Yoʻq, ‹va binabiyyikallaziy arsalta› (deb ayt)», dedilar.(Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ менга: «Ётоққа борганингда, намоз учун таҳорат қилгандек таҳорат қил, сўнг ўнг ёнинг билан ёнбошла ва: ‹Аллоҳумма асламту важҳий илайка, ва фаввазту амрий илайка, ва алжаъту заҳрий илайка, рағбатан ва раҳбатан илайка, ла малжаа ва ла манжа минка илла илайка, аманту бикитабикаллазий анзалта ва бинабиййикаллазий арсалта› (Аллоҳим, юзимни Сенга таслим қилдим, ишимни Сенга топширдим, ўзимни (орқамни) Сенга суядим — Сенга бўлган рағбат ва (азобингдан) қўрқув билан; Сендан (қочиб) бориладиган бошпана ҳам, нажот ҳам фақат Сенинг Ўзингдадир; Сен нозил қилган Китобингга ва Сен юборган Пайғамбарингга иймон келтирдим) деб айт. Агар (шу кечада) ўлсанг, фитрат (Ислом) узра ўласан — бас, буларни (ётишдан) олдин айтадиган охирги сўзинг қилгин», дедилар. Мен (ёдлаб олар эканман): «...ва бирасуликаллазий арсалта» дедим. У зот: «Йўқ, ‹ва бинабиййикаллазий арсалта› (деб айт)», дедилар.

حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ قَالَ ‏"‏ بِاسْمِكَ أَمُوتُ وَأَحْيَا ‏"‏‏.‏ وَإِذَا قَامَ قَالَ ‏"‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ ‏"‏‏.‏ تُنْشِرُهَا: تُخْرِجُهَا.

(Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ oʻrinlariga yotganlarida: «Bismika amutu va ahya» (Ey Alloh, Sening isming bilan oʻlaman va tirilaman) der edilar; uygʻonganlarida esa: «Alhamdu lillahillaziy ahyana baʼda ma amatana va ilayhin-nushur» (Bizni oʻldirgandan (uxlatgandan) soʻng tiriltirgan Allohga hamd boʻlsin; qaytib borish ham Unga (boʻladi)) der edilar. (‹Tunshiruha›: ‹uni chiqaradi› demakdir.)(Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ ўринларига ётганларида: «Бисмика амуту ва аҳя» (Эй Аллоҳ, Сенинг исминг билан ўламан ва тириламан) дер эдилар; уйғонганларида эса: «Алҳамду лиллаҳиллазий аҳяна баъда ма аматана ва илайҳин-нушур» (Бизни ўлдиргандан (ухлатгандан) сўнг тирилтирган Аллоҳга ҳамд бўлсин; қайтиб бориш ҳам Унга (бўлади)) дер эдилар. (‹Туншируҳа›: ‹уни чиқаради› демакдир.)

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، سَمِعَ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَ رَجُلاً‏.‏ وَحَدَّثَنَا آدَمُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَوْصَى رَجُلاً فَقَالَ ‏"‏ إِذَا أَرَدْتَ مَضْجَعَكَ فَقُلِ اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ، وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ، وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ، وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ، رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ، لاَ مَلْجَأَ وَلاَ مَنْجَا مِنْكَ إِلاَّ إِلَيْكَ، آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ، وَبِنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ‏.‏ فَإِنْ مُتَّ مُتَّ عَلَى الْفِطْرَةِ ‏"‏‏.‏

(Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo) rivoyat qiladiki,) Paygʻambar ﷺ bir kishiga vasiyat qilib dedilar: «Yotoqqa yotmoqchi boʻlganingda: ‹Allohumma aslamtu nafsiy ilayka, va favvaztu amriy ilayka, va vajjahtu vajhiy ilayka, va aljaʼtu zahriy ilayka, ragʻbatan va rahbatan ilayka, la maljaa va la manja minka illa ilayka, amantu bikitabikallaziy anzalta va binabiyyikallaziy arsalta› (Allohim, jonimni Senga taslim qildim, ishimni Senga topshirdim, yuzimni Senga qaratdim, oʻzimni Senga suyadim — Senga ragʻbat va qoʻrquv bilan; Sendan boriladigan boshpana ham, najot ham faqat Sening Oʻzingdadir; Sen nozil qilgan Kitobingga va Sen yuborgan Paygʻambaringga iymon keltirdim) deb ayt. Agar (oʻsha kechada) oʻlsang, fitrat (Islom) uzra oʻlasan», dedilar.(Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) ривоят қиладики,) Пайғамбар ﷺ бир кишига васият қилиб дедилар: «Ётоққа ётмоқчи бўлганингда: ‹Аллоҳумма асламту нафсий илайка, ва фаввазту амрий илайка, ва важжаҳту важҳий илайка, ва алжаъту заҳрий илайка, рағбатан ва раҳбатан илайка, ла малжаа ва ла манжа минка илла илайка, аманту бикитабикаллазий анзалта ва бинабиййикаллазий арсалта› (Аллоҳим, жонимни Сенга таслим қилдим, ишимни Сенга топширдим, юзимни Сенга қаратдим, ўзимни Сенга суядим — Сенга рағбат ва қўрқув билан; Сендан бориладиган бошпана ҳам, нажот ҳам фақат Сенинг Ўзингдадир; Сен нозил қилган Китобингга ва Сен юборган Пайғамбарингга иймон келтирдим) деб айт. Агар (ўша кечада) ўлсанг, фитрат (Ислом) узра ўласан», дедилар.

حَدَّثَنِي مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ رِبْعِيٍّ، عَنْ حُذَيْفَةَ ـ رضى الله عنه قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ مِنَ اللَّيْلِ وَضَعَ يَدَهُ تَحْتَ خَدِّهِ ثُمَّ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ أَمُوتُ وَأَحْيَا ‏"‏‏.‏ وَإِذَا اسْتَيْقَظَ قَالَ ‏"‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ ‏"‏‏.‏

(Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ kechasi oʻrinlariga yotganlarida, qoʻllarini yonoqlari ostiga qoʻyib, soʻng: «Allohumma bismika amutu va ahya» (Allohim, Sening isming bilan oʻlaman va tirilaman) der edilar; uygʻonganlarida esa: «Alhamdu lillahillaziy ahyana baʼda ma amatana va ilayhin-nushur» (Bizni oʻldirgandan soʻng tiriltirgan Allohga hamd boʻlsin; qaytish ham Unga (boʻladi)) der edilar.(Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ кечаси ўринларига ётганларида, қўлларини ёноқлари остига қўйиб, сўнг: «Аллоҳумма бисмика амуту ва аҳя» (Аллоҳим, Сенинг исминг билан ўламан ва тириламан) дер эдилар; уйғонганларида эса: «Алҳамду лиллаҳиллазий аҳяна баъда ма аматана ва илайҳин-нушур» (Бизни ўлдиргандан сўнг тирилтирган Аллоҳга ҳамд бўлсин; қайтиш ҳам Унга (бўлади)) дер эдилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا الْعَلاَءُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ نَامَ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ، وَوَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ، وَفَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ، وَأَلْجَأْتُ ظَهْرِي إِلَيْكَ، رَغْبَةً وَرَهْبَةً إِلَيْكَ، لاَ مَلْجَأَ وَلاَ مَنْجَا مِنْكَ إِلاَّ إِلَيْكَ، آمَنْتُ بِكِتَابِكَ الَّذِي أَنْزَلْتَ، وَنَبِيِّكَ الَّذِي أَرْسَلْتَ‏.‏ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قَالَهُنَّ ثُمَّ مَاتَ تَحْتَ لَيْلَتِهِ مَاتَ عَلَى الْفِطْرَةِ ‏"‏‏.‏ ‏{‏اسْتَرْهَبُوهُمْ‏}‏ مِنَ الرَّهْبَةِ، مَلَكُوتٌ مُلْكٌ مَثَلُ رَهَبُوتٌ خَيْرٌ مِنْ رَحَمُوتٍ، تَقُولُ تَرْهَبُ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَرْحَمَ‏.‏

(Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ oʻrinlariga yotganlarida, oʻng yonlari bilan uxlar, soʻng: «Allohumma aslamtu nafsiy ilayka, va vajjahtu vajhiy ilayka, va favvaztu amriy ilayka, va aljaʼtu zahriy ilayka, ragʻbatan va rahbatan ilayka, la maljaa va la manja minka illa ilayka, amantu bikitabikallaziy anzalta va nabiyyikallaziy arsalta» (Allohim, jonimni Senga taslim qildim, yuzimni Senga qaratdim, ishimni Senga topshirdim, oʻzimni Senga suyadim — Senga ragʻbat va qoʻrquv bilan; Sendan boriladigan boshpana ham, najot ham faqat Sening Oʻzingdadir; Sen nozil qilgan Kitobingga va Sen yuborgan Paygʻambaringga iymon keltirdim) der edilar. Rasululloh ﷺ: «Kim bularni aytib, oʻsha kechasida vafot etsa, fitrat (Islom) uzra oʻladi», dedilar.(Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ ўринларига ётганларида, ўнг ёнлари билан ухлар, сўнг: «Аллоҳумма асламту нафсий илайка, ва важжаҳту важҳий илайка, ва фаввазту амрий илайка, ва алжаъту заҳрий илайка, рағбатан ва раҳбатан илайка, ла малжаа ва ла манжа минка илла илайка, аманту бикитабикаллазий анзалта ва набиййикаллазий арсалта» (Аллоҳим, жонимни Сенга таслим қилдим, юзимни Сенга қаратдим, ишимни Сенга топширдим, ўзимни Сенга суядим — Сенга рағбат ва қўрқув билан; Сендан бориладиган бошпана ҳам, нажот ҳам фақат Сенинг Ўзингдадир; Сен нозил қилган Китобингга ва Сен юборган Пайғамбарингга иймон келтирдим) дер эдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Ким буларни айтиб, ўша кечасида вафот эца, фитрат (Ислом) узра ўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا ابْنُ مَهْدِيٍّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ سَلَمَةَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ بِتُّ عِنْدَ مَيْمُونَةَ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَأَتَى حَاجَتَهُ، غَسَلَ وَجْهَهُ وَيَدَيْهِ، ثُمَّ نَامَ، ثُمَّ قَامَ فَأَتَى الْقِرْبَةَ فَأَطْلَقَ شِنَاقَهَا، ثُمَّ تَوَضَّأَ وُضُوءًا بَيْنَ وُضُوءَيْنِ لَمْ يُكْثِرْ، وَقَدْ أَبْلَغَ، فَصَلَّى، فَقُمْتُ فَتَمَطَّيْتُ كَرَاهِيَةَ أَنْ يَرَى أَنِّي كُنْتُ أَتَّقِيهِ، فَتَوَضَّأْتُ، فَقَامَ يُصَلِّي، فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ، فَأَخَذَ بِأُذُنِي فَأَدَارَنِي عَنْ يَمِينِهِ، فَتَتَامَّتْ صَلاَتُهُ ثَلاَثَ عَشْرَةَ رَكْعَةً ثُمَّ اضْطَجَعَ فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ ـ وَكَانَ إِذَا نَامَ نَفَخَ ـ فَآذَنَهُ بِلاَلٌ بِالصَّلاَةِ، فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ، وَكَانَ يَقُولُ فِي دُعَائِهِ ‏"‏ اللَّهُمَّ اجْعَلْ فِي قَلْبِي نُورًا، وَفِي بَصَرِي نُورًا، وَفِي سَمْعِي نُورًا، وَعَنْ يَمِينِي نُورًا، وَعَنْ يَسَارِي نُورًا، وَفَوْقِي نُورًا، وَتَحْتِي نُورًا، وَأَمَامِي نُورًا، وَخَلْفِي نُورًا، وَاجْعَلْ لِي نُورًا ‏"‏‏.‏ قَالَ كُرَيْبٌ وَسَبْعٌ فِي التَّابُوتِ‏.‏ فَلَقِيتُ رَجُلاً مِنْ وَلَدِ الْعَبَّاسِ فَحَدَّثَنِي بِهِنَّ، فَذَكَرَ عَصَبِي وَلَحْمِي وَدَمِي وَشَعَرِي وَبَشَرِي، وَذَكَرَ خَصْلَتَيْنِ‏.‏

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Men Maymuna (xolam)nikida tunadim. Paygʻambar ﷺ turib, hojatlarini bajardilar, yuzlari va qoʻllarini yuvdilar, soʻng (yana) uxladilar. Keyin turib, (suv) meshiga kelib, uning bogʻichini yechdilar va ikki tahorat orasidagi (oʻrtacha) bir tahorat qildilar — suvni koʻp ishlatmadilar, lekin (aʼzolarni) toʻliq (yuvib) yetkazdilar — soʻng namoz oʻqidilar. Men ham turib, men u zotni kuzatayotganimni sezib qolmasinlar uchun (atayin) kerishdim, soʻng tahorat qildim. U zot namozga turdilar, men esa chap tomonlarida turdim. Shunda u zot qulogʻimdan ushlab, meni oʻng tomonlariga aylantirib oʻtkazdilar. U zotning namozlari oʻn uch rakatga yetdi, soʻng yonboshlab, hurrak otib (xurullab) uxladilar — u zot uxlaganlarida hurrak otardilar. Keyin Bilol u zotni namozga (chaqirib) ogohlantirdi; u zot tahorat qilmasdan namoz oʻqidilar. U zot duolarida shunday der edilar: «Allohummajʼal fiy qalbiy nuran, va fiy basariy nuran, va fiy samʼiy nuran, va an yamiyniy nuran, va an yasariy nuran, va favqiy nuran, va tahtiy nuran, va amamiy nuran, va xalfiy nuran, vajʼal liy nuran» (Allohim, qalbimda nur ato et, koʻzimda nur, qulogʻimda nur, oʻng tomonimda nur, chap tomonimda nur, ustimda nur, ostimda nur, oldimda nur, ortimda nur (ato et) va menga (butun vujudimga) nur ato et). (Roviy) Kurayb: «(Yana) yetti (soʻz) ‹tobut›da (yodimdan koʻtarilgan) edi. Soʻng men Abbosning farzandlaridan bir kishiga yoʻliqdim, u menga ularni aytib berdi: u ‹asabim (paylarim), goʻshtim, qonim, sochim va terim›ni zikr qildi va yana ikki xislatni zikr qildi», dedi.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мен Маймуна (холам)никида тунадим. Пайғамбар ﷺ туриб, ҳожатларини бажардилар, юзлари ва қўлларини ювдилар, сўнг (яна) ухладилар. Кейин туриб, (сув) мешига келиб, унинг боғичини ечдилар ва икки таҳорат орасидаги (ўртача) бир таҳорат қилдилар — сувни кўп ишлатмадилар, лекин (аъзоларни) тўлиқ (ювиб) етказдилар — сўнг намоз ўқидилар. Мен ҳам туриб, мен у зотни кузатаётганимни сезиб қолмасинлар учун (атайин) керишдим, сўнг таҳорат қилдим. У зот намозга турдилар, мен эса чап томонларида турдим. Шунда у зот қулоғимдан ушлаб, мени ўнг томонларига айлантириб ўтказдилар. У зотнинг намозлари ўн уч ракатга етди, сўнг ёнбошлаб, ҳуррак отиб (хуруллаб) ухладилар — у зот ухлаганларида ҳуррак отардилар. Кейин Билол у зотни намозга (чақириб) огоҳлантирди; у зот таҳорат қилмасдан намоз ўқидилар. У зот дуоларида шундай дер эдилар: «Аллоҳуммажъал фий қалбий нуран, ва фий басарий нуран, ва фий самъий нуран, ва ан ямийний нуран, ва ан ясарий нуран, ва фавқий нуран, ва таҳтий нуран, ва амамий нуран, ва халфий нуран, важъал лий нуран» (Аллоҳим, қалбимда нур ато эт, кўзимда нур, қулоғимда нур, ўнг томонимда нур, чап томонимда нур, устимда нур, остимда нур, олдимда нур, ортимда нур (ато эт) ва менга (бутун вужудимга) нур ато эт). (Ровий) Курайб: «(Яна) етти (сўз) ‹тобут›да (ёдимдан кўтарилган) эди. Сўнг мен Аббоснинг фарзандларидан бир кишига йўлиқдим, у менга уларни айтиб берди: у ‹асабим (пайларим), гўштим, қоним, сочим ва терим›ни зикр қилди ва яна икки хислатни зикр қилди», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ أَبِي مُسْلِمٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا قَامَ مِنَ اللَّيْلِ يَتَهَجَّدُ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ، أَنْتَ نُورُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ، وَلَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ قَيِّمُ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ وَمَنْ فِيهِنَّ، وَلَكَ الْحَمْدُ، أَنْتَ الْحَقُّ وَوَعْدُكَ حَقٌّ، وَقَوْلُكَ حَقٌّ، وَلِقَاؤُكَ حَقٌّ، وَالْجَنَّةُ حَقٌّ، وَالنَّارُ حَقٌّ، وَالسَّاعَةُ حَقٌّ، وَالنَّبِيُّونَ حَقٌّ، وَمُحَمَّدٌ حَقٌّ، اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ وَبِكَ آمَنْتُ، وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ، وَبِكَ خَاصَمْتُ، وَإِلَيْكَ حَاكَمْتُ، فَاغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ، وَمَا أَسْرَرْتُ، وَمَا أَعْلَنْتُ، أَنْتَ الْمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ ـ أَوْ ـ لاَ إِلَهَ غَيْرُكَ ‏"‏‏.‏

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) rivoyat qiladiki,) Paygʻambar ﷺ kechasi tahajjudga turganlarida shunday der edilar: «Allohumma lakal-hamdu, anta nurus-samavati val arzi va man fiyhinna; va lakal-hamdu, anta qayyimus-samavati val arzi va man fiyhinna; va lakal-hamdu, antal-haqqu, va vaʼduka haqqun, va qavluka haqqun, va liqouka haqqun, val-jannatu haqqun, van-naru haqqun, vas-saʼatu haqqun, van-nabiyyuna haqqun, va Muhammadun ﷺ haqqun; Allohumma laka aslamtu, va alayka tavakkaltu, va bika amantu, va ilayka anabtu, va bika xosamtu, va ilayka hakamtu, fagʻfir liy ma qoddamtu va ma axxortu, va ma asrortu, va ma aʼlantu; antal-muqoddimu va antal-muaxxiru, la ilaha illa anta — yoki: la ilaha gʻayruka» (Allohim, hamd Sengadir: Sen osmonlar va yer hamda ulardagilarning nurisan. Hamd Sengadir: Sen osmonlar va yer hamda ulardagilarni (boshqaruvchi) qoyimsan. Hamd Sengadir: Sen Haqsan, vaʼdang haq, soʻzing haq, (Senga) yoʻliqish haq, jannat haq, doʻzax haq, (Qiyomat) soati haq, paygʻambarlar haq, Muhammad ﷺ haq. Allohim, Senga taslim boʻldim, Senga tavakkal qildim, Senga iymon keltirdim, Senga (tavba ila) qaytdim, Sening (yordaming) bilan kurashdim, Senga hukm soʻrab keldim. Bas, ilgari qilgan va keyin qiladigan, yashirin va oshkor (qilgan) gunohlarimni kechir. Sen (xohlaganingni) oldinga oʻtkazuvchi, (xohlaganingni) keyinga qoldiruvchisan. Sendan oʻzga iloh yoʻq).(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) ривоят қиладики,) Пайғамбар ﷺ кечаси таҳажжудга турганларида шундай дер эдилар: «Аллоҳумма лакал-ҳамду, анта нурус-самавати вал арзи ва ман фийҳинна; ва лакал-ҳамду, анта қаййимус-самавати вал арзи ва ман фийҳинна; ва лакал-ҳамду, антал-ҳаққу, ва ваъдука ҳаққун, ва қавлука ҳаққун, ва лиқоука ҳаққун, вал-жаннату ҳаққун, ван-нару ҳаққун, вас-саъату ҳаққун, ван-набийюна ҳаққун, ва Муҳаммадун ﷺ ҳаққун; Аллоҳумма лака асламту, ва алайка таваккалту, ва бика аманту, ва илайка анабту, ва бика хосамту, ва илайка ҳакамту, фағфир лий ма қоддамту ва ма аххорту, ва ма асрорту, ва ма аъланту; антал-муқоддиму ва антал-муаххиру, ла илаҳа илла анта — ёки: ла илаҳа ғайрука» (Аллоҳим, ҳамд Сенгадир: Сен осмонлар ва ер ҳамда улардагиларнинг нурисан. Ҳамд Сенгадир: Сен осмонлар ва ер ҳамда улардагиларни (бошқарувчи) қойимсан. Ҳамд Сенгадир: Сен Ҳақсан, ваъданг ҳақ, сўзинг ҳақ, (Сенга) йўлиқиш ҳақ, жаннат ҳақ, дўзах ҳақ, (Қиёмат) соати ҳақ, пайғамбарлар ҳақ, Муҳаммад ﷺ ҳақ. Аллоҳим, Сенга таслим бўлдим, Сенга таваккал қилдим, Сенга иймон келтирдим, Сенга (тавба ила) қайтдим, Сенинг (ёрдаминг) билан курашдим, Сенга ҳукм сўраб келдим. Бас, илгари қилган ва кейин қиладиган, яширин ва ошкор (қилган) гуноҳларимни кечир. Сен (хоҳлаганингни) олдинга ўтказувчи, (хоҳлаганингни) кейинга қолдирувчисан. Сендан ўзга илоҳ йўқ).

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّ فَاطِمَةَ ـ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ ـ شَكَتْ مَا تَلْقَى فِي يَدِهَا مِنَ الرَّحَى، فَأَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم تَسْأَلُهُ خَادِمًا، فَلَمْ تَجِدْهُ، فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِعَائِشَةَ، فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ‏.‏ قَالَ فَجَاءَنَا وَقَدْ أَخَذْنَا مَضَاجِعَنَا، فَذَهَبْتُ أَقُومُ فَقَالَ ‏"‏ مَكَانَكِ ‏"‏‏.‏ فَجَلَسَ بَيْنَنَا حَتَّى وَجَدْتُ بَرْدَ قَدَمَيْهِ عَلَى صَدْرِي فَقَالَ ‏"‏ أَلاَ أَدُلُّكُمَا عَلَى مَا هُوَ خَيْرٌ لَكُمَا مِنْ خَادِمٍ، إِذَا أَوَيْتُمَا إِلَى فِرَاشِكُمَا، أَوْ أَخَذْتُمَا مَضَاجِعَكُمَا، فَكَبِّرَا ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَسَبِّحَا ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَاحْمَدَا ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، فَهَذَا خَيْرٌ لَكُمَا مِنْ خَادِمٍ ‏"‏‏.‏ وَعَنْ شُعْبَةَ عَنْ خَالِدٍ عَنِ ابْنِ سِيرِينَ قَالَ التَّسْبِيحُ أَرْبَعٌ وَثَلاَثُونَ‏.‏

(Ali (roziyallohu anhu) rivoyat qiladiki,) Fotima — alayhassalom — tegirmon (tortib), qoʻliga tushgan (aziyat va qadoq)dan shikoyat qildi va Paygʻambar ﷺning oldiga, u zotdan xizmatkor soʻragani keldi, lekin u zotni topmadi va buni Oishaga aytdi. U zot kelganlarida, (Oisha) buni xabar qildi. (Ali) aytdi: U zot biz oʻrinlarimizga yotgan paytimizda oldimizga keldilar. Men (oʻrnimdan) tura boshlasam, u zot: «Joyingda (turaver)», dedilar va oramizga oʻtirdilar — hatto men oyoqlarining sovugʻini koʻkragimda sezdim. Soʻng u zot: «Sizlarga xizmatkordan koʻra yaxshiroq narsani koʻrsataymi? Yotoqqa yotganingizda — yoki oʻrinlaringizga yotganingizda — oʻttiz uch marta takbir (Allohu akbar) ayting, oʻttiz uch marta tasbeh (Subhanalloh) ayting va oʻttiz uch marta hamd (Alhamdulilloh) ayting; mana shu sizlar uchun xizmatkordan koʻra yaxshiroqdir», dedilar. (Ibn Siyrindan rivoyatda tasbeh oʻttiz toʻrt (marta) deyilgan.)(Али (розияллоҳу анҳу) ривоят қиладики,) Фотима — алайҳассалом — тегирмон (тортиб), қўлига тушган (азият ва қадоқ)дан шикоят қилди ва Пайғамбар ﷺнинг олдига, у зотдан хизматкор сўрагани келди, лекин у зотни топмади ва буни Оишага айтди. У зот келганларида, (Оиша) буни хабар қилди. (Али) айтди: У зот биз ўринларимизга ётган пайтимизда олдимизга келдилар. Мен (ўрнимдан) тура бошласам, у зот: «Жойингда (туравер)», дедилар ва орамизга ўтирдилар — ҳатто мен оёқларининг совуғини кўкрагимда сездим. Сўнг у зот: «Сизларга хизматкордан кўра яхшироқ нарсани кўрсатайми? Ётоққа ётганингизда — ёки ўринларингизга ётганингизда — ўттиз уч марта такбир (Аллоҳу акбар) айтинг, ўттиз уч марта тасбеҳ (Субҳаналлоҳ) айтинг ва ўттиз уч марта ҳамд (Алҳамдулиллоҳ) айтинг; мана шу сизлар учун хизматкордан кўра яхшироқдир», дедилар. (Ибн Сийриндан ривоятда тасбеҳ ўттиз тўрт (марта) дейилган.)

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ نَفَثَ فِي يَدَيْهِ، وَقَرَأَ بِالْمُعَوِّذَاتِ، وَمَسَحَ بِهِمَا جَسَدَهُ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ oʻrinlariga yotganlarida, qoʻllariga (puflab) damlar, Muavvizalarni (Falaq va Nos suralarini) oʻqir, soʻng ular (qoʻllari) bilan butun badanlarini surtardilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ ўринларига ётганларида, қўлларига (пуфлаб) дамлар, Муаввизаларни (Фалақ ва Нос сураларини) ўқир, сўнг улар (қўллари) билан бутун баданларини суртардилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا أَوَى أَحَدُكُمْ إِلَى فِرَاشِهِ فَلْيَنْفُضْ فِرَاشَهُ بِدَاخِلَةِ إِزَارِهِ، فَإِنَّهُ لاَ يَدْرِي مَا خَلَفَهُ عَلَيْهِ، ثُمَّ يَقُولُ بِاسْمِكَ رَبِّ وَضَعْتُ جَنْبِي، وَبِكَ أَرْفَعُهُ، إِنْ أَمْسَكْتَ نَفْسِي فَارْحَمْهَا، وَإِنْ أَرْسَلْتَهَا فَاحْفَظْهَا بِمَا تَحْفَظُ بِهِ عِبَادَكَ الصَّالِحِينَ ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ أَبُو ضَمْرَةَ وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ‏.‏ وَقَالَ يَحْيَى وَبِشْرٌ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَرَوَاهُ مَالِكٌ وَابْنُ عَجْلاَنَ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Birortangiz yotoqqa yotmoqchi boʻlsa, izorining ichki (chekkasi) bilan oʻrnini qoqib (tozalab) olsin — chunki u oʻzidan keyin unda nima qolganini bilmaydi. Soʻng: ‹Bismika Robbiy vazoʼtu janbiy, va bika arfaʼuhu; in amsakta nafsiy farhamha, va in arsaltaha fahfazha bima tahfazu bihi ibadakas-solihiyn› (Robbim, Sening isming bilan yonimni (yerga) qoʻydim va Sening (isming) bilan uni koʻtaraman. Agar jonimni (uyquda) ushlab qolsang, unga rahm qil; agar uni qoʻyib yuborsang, solih bandalaringni asraganing kabi uni asra) desin», dedilar. (Buni Ubaydullohdan Abu Zamra va Ismoil ibn Zakariyo ham mutoba qildilar. Yahyo va Bishr esa Ubaydullohdan, u Saiddan, u Abu Hurayradan, u Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qildilar). Uni Molik va Ibn Ajlon ham Saiddan, u Abu Hurayradan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildilar.)(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Бирортангиз ётоққа ётмоқчи бўлса, изорининг ички (чеккаси) билан ўрнини қоқиб (тозалаб) олсин — чунки у ўзидан кейин унда нима қолганини билмайди. Сўнг: ‹Бисмика Роббий вазўту жанбий, ва бика арфаъуҳу; ин амсакта нафсий фарҳамҳа, ва ин арсалтаҳа фаҳфазҳа бима таҳфазу биҳи ибадакас-солиҳийн› (Роббим, Сенинг исминг билан ёнимни (ерга) қўйдим ва Сенинг (исминг) билан уни кўтараман. Агар жонимни (уйқуда) ушлаб қолсанг, унга раҳм қил; агар уни қўйиб юборсанг, солиҳ бандаларингни асраганинг каби уни асра) десин», дедилар. (Буни Убайдуллоҳдан Абу Замра ва Исмоил ибн Закариё ҳам мутоба қилдилар. Яҳё ва Бишр эса Убайдуллоҳдан, у Саиддан, у Абу Ҳурайрадан, у Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилдилар). Уни Молик ва Ибн Ажлон ҳам Саиддан, у Абу Ҳурайрадан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилдилар.)

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الأَغَرِّ، وَأَبِي، سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يَتَنَزَّلُ رَبُّنَا تَبَارَكَ وَتَعَالَى كُلَّ لَيْلَةٍ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا حِينَ يَبْقَى ثُلُثُ اللَّيْلِ الآخِرُ يَقُولُ مَنْ يَدْعُونِي فَأَسْتَجِيبَ لَهُ، مَنْ يَسْأَلُنِي فَأُعْطِيَهُ، وَمَنْ يَسْتَغْفِرُنِي فَأَغْفِرَ لَهُ?"‏‏‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki,) Rasululloh ﷺ: «Robbimiz — tabaraka va taolo — har kecha, kechaning oxirgi uchdan biri qolganda, dunyo osmoniga tushib (shunday) deydi: ‹Kim Menga duo qilsa, men unga ijobat qilaman; kim Mendan (biror narsa) soʻrasa, men unga beraman; kim Mendan magʻfirat soʻrasa, men uni magʻfirat qilaman›», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Роббимиз — табарака ва таоло — ҳар кеча, кечанинг охирги учдан бири қолганда, дунё осмонига тушиб (шундай) дейди: ‹Ким Менга дуо қилса, мен унга ижобат қиламан; ким Мендан (бирор нарса) сўраса, мен унга бераман; ким Мендан мағфират сўраса, мен уни мағфират қиламан›», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ الْخَلاَءَ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِ ‏"‏‏.‏

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ hojatxonaga kirganlarida: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-xubusi val-xaboʼis» (Allohim, men nopok va yomon (jin)lardan Senga panoh tilayman) der edilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ ҳожатхонага кирганларида: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-хубуси вал-хабўис» (Аллоҳим, мен нопок ва ёмон (жин)лардан Сенга паноҳ тилайман) дер эдилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، عَنْ بُشَيْرِ بْنِ كَعْبٍ، عَنْ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ سَيِّدُ الاِسْتِغْفَارِ اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ، خَلَقْتَنِي وَأَنَا عَبْدُكَ، وَأَنَا عَلَى عَهْدِكَ وَوَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ، أَبُوءُ لَكَ بِنِعْمَتِكَ، وَأَبُوءُ لَكَ بِذَنْبِي، فَاغْفِرْ لِي، فَإِنَّهُ لاَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ أَنْتَ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ‏.‏ إِذَا قَالَ حِينَ يُمْسِي فَمَاتَ دَخَلَ الْجَنَّةَ ـ أَوْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ـ وَإِذَا قَالَ حِينَ يُصْبِحُ فَمَاتَ مِنْ يَوْمِهِ ‏"‏‏.‏ مِثْلَهُ‏.‏

(Shaddod ibn Avs (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qiladi):) U zot: «Istigʻforning sayyidi (eng ulugʻi shudir): ‹Allohumma anta Robbiy, la ilaha illa anta, xalaqtaniy va ana abduka, va ana alo ahdika va vaʼdika mastatoʼtu, abuu laka biniʼmatika, va abuu laka bizanbiy, fagʻfir liy, fa innahu la yagʻfiruz-zunuba illa anta, aʼuzu bika min sharri ma sanaʼtu› (Allohim, Sen mening Robbimsan, Sendan oʻzga iloh yoʻq. Sen meni yaratding, men Sening bandangman; kuchim yetganicha Senga bergan ahd va vaʼdamdaman. Senga neʼmatingni eʼtirof etaman va gunohimni ham eʼtirof etaman; bas, meni magʻfirat qil — chunki gunohlarni Sendan oʻzga hech kim kechirmaydi. Qilgan (yomon) ishlarim yomonligidan Senga panoh tilayman). Kim buni kechqurun aytsa-yu, vafot etsa, jannatga kiradi — yoki: jannat ahlidan boʻladi; kim buni tongda aytsa-yu, oʻsha kuni vafot etsa, xuddi shunday (boʻladi)», dedilar.(Шаддод ибн Авс (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилади):) У зот: «Истиғфорнинг саййиди (энг улуғи шудир): ‹Аллоҳумма анта Роббий, ла илаҳа илла анта, халақтаний ва ана абдука, ва ана ало аҳдика ва ваъдика мастатўту, абуу лака биниъматика, ва абуу лака бизанбий, фағфир лий, фа иннаҳу ла яғфируз-зунуба илла анта, аъузу бика мин шарри ма санаъту› (Аллоҳим, Сен менинг Роббимсан, Сендан ўзга илоҳ йўқ. Сен мени яратдинг, мен Сенинг бандангман; кучим етганича Сенга берган аҳд ва ваъдамдаман. Сенга неъматингни эътироф этаман ва гуноҳимни ҳам эътироф этаман; бас, мени мағфират қил — чунки гуноҳларни Сендан ўзга ҳеч ким кечирмайди. Қилган (ёмон) ишларим ёмонлигидан Сенга паноҳ тилайман). Ким буни кечқурун айца-ю, вафот эца, жаннатга киради — ёки: жаннат аҳлидан бўлади; ким буни тонгда айца-ю, ўша куни вафот эца, худди шундай (бўлади)», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَرَادَ أَنْ يَنَامَ قَالَ ‏"‏ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ أَمُوتُ وَأَحْيَا ‏"‏‏.‏ وَإِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ مَنَامِهِ قَالَ ‏"‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا، وَإِلَيْهِ النُّشُورُ ‏"‏‏.‏

(Huzayfa (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ uxlamoqchi boʻlganlarida: «Bismikallohumma amutu va ahya» (Allohim, Sening isming bilan oʻlaman va tirilaman) der edilar; uyqudan uygʻonganlarida esa: «Alhamdu lillahillaziy ahyana baʼda ma amatana va ilayhin-nushur» (Bizni oʻldirgandan soʻng tiriltirgan Allohga hamd boʻlsin; qaytib borish ham Ungadir) der edilar.(Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ ухламоқчи бўлганларида: «Бисмикаллоҳумма амуту ва аҳя» (Аллоҳим, Сенинг исминг билан ўламан ва тириламан) дер эдилар; уйқудан уйғонганларида эса: «Алҳамду лиллаҳиллазий аҳяна баъда ма аматана ва илайҳин-нушур» (Бизни ўлдиргандан сўнг тирилтирган Аллоҳга ҳамд бўлсин; қайтиб бориш ҳам Унгадир) дер эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، عَنْ أَبِي حَمْزَةَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ خَرَشَةَ بْنِ الْحُرِّ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَخَذَ مَضْجَعَهُ مِنَ اللَّيْلِ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ بِاسْمِكَ أَمُوتُ وَأَحْيَا ‏"‏‏.‏ فَإِذَا اسْتَيْقَظَ قَالَ ‏"‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَحْيَانَا بَعْدَ مَا أَمَاتَنَا وَإِلَيْهِ النُّشُورُ ‏"‏‏.‏

(Abu Zarr (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ kechasi oʻrinlariga yotganlarida: «Allohumma bismika amutu va ahya» (Allohim, Sening isming bilan oʻlaman va tirilaman) der edilar; uygʻonganlarida esa: «Alhamdu lillahillaziy ahyana baʼda ma amatana va ilayhin-nushur» (Bizni oʻldirgandan soʻng tiriltirgan Allohga hamd boʻlsin; qaytish ham Ungadir) der edilar.(Абу Зарр (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ кечаси ўринларига ётганларида: «Аллоҳумма бисмика амуту ва аҳя» (Аллоҳим, Сенинг исминг билан ўламан ва тириламан) дер эдилар; уйғонганларида эса: «Алҳамду лиллаҳиллазий аҳяна баъда ма аматана ва илайҳин-нушур» (Бизни ўлдиргандан сўнг тирилтирган Аллоҳга ҳамд бўлсин; қайтиш ҳам Унгадир) дер эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ قَالَ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلاَتِي‏.‏ قَالَ ‏"‏ قُلِ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا، وَلاَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ أَنْتَ، فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ، وَارْحَمْنِي، إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ عَمْرٌو عَنْ يَزِيدَ، عَنْ أَبِي الْخَيْرِ، إِنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو، قَالَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki,) Abu Bakr as-Siddiq (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺga: «Menga namozimda (oʻqib) duo qiladigan bir duoni oʻrgating», dedi. U zot: «‹Allohumma inniy zalamtu nafsiy zulman kasiyran, va la yagʻfiruz-zunuba illa anta, fagʻfir liy magʻfiratan min indika varhamniy, innaka antal-Gʻafurur-Rahiym› (Allohim, men oʻzimga koʻp zulm qildim; gunohlarni Sendan oʻzga hech kim kechirmaydi. Bas, meni Oʻz huzuringdan bir magʻfirat bilan kechir va menga rahm qil; albatta Sen Gʻafur (koʻp kechiruvchi), Rahiym (mehribon)san) deb ayt», dedilar.(Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики,) Абу Бакр ас-Сиддиқ (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺга: «Менга намозимда (ўқиб) дуо қиладиган бир дуони ўргатинг», деди. У зот: «‹Аллоҳумма инний заламту нафсий зулман касийран, ва ла яғфируз-зунуба илла анта, фағфир лий мағфиратан мин индика варҳамний, иннака антал-Ғафурур-Раҳийм› (Аллоҳим, мен ўзимга кўп зулм қилдим; гуноҳларни Сендан ўзга ҳеч ким кечирмайди. Бас, мени Ўз ҳузурингдан бир мағфират билан кечир ва менга раҳм қил; албатта Сен Ғафур (кўп кечирувчи), Раҳийм (меҳрибон)сан) деб айт», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ سُعَيْرٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، ‏[quran sura="17" aya_start="110" aya_end="110"]{‏وَلاَ تَجْهَرْ بِصَلاَتِكَ وَلاَ تُخَافِتْ بِهَا‏}‏ أُنْزِلَتْ فِي الدُّعَاءِ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki,) «...Namozingni (juda) baland ovoz bilan oʻqima va uni (juda) past (ham) qilma...» (Isro surasi, 110-oyat) — degan (oyat) duo haqida nozil boʻldi.(Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики,) «...Намозингни (жуда) баланд овоз билан ўқима ва уни (жуда) паст (ҳам) қилма...» (Исро сураси, 110-оят) — деган (оят) дуо ҳақида нозил бўлди.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا نَقُولُ فِي الصَّلاَةِ السَّلاَمُ عَلَى اللَّهِ، السَّلاَمُ عَلَى فُلاَنٍ‏.‏ فَقَالَ لَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ يَوْمٍ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّلاَمُ، فَإِذَا قَعَدَ أَحَدُكُمْ فِي الصَّلاَةِ فَلْيَقُلِ التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ إِلَى قَوْلِهِ الصَّالِحِينَ‏.‏ فَإِذَا قَالَهَا أَصَابَ كُلَّ عَبْدٍ لِلَّهِ فِي السَّمَاءِ وَالأَرْضِ صَالِحٍ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ‏.‏ ثُمَّ يَتَخَيَّرُ مِنَ الثَّنَاءِ مَا شَاءَ ‏"‏‏.‏

(Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz namozda: «As-salomu alalloh, as-salomu ala fulon» (Allohga salom boʻlsin, falonchiga salom boʻlsin) der edik. Bir kuni Paygʻambar ﷺ bizga: «Albatta Allohning Oʻzi as-Salomdir. Birortangiz namozda oʻtirsa, ‹At-tahiyyatu lillah›dan to ‹as-solihiyn› (degan soʻzi)gacha aytsin — chunki u buni aytsa, (salomi) osmon va yerdagi har bir solih bandaga yetadi. (Soʻng:) ‹Ashhadu an la ilaha illalloh, va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluhu› (Guvohlik beramanki, Allohdan oʻzga iloh yoʻq; va guvohlik beramanki, Muhammad ﷺ Uning bandasi va elchisidir) (desin). Keyin (Allohga) sanodan (maqtovdan) xohlaganini tanlab (aytsin)», dedilar.(Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз намозда: «Ас-салому алаллоҳ, ас-салому ала фулон» (Аллоҳга салом бўлсин, фалончига салом бўлсин) дер эдик. Бир куни Пайғамбар ﷺ бизга: «Албатта Аллоҳнинг Ўзи ас-Саломдир. Бирортангиз намозда ўтирса, ‹Ат-таҳийяту лиллаҳ›дан то ‹ас-солиҳийн› (деган сўзи)гача айцин — чунки у буни айца, (саломи) осмон ва ердаги ҳар бир солиҳ бандага етади. (Сўнг:) ‹Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ, ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳу› (Гувоҳлик бераманки, Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; ва гувоҳлик бераманки, Муҳаммад ﷺ Унинг бандаси ва элчисидир) (десин). Кейин (Аллоҳга) санодан (мақтовдан) хоҳлаганини танлаб (айцин)», дедилар.

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ، أَخْبَرَنَا يَزِيدُ، أَخْبَرَنَا وَرْقَاءُ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ،‏.‏ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَهَبَ أَهْلُ الدُّثُورِ بِالدَّرَجَاتِ وَالنَّعِيمِ الْمُقِيمِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كَيْفَ ذَاكَ ‏"‏‏.‏ قَالَ صَلَّوْا كَمَا صَلَّيْنَا، وَجَاهَدُوا كَمَا جَاهَدْنَا، وَأَنْفَقُوا مِنْ فُضُولِ أَمْوَالِهِمْ، وَلَيْسَتْ لَنَا أَمْوَالٌ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَمْرٍ تُدْرِكُونَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ، وَتَسْبِقُونَ مَنْ جَاءَ بَعْدَكُمْ، وَلاَ يَأْتِي أَحَدٌ بِمِثْلِ مَا جِئْتُمْ، إِلاَّ مَنْ جَاءَ بِمِثْلِهِ، تُسَبِّحُونَ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلاَةٍ عَشْرًا، وَتَحْمَدُونَ عَشْرًا، وَتُكَبِّرُونَ عَشْرًا ‏"‏‏.‏ تَابَعَهُ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ عَنْ سُمَىٍّ وَرَوَاهُ ابْنُ عَجْلاَنَ عَنْ سُمَىٍّ وَرَجَاءِ بْنِ حَيْوَةَ‏.‏ وَرَوَاهُ جَرِيرٌ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ‏.‏ وَرَوَاهُ سُهَيْلٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) (Sahobalar): «Yo Rasululloh, mol-davlat egalari (yuqori) darajalar va doimiy neʼmatlarni olib ketishdi-ku!» dedilar. U zot: «Bu qanday (boʻldi)?» dedilar. (Ular): «Ular biz oʻqigandek namoz oʻqiydilar, biz jihod qilgandek jihod qiladilar va ortiqcha mollaridan infoq qiladilar — bizda esa (sadaqa qiladigan) mol yoʻq», dedilar. U zot: «Sizga shunday bir ishni aytaymi: (uni qilsangiz) sizdan oldingilarga yetib olasiz, sizdan keyin keladiganlardan oʻzib ketasiz va siz qilgan (amal) kabisini — uni xuddi shunday qilgan kishidan boshqa — hech kim keltira olmaydi: har namozdan keyin oʻn marta tasbeh (Subhanalloh), oʻn marta hamd (Alhamdulilloh) va oʻn marta takbir (Allohu akbar) ayting», dedilar. (Buni Sumaydan Ubaydulloh ibn Umar ham mutoba qildi. Ibn Ajlon esa uni Sumay va Rajo ibn Hayvadan rivoyat qildi. Jarir uni Abdulaziz ibn Rufayʼdan, u Abu Solihdan, u Abud-Dardodan rivoyat qildi. Suhayl esa uni otasidan, u Abu Hurayradan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi.)(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) (Саҳобалар): «Ё Расулуллоҳ, мол-давлат эгалари (юқори) даражалар ва доимий неъматларни олиб кетишди-ку!» дедилар. У зот: «Бу қандай (бўлди)?» дедилар. (Улар): «Улар биз ўқигандек намоз ўқийдилар, биз жиҳод қилгандек жиҳод қиладилар ва ортиқча молларидан инфоқ қиладилар — бизда эса (садақа қиладиган) мол йўқ», дедилар. У зот: «Сизга шундай бир ишни айтайми: (уни қилсангиз) сиздан олдингиларга етиб оласиз, сиздан кейин келадиганлардан ўзиб кетасиз ва сиз қилган (амал) кабисини — уни худди шундай қилган кишидан бошқа — ҳеч ким келтира олмайди: ҳар намоздан кейин ўн марта тасбеҳ (Субҳаналлоҳ), ўн марта ҳамд (Алҳамдулиллоҳ) ва ўн марта такбир (Аллоҳу акбар) айтинг», дедилар. (Буни Сумайдан Убайдуллоҳ ибн Умар ҳам мутоба қилди. Ибн Ажлон эса уни Сумай ва Ражо ибн Ҳайвадан ривоят қилди. Жарир уни Абдулазиз ибн Руфайъдан, у Абу Солиҳдан, у Абуд-Дардодан ривоят қилди. Суҳайл эса уни отасидан, у Абу Ҳурайрадан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди.)

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الْمُسَيَّبِ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ وَرَّادٍ، مَوْلَى الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَ كَتَبَ الْمُغِيرَةُ إِلَى مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلاَةٍ إِذَا سَلَّمَ ‏"‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهْوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ، اللَّهُمَّ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ، وَلاَ مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ، وَلاَ يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ قَالَ سَمِعْتُ الْمُسَيَّبَ‏.‏

(Mugʻiraning ozod qilingan quli Warrod (rivoyat qildi):) Mugʻira (ibn Shuʼba) Muoviya ibn Abu Sufyonga (xat) yozib (bildirdiki,) Rasululloh ﷺ har namozdan keyin, salom berganlarida, shunday der edilar: «La ilaha illalloh, vahdahu la shariyka lah, lahul-mulku va lahul-hamdu, va huva ala kulli shayʼin qodiyr. Allohumma la maniʼa lima aʼtoyta, va la muʼtiya lima manaʼta, va la yanfaʼu zal-jaddi minkal-jadd» (Allohdan oʻzga iloh yoʻq, U yagonadir, Uning sherigi yoʻq; mulk Unikidir, hamd ham Unikidir, U har narsaga qodirdir. Allohim, Sen bergan narsaga toʻsiq qoʻyguvchi yoʻq, Sen man qilgan narsani beruvchi yoʻq; mol-martaba egasiga (Sening huzuringda) uning martabasi foyda bermas). (Shuʼba Mansurdan: ‹Men Musayyabdan eshitdim› dedi.)(Муғиранинг озод қилинган қули Варрод (ривоят қилди):) Муғира (ибн Шуъба) Муовия ибн Абу Суфёнга (хат) ёзиб (билдирдики,) Расулуллоҳ ﷺ ҳар намоздан кейин, салом берганларида, шундай дер эдилар: «Ла илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ла шарийка лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамду, ва ҳува ала кулли шайъин қодийр. Аллоҳумма ла маниъа лима аътойта, ва ла муътия лима манаъта, ва ла янфаъу зал-жадди минкал-жадд» (Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, У ягонадир, Унинг шериги йўқ; мулк Уникидир, ҳамд ҳам Уникидир, У ҳар нарсага қодирдир. Аллоҳим, Сен берган нарсага тўсиқ қўйгувчи йўқ, Сен ман қилган нарсани берувчи йўқ; мол-мартаба эгасига (Сенинг ҳузурингда) унинг мартабаси фойда бермас). (Шуъба Мансурдан: ‹Мен Мусайябдан эшитдим› деди.)

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، مَوْلَى سَلَمَةَ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ الأَكْوَعِ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم إِلَى خَيْبَرَ، قَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ أَيَا عَامِرُ لَوْ أَسْمَعْتَنَا مِنْ هُنَيْهَاتِكَ‏.‏ فَنَزَلَ يَحْدُو بِهِمْ يُذَكِّرُ‏.‏ تَاللَّهِ لَوْلاَ اللَّهُ مَا اهْتَدَيْنَا‏.‏ وَذَكَرَ شِعْرًا غَيْرَ هَذَا، وَلَكِنِّي لَمْ أَحْفَظْهُ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ هَذَا السَّائِقُ ‏"‏‏.‏ قَالُوا عَامِرُ بْنُ الأَكْوَعِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ يَرْحَمُهُ اللَّهُ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْلاَ مَتَّعْتَنَا بِهِ، فَلَمَّا صَافَّ الْقَوْمَ قَاتَلُوهُمْ، فَأُصِيبَ عَامِرٌ بِقَائِمَةِ سَيْفِ نَفْسِهِ فَمَاتَ، فَلَمَّا أَمْسَوْا أَوْقَدُوا نَارًا كَثِيرَةً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا هَذِهِ النَّارُ عَلَى أَىِّ شَىْءٍ تُوقِدُونَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا عَلَى حُمُرٍ إِنْسِيَّةٍ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَهْرِيقُوا مَا فِيهَا، وَكَسِّرُوهَا ‏"‏‏.‏ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلاَ نُهَرِيقُ مَا فِيهَا وَنَغْسِلُهَا قَالَ ‏"‏ أَوْ ذَاكَ ‏"‏‏.‏

(Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz Paygʻambar ﷺ bilan Xaybarga (jangga) chiqdik. Qavmdan bir kishi: «Ey Omir, oʻsha (goʻzal) hudilaringdan (yoʻl qoʻshiqlaringdan) bizga eshittirsang-chi», dedi. Shunda u (tuyadan) tushib, ularga hido aytib (tuyalarni hidalab), (Allohni) eslatib (shunday) dedi: «Tolloh, agar Alloh boʻlmaganida, biz hidoyat topmasdik...» — u bundan boshqa sheʼrlar ham aytdi, lekin men ularni yodlay olmadim. Rasululloh ﷺ: «Bu haydovchi (hido aytuvchi) kim?» dedilar. (Ular): «Omir ibn al-Akvaʼ», dedilar. U zot: «Alloh unga rahm qilsin», dedilar. Qavmdan bir kishi: «Yo Rasululloh, (qani endi) uni bizga (yana) bahramand qilsangiz (u uzoqroq yashasa edi)», dedi. Qavm (dushmanga) saf tortib, ular bilan jang qildilar; Omir oʻzining qilichi dastasidan (qilichi qaytib oʻziga tegib) jarohatlanib, vafot etdi. Kechga kirganlarida, (askarlar) koʻp olov yoqdilar. Rasululloh ﷺ: «Bu qanaqa olov? Nimani (pishirib) yoqyapsizlar?» dedilar. (Ular): «Xonaki eshaklar (goʻshti) ustida», dedilar. U zot: «Ichidagini toʻkib tashlanglar va (qozonlarni) sindiringlar», dedilar. Bir kishi: «Yo Rasululloh, ichidagini toʻkib, ularni yuvsak (boʻlmaydimi)?» dedi. U zot: «Yoki shunday (qilinglar)», dedilar.(Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз Пайғамбар ﷺ билан Хайбарга (жангга) чиқдик. Қавмдан бир киши: «Эй Омир, ўша (гўзал) ҳудиларингдан (йўл қўшиқларингдан) бизга эшиттирсанг-чи», деди. Шунда у (туядан) тушиб, уларга ҳидо айтиб (туяларни ҳидалаб), (Аллоҳни) эслатиб (шундай) деди: «Толлоҳ, агар Аллоҳ бўлмаганида, биз ҳидоят топмасдик...» — у бундан бошқа шеърлар ҳам айтди, лекин мен уларни ёдлай олмадим. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу ҳайдовчи (ҳидо айтувчи) ким?» дедилар. (Улар): «Омир ибн ал-Акваъ», дедилар. У зот: «Аллоҳ унга раҳм қилсин», дедилар. Қавмдан бир киши: «Ё Расулуллоҳ, (қани энди) уни бизга (яна) баҳраманд қилсангиз (у узоқроқ яшаса эди)», деди. Қавм (душманга) саф тортиб, улар билан жанг қилдилар; Омир ўзининг қиличи дастасидан (қиличи қайтиб ўзига тегиб) жароҳатланиб, вафот этди. Кечга кирганларида, (аскарлар) кўп олов ёқдилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу қанақа олов? Нимани (пишириб) ёқяпсизлар?» дедилар. (Улар): «Хонаки эшаклар (гўшти) устида», дедилар. У зот: «Ичидагини тўкиб ташланглар ва (қозонларни) синдиринглар», дедилар. Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, ичидагини тўкиб, уларни ювсак (бўлмайдими)?» деди. У зот: «Ёки шундай (қилинглар)», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرٍو، سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي أَوْفَى ـ رضى الله عنهما كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَتَاهُ رَجُلٌ بِصَدَقَةٍ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى آلِ فُلاَنٍ ‏"‏‏.‏ فَأَتَاهُ أَبِي فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى آلِ أَبِي أَوْفَى ‏"‏‏.‏

(Ibn Abu Avfo (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺning oldiga bir kishi sadaqasi bilan kelsa, u zot: «Allohumma salli ala oli fulon» (Allohim, falonchining oilasiga salovot — rahmat — ayt) der edilar. Otam u zotning oldiga (sadaqasi bilan) kelganida, u zot: «Allohumma salli ala oli Abu Avfo» (Allohim, Abu Avfo oilasiga salovot ayt) dedilar.(Ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг олдига бир киши садақаси билан келса, у зот: «Аллоҳумма салли ала оли фулон» (Аллоҳим, фалончининг оиласига саловот — раҳмат — айт) дер эдилар. Отам у зотнинг олдига (садақаси билан) келганида, у зот: «Аллоҳумма салли ала оли Абу Авфо» (Аллоҳим, Абу Авфо оиласига саловот айт) дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَرِيرًا، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَلاَ تُرِيحُنِي مِنْ ذِي الْخَلَصَةِ ‏"‏‏.‏ وَهْوَ نُصُبٌ كَانُوا يَعْبُدُونَهُ يُسَمَّى الْكَعْبَةَ الْيَمَانِيَةَ‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي رَجُلٌ لاَ أَثْبُتُ عَلَى الْخَيْلِ، فَصَكَّ فِي صَدْرِي فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ ثَبِّتْهُ وَاجْعَلْهُ هَادِيًا مَهْدِيًّا ‏"‏‏.‏ قَالَ فَخَرَجْتُ فِي خَمْسِينَ مِنْ أَحْمَسَ مِنْ قَوْمِي ـ وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ فَانْطَلَقْتُ فِي عُصْبَةٍ مِنْ قَوْمِي ـ فَأَتَيْتُهَا فَأَحْرَقْتُهَا، ثُمَّ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، وَاللَّهِ مَا أَتَيْتُكَ حَتَّى تَرَكْتُهَا مِثْلَ الْجَمَلِ الأَجْرَبِ‏.‏ فَدَعَا لأَحْمَسَ وَخَيْلِهَا‏.‏

(Jarir (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ menga: «Meni Zul-Xalasadan tinchitmaysanmi (qutqarmaysanmi)?» dedilar — u (Zul-Xalasa) odamlar ibodat qiladigan bir but boʻlib, ‹Kaʼbatul-Yamoniya› deb atalardi. Men: «Yo Rasululloh, men ot ustida (mahkam) turolmaydigan kishiman», dedim. Shunda u zot koʻkragimga (qoʻllari bilan) urib: «Allohim, uni (ot ustida) sobit qil va uni hidoyatga boshlovchi, (oʻzi) hidoyat topgan (kishi) qilgin», dedilar. (Jarir) aytdi: Men oʻz qavmim Ahmasdan ellik (kishi) bilan chiqdim — Sufyon baʼzan: «Qavmimdan bir guruh bilan yoʻlga chiqdim», dedi — uning (butning) oldiga kelib, uni yondirdim. Soʻng Paygʻambar ﷺning oldiga kelib: «Yo Rasululloh, Allohga qasamki, men uni qoʻtir bosgan tuyadek (vayron) qilib qoldirmagunimcha oldingizga kelmadim», dedim. Shunda u zot Ahmas va uning otliqlari (jangchilari) haqiga duo qildilar.(Жарир (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ менга: «Мени Зул-Халасадан тинчитмайсанми (қутқармайсанми)?» дедилар — у (Зул-Халаса) одамлар ибодат қиладиган бир бут бўлиб, ‹Каъбатул-Ямония› деб аталарди. Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен от устида (маҳкам) туролмайдиган кишиман», дедим. Шунда у зот кўкрагимга (қўллари билан) уриб: «Аллоҳим, уни (от устида) собит қил ва уни ҳидоятга бошловчи, (ўзи) ҳидоят топган (киши) қилгин», дедилар. (Жарир) айтди: Мен ўз қавмим Аҳмасдан эллик (киши) билан чиқдим — Суфён баъзан: «Қавмимдан бир гуруҳ билан йўлга чиқдим», деди — унинг (бутнинг) олдига келиб, уни ёндирдим. Сўнг Пайғамбар ﷺнинг олдига келиб: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳга қасамки, мен уни қўтир босган туядек (вайрон) қилиб қолдирмагунимча олдингизга келмадим», дедим. Шунда у зот Аҳмас ва унинг отлиқлари (жангчилари) ҳақига дуо қилдилар.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، قَالَ قَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَسٌ خَادِمُكَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَكْثِرْ مَالَهُ وَوَلَدَهُ، وَبَارِكْ لَهُ فِيمَا أَعْطَيْتَهُ ‏"‏‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Umm Sulaym Paygʻambar ﷺga: «Anas — sizning xizmatkoringiz», dedi. U zot: «Allohim, uning molini va farzandini koʻpaytir va Sen unga bergan (narsa)da unga baraka ber», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Умм Сулайм Пайғамбар ﷺга: «Анас — сизнинг хизматкорингиз», деди. У зот: «Аллоҳим, унинг молини ва фарзандини кўпайтир ва Сен унга берган (нарса)да унга барака бер», дедилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ سَمِعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً يَقْرَأُ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ ‏"‏ رَحِمَهُ اللَّهُ، لَقَدْ أَذْكَرَنِي كَذَا وَكَذَا آيَةً أَسْقَطْتُهَا فِي سُورَةِ كَذَا وَكَذَا ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ bir kishining masjidda (Qurʼon) oʻqiyotganini eshitib: «Alloh unga rahm qilsin — u menga falon-falon surada men tushirib qoldirgan falon-falon oyatni eslatib qoʻydi», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ бир кишининг масжидда (Қуръон) ўқиётганини эшитиб: «Аллоҳ унга раҳм қилсин — у менга фалон-фалон сурада мен тушириб қолдирган фалон-фалон оятни эслатиб қўйди», дедилар.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَسَمَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَسْمًا فَقَالَ رَجُلٌ إِنَّ هَذِهِ لَقِسْمَةٌ مَا أُرِيدَ بِهَا وَجْهُ اللَّهِ‏.‏ فَأَخْبَرْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَغَضِبَ حَتَّى رَأَيْتُ الْغَضَبَ فِي وَجْهِهِ وَقَالَ ‏"‏ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى، لَقَدْ أُوذِيَ بِأَكْثَرَ مِنْ هَذَا فَصَبَرَ ‏"‏‏.‏

(Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ bir (gʻanimat) taqsim qildilar. Shunda bir kishi: «Bu taqsimotda Allohning yuzi (roziligi) koʻzlanmagan», dedi. Men buni Paygʻambar ﷺga xabar qildim; u zot shu qadar gʻazablandilarki, gʻazabni yuzlarida koʻrdim va: «Alloh Musoga rahm qilsin; u bundan ham koʻproq aziyat berildi, ammo sabr qildi», dedilar.(Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ бир (ғанимат) тақсим қилдилар. Шунда бир киши: «Бу тақсимотда Аллоҳнинг юзи (розилиги) кўзланмаган», деди. Мен буни Пайғамбар ﷺга хабар қилдим; у зот шу қадар ғазабландиларки, ғазабни юзларида кўрдим ва: «Аллоҳ Мусога раҳм қилсин; у бундан ҳам кўпроқ азият берилди, аммо сабр қилди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ السَّكَنِ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ أَبُو حَبِيبٍ، حَدَّثَنَا هَارُونُ الْمُقْرِئُ، حَدَّثَنَا الزُّبَيْرُ بْنُ الْخِرِّيتِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ حَدِّثِ النَّاسَ، كُلَّ جُمُعَةٍ مَرَّةً، فَإِنْ أَبَيْتَ فَمَرَّتَيْنِ، فَإِنَّ أَكْثَرْتَ فَثَلاَثَ مِرَارٍ وَلاَ تُمِلَّ النَّاسَ هَذَا الْقُرْآنَ، وَلاَ أُلْفِيَنَّكَ تَأْتِي الْقَوْمَ وَهُمْ فِي حَدِيثٍ مِنْ حَدِيثِهِمْ فَتَقُصُّ عَلَيْهِمْ، فَتَقْطَعُ عَلَيْهِمْ حَدِيثَهُمْ فَتُمِلُّهُمْ، وَلَكِنْ أَنْصِتْ، فَإِذَا أَمَرُوكَ فَحَدِّثْهُمْ وَهُمْ يَشْتَهُونَهُ، فَانْظُرِ السَّجْعَ مِنَ الدُّعَاءِ فَاجْتَنِبْهُ، فَإِنِّي عَهِدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابَهُ لاَ يَفْعَلُونَ إِلاَّ ذَلِكَ‏.‏ يَعْنِي لاَ يَفْعَلُونَ إِلاَّ ذَلِكَ الاِجْتِنَابَ‏.‏

(Ikrima rivoyat qiladiki,) Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) (shunday) dedi: «Odamlarga har juma(da) bir marta (vaʼz qilib) hadis ayt; agar (kamroq) istasang, ikki marta; agar koʻproq qilsang, uch marta — va odamlarni mana shu Qurʼondan zeriktirma. Men seni odamlarning oldiga, ular oʻz suhbatlari bilan band paytida borib, ularga (vaʼz) aytib, ularning suhbatini boʻlib, ularni zeriktirayotgan holda koʻrmay. Aksincha, jim tur; ular sendan (vaʼz) soʻrasalar, ular uni xohlab turgan paytda ularga ayt. Duodagi saj (qofiyabozlik)dan ehtiyot boʻl va undan saqlangin — chunki men Rasululloh ﷺ va u zotning sahobalarini faqat shu (saqlangan) holatda koʻrganman».(Икрима ривоят қиладики,) Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) (шундай) деди: «Одамларга ҳар жума(да) бир марта (ваъз қилиб) ҳадис айт; агар (камроқ) истасанг, икки марта; агар кўпроқ қилсанг, уч марта — ва одамларни мана шу Қуръондан зериктирма. Мен сени одамларнинг олдига, улар ўз суҳбатлари билан банд пайтида бориб, уларга (ваъз) айтиб, уларнинг суҳбатини бўлиб, уларни зериктираётган ҳолда кўрмай. Аксинча, жим тур; улар сендан (ваъз) сўрасалар, улар уни хоҳлаб турган пайтда уларга айт. Дуодаги саж (қофиябозлик)дан эҳтиёт бўл ва ундан сақлангин — чунки мен Расулуллоҳ ﷺ ва у зотнинг саҳобаларини фақат шу (сақланган) ҳолатда кўрганман».

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِذَا دَعَا أَحَدُكُمْ فَلْيَعْزِمِ الْمَسْأَلَةَ، وَلاَ يَقُولَنَّ اللَّهُمَّ إِنْ شِئْتَ فَأَعْطِنِي‏.‏ فَإِنَّهُ لاَ مُسْتَكْرِهَ لَهُ ‏"‏‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Birortangiz duo qilsa, soʻrovida qatʼiy (azmkor) boʻlsin va: ‹Allohim, xohlasang menga ber› demasin — chunki Uni (biror narsaga) majburlaydigan (zot) yoʻq», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Бирортангиз дуо қилса, сўровида қатъий (азмкор) бўлсин ва: ‹Аллоҳим, хоҳласанг менга бер› демасин — чунки Уни (бирор нарсага) мажбурлайдиган (зот) йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَقُولَنَّ أَحَدُكُمُ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي، اللَّهُمَّ ارْحَمْنِي، إِنْ شِئْتَ‏.‏ لِيَعْزِمِ الْمَسْأَلَةَ، فَإِنَّهُ لاَ مُكْرِهَ لَهُ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki,) Rasululloh ﷺ: «Birortangiz: ‹Allohim, xohlasang meni magʻfirat qil; Allohim, xohlasang menga rahm qil› demasin. (Aksincha,) soʻrovida qatʼiy (azmkor) boʻlsin — chunki Uni majburlaydigan (zot) yoʻq», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Бирортангиз: ‹Аллоҳим, хоҳласанг мени мағфират қил; Аллоҳим, хоҳласанг менга раҳм қил› демасин. (Аксинча,) сўровида қатъий (азмкор) бўлсин — чунки Уни мажбурлайдиган (зот) йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي عُبَيْدٍ، مَوْلَى ابْنِ أَزْهَرَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ يُسْتَجَابُ لأَحَدِكُمْ مَا لَمْ يَعْجَلْ يَقُولُ دَعَوْتُ فَلَمْ يُسْتَجَبْ لِي ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki,) Rasululloh ﷺ: «Birortangizning (duosi), shoshilmasa — ‹Duo qildim, lekin menga ijobat boʻlmadi› demasa — ijobat qilinadi», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Бирортангизнинг (дуоси), шошилмаса — ‹Дуо қилдим, лекин менга ижобат бўлмади› демаса — ижобат қилинади», дедилар.

قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَ الأُوَيْسِيُّ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، وَشَرِيكٍ، سَمِعَا أَنَسًا، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى رَأَيْتُ بَيَاضَ إِبْطَيْهِ‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Paygʻambar ﷺ (duoda) qoʻllarini shunchalik koʻtardilarki, men qoʻltiqlarining oqligini koʻrdim.(Анас (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Пайғамбар ﷺ (дуода) қўлларини шунчалик кўтардиларки, мен қўлтиқларининг оқлигини кўрдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَحْبُوبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَسْقِيَنَا‏.‏ فَتَغَيَّمَتِ السَّمَاءُ وَمُطِرْنَا، حَتَّى مَا كَادَ الرَّجُلُ يَصِلُ إِلَى مَنْزِلِهِ، فَلَمْ تَزَلْ تُمْطَرُ إِلَى الْجُمُعَةِ الْمُقْبِلَةِ، فَقَامَ ذَلِكَ الرَّجُلُ أَوْ غَيْرُهُ فَقَالَ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يَصْرِفَهُ عَنَّا، فَقَدْ غَرِقْنَا‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ حَوَالَيْنَا وَلاَ عَلَيْنَا ‏"‏‏.‏ فَجَعَلَ السَّحَابُ يَتَقَطَّعُ حَوْلَ الْمَدِينَةِ، وَلاَ يُمْطِرُ أَهْلَ الْمَدِينَةِ‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ juma kuni xutba qilib turganlarida, bir kishi turib: «Yo Rasululloh, Allohga duo qiling, bizga yomgʻir bersin», dedi. Shunda osmon bulutga (qoplanib), bizga yomgʻir yogʻdi — hatto (haligi) kishi (zoʻrgʻa) uyiga yeta oldi. Va keyingi jumagacha yomgʻir toʻxtamay yogʻaverdi. Shunda oʻsha kishi — yoki boshqasi — turib: «(Yo Rasululloh,) Allohga duo qiling, uni bizdan burib yuborsin — biz (suvga) gʻarq boʻldik», dedi. U zot: «Allohim, atrofimizga (yogʻdir), ustimizga emas», dedilar. Shunda bulutlar Madina atrofida boʻlinib (tarqab) ketdi-yu, Madina ahliga yomgʻir yogʻmadi.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ жума куни хутба қилиб турганларида, бир киши туриб: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳга дуо қилинг, бизга ёмғир берсин», деди. Шунда осмон булутга (қопланиб), бизга ёмғир ёғди — ҳатто (ҳалиги) киши (зўрға) уйига ета олди. Ва кейинги жумагача ёмғир тўхтамай ёғаверди. Шунда ўша киши — ёки бошқаси — туриб: «(Ё Расулуллоҳ,) Аллоҳга дуо қилинг, уни биздан буриб юборсин — биз (сувга) ғарқ бўлдик», деди. У зот: «Аллоҳим, атрофимизга (ёғдир), устимизга эмас», дедилар. Шунда булутлар Мадина атрофида бўлиниб (тарқаб) кетди-ю, Мадина аҳлига ёмғир ёғмади.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ يَحْيَى، عَنْ عَبَّادِ بْنِ تَمِيمٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ، قَالَ خَرَجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى هَذَا الْمُصَلَّى يَسْتَسْقِي، فَدَعَا وَاسْتَسْقَى ثُمَّ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَقَلَبَ رِدَاءَهُ‏.‏

(Abdulloh ibn Zayd (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ shu namozgohga (musallaga) istisqo (yomgʻir soʻrash) uchun chiqdilar; duo qilib, yomgʻir soʻradilar, soʻng Qiblaga yuzlandilar va ridolarini agʻdardilar.(Абдуллоҳ ибн Зайд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ шу намозгоҳга (мусаллага) истисқо (ёмғир сўраш) учун чиқдилар; дуо қилиб, ёмғир сўрадилар, сўнг Қиблага юзландилар ва ридоларини ағдардилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي الأَسْوَدِ، حَدَّثَنَا حَرَمِيٌّ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَتْ أُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ خَادِمُكَ أَنَسٌ ادْعُ اللَّهَ لَهُ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَكْثِرْ مَالَهُ وَوَلَدَهُ، وَبَارِكْ لَهُ فِيمَا أَعْطَيْتَهُ ‏"‏‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Onam: «Yo Rasululloh, xizmatkoringiz Anas (uchun) — uning haqiga Allohga duo qiling», dedi. U zot: «Allohim, uning molini va farzandini koʻpaytir va Sen unga bergan (narsa)da unga baraka ber», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Онам: «Ё Расулуллоҳ, хизматкорингиз Анас (учун) — унинг ҳақига Аллоҳга дуо қилинг», деди. У зот: «Аллоҳим, унинг молини ва фарзандини кўпайтир ва Сен унга берган (нарса)да унга барака бер», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدْعُو عِنْدَ الْكَرْبِ ‏"‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ الْعَظِيمُ الْحَلِيمُ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالأَرْضِ، رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ ‏"‏‏.‏

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ kulfat (gʻam) paytida shunday duo qilardilar: «La ilaha illallohul-Aziymul-Haliym, la ilaha illallohu Robbus-samavati val-arz, Robbul-Arshil-Aziym» (Ulugʻ, Halim Allohdan oʻzga iloh yoʻq; osmonlar va yerning Robbi, ulugʻ Arshning Robbi Allohdan oʻzga iloh yoʻq).(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ кулфат (ғам) пайтида шундай дуо қилардилар: «Ла илаҳа иллаллоҳул-Азиймул-Ҳалийм, ла илаҳа иллаллоҳу Роббус-самавати вал-арз, Роббул-Аршил-Азийм» (Улуғ, Ҳалим Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; осмонлар ва ернинг Робби, улуғ Аршнинг Робби Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ).

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِشَامِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ عِنْدَ الْكَرْبِ ‏"‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ الْعَظِيمُ الْحَلِيمُ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ رَبُّ السَّمَوَاتِ، وَرَبُّ الأَرْضِ، وَرَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيمِ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ وَهْبٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ مِثْلَهُ‏.‏

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki,) Rasululloh ﷺ kulfat paytida shunday der edilar: «La ilaha illallohul-Aziymul-Haliym, la ilaha illallohu Robbul-Arshil-Aziym, la ilaha illallohu Robbus-samavati va Robbul-arz, va Robbul-Arshil-Kariym» (Ulugʻ, Halim Allohdan oʻzga iloh yoʻq; ulugʻ Arshning Robbi Allohdan oʻzga iloh yoʻq; osmonlarning Robbi, yerning Robbi va karamli Arshning Robbi Allohdan oʻzga iloh yoʻq). (Vahb Shuʼbadan, u Qatodadan shunga oʻxshashini rivoyat qildi.)(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики,) Расулуллоҳ ﷺ кулфат пайтида шундай дер эдилар: «Ла илаҳа иллаллоҳул-Азиймул-Ҳалийм, ла илаҳа иллаллоҳу Роббул-Аршил-Азийм, ла илаҳа иллаллоҳу Роббус-самавати ва Роббул-арз, ва Роббул-Аршил-Карийм» (Улуғ, Ҳалим Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; улуғ Аршнинг Робби Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ; осмонларнинг Робби, ернинг Робби ва карамли Аршнинг Робби Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ). (Ваҳб Шуъбадан, у Қатодадан шунга ўхшашини ривоят қилди.)

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنِي سُمَىٌّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَعَوَّذُ مِنْ جَهْدِ الْبَلاَءِ، وَدَرَكِ الشَّقَاءِ، وَسُوءِ الْقَضَاءِ، وَشَمَاتَةِ الأَعْدَاءِ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ الْحَدِيثُ ثَلاَثٌ زِدْتُ أَنَا وَاحِدَةً، لاَ أَدْرِي أَيَّتُهُنَّ هِيَ‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki,) Rasululloh ﷺ baloning ogʻirligidan, baxtsizlikka uchrashdan, qazoning yomonidan va dushmanlarning shodlanishidan (Allohga) panoh tilardilar. Sufyon: «Hadis (asli) uchta (panoh) edi, men bittasini qoʻshib qoʻydim — qaysisi (qoʻshilgani) ekanini bilmayman», dedi.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики,) Расулуллоҳ ﷺ балонинг оғирлигидан, бахцизликка учрашдан, қазонинг ёмонидан ва душманларнинг шодланишидан (Аллоҳга) паноҳ тилардилар. Суфён: «Ҳадис (асли) учта (паноҳ) эди, мен биттасини қўшиб қўйдим — қайсиси (қўшилгани) эканини билмайман», деди.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، وَعُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، فِي رِجَالٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ وَهْوَ صَحِيحٌ ‏"‏ لَنْ يُقْبَضَ نَبِيٌّ قَطُّ حَتَّى يَرَى مَقْعَدَهُ مِنَ الْجَنَّةِ ثُمَّ يُخَيَّرُ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا نَزَلَ بِهِ وَرَأْسُهُ عَلَى فَخِذِي، غُشِيَ عَلَيْهِ سَاعَةً، ثُمَّ أَفَاقَ فَأَشْخَصَ بَصَرَهُ إِلَى السَّقْفِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ الرَّفِيقَ الأَعْلَى ‏"‏‏.‏ قُلْتُ إِذًا لاَ يَخْتَارُنَا، وَعَلِمْتُ أَنَّهُ الْحَدِيثُ الَّذِي كَانَ يُحَدِّثُنَا، وَهْوَ صَحِيحٌ‏.‏ قَالَتْ فَكَانَتْ تِلْكَ آخِرَ كَلِمَةٍ تَكَلَّمَ بِهَا ‏"‏ اللَّهُمَّ الرَّفِيقَ الأَعْلَى ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Rasululloh ﷺ sogʻ (vaqt)larida: «Hech bir paygʻambar, jannatdagi joyini koʻrib, soʻng (yashash yoki vafot orasida) ixtiyor berilmaguncha, (joni) olinmaydi», der edilar. U zotga (vafot) kelganda — boshlari sonimda (turgan) edi — bir oz hushdan ketdilar, soʻng oʻzlariga kelib, koʻzlarini shiftga tikdilar va: «Allohumma, ar-Rafiqul-Aʼlo» (Allohim, eng oliy hamrohlikni tilayman) dedilar. Men: «Demak, u zot bizni (dunyoda qolishni) ixtiyor qilmaydilar», dedim va men bu — u zot sogʻ paytlarida bizga aytib yurgan oʻsha hadis ekanini bildim. (Oisha) aytdi: U zot aytgan oxirgi soʻzlari mana shu — «Allohumma, ar-Rafiqul-Aʼlo» boʻldi.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ соғ (вақт)ларида: «Ҳеч бир пайғамбар, жаннатдаги жойини кўриб, сўнг (яшаш ёки вафот орасида) ихтиёр берилмагунча, (жони) олинмайди», дер эдилар. У зотга (вафот) келганда — бошлари сонимда (турган) эди — бир оз ҳушдан кетдилар, сўнг ўзларига келиб, кўзларини шифтга тикдилар ва: «Аллоҳумма, ар-Рафиқул-Аъло» (Аллоҳим, энг олий ҳамроҳликни тилайман) дедилар. Мен: «Демак, у зот бизни (дунёда қолишни) ихтиёр қилмайдилар», дедим ва мен бу — у зот соғ пайтларида бизга айтиб юрган ўша ҳадис эканини билдим. (Оиша) айтди: У зот айтган охирги сўзлари мана шу — «Аллоҳумма, ар-Рафиқул-Аъло» бўлди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ قَيْسٍ، قَالَ أَتَيْتُ خَبَّابًا وَقَدِ اكْتَوَى سَبْعًا قَالَ لَوْلاَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَانَا أَنْ نَدْعُوَ بِالْمَوْتِ لَدَعَوْتُ بِهِ‏.‏

(Qays aytdi:) Men Xabbobning oldiga keldim — u (qornini) yetti (marta) dogʻlatgan edi. U: «Agar Rasululloh ﷺ bizni oʻlimni tilab duo qilishdan qaytarmaganlarida edi, men uni (oʻlimni) tilab duo qilardim», dedi.(Қайс айтди:) Мен Хаббобнинг олдига келдим — у (қорнини) етти (марта) доғлатган эди. У: «Агар Расулуллоҳ ﷺ бизни ўлимни тилаб дуо қилишдан қайтармаганларида эди, мен уни (ўлимни) тилаб дуо қилардим», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ إِسْمَاعِيلَ، قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسٌ، قَالَ أَتَيْتُ خَبَّابًا وَقَدِ اكْتَوَى سَبْعًا فِي بَطْنِهِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ لَوْلاَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَانَا أَنْ نَدْعُوَ بِالْمَوْتِ لَدَعَوْتُ بِهِ‏.‏

(Qays aytdi:) Men Xabbobning oldiga keldim — u qornini yetti (marta) dogʻlatgan edi. Men uning shunday deganini eshitdim: «Agar Paygʻambar ﷺ bizni oʻlimni tilab duo qilishdan qaytarmaganlarida edi, men uni tilab duo qilardim».(Қайс айтди:) Мен Хаббобнинг олдига келдим — у қорнини етти (марта) доғлатган эди. Мен унинг шундай деганини эшитдим: «Агар Пайғамбар ﷺ бизни ўлимни тилаб дуо қилишдан қайтармаганларида эди, мен уни тилаб дуо қилардим».

حَدَّثَنَا ابْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَتَمَنَّيَنَّ أَحَدٌ مِنْكُمُ الْمَوْتَ لِضُرٍّ نَزَلَ بِهِ، فَإِنْ كَانَ لاَ بُدَّ مُتَمَنِّيًا لِلْمَوْتِ فَلْيَقُلِ اللَّهُمَّ أَحْيِنِي مَا كَانَتِ الْحَيَاةُ خَيْرًا لِي، وَتَوَفَّنِي إِذَا كَانَتِ الْوَفَاةُ خَيْرًا لِي ‏"‏‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ: «Birortangiz oʻziga yetgan bir zarar (ofat) sababli oʻlimni tilamasin. Agar oʻlimni tilashdan oʻzga chorasi boʻlmasa, ‹Allohumma ahyiniy ma kanatil-hayatu xayran liy, va tavaffaniy izo kanatil-vafatu xayran liy› (Allohim, agar hayot men uchun yaxshi boʻlsa, meni yashat; agar vafot men uchun yaxshi boʻlsa, meni vafot ettir) desin», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ: «Бирортангиз ўзига етган бир зарар (офат) сабабли ўлимни тиламасин. Агар ўлимни тилашдан ўзга чораси бўлмаса, ‹Аллоҳумма аҳйиний ма канатил-ҳаяту хайран лий, ва таваффаний изо канатил-вафату хайран лий› (Аллоҳим, агар ҳаёт мен учун яхши бўлса, мени яшат; агар вафот мен учун яхши бўлса, мени вафот эттир) десин», дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، عَنِ الْجَعْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ سَمِعْتُ السَّائِبَ بْنَ يَزِيدَ، يَقُولُ ذَهَبَتْ بِي خَالَتِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنَ أُخْتِي وَجِعٌ‏.‏ فَمَسَحَ رَأْسِي، وَدَعَا لِي بِالْبَرَكَةِ، ثُمَّ تَوَضَّأَ فَشَرِبْتُ مِنْ وَضُوئِهِ، ثُمَّ قُمْتُ خَلْفَ ظَهْرِهِ، فَنَظَرْتُ إِلَى خَاتَمِهِ بَيْنَ كَتِفَيْهِ مِثْلَ زِرِّ الْحَجَلَةِ‏.‏

(Soyib ibn Yazid (roziyallohu anhu) aytdi:) Xolam meni Rasululloh ﷺning oldiga olib bordi va: «Yo Rasululloh, jiyanim (singlimning oʻgʻli) ogʻrib (kasal boʻlib) qoldi», dedi. Shunda u zot boshimni siladilar va menga baraka tilab duo qildilar; soʻng tahorat qildilar, men u zotning tahorat (qoldigʻidan olib) suvidan ichdim. Keyin u zotning orqalarida turib, ikki yelkalari orasidagi muhrlarini (nubuvvat muhrini) — xuddi chodir tugmasidek — koʻrdim.(Сойиб ибн Язид (розияллоҳу анҳу) айтди:) Холам мени Расулуллоҳ ﷺнинг олдига олиб борди ва: «Ё Расулуллоҳ, жияним (синглимнинг ўғли) оғриб (касал бўлиб) қолди», деди. Шунда у зот бошимни силадилар ва менга барака тилаб дуо қилдилар; сўнг таҳорат қилдилар, мен у зотнинг таҳорат (қолдиғидан олиб) сувидан ичдим. Кейин у зотнинг орқаларида туриб, икки елкалари орасидаги муҳрларини (нубувват муҳрини) — худди чодир тугмасидек — кўрдим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي عَقِيلٍ، أَنَّهُ كَانَ يَخْرُجُ بِهِ جَدُّهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هِشَامٍ مِنَ السُّوقِ أَوْ إِلَى السُّوقِ فَيَشْتَرِي الطَّعَامَ، فَيَلْقَاهُ ابْنُ الزُّبَيْرِ وَابْنُ عُمَرَ فَيَقُولاَنِ أَشْرِكْنَا فَإِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَدْ دَعَا لَكَ بِالْبَرَكَةِ‏.‏ فَرُبَّمَا أَصَابَ الرَّاحِلَةَ كَمَا هِيَ، فَيَبْعَثُ بِهَا إِلَى الْمَنْزِلِ‏.‏

(Abu Aqil rivoyat qiladiki,) uning bobosi Abdulloh ibn Hishom uni bozordan — yoki bozorga — olib chiqar va (u) taom (don) sotib olar edi. Ibn Zubayr va Ibn Umar uni uchratib: «Bizni ham (savdoga) sherik qil — chunki Paygʻambar ﷺ sen haqingga baraka tilab duo qilganlar», der edilar. Shunda u (Abdulloh ibn Hishom) baʼzan butun bir tuya (yuki)ni oʻzicha (foyda qilib) topar va uni uyiga joʻnatar edi.(Абу Ақил ривоят қиладики,) унинг бобоси Абдуллоҳ ибн Ҳишом уни бозордан — ёки бозорга — олиб чиқар ва (у) таом (дон) сотиб олар эди. Ибн Зубайр ва Ибн Умар уни учратиб: «Бизни ҳам (савдога) шерик қил — чунки Пайғамбар ﷺ сен ҳақингга барака тилаб дуо қилганлар», дер эдилар. Шунда у (Абдуллоҳ ибн Ҳишом) баъзан бутун бир туя (юки)ни ўзича (фойда қилиб) топар ва уни уйига жўнатар эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ، وَهُوَ الَّذِي مَجَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي وَجْهِهِ وَهْوَ غُلاَمٌ مِنْ بِئْرِهِمْ‏.‏

(Mahmud ibn ar-Rabiʼ (roziyallohu anhu) — Rasululloh ﷺ uning yuziga, u (hali) bola ekanida, oʻzlarining qudugʻidan (olib) ogʻizlaridagi suvni purkagan kishi — (rivoyat qiladi).(Маҳмуд ибн ар-Рабиъ (розияллоҳу анҳу) — Расулуллоҳ ﷺ унинг юзига, у (ҳали) бола эканида, ўзларининг қудуғидан (олиб) оғизларидаги сувни пуркаган киши — (ривоят қилади).

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُؤْتَى بِالصِّبْيَانِ فَيَدْعُو لَهُمْ، فَأُتِيَ بِصَبِيٍّ فَبَالَ عَلَى ثَوْبِهِ، فَدَعَا بِمَاءٍ فَأَتْبَعَهُ إِيَّاهُ، وَلَمْ يَغْسِلْهُ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺning oldilariga bolalar olib kelinar, u zot ular haqiga duo qilardilar. (Bir kuni) u zotga bir goʻdak olib kelindi, u (goʻdak) u zotning kiyimlariga siydi. U zot suv soʻrab, uni (siydik) ustidan quydilar, lekin uni (kiyimni) yuvmadilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг олдиларига болалар олиб келинар, у зот улар ҳақига дуо қилардилар. (Бир куни) у зотга бир гўдак олиб келинди, у (гўдак) у зотнинг кийимларига сийди. У зот сув сўраб, уни (сийдик) устидан қуйдилар, лекин уни (кийимни) ювмадилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهُ بْنُ ثَعْلَبَةَ بْنِ صُعَيْرٍ ـ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَدْ مَسَحَ عَنْهُ ـ أَنَّهُ رَأَى سَعْدَ بْنَ أَبِي وَقَّاصٍ يُوتِرُ بِرَكْعَةٍ‏.‏

(Abdulloh ibn Saʼlaba ibn Suʼayr (roziyallohu anhu) — Rasululloh ﷺ uning (yuzini) silagan kishi — (rivoyat qiladiki,) u Saʼd ibn Abu Vaqqosning bir rakat vitr oʻqiganini koʻrdi.(Абдуллоҳ ибн Саълаба ибн Суъайр (розияллоҳу анҳу) — Расулуллоҳ ﷺ унинг (юзини) силаган киши — (ривоят қиладики,) у Саъд ибн Абу Ваққоснинг бир ракат витр ўқиганини кўрди.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا الْحَكَمُ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ أَبِي لَيْلَى، قَالَ لَقِيَنِي كَعْبُ بْنُ عُجْرَةَ فَقَالَ أَلاَ أُهْدِي لَكَ هَدِيَّةً، إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ عَلَيْنَا فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَلِمْنَا كَيْفَ نُسَلِّمُ عَلَيْكَ، فَكَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ قَالَ ‏"‏ فَقُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ، وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏"‏‏.‏

(Abdurrahmon ibn Abu Laylo rivoyat qiladi:) Kaʼb ibn Ujra meni uchratib: «Senga bir tuhfa bermaymi? Bir kuni Paygʻambar ﷺ bizning oldimizga chiqdilar, biz: ‹Yo Rasululloh, sizga qanday salom berishni bildik, endi sizga qanday salovot aytamiz?› dedik. U zot: ‹Shunday denglar: Allohumma salli ala Muhammadin va ala oli Muhammad, kama sollayta ala oli Ibrohiym, innaka Hamiydun Majiyd; Allohumma barik ala Muhammadin va ala oli Muhammad, kama barakta ala oli Ibrohiym, innaka Hamiydun Majiyd (Allohim, Ibrohim oilasiga rahmat aytganing kabi, Muhammadga va Muhammad oilasiga rahmat ayt; albatta Sen Hamid (maqtovga loyiq), Majid (ulugʻ)san. Allohim, Ibrohim oilasini barakali qilganing kabi, Muhammadni va Muhammad oilasini barakali qil; albatta Sen Hamid, Majidsan)› dedilar», dedi.(Абдурраҳмон ибн Абу Лайло ривоят қилади:) Каъб ибн Ужра мени учратиб: «Сенга бир туҳфа бермайми? Бир куни Пайғамбар ﷺ бизнинг олдимизга чиқдилар, биз: ‹Ё Расулуллоҳ, сизга қандай салом беришни билдик, энди сизга қандай саловот айтамиз?› дедик. У зот: ‹Шундай денглар: Аллоҳумма салли ала Муҳаммадин ва ала оли Муҳаммад, кама соллайта ала оли Иброҳийм, иннака Ҳамийдун Мажийд; Аллоҳумма барик ала Муҳаммадин ва ала оли Муҳаммад, кама баракта ала оли Иброҳийм, иннака Ҳамийдун Мажийд (Аллоҳим, Иброҳим оиласига раҳмат айтганинг каби, Муҳаммадга ва Муҳаммад оиласига раҳмат айт; албатта Сен Ҳамид (мақтовга лойиқ), Мажид (улуғ)сан. Аллоҳим, Иброҳим оиласини баракали қилганинг каби, Муҳаммадни ва Муҳаммад оиласини баракали қил; албатта Сен Ҳамид, Мажидсан)› дедилар», деди.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، وَالدَّرَاوَرْدِيُّ، عَنْ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَبَّابٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا السَّلاَمُ عَلَيْكَ، فَكَيْفَ نُصَلِّي قَالَ ‏"‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ عَبْدِكَ وَرَسُولِكَ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَآلِ إِبْرَاهِيمَ ‏"‏‏.‏

(Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz: «Yo Rasululloh, mana bu — sizga salom (berish); endi qanday salovot aytamiz?» dedik. U zot: «Shunday denglar: ‹Allohumma salli ala Muhammadin abdika va rasulika, kama sollayta ala Ibrohiym, va barik ala Muhammadin va ala oli Muhammad, kama barakta ala Ibrohiym va oli Ibrohiym› (Allohim, Ibrohimga rahmat aytganing kabi, banding va elching Muhammadga rahmat ayt; Ibrohim va Ibrohim oilasini barakali qilganing kabi, Muhammadni va Muhammad oilasini barakali qil)», dedilar.(Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз: «Ё Расулуллоҳ, мана бу — сизга салом (бериш); энди қандай саловот айтамиз?» дедик. У зот: «Шундай денглар: ‹Аллоҳумма салли ала Муҳаммадин абдика ва расулика, кама соллайта ала Иброҳийм, ва барик ала Муҳаммадин ва ала оли Муҳаммад, кама баракта ала Иброҳийм ва оли Иброҳийм› (Аллоҳим, Иброҳимга раҳмат айтганинг каби, бандинг ва элчинг Муҳаммадга раҳмат айт; Иброҳим ва Иброҳим оиласини баракали қилганинг каби, Муҳаммадни ва Муҳаммад оиласини баракали қил)», дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي أَوْفَى، قَالَ كَانَ إِذَا أَتَى رَجُلٌ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم بِصَدَقَتِهِ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَيْهِ‏"‏ فَأَتَاهُ أَبِي بِصَدَقَتِهِ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى آلِ أَبِي أَوْفَى‏"‏

(Ibn Abu Avfo (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺning oldilariga bir kishi sadaqasi bilan kelsa, u zot: «Allohumma salli alayh» (Allohim, unga salovot — rahmat — ayt) der edilar. Otam u zotga sadaqasi bilan kelganida, u zot: «Allohumma salli ala oli Abu Avfo» (Allohim, Abu Avfo oilasiga salovot ayt) dedilar.(Ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг олдиларига бир киши садақаси билан келса, у зот: «Аллоҳумма салли алайҳ» (Аллоҳим, унга саловот — раҳмат — айт) дер эдилар. Отам у зотга садақаси билан келганида, у зот: «Аллоҳумма салли ала оли Абу Авфо» (Аллоҳим, Абу Авфо оиласига саловот айт) дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ الزُّرَقِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو حُمَيْدٍ السَّاعِدِيُّ، أَنَّهُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ قَالَ ‏"‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَأَزْوَاجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَأَزْوَاجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏"‏‏.‏

(Abu Humayd as-Soidiy rivoyat qildiki,) ular: «Yo Rasululloh, sizga qanday salovot aytamiz?» dedilar. U zot: «Shunday denglar: ‹Allohumma salli ala Muhammadin va azvojihi va zurriyyatihi, kama sollayta ala oli Ibrohiym; va barik ala Muhammadin va azvojihi va zurriyyatihi, kama barakta ala oli Ibrohiym, innaka Hamiydun Majiyd› (Allohim, Ibrohim oilasiga rahmat aytganing kabi, Muhammadga, uning xotinlari va zurriyotiga rahmat ayt; Ibrohim oilasini barakali qilganing kabi, Muhammadni, uning xotinlari va zurriyotini barakali qil; albatta Sen Hamid, Majidsan)», dedilar.(Абу Ҳумайд ас-Соидий ривоят қилдики,) улар: «Ё Расулуллоҳ, сизга қандай саловот айтамиз?» дедилар. У зот: «Шундай денглар: ‹Аллоҳумма салли ала Муҳаммадин ва азвожиҳи ва зуррийятиҳи, кама соллайта ала оли Иброҳийм; ва барик ала Муҳаммадин ва азвожиҳи ва зуррийятиҳи, кама баракта ала оли Иброҳийм, иннака Ҳамийдун Мажийд› (Аллоҳим, Иброҳим оиласига раҳмат айтганинг каби, Муҳаммадга, унинг хотинлари ва зурриётига раҳмат айт; Иброҳим оиласини баракали қилганинг каби, Муҳаммадни, унинг хотинлари ва зурриётини баракали қил; албатта Сен Ҳамид, Мажидсан)», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ فَأَيُّمَا مُؤْمِنٍ سَبَبْتُهُ فَاجْعَلْ ذَلِكَ لَهُ قُرْبَةً إِلَيْكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺning shunday deganlarini eshitdi:) «Allohim, men qaysi bir mominni soʻkkan (ozor bergan) boʻlsam, buni unga Qiyomat kunida Sen tomon yaqinlik (vosita) qilgin.»(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺнинг шундай деганларини эшитди:) «Аллоҳим, мен қайси бир моминни сўккан (озор берган) бўлсам, буни унга Қиёмат кунида Сен томон яқинлик (восита) қилгин.»

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَحْفَوْهُ الْمَسْأَلَةَ فَغَضِبَ فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَسْأَلُونِي الْيَوْمَ عَنْ شَىْءٍ إِلاَّ بَيَّنْتُهُ لَكُمْ ‏"‏‏.‏ فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ يَمِينًا وَشِمَالاً، فَإِذَا كُلُّ رَجُلٍ لاَفٌّ رَأْسَهُ فِي ثَوْبِهِ يَبْكِي، فَإِذَا رَجُلٌ كَانَ إِذَا لاَحَى الرِّجَالَ يُدْعَى لِغَيْرِ أَبِيهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَبِي قَالَ ‏"‏ حُذَافَةُ ‏"‏، ثُمَّ أَنْشَأَ عُمَرُ فَقَالَ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا، وَبِالإِسْلاَمِ دِينًا، وَبِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم رَسُولاً، نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الْفِتَنِ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا رَأَيْتُ فِي الْخَيْرِ وَالشَّرِّ كَالْيَوْمِ قَطُّ، إِنَّهُ صُوِّرَتْ لِي الْجَنَّةُ وَالنَّارُ حَتَّى رَأَيْتُهُمَا وَرَاءَ الْحَائِطِ ‏"‏‏.‏ وَكَانَ قَتَادَةُ يَذْكُرُ عِنْدَ الْحَدِيثِ هَذِهِ الآيَةَ ‏[quran sura="5" aya_start="101" aya_end="101"]{‏يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاَ تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ‏}‏‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) (Odamlar) Rasululloh ﷺdan (shuncha) soʻradilarki, hatto soʻrovni koʻpaytirib (charchatib) yubordilar. Shunda u zot gʻazablanib, minbarga chiqdilar va: «Bugun mendan nimani soʻrasangiz, men uni sizga bayon qilaman», dedilar. Men oʻngu soʻlga qaray boshladim — har bir kishi boshini kiyimiga oʻrab, yigʻlardi. Shu payt — kishilar bilan janjallashganda otasidan boshqaga nisbat berib chaqiriladigan bir kishi: «Yo Rasululloh, mening otam kim?» dedi. U zot: «(Otang) Huzofa», dedilar. Soʻng Umar (oʻrnidan) turib: «Biz Allohni Robb, Islomni din va Muhammad ﷺni Rasul (deb) rozi boʻldik; fitnalardan Allohga panoh tilaymiz», dedi. Rasululloh ﷺ: «Men yaxshilik va yomonlik (borasida) bugungidek (kun)ni hech qachon koʻrmaganman — chunki menga jannat va doʻzax (shu qadar) tasvirlandiki, men ularni mana shu devor ortida koʻrdim», dedilar. Qatoda bu hadisni rivoyat qilganda mana bu oyatni keltirardi: «Ey iymon keltirganlar! Agar sizga oshkor qilinsa, sizni xafa qiladigan narsalar haqida soʻramanglar...» (Moida surasi, 101-oyat).(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) (Одамлар) Расулуллоҳ ﷺдан (шунча) сўрадиларки, ҳатто сўровни кўпайтириб (чарчатиб) юбордилар. Шунда у зот ғазабланиб, минбарга чиқдилар ва: «Бугун мендан нимани сўрасангиз, мен уни сизга баён қиламан», дедилар. Мен ўнгу сўлга қарай бошладим — ҳар бир киши бошини кийимига ўраб, йиғларди. Шу пайт — кишилар билан жанжаллашганда отасидан бошқага нисбат бериб чақириладиган бир киши: «Ё Расулуллоҳ, менинг отам ким?» деди. У зот: «(Отанг) Ҳузофа», дедилар. Сўнг Умар (ўрнидан) туриб: «Биз Аллоҳни Робб, Исломни дин ва Муҳаммад ﷺни Расул (деб) рози бўлдик; фитналардан Аллоҳга паноҳ тилаймиз», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен яхшилик ва ёмонлик (борасида) бугунгидек (кун)ни ҳеч қачон кўрмаганман — чунки менга жаннат ва дўзах (шу қадар) тасвирландики, мен уларни мана шу девор ортида кўрдим», дедилар. Қатода бу ҳадисни ривоят қилганда мана бу оятни келтирарди: «Эй иймон келтирганлар! Агар сизга ошкор қилинса, сизни хафа қиладиган нарсалар ҳақида сўраманглар...» (Моида сураси, 101-оят).

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو، مَوْلَى الْمُطَّلِبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْطَبٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لأَبِي طَلْحَةَ ‏"‏ الْتَمِسْ لَنَا غُلاَمًا مِنْ غِلْمَانِكُمْ يَخْدُمُنِي ‏"‏‏.‏ فَخَرَجَ بِي أَبُو طَلْحَةَ يُرْدِفُنِي وَرَاءَهُ، فَكُنْتُ أَخْدُمُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كُلَّمَا نَزَلَ، فَكُنْتُ أَسْمَعُهُ يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَمِّ وَالْحَزَنِ، وَالْعَجْزِ وَالْكَسَلِ، وَالْبُخْلِ وَالْجُبْنِ، وَضَلَعِ الدَّيْنِ، وَغَلَبَةِ الرِّجَالِ ‏"‏‏.‏ فَلَمْ أَزَلْ أَخْدُمُهُ حَتَّى أَقْبَلْنَا مِنْ خَيْبَرَ، وَأَقْبَلَ بِصَفِيَّةَ بِنْتِ حُيَىٍّ قَدْ حَازَهَا، فَكُنْتُ أَرَاهُ يُحَوِّي وَرَاءَهُ بِعَبَاءَةٍ أَوْ كِسَاءٍ ثُمَّ يُرْدِفُهَا وَرَاءَهُ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالصَّهْبَاءِ صَنَعَ حَيْسًا فِي نِطَعٍ، ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَدَعَوْتُ رِجَالاً فَأَكَلُوا، وَكَانَ ذَلِكَ بِنَاءَهُ بِهَا، ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى بَدَا لَهُ أُحُدٌ قَالَ ‏"‏ هَذَا جُبَيْلٌ يُحِبُّنَا وَنُحِبُّهُ ‏"‏‏.‏ فَلَمَّا أَشْرَفَ عَلَى الْمَدِينَةِ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أُحَرِّمُ مَا بَيْنَ جَبَلَيْهَا مِثْلَ مَا حَرَّمَ بِهِ إِبْرَاهِيمُ مَكَّةَ، اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي مُدِّهِمْ وَصَاعِهِمْ ‏"‏‏.‏

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ Abu Talhaga: «Bizga oʻgʻillaringizdan menga xizmat qiladigan bir bolani topib ber», dedilar. Abu Talha meni orqasiga (ulovga) mindirib olib chiqdi; men Rasululloh ﷺ qayerda tushsalar, u zotga xizmat qilardim. Men u zotning koʻp marta shunday deganlarini eshitardim: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-hammi val-hazan, val-ajzi val-kasal, val-buxli val-jubn, va zalaʼid-dayn, va gʻalabatir-rijol» (Allohim, men gʻam va qaygʻudan, ojizlik va dangasalikdan, baxillik va qoʻrqoqlikdan, qarzning ogʻirligidan va kishilarning gʻolib kelishidan Senga panoh tilayman). Men Xaybardan qaytguningizcha u zotga xizmat qilaverdim. U zot Safiyya bint Huyayni — uni (asira sifatida) olgan edilar — yonlarida olib qaytdilar; men u zotning orqalarida abo yoki kisa (mato) bilan (parda) qilib, soʻng uni orqalariga mindirib olganlarini koʻrardim. Sahbo (degan joy)ga yetganimizda, u zot bir teri (dasturxon) ustida hays (xurmo-yogʻ taomi) tayyorlab, soʻng meni (odamlarni chaqirgani) joʻnatdilar; men kishilarni chaqirdim, ular yedilar — bu u zotning u (Safiyya) bilan qovushishlari (toʻyi) edi. Soʻng u zot (yoʻlda) davom etdilar, hatto u zotga Uhud koʻrinib: «Bu — bizni sevadigan va biz uni sevadigan bir togʻcha», dedilar. Madinaga yaqinlashganlarida: «Allohim, Ibrohim Makkani haram qilganidek, men ham uning ikki togʻi orasini haram (muqaddas) qilaman. Allohim, ularga (Madina ahliga) ularning mudd va soʻlarida (oʻlchovlarida) baraka ber», dedilar.(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ Абу Талҳага: «Бизга ўғилларингиздан менга хизмат қиладиган бир болани топиб бер», дедилар. Абу Талҳа мени орқасига (уловга) миндириб олиб чиқди; мен Расулуллоҳ ﷺ қаерда тушсалар, у зотга хизмат қилардим. Мен у зотнинг кўп марта шундай деганларини эшитардим: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-ҳамми вал-ҳазан, вал-ажзи вал-касал, вал-бухли вал-жубн, ва залаъид-дайн, ва ғалабатир-рижол» (Аллоҳим, мен ғам ва қайғудан, ожизлик ва дангасаликдан, бахиллик ва қўрқоқликдан, қарзнинг оғирлигидан ва кишиларнинг ғолиб келишидан Сенга паноҳ тилайман). Мен Хайбардан қайтгунингизча у зотга хизмат қилавердим. У зот Сафийя бинт Ҳуяйни — уни (асира сифатида) олган эдилар — ёнларида олиб қайтдилар; мен у зотнинг орқаларида або ёки киса (мато) билан (парда) қилиб, сўнг уни орқаларига миндириб олганларини кўрардим. Саҳбо (деган жой)га етганимизда, у зот бир тери (дастурхон) устида ҳайс (хурмо-ёғ таоми) тайёрлаб, сўнг мени (одамларни чақиргани) жўнатдилар; мен кишиларни чақирдим, улар едилар — бу у зотнинг у (Сафийя) билан қовушишлари (тўйи) эди. Сўнг у зот (йўлда) давом этдилар, ҳатто у зотга Уҳуд кўриниб: «Бу — бизни севадиган ва биз уни севадиган бир тоғча», дедилар. Мадинага яқинлашганларида: «Аллоҳим, Иброҳим Маккани ҳарам қилганидек, мен ҳам унинг икки тоғи орасини ҳарам (муқаддас) қиламан. Аллоҳим, уларга (Мадина аҳлига) уларнинг мудд ва сўларида (ўлчовларида) барака бер», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أُمَّ خَالِدٍ بِنْتَ خَالِدٍ ـ قَالَ وَلَمْ أَسْمَعْ أَحَدًا سَمِعَ مِنَ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم غَيْرَهَا ـ قَالَتْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَتَعَوَّذُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ‏.‏

(Umm Xolid bint Xolid (roziyallohu anho) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺning qabr azobidan (Allohga) panoh tilayotganlarini eshitdim.(Умм Холид бинт Холид (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺнинг қабр азобидан (Аллоҳга) паноҳ тилаётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ، عَنْ مُصْعَبٍ، كَانَ سَعْدٌ يَأْمُرُ بِخَمْسٍ وَيَذْكُرُهُنَّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَأْمُرُ بِهِنَّ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْبُخْلِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْجُبْنِ، وَأَعُوذُ بِكَ أَنْ أُرَدَّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الدُّنْيَا يَعْنِي فِتْنَةَ الدَّجَّالِ وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ ‏"‏‏.‏

(Musʼab (rivoyat qiladiki,)) Saʼd (ibn Abu Vaqqos) beshta (soʻz)ni (aytishga) buyurar va ularni Paygʻambar ﷺdan — u zot ularni (aytishga) buyurar edilar (deb) — zikr qilardi: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-buxl, va aʼuzu bika minal-jubn, va aʼuzu bika an uradda ila arzalil-umur, va aʼuzu bika min fitnatid-dunya — yaʼni fitnatid-Dajjol — va aʼuzu bika min azabil-qabr» (Allohim, men baxillikdan Senga panoh tilayman; qoʻrqoqlikdan Senga panoh tilayman; umrning eng tubaniga (xarob qariligiga) qaytarilishimdan Senga panoh tilayman; dunyo fitnasidan — yaʼni Dajjol fitnasidan — Senga panoh tilayman; va qabr azobidan Senga panoh tilayman).(Мусъаб (ривоят қиладики,)) Саъд (ибн Абу Ваққос) бешта (сўз)ни (айтишга) буюрар ва уларни Пайғамбар ﷺдан — у зот уларни (айтишга) буюрар эдилар (деб) — зикр қиларди: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-бухл, ва аъузу бика минал-жубн, ва аъузу бика ан урадда ила арзалил-умур, ва аъузу бика мин фитнатид-дуня — яъни фитнатид-Дажжол — ва аъузу бика мин азабил-қабр» (Аллоҳим, мен бахилликдан Сенга паноҳ тилайман; қўрқоқликдан Сенга паноҳ тилайман; умрнинг энг тубанига (хароб қарилигига) қайтарилишимдан Сенга паноҳ тилайман; дунё фитнасидан — яъни Дажжол фитнасидан — Сенга паноҳ тилайман; ва қабр азобидан Сенга паноҳ тилайман).

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ دَخَلَتْ عَلَىَّ عَجُوزَانِ مِنْ عُجُزِ يَهُودِ الْمَدِينَةِ فَقَالَتَا لِي إِنَّ أَهْلَ الْقُبُورِ يُعَذَّبُونَ فِي قُبُورِهِمْ، فَكَذَّبْتُهُمَا، وَلَمْ أُنْعِمْ أَنْ أُصَدِّقَهُمَا، فَخَرَجَتَا وَدَخَلَ عَلَىَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ عَجُوزَيْنِ وَذَكَرْتُ لَهُ، فَقَالَ ‏"‏ صَدَقَتَا، إِنَّهُمْ يُعَذَّبُونَ عَذَابًا تَسْمَعُهُ الْبَهَائِمُ كُلُّهَا ‏"‏‏.‏ فَمَا رَأَيْتُهُ بَعْدُ فِي صَلاَةٍ إِلاَّ تَعَوَّذَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Mening oldimga Madina yahudiylarining kampirlaridan ikkitasi kirib: «Qabr ahli oʻz qabrlarida azoblanadi», dedilar. Men ularni yolgʻonchiga chiqardim va ularni tasdiqlashni (oʻzimga) ravo koʻrmadim. Ular chiqib ketishdi, oldimga Paygʻambar ﷺ kirdilar. Men u zotga: «Yo Rasululloh, ikkita kampir...» deb (boʻlgan voqeani) aytib berdim. U zot: «Ular toʻgʻri aytibdi; albatta ular shunday azoblanadilarki, uni (azob ovozini) barcha hayvonlar eshitadi», dedilar. Shundan keyin men u zotni har namozda qabr azobidan (Allohga) panoh tilamagan holda (hech) koʻrmadim.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Менинг олдимга Мадина яҳудийларининг кампирларидан иккитаси кириб: «Қабр аҳли ўз қабрларида азобланади», дедилар. Мен уларни ёлғончига чиқардим ва уларни тасдиқлашни (ўзимга) раво кўрмадим. Улар чиқиб кетишди, олдимга Пайғамбар ﷺ кирдилар. Мен у зотга: «Ё Расулуллоҳ, иккита кампир...» деб (бўлган воқеани) айтиб бердим. У зот: «Улар тўғри айтибди; албатта улар шундай азобланадиларки, уни (азоб овозини) барча ҳайвонлар эшитади», дедилар. Шундан кейин мен у зотни ҳар намозда қабр азобидан (Аллоҳга) паноҳ тиламаган ҳолда (ҳеч) кўрмадим.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي قَالَ، سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ يَقُولُ كَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْعَجْزِ وَالْكَسَلِ، وَالْجُبْنِ وَالْهَرَمِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ ‏"‏‏.‏

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Allohning Paygʻambari ﷺ shunday der edilar: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-ajzi val-kasal, val-jubni val-haram, va aʼuzu bika min azabil-qabr, va aʼuzu bika min fitnatil-mahya val-mamat» (Allohim, men ojizlik va dangasalikdan, qoʻrqoqlik va qaltis qarilikdan Senga panoh tilayman; qabr azobidan Senga panoh tilayman; hayot va oʻlim fitnasidan Senga panoh tilayman).(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ шундай дер эдилар: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-ажзи вал-касал, вал-жубни вал-ҳарам, ва аъузу бика мин азабил-қабр, ва аъузу бика мин фитнатил-маҳя вал-мамат» (Аллоҳим, мен ожизлик ва дангасаликдан, қўрқоқлик ва қалтис қариликдан Сенга паноҳ тилайман; қабр азобидан Сенга паноҳ тилайман; ҳаёт ва ўлим фитнасидан Сенга паноҳ тилайман).

حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْكَسَلِ وَالْهَرَمِ، وَالْمَأْثَمِ وَالْمَغْرَمِ، وَمِنْ فِتْنَةِ الْقَبْرِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ، وَمِنْ فِتْنَةِ النَّارِ وَعَذَابِ النَّارِ، وَمِنْ شَرِّ فِتْنَةِ الْغِنَى، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْفَقْرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ، اللَّهُمَّ اغْسِلْ عَنِّي خَطَايَاىَ بِمَاءِ الثَّلْجِ وَالْبَرَدِ، وَنَقِّ قَلْبِي مِنَ الْخَطَايَا، كَمَا نَقَّيْتَ الثَّوْبَ الأَبْيَضَ مِنَ الدَّنَسِ، وَبَاعِدْ بَيْنِي وَبَيْنَ خَطَايَاىَ كَمَا بَاعَدْتَ بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki,) Paygʻambar ﷺ shunday der edilar: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-kasali val-haram, val-maʼsami val-magʻram, va min fitnatil-qabri va azabil-qabr, va min fitnatin-nari va azabin-nar, va min sharri fitnatil-gʻina, va aʼuzu bika min fitnatil-faqr, va aʼuzu bika min fitnatil-Masiyhid-Dajjol. Allohummagʻsil anniy xatoyaya bimaʼis-salji val-barad, va naqqi qalbiy minal-xatoya, kama naqqaytas-savbal-abyaza minad-danas, va baid bayniy va bayna xatoyaya kama baadta baynal-mashriqi val-magʻrib» (Allohim, men dangasalik va qarilikdan, gunoh va qarzdan, qabr fitnasi va qabr azobidan, doʻzax fitnasi va doʻzax azobidan, boylik fitnasining yomonligidan Senga panoh tilayman; kambagʻallik fitnasidan Senga panoh tilayman; Masih Dajjol fitnasidan Senga panoh tilayman. Allohim, gunohlarimni qor va doʻl suvi bilan yuvib tozala va qalbimni gunohlardan — oq kiyimni kirdan tozalaganing kabi — tozala; men bilan gunohlarim orasini — mashriq va magʻribni uzoqlashtirganing kabi — uzoqlashtir).(Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики,) Пайғамбар ﷺ шундай дер эдилар: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-касали вал-ҳарам, вал-маъсами вал-мағрам, ва мин фитнатил-қабри ва азабил-қабр, ва мин фитнатин-нари ва азабин-нар, ва мин шарри фитнатил-ғина, ва аъузу бика мин фитнатил-фақр, ва аъузу бика мин фитнатил-Масийҳид-Дажжол. Аллоҳуммағсил анний хатояя бимаъис-салжи вал-барад, ва наққи қалбий минал-хатоя, кама наққайтас-савбал-абяза минад-данас, ва баид байний ва байна хатояя кама баадта байнал-машриқи вал-мағриб» (Аллоҳим, мен дангасалик ва қариликдан, гуноҳ ва қарздан, қабр фитнаси ва қабр азобидан, дўзах фитнаси ва дўзах азобидан, бойлик фитнасининг ёмонлигидан Сенга паноҳ тилайман; камбағаллик фитнасидан Сенга паноҳ тилайман; Масиҳ Дажжол фитнасидан Сенга паноҳ тилайман. Аллоҳим, гуноҳларимни қор ва дўл суви билан ювиб тозала ва қалбимни гуноҳлардан — оқ кийимни кирдан тозалаганинг каби — тозала; мен билан гуноҳларим орасини — машриқ ва мағрибни узоқлаштирганинг каби — узоқлаштир).

حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ، قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ أَبِي عَمْرٍو، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَمِّ وَالْحَزَنِ، وَالْعَجْزِ وَالْكَسَلِ، وَالْجُبْنِ وَالْبُخْلِ، وَضَلَعِ الدَّيْنِ، وَغَلَبَةِ الرِّجَالِ ‏"‏‏.‏

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ shunday der edilar: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-hammi val-hazan, val-ajzi val-kasal, val-jubni val-buxl, va zalaʼid-dayn, va gʻalabatir-rijol» (Allohim, men gʻam va qaygʻudan, ojizlik va dangasalikdan, qoʻrqoqlik va baxillikdan, qarzning ogʻirligidan va kishilarning gʻolib kelishidan Senga panoh tilayman).(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ шундай дер эдилар: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-ҳамми вал-ҳазан, вал-ажзи вал-касал, вал-жубни вал-бухл, ва залаъид-дайн, ва ғалабатир-рижол» (Аллоҳим, мен ғам ва қайғудан, ожизлик ва дангасаликдан, қўрқоқлик ва бахилликдан, қарзнинг оғирлигидан ва кишиларнинг ғолиб келишидан Сенга паноҳ тилайман).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنِي غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ ـ رضى الله عنه ـ كَانَ يَأْمُرُ بِهَؤُلاَءِ الْخَمْسِ، وَيُحَدِّثُهُنَّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْبُخْلِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْجُبْنِ، وَأَعُوذُ بِكَ أَنْ أُرَدَّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الدُّنْيَا، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ ‏"‏‏.‏

(Musʼab ibn Saʼd (rivoyat qiladiki,)) Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu) mana shu beshta (soʻz)ni (aytishga) buyurar va ularni Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilardi: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-buxl, va aʼuzu bika minal-jubn, va aʼuzu bika an uradda ila arzalil-umur, va aʼuzu bika min fitnatid-dunya, va aʼuzu bika min azabil-qabr» (Allohim, men baxillikdan Senga panoh tilayman; qoʻrqoqlikdan Senga panoh tilayman; umrning eng tubaniga (xarob qariligiga) qaytarilishimdan Senga panoh tilayman; dunyo fitnasidan Senga panoh tilayman; va qabr azobidan Senga panoh tilayman).(Мусъаб ибн Саъд (ривоят қиладики,)) Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу) мана шу бешта (сўз)ни (айтишга) буюрар ва уларни Пайғамбар ﷺдан ривоят қиларди: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-бухл, ва аъузу бика минал-жубн, ва аъузу бика ан урадда ила арзалил-умур, ва аъузу бика мин фитнатид-дуня, ва аъузу бика мин азабил-қабр» (Аллоҳим, мен бахилликдан Сенга паноҳ тилайман; қўрқоқликдан Сенга паноҳ тилайман; умрнинг энг тубанига (хароб қарилигига) қайтарилишимдан Сенга паноҳ тилайман; дунё фитнасидан Сенга паноҳ тилайман; ва қабр азобидан Сенга паноҳ тилайман).

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَعَوَّذُ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْكَسَلِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْجُبْنِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْهَرَمِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْبُخْلِ ‏"‏‏.‏

(Anas ibn Molik (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ shunday deb (Allohga) panoh tilardilar: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-kasal, va aʼuzu bika minal-jubn, va aʼuzu bika minal-haram, va aʼuzu bika minal-buxl» (Allohim, men dangasalikdan Senga panoh tilayman; qoʻrqoqlikdan Senga panoh tilayman; qarilikdan Senga panoh tilayman; baxillikdan Senga panoh tilayman).(Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ шундай деб (Аллоҳга) паноҳ тилардилар: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-касал, ва аъузу бика минал-жубн, ва аъузу бика минал-ҳарам, ва аъузу бика минал-бухл» (Аллоҳим, мен дангасаликдан Сенга паноҳ тилайман; қўрқоқликдан Сенга паноҳ тилайман; қариликдан Сенга паноҳ тилайман; бахилликдан Сенга паноҳ тилайман).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ حَبِّبْ إِلَيْنَا الْمَدِينَةَ، كَمَا حَبَّبْتَ إِلَيْنَا مَكَّةَ أَوْ أَشَدَّ، وَانْقُلْ حُمَّاهَا إِلَى الْجُحْفَةِ، اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي مُدِّنَا وَصَاعِنَا ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Allohim, Makkani bizga sevdirganing kabi — yoki undan ham qattiqroq — Madinani (ham) bizga sevdir; uning isitmasini (vabosini) Juhfaga koʻchir. Allohim, bizga mudd va soʻimizda (oʻlchovlarimizda) baraka ber», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳим, Маккани бизга севдирганинг каби — ёки ундан ҳам қаттиқроқ — Мадинани (ҳам) бизга севдир; унинг иситмасини (вабосини) Жуҳфага кўчир. Аллоҳим, бизга мудд ва сўимизда (ўлчовларимизда) барака бер», дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّ أَبَاهُ، قَالَ عَادَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ مِنْ شَكْوَى، أَشْفَيْتُ مِنْهَا عَلَى الْمَوْتِ، فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَلَغَ بِي مَا تَرَى مِنَ الْوَجَعِ، وَأَنَا ذُو مَالٍ، وَلاَ يَرِثُنِي إِلاَّ ابْنَةٌ لِي وَاحِدَةٌ، أَفَأَتَصَدَّقُ بِثُلُثَىْ مَالِي قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ فَبِشَطْرِهِ قَالَ ‏"‏ الثُّلُثُ كَثِيرٌ، إِنَّكَ أَنْ تَذَرَ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ، خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَذَرَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ، وَإِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ، إِلاَّ أُجِرْتَ، حَتَّى مَا تَجْعَلُ فِي فِي امْرَأَتِكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ أَأُخَلَّفُ بَعْدَ أَصْحَابِي قَالَ ‏"‏ إِنَّكَ لَنْ تُخَلَّفَ فَتَعْمَلَ عَمَلاً تَبْتَغِي بِهِ وَجْهَ اللَّهِ، إِلاَّ ازْدَدْتَ دَرَجَةً وَرِفْعَةً وَلَعَلَّكَ تُخَلَّفُ حَتَّى يَنْتَفِعَ بِكَ أَقْوَامٌ، وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ، اللَّهُمَّ أَمْضِ لأَصْحَابِي هِجْرَتَهُمْ، وَلاَ تَرُدَّهُمْ عَلَى أَعْقَابِهِمْ، لَكِنِ الْبَائِسُ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ ‏"‏‏.‏ قَالَ سَعْدٌ رَثَى لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَنْ تُوُفِّيَ بِمَكَّةَ‏.‏

(Omir ibn Saʼd otasidan (rivoyat qiladiki,) u (Saʼd) aytdi:) Vidolashuv hajjida Rasululloh ﷺ meni — oʻlimga yaqinlashtirgan bir kasallikdan — yoʻqlab keldilar. Men: «Yo Rasululloh, koʻrib turganingizdek, kasallik meni mana shu (holatga) yetkazdi; men mol-mulk egasiman, menga bitta qizimdan boshqa meros oluvchi (vorisim) yoʻq. Molimning uchdan ikkisini sadaqa qilaymi?» dedim. U zot: «Yoʻq», dedilar. Men: «Yarmini-chi?» dedim. U zot: «Uchdan biri (ham) koʻp. Vorislaringni boy qoldirishing, ularni odamlardan tilanadigan muhtoj qilib qoldirishingdan yaxshiroqdir. Sen Allohning yuzini (roziligini) koʻzlab qilgan har qanday xarajatingga — hatto xotiningning ogʻziga solgan (luqma)ngga ham — albatta ajr (savob) olasan», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, men sheriklarimdan (Makkada) keyinda qolaman(mi)?» dedim. U zot: «Sen (bu yerda) qolib, Allohning yuzini koʻzlab bir amal qilsang, albatta daraja va martabang ziyoda boʻladi. Ehtimol, sen (uzoq) qolarsan — shunda baʼzi qavmlar sendan foyda topadi, boshqalar esa sen (sababli) zarar koʻradi. Allohim, sahobalarimning hijratlarini (savobini) toʻliq ado et, ularni ortlariga qaytarma. Lekin baxtsiz — Saʼd ibn Xavla (boʻldi)», dedilar. (Saʼd) aytdi: Paygʻambar ﷺ uning Makkada vafot etgani uchun unga achindilar.(Омир ибн Саъд отасидан (ривоят қиладики,) у (Саъд) айтди:) Видолашув ҳажжида Расулуллоҳ ﷺ мени — ўлимга яқинлаштирган бир касалликдан — йўқлаб келдилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, кўриб турганингиздек, касаллик мени мана шу (ҳолатга) етказди; мен мол-мулк эгасиман, менга битта қизимдан бошқа мерос олувчи (ворисим) йўқ. Молимнинг учдан иккисини садақа қилайми?» дедим. У зот: «Йўқ», дедилар. Мен: «Ярмини-чи?» дедим. У зот: «Учдан бири (ҳам) кўп. Ворисларингни бой қолдиришинг, уларни одамлардан тиланадиган муҳтож қилиб қолдиришингдан яхшироқдир. Сен Аллоҳнинг юзини (розилигини) кўзлаб қилган ҳар қандай харажатингга — ҳатто хотинингнинг оғзига солган (луқма)нгга ҳам — албатта ажр (савоб) оласан», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен шерикларимдан (Маккада) кейинда қоламан(ми)?» дедим. У зот: «Сен (бу ерда) қолиб, Аллоҳнинг юзини кўзлаб бир амал қилсанг, албатта даража ва мартабанг зиёда бўлади. Эҳтимол, сен (узоқ) қоларсан — шунда баъзи қавмлар сендан фойда топади, бошқалар эса сен (сабабли) зарар кўради. Аллоҳим, саҳобаларимнинг ҳижратларини (савобини) тўлиқ адо эт, уларни ортларига қайтарма. Лекин бахциз — Саъд ибн Хавла (бўлди)», дедилар. (Саъд) айтди: Пайғамбар ﷺ унинг Маккада вафот этгани учун унга ачиндилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا الْحُسَيْنُ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ مُصْعَبٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ تَعَوَّذُوا بِكَلِمَاتٍ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَتَعَوَّذُ بِهِنَّ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْجُبْنِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْبُخْلِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ أَنْ أُرَدَّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الدُّنْيَا، وَعَذَابِ الْقَبْرِ ‏"‏‏.‏

(Saʼd (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ (Allohga) panoh tilab aytadigan soʻzlar bilan siz ham panoh tilanglar: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-jubn, va aʼuzu bika minal-buxl, va aʼuzu bika an uradda ila arzalil-umur, va aʼuzu bika min fitnatid-dunya, va azabil-qabr» (Allohim, men qoʻrqoqlikdan Senga panoh tilayman; baxillikdan Senga panoh tilayman; umrning eng tubaniga qaytarilishimdan Senga panoh tilayman; dunyo fitnasidan va qabr azobidan Senga panoh tilayman).(Саъд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ (Аллоҳга) паноҳ тилаб айтадиган сўзлар билан сиз ҳам паноҳ тиланглар: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-жубн, ва аъузу бика минал-бухл, ва аъузу бика ан урадда ила арзалил-умур, ва аъузу бика мин фитнатид-дуня, ва азабил-қабр» (Аллоҳим, мен қўрқоқликдан Сенга паноҳ тилайман; бахилликдан Сенга паноҳ тилайман; умрнинг энг тубанига қайтарилишимдан Сенга паноҳ тилайман; дунё фитнасидан ва қабр азобидан Сенга паноҳ тилайман).

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْكَسَلِ وَالْهَرَمِ وَالْمَغْرَمِ وَالْمَأْثَمِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ النَّارِ وَفِتْنَةِ النَّارِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ، وَشَرِّ فِتْنَةِ الْغِنَى، وَشَرِّ فِتْنَةِ الْفَقْرِ، وَمِنْ شَرِّ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ، اللَّهُمَّ اغْسِلْ خَطَايَاىَ بِمَاءِ الثَّلْجِ وَالْبَرَدِ، وَنَقِّ قَلْبِي مِنَ الْخَطَايَا، كَمَا يُنَقَّى الثَّوْبُ الأَبْيَضُ مِنَ الدَّنَسِ، وَبَاعِدْ بَيْنِي وَبَيْنَ خَطَايَاىَ كَمَا بَاعَدْتَ بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki,) Paygʻambar ﷺ shunday der edilar: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-kasali val-harami val-magʻrami val-maʼsam. Allohumma inniy aʼuzu bika min azabin-nari va fitnatin-nari va azabil-qabr, va sharri fitnatil-gʻina, va sharri fitnatil-faqr, va min sharri fitnatil-Masiyhid-Dajjol. Allohummagʻsil xatoyaya bimaʼis-salji val-barad, va naqqi qalbiy minal-xatoya kama yunaqqas-savbal-abyazu minad-danas, va baid bayniy va bayna xatoyaya kama baadta baynal-mashriqi val-magʻrib» (Allohim, men dangasalik, qarilik, qarz va gunohdan Senga panoh tilayman. Allohim, doʻzax azobi, doʻzax fitnasi va qabr azobidan, boylik fitnasining yomonligidan, kambagʻallik fitnasining yomonligidan, Masih Dajjol fitnasining yomonligidan Senga panoh tilayman. Allohim, gunohlarimni qor va doʻl suvi bilan yuv, qalbimni gunohlardan — oq kiyim kirdan tozalangani kabi — tozala; men bilan gunohlarim orasini mashriq va magʻribni uzoqlashtirganing kabi uzoqlashtir).(Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики,) Пайғамбар ﷺ шундай дер эдилар: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-касали вал-ҳарами вал-мағрами вал-маъсам. Аллоҳумма инний аъузу бика мин азабин-нари ва фитнатин-нари ва азабил-қабр, ва шарри фитнатил-ғина, ва шарри фитнатил-фақр, ва мин шарри фитнатил-Масийҳид-Дажжол. Аллоҳуммағсил хатояя бимаъис-салжи вал-барад, ва наққи қалбий минал-хатоя кама юнаққас-савбал-абязу минад-данас, ва баид байний ва байна хатояя кама баадта байнал-машриқи вал-мағриб» (Аллоҳим, мен дангасалик, қарилик, қарз ва гуноҳдан Сенга паноҳ тилайман. Аллоҳим, дўзах азоби, дўзах фитнаси ва қабр азобидан, бойлик фитнасининг ёмонлигидан, камбағаллик фитнасининг ёмонлигидан, Масиҳ Дажжол фитнасининг ёмонлигидан Сенга паноҳ тилайман. Аллоҳим, гуноҳларимни қор ва дўл суви билан юв, қалбимни гуноҳлардан — оқ кийим кирдан тозалангани каби — тозала; мен билан гуноҳларим орасини машриқ ва мағрибни узоқлаштирганинг каби узоқлаштир).

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا سَلاَّمُ بْنُ أَبِي مُطِيعٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ خَالَتِهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَتَعَوَّذُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ النَّارِ وَمِنْ عَذَابِ النَّارِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْقَبْرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْغِنَى، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْفَقْرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ ‏"‏‏.‏

(Urva xolasidan — Oisha (roziyallohu anho)dan — (rivoyat qiladiki,)) Paygʻambar ﷺ (Allohga) panoh tilab (shunday) der edilar: «Allohumma inniy aʼuzu bika min fitnatin-nari va min azabin-nar, va aʼuzu bika min fitnatil-qabr, va aʼuzu bika min azabil-qabr, va aʼuzu bika min fitnatil-gʻina, va aʼuzu bika min fitnatil-faqr, va aʼuzu bika min fitnatil-Masiyhid-Dajjol» (Allohim, men doʻzax fitnasidan va doʻzax azobidan Senga panoh tilayman; qabr fitnasidan Senga panoh tilayman; qabr azobidan Senga panoh tilayman; boylik fitnasidan Senga panoh tilayman; kambagʻallik fitnasidan Senga panoh tilayman; Masih Dajjol fitnasidan Senga panoh tilayman).(Урва холасидан — Оиша (розияллоҳу анҳо)дан — (ривоят қиладики,)) Пайғамбар ﷺ (Аллоҳга) паноҳ тилаб (шундай) дер эдилар: «Аллоҳумма инний аъузу бика мин фитнатин-нари ва мин азабин-нар, ва аъузу бика мин фитнатил-қабр, ва аъузу бика мин азабил-қабр, ва аъузу бика мин фитнатил-ғина, ва аъузу бика мин фитнатил-фақр, ва аъузу бика мин фитнатил-Масийҳид-Дажжол» (Аллоҳим, мен дўзах фитнасидан ва дўзах азобидан Сенга паноҳ тилайман; қабр фитнасидан Сенга паноҳ тилайман; қабр азобидан Сенга паноҳ тилайман; бойлик фитнасидан Сенга паноҳ тилайман; камбағаллик фитнасидан Сенга паноҳ тилайман; Масиҳ Дажжол фитнасидан Сенга паноҳ тилайман).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ النَّارِ وَعَذَابِ النَّارِ، وَفِتْنَةِ الْقَبْرِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ، وَشَرِّ فِتْنَةِ الْغِنَى، وَشَرِّ فِتْنَةِ الْفَقْرِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ، اللَّهُمَّ اغْسِلْ قَلْبِي بِمَاءِ الثَّلْجِ وَالْبَرَدِ، وَنَقِّ قَلْبِي مِنَ الْخَطَايَا، كَمَا نَقَّيْتَ الثَّوْبَ الأَبْيَضَ مِنَ الدَّنَسِ، وَبَاعِدْ بَيْنِي وَبَيْنَ خَطَايَاىَ كَمَا بَاعَدْتَ بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْكَسَلِ وَالْمَأْثَمِ وَالْمَغْرَمِ ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Paygʻambar ﷺ shunday der edilar: «Allohumma inniy aʼuzu bika min fitnatin-nari va azabin-nar, va fitnatil-qabri va azabil-qabr, va sharri fitnatil-gʻina, va sharri fitnatil-faqr. Allohumma inniy aʼuzu bika min sharri fitnatil-Masiyhid-Dajjol. Allohummagʻsil qalbiy bimaʼis-salji val-barad, va naqqi qalbiy minal-xatoya kama naqqaytas-savbal-abyaza minad-danas, va baid bayniy va bayna xatoyaya kama baadta baynal-mashriqi val-magʻrib. Allohumma inniy aʼuzu bika minal-kasali val-maʼsami val-magʻram» (Allohim, men doʻzax fitnasi va doʻzax azobidan, qabr fitnasi va qabr azobidan, boylik fitnasining yomonligidan, kambagʻallik fitnasining yomonligidan Senga panoh tilayman. Allohim, Masih Dajjol fitnasining yomonligidan Senga panoh tilayman. Allohim, qalbimni qor va doʻl suvi bilan yuv, qalbimni gunohlardan — oq kiyimni kirdan tozalaganing kabi — tozala; men bilan gunohlarim orasini mashriq va magʻribni uzoqlashtirganing kabi uzoqlashtir. Allohim, men dangasalik, gunoh va qarzdan Senga panoh tilayman).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Пайғамбар ﷺ шундай дер эдилар: «Аллоҳумма инний аъузу бика мин фитнатин-нари ва азабин-нар, ва фитнатил-қабри ва азабил-қабр, ва шарри фитнатил-ғина, ва шарри фитнатил-фақр. Аллоҳумма инний аъузу бика мин шарри фитнатил-Масийҳид-Дажжол. Аллоҳуммағсил қалбий бимаъис-салжи вал-барад, ва наққи қалбий минал-хатоя кама наққайтас-савбал-абяза минад-данас, ва баид байний ва байна хатояя кама баадта байнал-машриқи вал-мағриб. Аллоҳумма инний аъузу бика минал-касали вал-маъсами вал-мағрам» (Аллоҳим, мен дўзах фитнаси ва дўзах азобидан, қабр фитнаси ва қабр азобидан, бойлик фитнасининг ёмонлигидан, камбағаллик фитнасининг ёмонлигидан Сенга паноҳ тилайман. Аллоҳим, Масиҳ Дажжол фитнасининг ёмонлигидан Сенга паноҳ тилайман. Аллоҳим, қалбимни қор ва дўл суви билан юв, қалбимни гуноҳлардан — оқ кийимни кирдан тозалаганинг каби — тозала; мен билан гуноҳларим орасини машриқ ва мағрибни узоқлаштирганинг каби узоқлаштир. Аллоҳим, мен дангасалик, гуноҳ ва қарздан Сенга паноҳ тилайман).

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، عَنْ أُمِّ سُلَيْمٍ، أَنَّهَا قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَسٌ خَادِمُكَ ادْعُ اللَّهَ لَهُ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَكْثِرْ مَالَهُ وَوَلَدَهُ، وَبَارِكْ لَهُ فِيمَا أَعْطَيْتَهُ ‏"‏‏.‏ وَعَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدٍ، سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، مِثْلَهُ

(Umm Sulaym (roziyallohu anho) (rivoyat qiladiki,) u: «Yo Rasululloh, Anas — sizning xizmatkoringiz, uning haqiga Allohga duo qiling», dedi. U zot: «Allohim, uning molini va farzandini koʻpaytir va Sen unga bergan (narsa)da unga baraka ber», dedilar. (Hishom ibn Zayddan (rivoyatda): «Men Anas ibn Molikdan shunga oʻxshashini eshitdim», deyilgan.)(Умм Сулайм (розияллоҳу анҳо) (ривоят қиладики,) у: «Ё Расулуллоҳ, Анас — сизнинг хизматкорингиз, унинг ҳақига Аллоҳга дуо қилинг», деди. У зот: «Аллоҳим, унинг молини ва фарзандини кўпайтир ва Сен унга берган (нарса)да унга барака бер», дедилар. (Ҳишом ибн Зайддан (ривоятда): «Мен Анас ибн Моликдан шунга ўхшашини эшитдим», дейилган.)

حَدَّثَنَا أَبُو زَيْدٍ، سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ أَنَسٌ خَادِمُكَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَكْثِرْ مَالَهُ وَوَلَدَهُ، وَبَارِكْ لَهُ فِيمَا أَعْطَيْتَهُ ‏"‏‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Umm Sulaym: «(Yo Rasululloh,) Anas — sizning xizmatkoringiz», dedi. U zot: «Allohim, uning molini va farzandini koʻpaytir va Sen unga bergan (narsa)da unga baraka ber», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Умм Сулайм: «(Ё Расулуллоҳ,) Анас — сизнинг хизматкорингиз», деди. У зот: «Аллоҳим, унинг молини ва фарзандини кўпайтир ва Сен унга берган (нарса)да унга барака бер», дедилар.

حَدَّثَنَا مُطَرِّفُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَبُو مُصْعَبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الْمَوَالِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا الاِسْتِخَارَةَ فِي الأُمُورِ كُلِّهَا كَالسُّورَةِ مِنَ الْقُرْآنِ ‏"‏ إِذَا هَمَّ بِالأَمْرِ فَلْيَرْكَعْ رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْتَخِيرُكَ بِعِلْمِكَ، وَأَسْتَقْدِرُكَ بِقُدْرَتِكَ، وَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ الْعَظِيمِ، فَإِنَّكَ تَقْدِرُ وَلاَ أَقْدِرُ، وَتَعْلَمُ وَلاَ أَعْلَمُ، وَأَنْتَ عَلاَّمُ الْغُيُوبِ، اللَّهُمَّ إِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ خَيْرٌ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي ـ أَوْ قَالَ عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ ـ فَاقْدُرْهُ لِي، وَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّ هَذَا الأَمْرَ شَرٌّ لِي فِي دِينِي وَمَعَاشِي وَعَاقِبَةِ أَمْرِي ـ أَوْ قَالَ فِي عَاجِلِ أَمْرِي وَآجِلِهِ ـ فَاصْرِفْهُ عَنِّي وَاصْرِفْنِي عَنْهُ، وَاقْدُرْ لِيَ الْخَيْرَ حَيْثُ كَانَ، ثُمَّ رَضِّنِي بِهِ‏.‏ وَيُسَمِّي حَاجَتَهُ ‏"‏‏.‏

(Jobir (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ bizga barcha ishlarda istixora (qilish)ni — xuddi Qurʼondan bir surani (oʻrgatgandek) — oʻrgatardilar: «Birortangiz bir ishni qilmoqchi boʻlsa, farzdan boshqa ikki rakat namoz oʻqisin, soʻng (shunday) desin: ‹Allohumma inniy astaxiyruka biilmik, va astaqdiruka biqudratik, va asʼaluka min fazlikal-aziym, fa innaka taqdiru va la aqdir, va taʼlamu va la aʼlam, va anta allamul-gʻuyub. Allohumma in kunta taʼlamu anna hazal-amra xayrun liy fiy diyniy va maoshiy va oqibati amriy — yoki: ojili amriy va ojilihi — faqdurhu liy, va in kunta taʼlamu anna hazal-amra sharrun liy fiy diyniy va maoshiy va oqibati amriy — yoki: fiy ojili amriy va ojilihi — fasrifhu anniy vasrifniy anhu, vaqdur liyal-xayra haysu kana, summa razziniy bih› (Allohim, men Sening ilming bilan Sendan yaxshilik (tanlovi)ni soʻrayman, Sening qudrating bilan menga qudrat tilayman va Sening ulugʻ fazlingdan soʻrayman; chunki Sen qodirsan, men qodir emasman; Sen bilasan, men bilmayman; Sen gʻayblarni juda yaxshi biluvchisan. Allohim, agar Sen bu ishni dinim, hayotim va ishimning oqibati uchun — yoki: ishimning hozir va kelajagida — yaxshi deb bilsang, uni menga muyassar et; agar bu ishni dinim, hayotim va ishimning oqibati uchun — yoki: ishimning hozir va kelajagida — yomon deb bilsang, uni mendan, meni undan burib yubor; va qayerda boʻlsa ham, men uchun yaxshilikni muyassar et, soʻng meni unga rozi qil) — va u (kishi) oʻz hojatini (nomini) aytsin», dedilar.(Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ бизга барча ишларда истихора (қилиш)ни — худди Қуръондан бир сурани (ўргатгандек) — ўргатардилар: «Бирортангиз бир ишни қилмоқчи бўлса, фарздан бошқа икки ракат намоз ўқисин, сўнг (шундай) десин: ‹Аллоҳумма инний астахийрука биилмик, ва астақдирука биқудратик, ва асъалука мин фазликал-азийм, фа иннака тақдиру ва ла ақдир, ва таъламу ва ла аълам, ва анта алламул-ғуюб. Аллоҳумма ин кунта таъламу анна ҳазал-амра хайрун лий фий дийний ва маоший ва оқибати амрий — ёки: ожили амрий ва ожилиҳи — фақдурҳу лий, ва ин кунта таъламу анна ҳазал-амра шаррун лий фий дийний ва маоший ва оқибати амрий — ёки: фий ожили амрий ва ожилиҳи — фасрифҳу анний васрифний анҳу, вақдур лиял-хайра ҳайсу кана, сумма раззиний биҳ› (Аллоҳим, мен Сенинг илминг билан Сендан яхшилик (танлови)ни сўрайман, Сенинг қудратинг билан менга қудрат тилайман ва Сенинг улуғ фазлингдан сўрайман; чунки Сен қодирсан, мен қодир эмасман; Сен биласан, мен билмайман; Сен ғайбларни жуда яхши билувчисан. Аллоҳим, агар Сен бу ишни диним, ҳаётим ва ишимнинг оқибати учун — ёки: ишимнинг ҳозир ва келажагида — яхши деб билсанг, уни менга муяссар эт; агар бу ишни диним, ҳаётим ва ишимнинг оқибати учун — ёки: ишимнинг ҳозир ва келажагида — ёмон деб билсанг, уни мендан, мени ундан буриб юбор; ва қаерда бўлса ҳам, мен учун яхшиликни муяссар эт, сўнг мени унга рози қил) — ва у (киши) ўз ҳожатини (номини) айцин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ دَعَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ، ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِعُبَيْدٍ أَبِي عَامِرٍ ‏"‏‏.‏ وَرَأَيْتُ بَيَاضَ إِبْطَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَوْقَ كَثِيرٍ مِنْ خَلْقِكَ مِنَ النَّاسِ ‏"‏‏.‏

(Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ suv soʻrab, tahorat qildilar, soʻng qoʻllarini koʻtarib: «Allohummagʻfir li-Ubaydin Abu Omir» (Allohim, Ubayd Abu Omirni magʻfirat qil) dedilar. Men u zotning qoʻltiqlarining oqligini koʻrdim. Soʻng u zot: «Allohim, uni Qiyomat kunida xalqingdan — odamlardan — koʻpining ustida (yuqori martabada) qilgin», dedilar.(Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ сув сўраб, таҳорат қилдилар, сўнг қўлларини кўтариб: «Аллоҳуммағфир ли-Убайдин Абу Омир» (Аллоҳим, Убайд Абу Омирни мағфират қил) дедилар. Мен у зотнинг қўлтиқларининг оқлигини кўрдим. Сўнг у зот: «Аллоҳим, уни Қиёмат кунида халқингдан — одамлардан — кўпининг устида (юқори мартабада) қилгин», дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي سَفَرٍ فَكُنَّا إِذَا عَلَوْنَا كَبَّرْنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَيُّهَا النَّاسُ ارْبَعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ، فَإِنَّكُمْ لاَ تَدْعُونَ أَصَمَّ وَلاَ غَائِبًا، وَلَكِنْ تَدْعُونَ سَمِيعًا بَصِيرًا ‏"‏‏.‏ ثُمَّ أَتَى عَلَىَّ وَأَنَا أَقُولُ فِي نَفْسِي لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ قُلْ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ فَإِنَّهَا‏.‏ كَنْزٌ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ ‏"‏‏.‏ أَوْ قَالَ ‏"‏ أَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى كَلِمَةٍ هِيَ كَنْزٌ مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ، لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ ‏"‏‏.‏

(Abu Muso (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz Paygʻambar ﷺ bilan bir safarda edik; baland joyga koʻtarilganimizda takbir aytar edik. Shunda Paygʻambar ﷺ: «Ey odamlar, oʻzlaringizga shafqat qilinglar (ovozni pasaytiringlar) — chunki siz kar yoki gʻoyib (yiroq)ka emas, balki Eshituvchi, Koʻruvchi (Zot)ga duo qilyapsiz», dedilar. Soʻng u zot — men ichimda ‹La havla va la quvvata illa billah› deb turganimda — oldimga keldilar va: «Ey Abdulloh ibn Qays, ‹La havla va la quvvata illa billah› (Allohdan boshqa hech qanday quvvat va qudrat yoʻq) deb ayt — chunki u jannat xazinalaridan bir xazinadir», dedilar — yoki: «Senga jannat xazinalaridan bir xazina boʻlgan soʻzni koʻrsataymi: ‹La havla va la quvvata illa billah›», dedilar.(Абу Мусо (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз Пайғамбар ﷺ билан бир сафарда эдик; баланд жойга кўтарилганимизда такбир айтар эдик. Шунда Пайғамбар ﷺ: «Эй одамлар, ўзларингизга шафқат қилинглар (овозни пасайтиринглар) — чунки сиз кар ёки ғойиб (йироқ)ка эмас, балки Эшитувчи, Кўрувчи (Зот)га дуо қиляпсиз», дедилар. Сўнг у зот — мен ичимда ‹Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ› деб турганимда — олдимга келдилар ва: «Эй Абдуллоҳ ибн Қайс, ‹Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ› (Аллоҳдан бошқа ҳеч қандай қувват ва қудрат йўқ) деб айт — чунки у жаннат хазиналаридан бир хазинадир», дедилар — ёки: «Сенга жаннат хазиналаридан бир хазина бўлган сўзни кўрсатайми: ‹Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ›», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا قَفَلَ مِنْ غَزْوٍ أَوْ حَجٍّ أَوْ عُمْرَةٍ يُكَبِّرُ عَلَى كُلِّ شَرَفٍ مِنَ الأَرْضِ ثَلاَثَ تَكْبِيرَاتٍ، ثُمَّ يَقُولُ ‏"‏ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهْوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ، آيِبُونَ تَائِبُونَ، عَابِدُونَ لِرَبِّنَا، حَامِدُونَ، صَدَقَ اللَّهُ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ الأَحْزَابَ وَحْدَهُ ‏"‏‏.‏

(Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki,) Rasululloh ﷺ gʻazot, haj yoki umradan qaytganlarida, yerning har bir balandligida uch marta takbir aytib, soʻng (shunday) der edilar: «La ilaha illalloh, vahdahu la shariyka lah, lahul-mulku va lahul-hamd, va huva ala kulli shayʼin qodiyr. Oyibuna, toibuna, obiduna, lirobbina hamidun. Sodaqallohu vaʼdah, va nasara abdah, va hazamal-ahzaba vahdah» (Allohdan oʻzga iloh yoʻq, U yagona, sherigi yoʻq; mulk Unikidir, hamd Unikidir, U har narsaga qodir. Biz qaytuvchilar, tavba qiluvchilar, ibodat qiluvchilar, Robbimizga hamd aytuvchilarmiz. Alloh vaʼdasini rost qildi, bandasiga nusrat berdi va (kofir) guruhlarni Oʻzi yolgʻiz magʻlub etdi).(Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики,) Расулуллоҳ ﷺ ғазот, ҳаж ёки умрадан қайтганларида, ернинг ҳар бир баландлигида уч марта такбир айтиб, сўнг (шундай) дер эдилар: «Ла илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ла шарийка лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамд, ва ҳува ала кулли шайъин қодийр. Ойибуна, тоибуна, обидуна, лироббина ҳамидун. Содақаллоҳу ваъдаҳ, ва насара абдаҳ, ва ҳазамал-аҳзаба ваҳдаҳ» (Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, У ягона, шериги йўқ; мулк Уникидир, ҳамд Уникидир, У ҳар нарсага қодир. Биз қайтувчилар, тавба қилувчилар, ибодат қилувчилар, Роббимизга ҳамд айтувчилармиз. Аллоҳ ваъдасини рост қилди, бандасига нусрат берди ва (кофир) гуруҳларни Ўзи ёлғиз мағлуб этди).

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ رَأَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ أَثَرَ صُفْرَةٍ فَقَالَ ‏"‏ مَهْيَمْ ‏"‏‏.‏ أَوْ ‏"‏ مَهْ ‏"‏‏.‏ قَالَ تَزَوَّجْتُ امْرَأَةً عَلَى وَزْنِ نَوَاةٍ مِنْ ذَهَبٍ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ بَارَكَ اللَّهُ لَكَ أَوْلِمْ وَلَوْ بِشَاةٍ ‏"‏‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Abdurrahmon ibn Avfning (ustida) sargʻish (atir) izini koʻrib: «Bu nima?» — yoki: «Bu nimasi?» — dedilar. U: «Men bir xurmo danagi (vazni)cha oltin (mahr) evaziga bir ayolga uylandim», dedi. U zot: «Alloh senga baraka bersin. (Hatto) bitta qoʻy (soʻyish) bilan boʻlsa ham, valima (toʻy oshi) qil», dedilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ Абдурраҳмон ибн Авфнинг (устида) сарғиш (атир) изини кўриб: «Бу нима?» — ёки: «Бу нимаси?» — дедилар. У: «Мен бир хурмо данаги (вазни)ча олтин (маҳр) эвазига бир аёлга уйландим», деди. У зот: «Аллоҳ сенга барака берсин. (Ҳатто) битта қўй (сўйиш) билан бўлса ҳам, валима (тўй оши) қил», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ جَابِرٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ هَلَكَ أَبِي وَتَرَكَ سَبْعَ ـ أَوْ تِسْعَ ـ بَنَاتٍ، فَتَزَوَّجْتُ امْرَأَةً فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَزَوَّجْتَ يَا جَابِرُ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ بِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا ‏"‏‏.‏ قُلْتُ ثَيِّبًا‏.‏ قَالَ ‏"‏ هَلاَّ جَارِيَةً تُلاَعِبُهَا وَتُلاَعِبُكَ، أَوْ تُضَاحِكُهَا وَتُضَاحِكُكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ هَلَكَ أَبِي فَتَرَكَ سَبْعَ ـ أَوْ تِسْعَ ـ بَنَاتٍ، فَكَرِهْتُ أَنْ أَجِيئَهُنَّ بِمِثْلِهِنَّ، فَتَزَوَّجْتُ امْرَأَةً تَقُومُ عَلَيْهِنَّ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَبَارَكَ اللَّهُ عَلَيْكَ ‏"‏‏.‏ لَمْ يَقُلِ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرٍو ‏"‏ بَارَكَ اللَّهُ عَلَيْكَ ‏"‏‏.‏

(Jobir (roziyallohu anhu) aytdi:) Otam halok boʻldi (vafot etdi) va yetti — yoki toʻqqiz — qiz qoldirdi; men bir ayolga uylandim. Paygʻambar ﷺ: «Uylandingmi, ey Jobir?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Qizgami yoki tul (beva)gami?» dedilar. Men: «Tulga», dedim. U zot: «Nega bir qizga (uylanmading) — sen u bilan, u sen bilan oʻynashardingiz; sen uni, u seni kuldirardi?» dedilar. Men: «Otam halok boʻlib, yetti — yoki toʻqqiz — qiz qoldirdi; men ularning (oldiga) yana oʻshalardek (yosh)ini olib kelishni xohlamadim, shuning uchun ularni (parvarish qilib) turadigan bir ayolga uylandim», dedim. U zot: «Alloh senga baraka bersin», dedilar. (Ibn Uyayna va Muhammad ibn Muslim, Amrdan (rivoyatda) ‹Barakallohu alayk› deganini aytmadilar.)(Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди:) Отам ҳалок бўлди (вафот этди) ва етти — ёки тўққиз — қиз қолдирди; мен бир аёлга уйландим. Пайғамбар ﷺ: «Уйландингми, эй Жобир?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Қизгами ёки тул (бева)гами?» дедилар. Мен: «Тулга», дедим. У зот: «Нега бир қизга (уйланмадинг) — сен у билан, у сен билан ўйнашардингиз; сен уни, у сени кулдирарди?» дедилар. Мен: «Отам ҳалок бўлиб, етти — ёки тўққиз — қиз қолдирди; мен уларнинг (олдига) яна ўшалардек (ёш)ини олиб келишни хоҳламадим, шунинг учун уларни (парвариш қилиб) турадиган бир аёлга уйландим», дедим. У зот: «Аллоҳ сенга барака берсин», дедилар. (Ибн Уяйна ва Муҳаммад ибн Муслим, Амрдан (ривоятда) ‹Баракаллоҳу алайк› деганини айтмадилар.)

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَأْتِيَ أَهْلَهُ قَالَ بِاسْمِ اللَّهِ، اللَّهُمَّ جَنِّبْنَا الشَّيْطَانَ، وَجَنِّبِ الشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنَا، فَإِنَّهُ إِنْ يُقَدَّرْ بَيْنَهُمَا وَلَدٌ فِي ذَلِكَ، لَمْ يَضُرَّهُ شَيْطَانٌ أَبَدًا ‏"‏‏.‏

(Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Agar birortangiz xotiniga yaqinlashmoqchi boʻlganida: ‹Bismillah, Allohumma jannibnash-shaytan, va jannibish-shaytana ma razaqtana› (Alloh nomi bilan; Allohim, bizni shaytondan uzoqlashtir va bizga ato etadigan (farzand)ingni shaytondan uzoqlashtir) desa-yu, ular orasida shu (yaqinlik)da bir farzand taqdir qilinsa, unga shayton hech qachon zarar yetkaza olmaydi», dedilar.(Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Агар бирортангиз хотинига яқинлашмоқчи бўлганида: ‹Бисмиллаҳ, Аллоҳумма жаннибнаш-шайтан, ва жаннибиш-шайтана ма разақтана› (Аллоҳ номи билан; Аллоҳим, бизни шайтондан узоқлаштир ва бизга ато этадиган (фарзанд)ингни шайтондан узоқлаштир) деса-ю, улар орасида шу (яқинлик)да бир фарзанд тақдир қилинса, унга шайтон ҳеч қачон зарар етказа олмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ أَكْثَرُ دُعَاءِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً، وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً، وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ ‏"‏‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺning eng koʻp (aytadigan) duolari: «Allohumma Robbana, otina fid-dunya hasana, va fil-oxirati hasana, va qina azaban-nar» (Allohim, ey Robbimiz, bizga bu dunyoda ham yaxshilik ber, oxiratda ham yaxshilik ber va bizni doʻzax azobidan saqla) (degani) edi.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺнинг энг кўп (айтадиган) дуолари: «Аллоҳумма Роббана, отина фид-дуня ҳасана, ва фил-охирати ҳасана, ва қина азабан-нар» (Аллоҳим, эй Роббимиз, бизга бу дунёда ҳам яхшилик бер, охиратда ҳам яхшилик бер ва бизни дўзах азобидан сақла) (дегани) эди.

حَدَّثَنَا فَرْوَةُ بْنُ أَبِي الْمَغْرَاءِ، حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعَلِّمُنَا هَؤُلاَءِ الْكَلِمَاتِ كَمَا تُعَلَّمُ الْكِتَابَةُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْبُخْلِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنَ الْجُبْنِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ أَنْ نُرَدَّ إِلَى أَرْذَلِ الْعُمُرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الدُّنْيَا، وَعَذَابِ الْقَبْرِ ‏"‏‏.‏

(Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ bizga mana shu soʻzlarni — xuddi yozuv (xat) oʻrgatilgandek — oʻrgatardilar: «Allohumma inniy aʼuzu bika minal-buxl, va aʼuzu bika minal-jubn, va aʼuzu bika an nuradda ila arzalil-umur, va aʼuzu bika min fitnatid-dunya, va azabil-qabr» (Allohim, men baxillikdan Senga panoh tilayman; qoʻrqoqlikdan Senga panoh tilayman; umrning eng tubaniga qaytarilishimizdan Senga panoh tilayman; dunyo fitnasidan va qabr azobidan Senga panoh tilayman).(Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ бизга мана шу сўзларни — худди ёзув (хат) ўргатилгандек — ўргатардилар: «Аллоҳумма инний аъузу бика минал-бухл, ва аъузу бика минал-жубн, ва аъузу бика ан нурадда ила арзалил-умур, ва аъузу бика мин фитнатид-дуня, ва азабил-қабр» (Аллоҳим, мен бахилликдан Сенга паноҳ тилайман; қўрқоқликдан Сенга паноҳ тилайман; умрнинг энг тубанига қайтарилишимиздан Сенга паноҳ тилайман; дунё фитнасидан ва қабр азобидан Сенга паноҳ тилайман).

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُنْذِرٍ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم طُبَّ حَتَّى إِنَّهُ لَيُخَيَّلُ إِلَيْهِ قَدْ صَنَعَ الشَّىْءَ وَمَا صَنَعَهُ، وَإِنَّهُ دَعَا رَبَّهُ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَشَعَرْتِ أَنَّ اللَّهَ قَدْ أَفْتَانِي فِيمَا اسْتَفْتَيْتُهُ فِيهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَمَا ذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ جَاءَنِي رَجُلاَنِ فَجَلَسَ أَحَدُهُمَا عِنْدَ رَأْسِي، وَالآخَرُ عِنْدَ رِجْلَىَّ فَقَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ مَا وَجَعُ الرَّجُلِ قَالَ مَطْبُوبٌ‏.‏ قَالَ مَنْ طَبَّهُ قَالَ لَبِيدُ بْنُ الأَعْصَمِ‏.‏ قَالَ فِيمَا ذَا قَالَ فِي مُشْطٍ وَمُشَاطَةٍ وَجُفِّ طَلْعَةٍ‏.‏ قَالَ فَأَيْنَ هُوَ قَالَ فِي ذَرْوَانَ، وَذَرْوَانُ بِئْرٌ فِي بَنِي زُرَيْقٍ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَأَتَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ رَجَعَ إِلَى عَائِشَةَ فَقَالَ ‏"‏ وَاللَّهِ لَكَأَنَّ مَاءَهَا نُقَاعَةُ الْحِنَّاءِ، وَلَكَأَنَّ نَخْلَهَا رُءُوسُ الشَّيَاطِينِ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ فَأَتَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهَا عَنِ الْبِئْرِ، فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَهَلاَّ أَخْرَجْتَهُ قَالَ ‏"‏ أَمَّا أَنَا فَقَدْ شَفَانِي اللَّهُ، وَكَرِهْتُ أَنْ أُثِيرَ عَلَى النَّاسِ شَرًّا ‏"‏‏.‏ زَادَ عِيسَى بْنُ يُونُسَ وَاللَّيْثُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ سُحِرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَدَعَا وَدَعَا وَسَاقَ الْحَدِيثَ

(Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki,) Rasululloh ﷺga sehr qilingan edi — hatto u zotga bir ishni qilgandek koʻrinar, holbuki uni qilmagan boʻlardilar. U zot Robbiga duo qildilar, soʻng (menga): «Bilasanmi, men Allohdan (yechim) soʻragan narsamda U menga (yoʻl) koʻrsatdi», dedilar. Oisha: «Yo Rasululloh, u nima?» dedi. U zot: «Mening oldimga ikki kishi keldi; biri boshim tomonida, ikkinchisi oyogʻim tomonida oʻtirdi. Biri ikkinchisiga: ‹Bu kishining dardi nima?› dedi. (Ikkinchisi): ‹Unga sehr qilingan›, dedi. (Biri): ‹Kim sehr qilgan?› dedi. (Ikkinchisi): ‹Labid ibn al-Aʼsam›, dedi. (Biri): ‹Nimada (sehr qilgan)?› dedi. (Ikkinchisi): ‹Bir taroq, taroqdagi (toʻkilgan) soch va erkak xurmo gulining qobigʻida›, dedi. (Biri): ‹U qayerda?› dedi. (Ikkinchisi): ‹Zarvonda›, dedi — Zarvon esa Banu Zurayqdagi bir quduqdir», dedilar. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ oʻsha (quduqqa) bordilar, soʻng Oishaning oldiga qaytib: «Allohga qasamki, uning suvi xuddi xina (boʻyogʻi) qoʻrigʻiga, xurmolari esa shaytonlarning boshlariga oʻxshar ekan», dedilar. (Oisha) aytdi: Rasululloh ﷺ kelib, unga (menga) quduq haqida xabar berdilar. Men: «Yo Rasululloh, nega uni (sehrni) chiqarib (olib) tashlamadingiz?» dedim. U zot: «Alloh meni shifo berib (sogʻaytirib) boʻldi; men odamlar ustiga (bu) yomonlikni qoʻzgʻatishni xohlamadim», dedilar. (Iso ibn Yunus va Lays, Hishomdan, u otasidan, u Oishadan (rivoyatda): «Paygʻambar ﷺga sehr qilindi, u zot qayta-qayta duo qildilar» (deb) qoʻshib, hadisni keltirdilar.)(Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики,) Расулуллоҳ ﷺга сеҳр қилинган эди — ҳатто у зотга бир ишни қилгандек кўринар, ҳолбуки уни қилмаган бўлардилар. У зот Роббига дуо қилдилар, сўнг (менга): «Биласанми, мен Аллоҳдан (ечим) сўраган нарсамда У менга (йўл) кўрсатди», дедилар. Оиша: «Ё Расулуллоҳ, у нима?» деди. У зот: «Менинг олдимга икки киши келди; бири бошим томонида, иккинчиси оёғим томонида ўтирди. Бири иккинчисига: ‹Бу кишининг дарди нима?› деди. (Иккинчиси): ‹Унга сеҳр қилинган›, деди. (Бири): ‹Ким сеҳр қилган?› деди. (Иккинчиси): ‹Лабид ибн ал-Аъсам›, деди. (Бири): ‹Нимада (сеҳр қилган)?› деди. (Иккинчиси): ‹Бир тароқ, тароқдаги (тўкилган) соч ва эркак хурмо гулининг қобиғида›, деди. (Бири): ‹У қаерда?› деди. (Иккинчиси): ‹Зарвонда›, деди — Зарвон эса Бану Зурайқдаги бир қудуқдир», дедилар. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ўша (қудуққа) бордилар, сўнг Оишанинг олдига қайтиб: «Аллоҳга қасамки, унинг суви худди хина (бўёғи) қўриғига, хурмолари эса шайтонларнинг бошларига ўхшар экан», дедилар. (Оиша) айтди: Расулуллоҳ ﷺ келиб, унга (менга) қудуқ ҳақида хабар бердилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, нега уни (сеҳрни) чиқариб (олиб) ташламадингиз?» дедим. У зот: «Аллоҳ мени шифо бериб (соғайтириб) бўлди; мен одамлар устига (бу) ёмонликни қўзғатишни хоҳламадим», дедилар. (Исо ибн Юнус ва Лайс, Ҳишомдан, у отасидан, у Оишадан (ривоятда): «Пайғамбар ﷺга сеҳр қилинди, у зот қайта-қайта дуо қилдилар» (деб) қўшиб, ҳадисни келтирдилар.)

حَدَّثَنَا ابْنُ سَلاَمٍ، أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي خَالِدٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي أَوْفَى ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ دَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى الأَحْزَابِ فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ مُنْزِلَ الْكِتَابِ، سَرِيعَ الْحِسَابِ، اهْزِمِ الأَحْزَابَ، اهْزِمْهُمْ وَزَلْزِلْهُمْ ‏"‏‏.‏

(Ibn Abu Avfo (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ (kofir) guruhlar (ahzob) zarariga duo qilib: «Allohumma munzilal-Kitab, sariyal-hisab, ihzimil-ahzab. Allohumma ihzimhum va zalzilhum» (Allohim, ey Kitobni nozil qilguvchi, hisobni tez qilguvchi! Guruhlarni magʻlub et. Allohim, ularni magʻlub et va larzaga sol) dedilar.(Ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ (кофир) гуруҳлар (аҳзоб) зарарига дуо қилиб: «Аллоҳумма мунзилал-Китаб, сариял-ҳисаб, иҳзимил-аҳзаб. Аллоҳумма иҳзимҳум ва залзилҳум» (Аллоҳим, эй Китобни нозил қилгувчи, ҳисобни тез қилгувчи! Гуруҳларни мағлуб эт. Аллоҳим, уларни мағлуб эт ва ларзага сол) дедилар.

حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ يَحْيَى، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا قَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏‏.‏ فِي الرَّكْعَةِ الآخِرَةِ مِنْ صَلاَةِ الْعِشَاءِ قَنَتَ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَنْجِ عَيَّاشَ بْنَ أَبِي رَبِيعَةَ، اللَّهُمَّ أَنْجِ الْوَلِيدَ بْنَ الْوَلِيدِ، اللَّهُمَّ أَنْجِ سَلَمَةَ بْنَ هِشَامٍ، اللَّهُمَّ أَنْجِ الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ، اللَّهُمَّ اشْدُدْ وَطْأَتَكَ عَلَى مُضَرَ، اللَّهُمَّ اجْعَلْهَا سِنِينَ كَسِنِي يُوسُفَ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki,) Paygʻambar ﷺ xufton namozining oxirgi rakatida ‹Samiallohu liman hamidah› deganlarida, qunut (duosi) qilib (shunday) der edilar: «Allohumma anji Ayyosh ibn Abu Rabia. Allohumma anjil-Validibnal-Valid. Allohumma anji Salama ibn Hishom. Allohumma anjil-mustazʼafiyna minal-mominiyn. Allohumma ushdud vatʼataka ala Muzar. Allohumma ijʼalha siniyna kasiniy Yusuf» (Allohim, Ayyosh ibn Abu Rabiani qutqar; Allohim, Validibnul-Validni qutqar; Allohim, Salama ibn Hishomni qutqar; Allohim, mominlardan boʻlgan ojizlarni (zaif tutilganlarni) qutqar; Allohim, Muzar (qabilasi) ustiga (azob) zarbangni qattiq qil; Allohim, ularga Yusuf (zamonidagi)dek (qahatchilik) yillarini sol).(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики,) Пайғамбар ﷺ хуфтон намозининг охирги ракатида ‹Самиаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деганларида, қунут (дуоси) қилиб (шундай) дер эдилар: «Аллоҳумма анжи Айёш ибн Абу Рабиа. Аллоҳумма анжил-Валидибнал-Валид. Аллоҳумма анжи Салама ибн Ҳишом. Аллоҳумма анжил-мустазъафийна минал-моминийн. Аллоҳумма ушдуд ватъатака ала Музар. Аллоҳумма ижъалҳа синийна касиний Юсуф» (Аллоҳим, Айёш ибн Абу Рабиани қутқар; Аллоҳим, Валидибнул-Валидни қутқар; Аллоҳим, Салама ибн Ҳишомни қутқар; Аллоҳим, моминлардан бўлган ожизларни (заиф тутилганларни) қутқар; Аллоҳим, Музар (қабиласи) устига (азоб) зарбангни қаттиқ қил; Аллоҳим, уларга Юсуф (замонидаги)дек (қаҳатчилик) йилларини сол).

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ عَاصِمٍ، عَنْ أَنَسٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ بَعَثَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سَرِيَّةً يُقَالُ لَهُمُ الْقُرَّاءُ فَأُصِيبُوا، فَمَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَجَدَ عَلَى شَىْءٍ مَا وَجَدَ عَلَيْهِمْ، فَقَنَتَ شَهْرًا فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ وَيَقُولُ ‏"‏ إِنَّ عُصَيَّةَ عَصَوُا اللَّهَ وَرَسُولَهُ ‏"‏‏.‏

(Anas (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ «al-Qurro» (Qorilar) deb ataladigan bir sariyya (qoʻshin)ni joʻnatdilar, ammo ular (gʻadr bilan) shahid qilindi. Men Paygʻambar ﷺning hech narsaga ularga achingandek achinganlarini koʻrmaganman. Shu sababli u zot bomdod namozida bir oy qunut qilib: «Albatta Usayya (qabilasi) Allohga va Uning Rasuliga itoatsizlik qildi», der edilar.(Анас (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ «ал-Қурро» (Қорилар) деб аталадиган бир сарийя (қўшин)ни жўнатдилар, аммо улар (ғадр билан) шаҳид қилинди. Мен Пайғамбар ﷺнинг ҳеч нарсага уларга ачингандек ачинганларини кўрмаганман. Шу сабабли у зот бомдод намозида бир ой қунут қилиб: «Албатта Усайя (қабиласи) Аллоҳга ва Унинг Расулига итоацизлик қилди», дер эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ قَالَتْ كَانَ الْيَهُودُ يُسَلِّمُونَ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُونَ السَّامُ عَلَيْكَ‏.‏ فَفَطِنَتْ عَائِشَةُ إِلَى قَوْلِهِمْ فَقَالَتْ عَلَيْكُمُ السَّامُ وَاللَّعْنَةُ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَهْلاً يَا عَائِشَةُ، إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الرِّفْقَ فِي الأَمْرِ كُلِّهِ ‏"‏‏.‏ فَقَالَتْ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَوَلَمْ تَسْمَعْ مَا يَقُولُونَ قَالَ ‏"‏ أَوَلَمْ تَسْمَعِي أَنِّي أَرُدُّ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ فَأَقُولُ وَعَلَيْكُمْ ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Yahudiylar Paygʻambar ﷺga: «As-Somu alayk» (Senga oʻlim boʻlsin) deb (qasddan) salom berishardi. Oisha ularning soʻzini fahmlab: «Sizlarga oʻlim va laʼnat (boʻlsin)», dedi. Paygʻambar ﷺ: «Sekin (shoshma), ey Oisha — albatta Alloh har bir ishda muloyimlikni sevadi», dedilar. (Oisha): «Yo Allohning Paygʻambari, ularning nima deyayotganini eshitmadingizmi?» dedi. U zot: «Men ularga shuni qaytarib: ‹Va alaykum (sizlarga ham boʻlsin)› deganimni eshitmadingmi?» dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Яҳудийлар Пайғамбар ﷺга: «Ас-Сому алайк» (Сенга ўлим бўлсин) деб (қасддан) салом беришарди. Оиша уларнинг сўзини фаҳмлаб: «Сизларга ўлим ва лаънат (бўлсин)», деди. Пайғамбар ﷺ: «Секин (шошма), эй Оиша — албатта Аллоҳ ҳар бир ишда мулойимликни севади», дедилар. (Оиша): «Ё Аллоҳнинг Пайғамбари, уларнинг нима деяётганини эшитмадингизми?» деди. У зот: «Мен уларга шуни қайтариб: ‹Ва алайкум (сизларга ҳам бўлсин)› деганимни эшитмадингми?» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا الأَنْصَارِيُّ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ، حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْخَنْدَقِ، فَقَالَ ‏"‏ مَلأَ اللَّهُ قُبُورَهُمْ وَبُيُوتَهُمْ نَارًا، كَمَا شَغَلُونَا عَنْ صَلاَةِ الْوُسْطَى حَتَّى غَابَتِ الشَّمْسُ ‏"‏‏.‏ وَهْىَ صَلاَةُ الْعَصْرِ‏.‏

(Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz Xandaq kuni Paygʻambar ﷺ bilan birga edik. U zot: «Alloh ularning (mushriklarning) qabrlari va uylarini olovga toʻldirsin — chunki ular bizni quyosh botguncha oʻrtadagi namozdan mashgʻul qilib qoʻydilar», dedilar — u (oʻrtadagi namoz) asr namozi edi.(Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз Хандақ куни Пайғамбар ﷺ билан бирга эдик. У зот: «Аллоҳ уларнинг (мушрикларнинг) қабрлари ва уйларини оловга тўлдирсин — чунки улар бизни қуёш ботгунча ўртадаги намоздан машғул қилиб қўйдилар», дедилар — у (ўртадаги намоз) аср намози эди.

حَدَّثَنَا عَلِيٌّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَدِمَ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ دَوْسًا قَدْ عَصَتْ وَأَبَتْ، فَادْعُ اللَّهَ عَلَيْهَا‏.‏ فَظَنَّ النَّاسُ أَنَّهُ يَدْعُو عَلَيْهِمْ، فَقَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ اهْدِ دَوْسًا وَأْتِ بِهِمْ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Tufayl ibn Amr Rasululloh ﷺning oldilariga kelib: «Yo Rasululloh, Davs (qabilasi) itoatsizlik qildi va (Islomdan) bosh tortdi; ular zarariga Allohga duo qiling», dedi. Odamlar u zot ular zarariga duo qiladilar deb oʻylashdi, ammo u zot: «Allohim, Davsni hidoyat qil va ularni (Islomga) keltir», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Туфайл ибн Амр Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, Давс (қабиласи) итоацизлик қилди ва (Исломдан) бош тортди; улар зарарига Аллоҳга дуо қилинг», деди. Одамлар у зот улар зарарига дуо қиладилар деб ўйлашди, аммо у зот: «Аллоҳим, Давсни ҳидоят қил ва уларни (Исломга) келтир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكَ بْنُ صَبَّاحٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَدْعُو بِهَذَا الدُّعَاءِ ‏"‏ رَبِّ اغْفِرْ لِي خَطِيئَتِي وَجَهْلِي وَإِسْرَافِي فِي أَمْرِي كُلِّهِ، وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي خَطَايَاىَ وَعَمْدِي وَجَهْلِي وَهَزْلِي، وَكُلُّ ذَلِكَ عِنْدِي، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ، أَنْتَ الْمُقَدِّمُ، وَأَنْتَ الْمُؤَخِّرُ، وَأَنْتَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ وَحَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏ بِنَحْوِهِ.‏

(Abu Muso (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qiladiki,) u zot mana shu duo bilan duo qilardilar:) «Robbigʻfir liy xatiati va jahliy va isrofiy fiy amriy kullih, va ma anta aʼlamu bihi minniy. Allohummagʻfir liy xatoyaya va amdiy va jahliy va hazliy, va kullu zalika indiy. Allohummagʻfir liy ma qoddamtu va ma axxortu va ma asrortu va ma aʼlantu; antal-muqoddim, va antal-muaxxir, va anta ala kulli shayʼin qodiyr» (Robbim, mening xatoyimni, jaholatimni va barcha ishimdagi isrofimni — va Sen mendan koʻra yaxshi biladigan (gunohlarimni) — magʻfirat qil. Allohim, xatolarimni, qasddan (qilganlarim)ni, jaholatim va hazilimni — bularning bari menda bor — magʻfirat qil. Allohim, ilgari va keyin qilgan, yashirin va oshkor (qilgan) gunohlarimni magʻfirat qil; Sen (xohlaganingni) oldinga oʻtkazuvchi, (xohlaganingni) keyinga qoldiruvchisan, Sen har narsaga qodirsan). (Ubaydulloh ibn Muoz otasidan, u Shuʼbadan, u Abu Ishoqdan, u Abu Burda ibn Abu Musodan, u otasidan, u Paygʻambar ﷺdan shunga oʻxshashini rivoyat qildi.)(Абу Мусо (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қиладики,) у зот мана шу дуо билан дуо қилардилар:) «Роббиғфир лий хатиати ва жаҳлий ва исрофий фий амрий куллиҳ, ва ма анта аъламу биҳи минний. Аллоҳуммағфир лий хатояя ва амдий ва жаҳлий ва ҳазлий, ва куллу залика индий. Аллоҳуммағфир лий ма қоддамту ва ма аххорту ва ма асрорту ва ма аъланту; антал-муқоддим, ва антал-муаххир, ва анта ала кулли шайъин қодийр» (Роббим, менинг хатойимни, жаҳолатимни ва барча ишимдаги исрофимни — ва Сен мендан кўра яхши биладиган (гуноҳларимни) — мағфират қил. Аллоҳим, хатоларимни, қасддан (қилганларим)ни, жаҳолатим ва ҳазилимни — буларнинг бари менда бор — мағфират қил. Аллоҳим, илгари ва кейин қилган, яширин ва ошкор (қилган) гуноҳларимни мағфират қил; Сен (хоҳлаганингни) олдинга ўтказувчи, (хоҳлаганингни) кейинга қолдирувчисан, Сен ҳар нарсага қодирсан). (Убайдуллоҳ ибн Муоз отасидан, у Шуъбадан, у Абу Ишоқдан, у Абу Бурда ибн Абу Мусодан, у отасидан, у Пайғамбар ﷺдан шунга ўхшашини ривоят қилди.)

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي مُوسَى، وَأَبِي، بُرْدَةَ ـ أَحْسِبُهُ ـ عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ كَانَ يَدْعُو ‏"‏ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي خَطِيئَتِي وَجَهْلِي وَإِسْرَافِي فِي أَمْرِي، وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّي، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي هَزْلِي وَجِدِّي وَخَطَاىَ وَعَمْدِي، وَكُلُّ ذَلِكَ عِنْدِي ‏"‏‏.‏

(Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qiladiki,) u zot shunday duo qilar edilar:) «Allohummagʻfir liy xatiati va jahliy va isrofiy fiy amriy, va ma anta aʼlamu bihi minniy. Allohummagʻfir liy hazliy va jiddiy va xatoya va amdiy, va kullu zalika indiy» (Allohim, mening xatoyimni, jaholatimni va ishimdagi isrofimni — va Sen mendan koʻra yaxshi biladigan (gunohlarimni) — magʻfirat qil. Allohim, hazilim va jiddiyatimni, xatolarim va qasddan (qilganlarim)ni — bularning bari menda bor — magʻfirat qil).(Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қиладики,) у зот шундай дуо қилар эдилар:) «Аллоҳуммағфир лий хатиати ва жаҳлий ва исрофий фий амрий, ва ма анта аъламу биҳи минний. Аллоҳуммағфир лий ҳазлий ва жиддий ва хатоя ва амдий, ва куллу залика индий» (Аллоҳим, менинг хатойимни, жаҳолатимни ва ишимдаги исрофимни — ва Сен мендан кўра яхши биладиган (гуноҳларимни) — мағфират қил. Аллоҳим, ҳазилим ва жиддиятимни, хатоларим ва қасддан (қилганларим)ни — буларнинг бари менда бор — мағфират қил).

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ، عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فِي الْجُمُعَةِ سَاعَةٌ لاَ يُوَافِقُهَا مُسْلِمٌ وَهْوَ قَائِمٌ يُصَلِّي يَسْأَلُ خَيْرًا إِلاَّ أَعْطَاهُ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ بِيَدِهِ قُلْنَا يُقَلِّلُهَا يُزَهِّدُهَا‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Abul-Qosim ﷺ: «Jumada bir vaqt (soat) borki, qaysi bir musulmon tik turib namoz oʻqiyotgan holda unga toʻgʻri kelib, (Allohdan) bir yaxshilik soʻrasa, Alloh unga albatta beradi», dedilar. U zot qoʻllari bilan (ishora qilib), uning qisqaligini koʻrsatdilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Абул-Қосим ﷺ: «Жумада бир вақт (соат) борки, қайси бир мусулмон тик туриб намоз ўқиётган ҳолда унга тўғри келиб, (Аллоҳдан) бир яхшилик сўраса, Аллоҳ унга албатта беради», дедилар. У зот қўллари билан (ишора қилиб), унинг қисқалигини кўрсатдилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها أَنَّ الْيَهُودَ، أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا السَّامُ عَلَيْكَ‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَعَلَيْكُمْ ‏"‏‏.‏ فَقَالَتْ عَائِشَةُ السَّامُ عَلَيْكُمْ، وَلَعَنَكُمُ اللَّهُ وَغَضِبَ عَلَيْكُمْ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَهْلاً يَا عَائِشَةُ، عَلَيْكِ بِالرِّفْقِ، وَإِيَّاكِ وَالْعُنْفَ أَوِ الْفُحْشَ ‏"‏‏.‏ قَالَتْ أَوَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالُوا قَالَ ‏"‏ أَوَلَمْ تَسْمَعِي مَا قُلْتُ رَدَدْتُ عَلَيْهِمْ، فَيُسْتَجَابُ لِي فِيهِمْ، وَلاَ يُسْتَجَابُ لَهُمْ فِيَّ ‏"‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki,) Yahudiylar Paygʻambar ﷺning oldilariga kelib: «As-Somu alayk» (Senga oʻlim boʻlsin) dedilar. U zot: «Va alaykum (sizlarga ham)», dedilar. Oisha: «As-Somu alaykum (sizlarga oʻlim boʻlsin); Alloh sizlarni laʼnatlasin va sizlarga gʻazab qilsin», dedi. Rasululloh ﷺ: «Sekin (shoshma), ey Oisha; muloyim boʻl, qoʻpollik va dagʻal soʻzdan saqlan», dedilar. (Oisha): «Ularning nima deganini eshitmadingizmi?» dedi. U zot: «Men aytgan (javob)ni eshitmadingmi? Men ularga (soʻzlarini) qaytardim — bas, men haqimda (qilgan) duom ular haqida ijobat boʻladi, ularniki esa men haqimda ijobat boʻlmaydi», dedilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики,) Яҳудийлар Пайғамбар ﷺнинг олдиларига келиб: «Ас-Сому алайк» (Сенга ўлим бўлсин) дедилар. У зот: «Ва алайкум (сизларга ҳам)», дедилар. Оиша: «Ас-Сому алайкум (сизларга ўлим бўлсин); Аллоҳ сизларни лаънатласин ва сизларга ғазаб қилсин», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Секин (шошма), эй Оиша; мулойим бўл, қўполлик ва дағал сўздан сақлан», дедилар. (Оиша): «Уларнинг нима деганини эшитмадингизми?» деди. У зот: «Мен айтган (жавоб)ни эшитмадингми? Мен уларга (сўзларини) қайтардим — бас, мен ҳақимда (қилган) дуом улар ҳақида ижобат бўлади, уларники эса мен ҳақимда ижобат бўлмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ الزُّهْرِيُّ حَدَّثَنَاهُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِذَا أَمَّنَ الْقَارِئُ فَأَمِّنُوا، فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ تُؤَمِّنُ، فَمَنْ وَافَقَ تَأْمِينُهُ تَأْمِينَ الْمَلاَئِكَةِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qiladi):) U zot: «Qori (imom) ‹omin› deganda, sizlar ham ‹omin› denglar — chunki farishtalar (ham) ‹omin› deydi; kimning ‹omin›i farishtalarning ‹omin›iga toʻgʻri kelsa, uning oʻtgan gunohlari magʻfirat qilinadi», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилади):) У зот: «Қори (имом) ‹омин› деганда, сизлар ҳам ‹омин› денглар — чунки фаришталар (ҳам) ‹омин› дейди; кимнинг ‹омин›и фаришталарнинг ‹омин›ига тўғри келса, унинг ўтган гуноҳлари мағфират қилинади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهْوَ عَلَى كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ‏.‏ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ، كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ، حَتَّى يُمْسِيَ، وَلَمْ يَأْتِ أَحَدٌ بِأَفْضَلَ مِمَّا جَاءَ بِهِ إِلاَّ رَجُلٌ عَمِلَ أَكْثَرَ مِنْهُ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki,) Rasululloh ﷺ: «Kim bir kunda yuz marta ‹La ilaha illalloh, vahdahu la shariyka lah, lahul-mulku va lahul-hamd, va huva ala kulli shayʼin qodiyr› (Allohdan oʻzga iloh yoʻq, U yagona, sherigi yoʻq; mulk Unikidir, hamd Unikidir, U har narsaga qodir) desa, bu unga oʻnta qul ozod qilgancha (savob) boʻladi; unga yuzta yaxshilik yoziladi, undan yuzta yomonlik oʻchiriladi; bu — oʻsha kuni kechgacha — uning uchun shaytondan (saqlovchi) panoh boʻladi; va hech kim u keltirgandan koʻra afzalroq (amal) keltira olmaydi — magar undan koʻproq (shu zikrni) qilgan kishi (boʻlsa)», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир кунда юз марта ‹Ла илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ла шарийка лаҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамд, ва ҳува ала кулли шайъин қодийр› (Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, У ягона, шериги йўқ; мулк Уникидир, ҳамд Уникидир, У ҳар нарсага қодир) деса, бу унга ўнта қул озод қилганча (савоб) бўлади; унга юзта яхшилик ёзилади, ундан юзта ёмонлик ўчирилади; бу — ўша куни кечгача — унинг учун шайтондан (сақловчи) паноҳ бўлади; ва ҳеч ким у келтиргандан кўра афзалроқ (амал) келтира олмайди — магар ундан кўпроқ (шу зикрни) қилган киши (бўлса)», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ، قَالَ مَنْ قَالَ عَشْرًا كَانَ كَمَنْ أَعْتَقَ رَقَبَةً مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ‏.‏ قَالَ عُمَرُ بْنُ أَبِي زَائِدَةَ وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي السَّفَرِ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ رَبِيعِ بْنِ خُثَيْمٍ مِثْلَهُ‏.‏ فَقُلْتُ لِلرَّبِيعِ مِمَّنْ سَمِعْتَهُ فَقَالَ مِنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ‏.‏ فَأَتَيْتُ عَمْرَو بْنَ مَيْمُونٍ فَقُلْتُ مِمَّنْ سَمِعْتَهُ فَقَالَ مِنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى‏.‏ فَأَتَيْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى فَقُلْتُ مِمَّنْ سَمِعْتَهُ فَقَالَ مِنْ أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ يُحَدِّثُهُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مَيْمُونٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِي أَيُّوبَ قَوْلَهُ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ مُوسَى حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ دَاوُدَ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، عَنْ أَبِي أَيُّوبَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏ وَقَالَ إِسْمَاعِيلُ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنِ الرَّبِيعِ قَوْلَهُ‏.‏ وَقَالَ آدَمُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مَيْسَرَةَ سَمِعْتُ هِلاَلَ بْنَ يَسَافٍ عَنِ الرَّبِيعِ بْنِ خُثَيْمٍ وَعَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَوْلَهُ‏.‏ وَقَالَ الأَعْمَشُ وَحُصَيْنٌ عَنْ هِلاَلٍ عَنِ الرَّبِيعِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَوْلَهُ‏.‏ وَرَوَاهُ أَبُو مُحَمَّدٍ الْحَضْرَمِيُّ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏ كَانَ كَمَنْ أَعْتَقَ رَقَبَةً مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلِ قَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَالصَّحِيحُ قَوْلُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عَمْرٍو.‏

(Amr ibn Maymun aytdi:) Kim (uni) oʻn marta aytsa, Ismoil avlodidan bir qul ozod qilgan kishidek boʻladi. (Umar ibn Abu Zoida aytdi: Bizga Abdulloh ibn Abus-Safar, u Shaʼbiydan, u Robiʼ ibn Xusaymdan shunga oʻxshashini rivoyat qildi. Men Robiʼga: ‹Buni kimdan eshitding?› dedim. U: ‹Amr ibn Maymundan›, dedi. Men Amr ibn Maymunning oldiga kelib: ‹Buni kimdan eshitding?› dedim. U: ‹Ibn Abu Layloydan›, dedi. Men Ibn Abu Layloning oldiga kelib: ‹Buni kimdan eshitding?› dedim. U: ‹Abu Ayyub al-Ansoriydan — u buni Paygʻambar ﷺdan rivoyat qilib (aytardi)›, dedi. Ibrohim ibn Yusuf otasidan, u Abu Ishoqdan: ‹Menga Amr ibn Maymun, u Abdurrahmon ibn Abu Layloydan, u Abu Ayyubdan, u Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qildi)› dedi. Muso: Bizga Vuhayb, u Dovuddan, u Omirdan, u Abdurrahmon ibn Abu Layloydan, u Abu Ayyubdan, u Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qildi) dedi. Ismoil esa Shaʼbiydan, u Robiʼdan, uning oʻz soʻzi (mavquf) sifatida rivoyat qildi. Odam: Bizga Shuʼba, unga Abdulmalik ibn Maysara rivoyat qildi: ‹Men Hilol ibn Yasofdan, u Robiʼ ibn Xusaym va Amr ibn Maymundan, ular Ibn Masʼuddan uning soʻzi sifatida (eshitdim)› dedi. Aʼmash va Husayn esa Hiloldan, u Robiʼdan, u Abdullohdan, uning soʻzi sifatida rivoyat qildilar. Uni Abu Muhammad al-Hazramiy Abu Ayyubdan, u Paygʻambar ﷺdan: ‹Ismoil avlodidan bir qul ozod qilgan kishidek boʻladi› deb rivoyat qildi. Abu Abdulloh (al-Buxoriy): ‹Toʻgʻrisi — Abdulmalik ibn Amrning soʻzidir›, dedi.)(Амр ибн Маймун айтди:) Ким (уни) ўн марта айца, Исмоил авлодидан бир қул озод қилган кишидек бўлади. (Умар ибн Абу Зоида айтди: Бизга Абдуллоҳ ибн Абус-Сафар, у Шаъбийдан, у Робиъ ибн Хусаймдан шунга ўхшашини ривоят қилди. Мен Робиъга: ‹Буни кимдан эшитдинг?› дедим. У: ‹Амр ибн Маймундан›, деди. Мен Амр ибн Маймуннинг олдига келиб: ‹Буни кимдан эшитдинг?› дедим. У: ‹Ибн Абу Лайлойдан›, деди. Мен Ибн Абу Лайлонинг олдига келиб: ‹Буни кимдан эшитдинг?› дедим. У: ‹Абу Айюб ал-Ансорийдан — у буни Пайғамбар ﷺдан ривоят қилиб (айтарди)›, деди. Иброҳим ибн Юсуф отасидан, у Абу Ишоқдан: ‹Менга Амр ибн Маймун, у Абдурраҳмон ибн Абу Лайлойдан, у Абу Айюбдан, у Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилди)› деди. Мусо: Бизга Вуҳайб, у Довуддан, у Омирдан, у Абдурраҳмон ибн Абу Лайлойдан, у Абу Айюбдан, у Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилди) деди. Исмоил эса Шаъбийдан, у Робиъдан, унинг ўз сўзи (мавқуф) сифатида ривоят қилди. Одам: Бизга Шуъба, унга Абдулмалик ибн Майсара ривоят қилди: ‹Мен Ҳилол ибн Ясофдан, у Робиъ ибн Хусайм ва Амр ибн Маймундан, улар Ибн Масъуддан унинг сўзи сифатида (эшитдим)› деди. Аъмаш ва Ҳусайн эса Ҳилолдан, у Робиъдан, у Абдуллоҳдан, унинг сўзи сифатида ривоят қилдилар. Уни Абу Муҳаммад ал-Ҳазрамий Абу Айюбдан, у Пайғамбар ﷺдан: ‹Исмоил авлодидан бир қул озод қилган кишидек бўлади› деб ривоят қилди. Абу Абдуллоҳ (ал-Бухорий): ‹Тўғриси — Абдулмалик ибн Амрнинг сўзидир›, деди.)

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ مَنْ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ‏.‏ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ حُطَّتْ خَطَايَاهُ، وَإِنْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki,) Rasululloh ﷺ: «Kim bir kunda yuz marta ‹Subhanallohi va bihamdih› (Allohni hamdi bilan poklayman) desa, gunohlari — garchi dengiz koʻpigicha boʻlsa ham — toʻkiladi (kechiriladi)», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир кунда юз марта ‹Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳ› (Аллоҳни ҳамди билан поклайман) деса, гуноҳлари — гарчи денгиз кўпигича бўлса ҳам — тўкилади (кечирилади)», дедилар.

حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ كَلِمَتَانِ خَفِيفَتَانِ عَلَى اللِّسَانِ، ثَقِيلَتَانِ فِي الْمِيزَانِ، حَبِيبَتَانِ إِلَى الرَّحْمَنِ، سُبْحَانَ اللَّهِ الْعَظِيمِ، سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) Paygʻambar ﷺdan (rivoyat qiladi):) U zot: «Ikki (xil) soʻz borki, tilga yengil, mezonda ogʻir, Rahmonga (juda) suyukli: ‹Subhanallohil-Aziym› (Ulugʻ Allohni poklayman) va ‹Subhanallohi va bihamdih› (Allohni hamdi bilan poklayman)», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) Пайғамбар ﷺдан (ривоят қилади):) У зот: «Икки (хил) сўз борки, тилга енгил, мезонда оғир, Раҳмонга (жуда) суюкли: ‹Субҳаналлоҳил-Азийм› (Улуғ Аллоҳни поклайман) ва ‹Субҳаналлоҳи ва биҳамдиҳ› (Аллоҳни ҳамди билан поклайман)», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى ـ رضى الله عنه ـ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَثَلُ الَّذِي يَذْكُرُ رَبَّهُ وَالَّذِي لاَ يَذْكُرُ مَثَلُ الْحَىِّ وَالْمَيِّتِ ‏"‏‏.‏

(Abu Muso (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ: «Robbini zikr qiladigan kishi bilan zikr qilmaydigan kishining misoli — tirik bilan oʻlikning misoli kabidir», dedilar.(Абу Мусо (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ: «Роббини зикр қиладиган киши билан зикр қилмайдиган кишининг мисоли — тирик билан ўликнинг мисоли кабидир», дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ لِلَّهِ مَلاَئِكَةً يَطُوفُونَ فِي الطُّرُقِ، يَلْتَمِسُونَ أَهْلَ الذِّكْرِ، فَإِذَا وَجَدُوا قَوْمًا يَذْكُرُونَ اللَّهَ تَنَادَوْا هَلُمُّوا إِلَى حَاجَتِكُمْ‏.‏ قَالَ فَيَحُفُّونَهُمْ بِأَجْنِحَتِهِمْ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا‏.‏ قَالَ فَيَسْأَلُهُمْ رَبُّهُمْ وَهْوَ أَعْلَمُ مِنْهُمْ مَا يَقُولُ عِبَادِي قَالُوا يَقُولُونَ يُسَبِّحُونَكَ، وَيُكَبِّرُونَكَ، وَيَحْمَدُونَكَ وَيُمَجِّدُونَكَ‏.‏ قَالَ فَيَقُولُ هَلْ رَأَوْنِي قَالَ فَيَقُولُونَ لاَ وَاللَّهِ مَا رَأَوْكَ‏.‏ قَالَ فَيَقُولُ وَكَيْفَ لَوْ رَأَوْنِي قَالَ يَقُولُونَ لَوْ رَأَوْكَ كَانُوا أَشَدَّ لَكَ عِبَادَةً، وَأَشَدَّ لَكَ تَمْجِيدًا، وَأَكْثَرَ لَكَ تَسْبِيحًا‏.‏ قَالَ يَقُولُ فَمَا يَسْأَلُونِي قَالَ يَسْأَلُونَكَ الْجَنَّةَ‏.‏ قَالَ يَقُولُ وَهَلْ رَأَوْهَا قَالَ يَقُولُونَ لاَ وَاللَّهِ يَا رَبِّ مَا رَأَوْهَا‏.‏ قَالَ يَقُولُ فَكَيْفَ لَوْ أَنَّهُمْ رَأَوْهَا قَالَ يَقُولُونَ لَوْ أَنَّهُمْ رَأَوْهَا كَانُوا أَشَدَّ عَلَيْهَا حِرْصًا، وَأَشَدَّ لَهَا طَلَبًا، وَأَعْظَمَ فِيهَا رَغْبَةً‏.‏ قَالَ فَمِمَّ يَتَعَوَّذُونَ قَالَ يَقُولُونَ مِنَ النَّارِ‏.‏ قَالَ يَقُولُ وَهَلْ رَأَوْهَا قَالَ يَقُولُونَ لاَ وَاللَّهِ مَا رَأَوْهَا‏.‏ قَالَ يَقُولُ فَكَيْفَ لَوْ رَأَوْهَا قَالَ يَقُولُونَ لَوْ رَأَوْهَا كَانُوا أَشَدَّ مِنْهَا فِرَارًا، وَأَشَدَّ لَهَا مَخَافَةً‏.‏ قَالَ فَيَقُولُ فَأُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ غَفَرْتُ لَهُمْ‏.‏ قَالَ يَقُولُ مَلَكٌ مِنَ الْمَلاَئِكَةِ فِيهِمْ فُلاَنٌ لَيْسَ مِنْهُمْ إِنَّمَا جَاءَ لِحَاجَةٍ‏.‏ قَالَ هُمُ الْجُلَسَاءُ لاَ يَشْقَى بِهِمْ جَلِيسُهُمْ ‏"‏‏.‏ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنِ الأَعْمَشِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ‏.‏ وَرَوَاهُ سُهَيْلٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta Allohning yoʻllarda aylanib, zikr ahlini izlaydigan farishtalari bor. Ular Allohni zikr qilayotgan bir qavmni topsalar, ‹Hojatingiz (izlaganingiz) sari kelinglar!› deb bir-birlarini chaqiradilar va ularni qanotlari bilan dunyo osmonigacha oʻrab oladilar. Soʻng Robbilari — ulardan yaxshiroq bilsa-da — ulardan: ‹Bandalarim nima deyapti?› deb soʻraydi. Ular: ‹Seni tasbeh aytyaptilar, takbir aytyaptilar, hamd aytyaptilar va Seni ulugʻlayaptilar›, deydi. (Alloh): ‹Ular Meni koʻrishganmi?› deydi. Ular: ‹Yoʻq, Allohga qasamki, ular Seni koʻrishmagan›, deydi. (Alloh): ‹Agar Meni koʻrsalar, qanday boʻlardi?› deydi. Ular: ‹Agar Seni koʻrsalar, Senga yanada qattiqroq ibodat qilar, Seni yanada koʻproq ulugʻlar va koʻproq tasbeh aytardilar›, deydi. (Alloh): ‹Ular Mendan nima soʻrayapti?› deydi. Ular: ‹Sendan jannatni soʻrayaptilar›, deydi. (Alloh): ‹Ular uni koʻrishganmi?› deydi. Ular: ‹Yoʻq, Allohga qasamki, ey Robbim, ular uni koʻrishmagan›, deydi. (Alloh): ‹Agar uni koʻrsalar, qanday boʻlardi?› deydi. Ular: ‹Agar uni koʻrsalar, unga nisbatan yanada koʻproq hirs qoʻyar, uni yanada qattiqroq talab qilar va unga boʻlgan ragʻbatlari ulkanroq boʻlardi›, deydi. (Alloh): ‹Ular nimadan panoh tilayapti?› deydi. Ular: ‹Doʻzaxdan›, deydi. (Alloh): ‹Ular uni koʻrishganmi?› deydi. Ular: ‹Yoʻq, Allohga qasamki, ular uni koʻrishmagan›, deydi. (Alloh): ‹Agar uni koʻrsalar, qanday boʻlardi?› deydi. Ular: ‹Agar uni koʻrsalar, undan yanada qattiqroq qochar va undan koʻproq qoʻrqardilar›, deydi. Shunda (Alloh): ‹Men sizni guvoh qilamanki, Men ularni magʻfirat qildim›, deydi. Farishtalardan biri: ‹Ular ichida falonchi (kishi) bor — u ulardan emas; u faqat bir hojat uchun kelgan edi›, deydi. (Alloh): ‹Ular shunday hamsuhbatlardirki, ularning hamsuhbati (ham) baxtsiz boʻlmaydi›, deydi.» (Buni Shuʼba Aʼmashdan rivoyat qildi, lekin uni marfuʼ qilmadi. Uni Suhayl otasidan, u Abu Hurayradan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi.)(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта Аллоҳнинг йўлларда айланиб, зикр аҳлини излайдиган фаришталари бор. Улар Аллоҳни зикр қилаётган бир қавмни топсалар, ‹Ҳожатингиз (излаганингиз) сари келинглар!› деб бир-бирларини чақирадилар ва уларни қанотлари билан дунё осмонигача ўраб оладилар. Сўнг Роббилари — улардан яхшироқ билса-да — улардан: ‹Бандаларим нима деяпти?› деб сўрайди. Улар: ‹Сени тасбеҳ айтяптилар, такбир айтяптилар, ҳамд айтяптилар ва Сени улуғлаяптилар›, дейди. (Аллоҳ): ‹Улар Мени кўришганми?› дейди. Улар: ‹Йўқ, Аллоҳга қасамки, улар Сени кўришмаган›, дейди. (Аллоҳ): ‹Агар Мени кўрсалар, қандай бўларди?› дейди. Улар: ‹Агар Сени кўрсалар, Сенга янада қаттиқроқ ибодат қилар, Сени янада кўпроқ улуғлар ва кўпроқ тасбеҳ айтардилар›, дейди. (Аллоҳ): ‹Улар Мендан нима сўраяпти?› дейди. Улар: ‹Сендан жаннатни сўраяптилар›, дейди. (Аллоҳ): ‹Улар уни кўришганми?› дейди. Улар: ‹Йўқ, Аллоҳга қасамки, эй Роббим, улар уни кўришмаган›, дейди. (Аллоҳ): ‹Агар уни кўрсалар, қандай бўларди?› дейди. Улар: ‹Агар уни кўрсалар, унга нисбатан янада кўпроқ ҳирс қўяр, уни янада қаттиқроқ талаб қилар ва унга бўлган рағбатлари улканроқ бўларди›, дейди. (Аллоҳ): ‹Улар нимадан паноҳ тилаяпти?› дейди. Улар: ‹Дўзахдан›, дейди. (Аллоҳ): ‹Улар уни кўришганми?› дейди. Улар: ‹Йўқ, Аллоҳга қасамки, улар уни кўришмаган›, дейди. (Аллоҳ): ‹Агар уни кўрсалар, қандай бўларди?› дейди. Улар: ‹Агар уни кўрсалар, ундан янада қаттиқроқ қочар ва ундан кўпроқ қўрқардилар›, дейди. Шунда (Аллоҳ): ‹Мен сизни гувоҳ қиламанки, Мен уларни мағфират қилдим›, дейди. Фаришталардан бири: ‹Улар ичида фалончи (киши) бор — у улардан эмас; у фақат бир ҳожат учун келган эди›, дейди. (Аллоҳ): ‹Улар шундай ҳамсуҳбатлардирки, уларнинг ҳамсуҳбати (ҳам) бахциз бўлмайди›, дейди.» (Буни Шуъба Аъмашдан ривоят қилди, лекин уни марфуъ қилмади. Уни Суҳайл отасидан, у Абу Ҳурайрадан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди.)

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ، أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، قَالَ أَخَذَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فِي عَقَبَةٍ ـ أَوْ قَالَ فِي ثَنِيَّةٍ، قَالَ ـ فَلَمَّا عَلاَ عَلَيْهَا رَجُلٌ نَادَى فَرَفَعَ صَوْتَهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ‏.‏ قَالَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى بَغْلَتِهِ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكُمْ لاَ تَدْعُونَ أَصَمَّ وَلاَ غَائِبًا ‏"‏‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ يَا أَبَا مُوسَى ـ أَوْ يَا عَبْدَ اللَّهِ أَلاَ أَدُلُّكَ عَلَى كَلِمَةٍ مِنْ كَنْزِ الْجَنَّةِ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ بَلَى‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ حَوْلَ وَلاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ ‏"‏‏.‏

(Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ bir dovon — yoki: bir togʻ yoʻli — ga (yetib) chiqdilar. Bir kishi (oldinroq) unga koʻtarilganda, ovozini koʻtarib: ‹La ilaha illalloh, vallohu akbar› deb (baland) nido qildi. Rasululloh ﷺ esa xachirlari ustida edilar. U zot: «Sizlar kar yoki gʻoyib (yiroq)ka duo qilmayapsiz», dedilar. Soʻng: «Ey Abu Muso — yoki: ey Abdulloh — senga jannat xazinasidan boʻlgan bir soʻzni koʻrsataymi?» dedilar. Men: «Albatta (koʻrsating)», dedim. U zot: «‹La havla va la quvvata illa billah› (Allohdan boshqa hech qanday quvvat va qudrat yoʻq)», dedilar.(Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ бир довон — ёки: бир тоғ йўли — га (етиб) чиқдилар. Бир киши (олдинроқ) унга кўтарилганда, овозини кўтариб: ‹Ла илаҳа иллаллоҳ, валлоҳу акбар› деб (баланд) нидо қилди. Расулуллоҳ ﷺ эса хачирлари устида эдилар. У зот: «Сизлар кар ёки ғойиб (йироқ)ка дуо қилмаяпсиз», дедилар. Сўнг: «Эй Абу Мусо — ёки: эй Абдуллоҳ — сенга жаннат хазинасидан бўлган бир сўзни кўрсатайми?» дедилар. Мен: «Албатта (кўрсатинг)», дедим. У зот: «‹Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ› (Аллоҳдан бошқа ҳеч қандай қувват ва қудрат йўқ)», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ حَفِظْنَاهُ مِنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رِوَايَةً قَالَ ‏"‏ لِلَّهِ تِسْعَةٌ وَتِسْعُونَ اسْمًا، مِائَةٌ إِلاَّ وَاحِدًا، لاَ يَحْفَظُهَا أَحَدٌ إِلاَّ دَخَلَ الْجَنَّةَ، وَهْوَ وَتْرٌ يُحِبُّ الْوَتْرَ ‏"‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat tariqasida (marfuʼ) aytdi:) «Allohning toʻqson toʻqqizta — bir kam yuzta — ismi bor; kim ularni (yodlab) saqlasa (va mazmuniga amal qilsa), jannatga kiradi. Alloh toq (Vitr)dir, toqni (ham) sevadi.»(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят тариқасида (марфуъ) айтди:) «Аллоҳнинг тўқсон тўққизта — бир кам юзта — исми бор; ким уларни (ёдлаб) сақласа (ва мазмунига амал қилса), жаннатга киради. Аллоҳ тоқ (Витр)дир, тоқни (ҳам) севади.»

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، قَالَ حَدَّثَنِي شَقِيقٌ، قَالَ كُنَّا نَنْتَظِرُ عَبْدَ اللَّهِ إِذْ جَاءَ يَزِيدُ بْنُ مُعَاوِيَةَ فَقُلْنَا أَلاَ تَجْلِسُ قَالَ لاَ وَلَكِنْ أَدْخُلُ فَأُخْرِجُ إِلَيْكُمْ صَاحِبَكُمْ، وَإِلاَّ جِئْتُ أَنَا‏.‏ فَجَلَسْتُ فَخَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ وَهْوَ آخِذٌ بِيَدِهِ فَقَامَ عَلَيْنَا فَقَالَ أَمَا إِنِّي أَخْبَرُ بِمَكَانِكُمْ، وَلَكِنَّهُ يَمْنَعُنِي مِنَ الْخُرُوجِ إِلَيْكُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَتَخَوَّلُنَا بِالْمَوْعِظَةِ فِي الأَيَّامِ، كَرَاهِيَةَ السَّآمَةِ عَلَيْنَا‏.‏

(Shaqiq aytdi:) Biz Abdulloh (ibn Masʼud)ni kutib turardik. Shu payt Yazid ibn Muoviya keldi. Biz: «Oʻtirmaysanmi?» dedik. U: «Yoʻq, lekin men (uyga) kirib, sizga sohibingizni (Ibn Masʼudni) chiqaraman; boʻlmasa, oʻzim chiqib (oldingizga) kelaman», dedi. Men oʻtirdim. Soʻng Abdulloh — uning (Yazidning) qoʻlidan ushlagan holda — chiqdi va bizning oldimizda turib: «Bilaman, men sizlarning shu yerda (ekanligingizdan) xabardorman; lekin meni oldingizga chiqishdan toʻsgan narsa — Rasululloh ﷺ bizga zerikib qolishimizni yoqtirmay, (har) kunlarda oraliq qilib (goh-goh) vaʼz qilar edilar (degani)dir», dedi.(Шақиқ айтди:) Биз Абдуллоҳ (ибн Масъуд)ни кутиб турардик. Шу пайт Язид ибн Муовия келди. Биз: «Ўтирмайсанми?» дедик. У: «Йўқ, лекин мен (уйга) кириб, сизга соҳибингизни (Ибн Масъудни) чиқараман; бўлмаса, ўзим чиқиб (олдингизга) келаман», деди. Мен ўтирдим. Сўнг Абдуллоҳ — унинг (Язиднинг) қўлидан ушлаган ҳолда — чиқди ва бизнинг олдимизда туриб: «Биламан, мен сизларнинг шу ерда (эканлигингиздан) хабардорман; лекин мени олдингизга чиқишдан тўсган нарса — Расулуллоҳ ﷺ бизга зерикиб қолишимизни ёқтирмай, (ҳар) кунларда оралиқ қилиб (гоҳ-гоҳ) ваъз қилар эдилар (дегани)дир», деди.