حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الطَّنَافِسِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا حُمَيْدٍ السَّاعِدِيَّ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ وَقَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Humayd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozga turganlarida qiblaga yuzlanib, ikki qoʻllarini koʻtarardilar va «Allohu akbar», derdilar.Абу Ҳумайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозга турганларида қиблага юзланиб, икки қўлларини кўтарардилар ва «Аллоҳу акбар», дердилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الضُّبَعِيُّ، حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ عَلِيٍّ الرِّفَاعِيُّ، عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَسْتَفْتِحُ صَلاَتَهُ يَقُولُ ‏"‏ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ وَتَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلاَ إِلَهَ غَيْرُكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozlarini «Subhonaka-llohumma va bihamdika va tabaroka-smuka va taolo jadduka va lo ilaha gʻayruka» deb boshlardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозларини «Субҳонака-ллоҳумма ва биҳамдика ва табарока-смука ва таоло жаддука ва ло илаҳа ғайрука» деб бошлардилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَعَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ الْقَعْقَاعِ، عَنْ أَبِي زُرْعَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا كَبَّرَ سَكَتَ بَيْنَ التَّكْبِيرِ وَالْقِرَاءَةِ ‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَرَأَيْتَ سُكُوتَكَ بَيْنَ التَّكْبِيرِ وَالْقِرَاءَةِ فَأَخْبِرْنِي مَا تَقُولُ قَالَ ‏"‏ أَقُولُ اللَّهُمَّ بَاعِدْ بَيْنِي وَبَيْنَ خَطَايَاىَ كَمَا بَاعَدْتَ بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ اللَّهُمَّ نَقِّنِي مِنْ خَطَايَاىَ كَالثَّوْبِ الأَبْيَضِ مِنَ الدَّنَسِ اللَّهُمَّ اغْسِلْنِي مِنْ خَطَايَاىَ بِالْمَاءِ وَالثَّلْجِ وَالْبَرَدِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ takbir aytganlarida, takbir bilan qiroat orasida biroz sukut qilardilar. Men: «Otam-onam sizga fido boʻlsin, takbir bilan qiroat orasidagi sukutingizni koʻrdim, oʻshanda nima deyishingizni menga aytib bering», dedim. U zot: «Men ‹Allohumma boid bayni va bayna xatoyoya kamo boadta baynal-mashriqi val-magʻrib, Allohumma naqqiniy min xatoyoya kas-savbil-abyazi minad-danas, Allohumma-gʻsilniy min xatoyoya bil-moi vas-salji val-barad› (Ey Alloh, sharq bilan gʻarbni uzoqlashtirganingdek meni gunohlarimdan uzoqlashtir, ey Alloh, oq matoni kirdan tozalaganingdek meni gunohlarimdan pokla, ey Alloh, meni gunohlarimdan suv, qor va doʻl bilan yuv) deyman», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ такбир айтганларида, такбир билан қироат орасида бироз сукут қилардилар. Мен: «Отам-онам сизга фидо бўлсин, такбир билан қироат орасидаги сукутингизни кўрдим, ўшанда нима дейишингизни менга айтиб беринг», дедим. У зот: «Мен ‹Аллоҳумма боид байни ва байна хатоёя камо боадта байнал-машриқи вал-мағриб, Аллоҳумма наққиний мин хатоёя кас-савбил-абязи минад-данас, Аллоҳумма-ғсилний мин хатоёя бил-мои вас-салжи вал-барад› (Эй Аллоҳ, шарқ билан ғарбни узоқлаштирганингдек мени гуноҳларимдан узоқлаштир, эй Аллоҳ, оқ матони кирдан тозалаганингдек мени гуноҳларимдан покла, эй Аллоҳ, мени гуноҳларимдан сув, қор ва дўл билан юв) дейман», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِمْرَانَ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، حَدَّثَنَا حَارِثَةُ بْنُ أَبِي الرِّجَالِ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلاَةَ قَالَ ‏"‏ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ تَبَارَكَ اسْمُكَ وَتَعَالَى جَدُّكَ وَلاَ إِلَهَ غَيْرُكَ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ namozni boshlaganlarida «Subhonaka-llohumma va bihamdika, tabaroka-smuka va taolo jadduka va lo ilaha gʻayruka», derdilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ намозни бошлаганларида «Субҳонака-ллоҳумма ва биҳамдика, табарока-смука ва таоло жаддука ва ло илаҳа ғайрука», дердилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَاصِمٍ الْعَنَزِيِّ، عَنِ ابْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حِينَ دَخَلَ فِي الصَّلاَةِ قَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا اللَّهُ أَكْبَرُ كَبِيرًا - ثَلاَثًا - الْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيرًا الْحَمْدُ لِلَّهِ كَثِيرًا - ثَلاَثًا - سُبْحَانَ اللَّهِ بُكْرَةً وَأَصِيلاً - ثَلاَثَ مَرَّاتٍ - اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ مِنْ هَمْزِهِ وَنَفْخِهِ وَنَفْثِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عَمْرٌو هَمْزُهُ الْمُوتَةُ وَنَفْثُهُ الشِّعْرُ وَنَفْخُهُ الْكِبْرُ ‏.‏

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasulullohni ﷺ namozga kirganlarida koʻrdim, u zot: «Allohu akbaru kabiron, Allohu akbaru kabiron» (uch marta), «Alhamdu lillahi kasiron, alhamdu lillahi kasiron» (uch marta), «Subhanallohi bukratan va asilan» (uch marta), «Allohumma inniy auzu bika minash-shaytonir-rojimi min hamzihi va nafxihi va nafsihi» (Ey Alloh, men Sendan qirilgan shaytondan, uning jununi, kibri va sheʼridan panoh soʻrayman), dedilar.Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳни ﷺ намозга кирганларида кўрдим, у зот: «Аллоҳу акбару кабирон, Аллоҳу акбару кабирон» (уч марта), «Алҳамду лиллаҳи касирон, алҳамду лиллаҳи касирон» (уч марта), «Субҳаналлоҳи букратан ва асилан» (уч марта), «Аллоҳумма инний аузу бика минаш-шайтонир-рожими мин ҳамзиҳи ва нафхиҳи ва нафсиҳи» (Эй Аллоҳ, мен Сендан қирилган шайтондан, унинг жунуни, кибри ва шеъридан паноҳ сўрайман), дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُنْذِرِ، حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ، حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ وَهَمْزِهِ وَنَفْخِهِ وَنَفْثِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ هَمْزُهُ الْمُوتَةُ وَنَفْثُهُ الشِّعْرُ وَنَفْخُهُ الْكِبْرُ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Allohumma inniy auzu bika minash-shaytonir-rojimi va hamzihi va nafxihi va nafsihi» (Ey Alloh, men Sendan qirilgan shaytondan, uning jununi, kibri va sheʼridan panoh soʻrayman), dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳумма инний аузу бика минаш-шайтонир-рожими ва ҳамзиҳи ва нафхиҳи ва нафсиҳи» (Эй Аллоҳ, мен Сендан қирилган шайтондан, унинг жунуни, кибри ва шеъридан паноҳ сўрайман), дедилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ هُلْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَؤُمُّنَا فَيَأْخُذُ شِمَالَهُ بِيَمِينِهِ ‏.‏

Hulb at-Toiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bizga imomlik qilib, oʻng qoʻllari bilan chap qoʻllarini ushlab turardilar.Ҳулб ат-Тоий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бизга имомлик қилиб, ўнг қўллари билан чап қўлларини ушлаб турардилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، ح وَحَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الضَّرِيرُ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي فَأَخَذَ شِمَالَهُ بِيَمِينِهِ ‏.‏

Voil ibn Hujr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiyni ﷺ namoz oʻqiyotgan holda koʻrdim, u zot oʻng qoʻllari bilan chap qoʻllarini ushladilar.Воил ибн Ҳужр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набийни ﷺ намоз ўқиётган ҳолда кўрдим, у зот ўнг қўллари билан чап қўлларини ушладилар.

حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الْهَرَوِيُّ، إِبْرَاهِيمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَاتِمٍ أَنْبَأَنَا هُشَيْمٌ، أَنْبَأَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَبِي زَيْنَبَ السُّلَمِيُّ، عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ مَرَّ بِي النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَنَا وَاضِعٌ يَدِي الْيُسْرَى عَلَى الْيُمْنَى فَأَخَذَ بِيَدِي الْيُمْنَى فَوَضَعَهَا عَلَى الْيُسْرَى ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men chap qoʻlimni oʻng qoʻlim ustiga qoʻyib turgan edim, Nabiy ﷺ yonimdan oʻtib, oʻng qoʻlimni ushlab, uni chap qoʻlim ustiga qoʻydilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен чап қўлимни ўнг қўлим устига қўйиб турган эдим, Набий ﷺ ёнимдан ўтиб, ўнг қўлимни ушлаб, уни чап қўлим устига қўйдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ بُدَيْلِ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ أَبِي الْجَوْزَاءِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَفْتَتِحُ الْقِرَاءَةَ بِـ ‏{الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ }‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qiroatni {Alhamdu lillahi robbil-olamiyn} (Butun olamlar Robbi Allohga hamd boʻlsin) bilan boshlardilar. (Foteha 2)Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қироатни {Алҳамду лиллаҳи роббил-оламийн} (Бутун оламлар Робби Аллоҳга ҳамд бўлсин) билан бошлардилар. (Фотеҳа 2)

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، ح وَحَدَّثَنَا جُبَارَةُ بْنُ الْمُغَلِّسِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَفْتَتِحُونَ الْقِرَاءَةَ بِـ ‏{الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar qiroatni {Alhamdu lillahi robbil-olamiyn} (Butun olamlar Robbi Allohga hamd boʻlsin) bilan boshlardilar. (Foteha 2)Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар қироатни {Алҳамду лиллаҳи роббил-оламийн} (Бутун оламлар Робби Аллоҳга ҳамд бўлсин) билан бошлардилар. (Фотеҳа 2)

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، وَبَكْرُ بْنُ خَلَفٍ، وَعُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ رَافِعٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ عَمِّ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَفْتَتِحُ الْقِرَاءَةَ بِـ ‏{الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qiroatni {Alhamdu lillahi robbil-olamiyn} (Butun olamlar Robbi Allohga hamd boʻlsin) bilan boshlardilar. (Foteha 2)Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қироатни {Алҳамду лиллаҳи роббил-оламийн} (Бутун оламлар Робби Аллоҳга ҳамд бўлсин) билан бошлардилар. (Фотеҳа 2)

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنِ الْجُرَيْرِيِّ، عَنْ قَيْسِ بْنِ عَبَايَةَ، حَدَّثَنِي ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغَفَّلِ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ وَقَلَّمَا رَأَيْتُ رَجُلاً أَشَدَّ عَلَيْهِ فِي الإِسْلاَمِ حَدَثًا مِنْهُ فَسَمِعَنِي وَأَنَا أَقْرَأُ ‏{بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ}‏ فَقَالَ أَىْ بُنَىَّ إِيَّاكَ وَالْحَدَثَ فَإِنِّي صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَمَعَ أَبِي بَكْرٍ وَمَعَ عُمَرَ وَمَعَ عُثْمَانَ فَلَمْ أَسْمَعْ رَجُلاً مِنْهُمْ يَقُولُهُ فَإِذَا قَرَأْتَ فَقُلِ ‏{الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ}‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U meni {Bismillahir-rohmanir-rohiym} deb oʻqiyotganimni eshitib qoldi va: «Ey oʻgʻlim, bidʼatdan ehtiyot boʻl, chunki men Rasululloh ﷺ bilan, Abu Bakr bilan, Umar bilan va Usmon bilan namoz oʻqiganman, ammo ulardan birortasi buni aytganini eshitmadim. Sen oʻqiganingda {Alhamdu lillahi robbil-olamiyn} (Butun olamlar Robbi Allohga hamd boʻlsin) deb ayt», dedi. (Foteha 2)Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У мени {Бисмиллаҳир-роҳманир-роҳийм} деб ўқиётганимни эшитиб қолди ва: «Эй ўғлим, бидъатдан эҳтиёт бўл, чунки мен Расулуллоҳ ﷺ билан, Абу Бакр билан, Умар билан ва Усмон билан намоз ўқиганман, аммо улардан бирортаси буни айтганини эшитмадим. Сен ўқиганингда {Алҳамду лиллаҳи роббил-оламийн} (Бутун оламлар Робби Аллоҳга ҳамд бўлсин) деб айт», деди. (Фотеҳа 2)

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، وَسُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلاَقَةَ، عَنْ قُطْبَةَ بْنِ مَالِكٍ، سَمِعَ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقْرَأُ فِي الصُّبْحِ ‏{وَالنَّخْلَ بَاسِقَاتٍ لَهَا طَلْعٌ نَضِيدٌ }‏ ‏.‏

Qutba ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺ bomdodda {Va-nnaxla bosiqotin laho talʼun naziyd} (Va shingili taxma-taxma boʻlgan baland xurmolarni ham) deb oʻqiyotganlarini eshitdi. (Qof 10)Қутба ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺ бомдодда {Ва-ннахла босиқотин лаҳо талъун назийд} (Ва шингили тахма-тахма бўлган баланд хурмоларни ҳам) деб ўқиётганларини эшитди. (Қоф 10)

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنْ أَصْبَغَ، مَوْلَى عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ، قَالَ صَلَّيْنَا مَعَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَكَانَ يَقْرَأُ فِي الْفَجْرِ فَكَأَنِّي أَسْمَعُ قِرَاءَتَهُ ‏{فَلاَ أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ الْجَوَارِ الْكُنَّسِ}‏ ‏.‏

Amr ibn Hurays (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ bilan birga namoz oʻqidik. U zot bomdodda qiroat qilardilar. Goʻyo men u zotning {Qasamki, orqaga qaytuvchi, sayr etib, botuvchi yulduzlarga} degan qiroatlarini hozir ham eshitib turgandekman», dedi.Амр ибн Ҳурайс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ билан бирга намоз ўқидик. У зот бомдодда қироат қилардилар. Гўё мен у зотнинг {Қасамки, орқага қайтувчи, сайр этиб, ботувчи юлдузларга} деган қироатларини ҳозир ҳам эшитиб тургандекман», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ، عَنْ عَوْفٍ، عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ، ح وَحَدَّثَنَا سُوَيْدٌ، حَدَّثَنَا مُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ أَبِيهِ، حَدَّثَهُ أَبُو الْمِنْهَالِ، عَنْ أَبِي بَرْزَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَقْرَأُ فِي الْفَجْرِ مَا بَيْنَ السِّتِّينَ إِلَى الْمِائَةِ ‏.‏

Abu Barza (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bomdod namozida oltmish oyatdan yuz oyatgacha qiroat qilar edilar.Абу Барза (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозида олтмиш оятдан юз оятгача қироат қилар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، وَعَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي قَتَادَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي بِنَا فَيُطِيلُ فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى مِنَ الظُّهْرِ وَيُقْصِرُ فِي الثَّانِيَةِ وَكَذَلِكَ فِي الصُّبْحِ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizga imom boʻlib namoz oʻqir edilar. Peshin namozining birinchi rakatini uzunroq, ikkinchi rakatini qisqaroq qilardilar. Bomdodda ham xuddi shunday qilardilar», dedi.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизга имом бўлиб намоз ўқир эдилар. Пешин намозининг биринчи ракатини узунроқ, иккинчи ракатини қисқароқ қилардилар. Бомдодда ҳам худди шундай қилардилар», деди.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ السَّائِبِ، قَالَ قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي صَلاَةِ الصُّبْحِ بـ ‏{الْمُؤْمِنُونَ}‏ فَلَمَّا أَتَى عَلَى ذِكْرِ عِيسَى أَصَابَتْهُ شَرْقَةٌ فَرَكَعَ ‏.‏ يَعْنِي سَعْلَةً ‏.‏

Abdulloh ibn Soib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bomdod namozida ‹Muʼminun› surasini qiroat qildilar. Iyso zikri kelgan joyga yetganlarida yoʻtal tutib qoldi, shunda rukuga bordilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Соиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бомдод намозида ‹Муъминун› сурасини қироат қилдилар. Ийсо зикри келган жойга етганларида йўтал тутиб қолди, шунда рукуга бордилар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ الْبَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ مُخَوَّلٍ، عَنْ مُسْلِمٍ الْبَطِينِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقْرَأُ فِي صَلاَةِ الصُّبْحِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ ‏{الم * تَنْزِيلُ }‏ وَ ‏{هَلْ أَتَى عَلَى الإِنْسَانِ}‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ juma kuni bomdod namozida {Alif, Lom, Mim. Bu Kitobning nozil qilinishi} (Sajda surasi) va {Inson ustidan oʻtdimi} (Inson surasi) suralarini qiroat qilardilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ жума куни бомдод намозида {Алиф, Лом, Мим. Бу Китобнинг нозил қилиниши} (Сажда сураси) ва {Инсон устидан ўтдими} (Инсон сураси) сураларини қироат қилардилар», деди.

حَدَّثَنَا أَزْهَرُ بْنُ مَرْوَانَ، حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ نَبْهَانَ، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ بَهْدَلَةَ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقْرَأُ فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ ‏{الم * تَنْزِيلُ}‏ وَ ‏{هَلْ أَتَى عَلَى الإِنْسَانِ}‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ juma kuni bomdod namozida {Alif, Lom, Mim. Bu Kitobning nozil qilinishi} (Sajda surasi) va {Inson ustidan oʻtdimi} (Inson surasi) suralarini qiroat qilardilar», dedi.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ жума куни бомдод намозида {Алиф, Лом, Мим. Бу Китобнинг нозил қилиниши} (Сажда сураси) ва {Инсон устидан ўтдими} (Инсон сураси) сураларини қироат қилардилар», деди.

حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَقْرَأُ فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ ‏{الم * تَنْزِيلُ}‏ وَ ‏{هَلْ أَتَى عَلَى الإِنْسَانِ}‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ juma kuni bomdod namozida {Alif, Lom, Mim. Bu Kitobning nozil qilinishi} (Sajda surasi) va {Inson ustidan oʻtdimi} (Inson surasi) suralarini qiroat qilar edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ жума куни бомдод намозида {Алиф, Лом, Мим. Бу Китобнинг нозил қилиниши} (Сажда сураси) ва {Инсон устидан ўтдими} (Инсон сураси) сураларини қироат қилар эдилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَنْبَأَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ، أَنْبَأَنَا عَمْرُو بْنُ أَبِي قَيْسٍ، عَنْ أَبِي فَرْوَةَ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَقْرَأُ فِي صَلاَةِ الْفَجْرِ يَوْمَ الْجُمُعَةِ ‏{الم * تَنْزِيلُ}‏ وَ ‏{هَلَ أَتَى عَلَى الإِنْسَانِ}‏ ‏.‏ قَالَ إِسْحَاقُ هَكَذَا حَدَّثَنَا عَمْرٌو عَنْ عَبْدِ اللَّهِ لاَ أَشُكُّ فِيهِ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ juma kuni bomdod namozida {Alif, Lom, Mim. Bu Kitobning nozil qilinishi} (Sajda surasi) va {Inson ustidan oʻtdimi} (Inson surasi) suralarini qiroat qilar edilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ жума куни бомдод намозида {Алиф, Лом, Мим. Бу Китобнинг нозил қилиниши} (Сажда сураси) ва {Инсон устидан ўтдими} (Инсон сураси) сураларини қироат қилар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا رَبِيعَةُ بْنُ يَزِيدَ، عَنْ قَزَعَةَ، قَالَ سَأَلْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ عَنْ صَلاَةِ، رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ لَيْسَ لَكَ فِي ذَلِكَ خَيْرٌ ‏.‏ قُلْتُ بَيِّنْ رَحِمَكَ اللَّهُ ‏.‏ قَالَ كَانَتِ الصَّلاَةُ تُقَامُ لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ الظُّهْرَ فَيَخْرُجُ أَحَدُنَا إِلَى الْبَقِيعِ فَيَقْضِي حَاجَتَهُ وَيَجِيءُ فَيَتَوَضَّأُ فَيَجِدُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى مِنَ الظُّهْرِ ‏.‏

Qazaa (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Men Abu Said al-Xudriydan Rasululloh ﷺ ning namozlari haqida soʻradim. U: ‹Bunda sen uchun yaxshilik yoʻq›, dedi. Men: ‹Alloh senga rahm qilsin, tushuntiring›, dedim. U dedi: ‹Rasululloh ﷺ uchun peshin namoziga iqoma aytilardi. Birimiz Baqiʼga chiqib, hojatini oʻtab, kelib, taharat qilardi va Rasululloh ﷺ ni hali peshinning birinchi rakatida turgan holda topardi›», dedi.Қазаа (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Мен Абу Саид ал-Худрийдан Расулуллоҳ ﷺ нинг намозлари ҳақида сўрадим. У: ‹Бунда сен учун яхшилик йўқ›, деди. Мен: ‹Аллоҳ сенга раҳм қилсин, тушунтиринг›, дедим. У деди: ‹Расулуллоҳ ﷺ учун пешин намозига иқома айтиларди. Биримиз Бақиъга чиқиб, ҳожатини ўтаб, келиб, таҳарат қиларди ва Расулуллоҳ ﷺ ни ҳали пешиннинг биринчи ракатида турган ҳолда топарди›», деди.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ، قَالَ قُلْتُ لِخَبَّابٍ بِأَىِّ شَىْءٍ كُنْتُمْ تَعْرِفُونَ قِرَاءَةَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ قَالَ بِاضْطِرَابِ لِحْيَتِهِ ‏.‏

Abu Maʼmar (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Men Xabbobga: ‹Rasululloh ﷺ ning peshin va asrdagi qiroatlarini nimadan bilardingiz?› dedim. U: ‹Soqollarining qimirlashidan›, dedi», dedi.Абу Маъмар (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Мен Хаббобга: ‹Расулуллоҳ ﷺ нинг пешин ва асрдаги қироатларини нимадан билардингиз?› дедим. У: ‹Соқолларининг қимирлашидан›, деди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنِي بُكَيْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ مَا رَأَيْتُ أَحَدًا أَشْبَهَ صَلاَةً بِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنْ فُلاَنٍ ‏.‏ قَالَ وَكَانَ يُطِيلُ الأُولَيَيْنِ مِنَ الظُّهْرِ وَيُخَفِّفُ الأُخْرَيَيْنِ وَيُخَفِّفُ الْعَصْرَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men falon kishidan koʻra namozi Rasululloh ﷺ ning namozlariga oʻxshaganroq birovni koʻrmadim», dedi. U dedi: «U kishi peshinning dastlabki ikki rakatini uzunroq, keyingi ikki rakatini qisqaroq qilar va asrni ham qisqartirardi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен фалон кишидан кўра намози Расулуллоҳ ﷺ нинг намозларига ўхшаганроқ бировни кўрмадим», деди. У деди: «У киши пешиннинг дастлабки икки ракатини узунроқ, кейинги икки ракатини қисқароқ қилар ва асрни ҳам қисқартирарди».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ، حَدَّثَنَا زَيْدٌ الْعَمِّيُّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ اجْتَمَعَ ثَلاَثُونَ بَدْرِيًّا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالُوا تَعَالَوْا حَتَّى نَقِيسَ قِرَاءَةَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِيمَا لَمْ يَجْهَرْ فِيهِ مِنَ الصَّلاَةِ ‏.‏ فَمَا اخْتَلَفَ مِنْهُمْ رَجُلاَنِ فَقَاسُوا قِرَاءَتَهُ فِي الرَّكْعَةِ الأُولَى مِنَ الظُّهْرِ بِقَدْرِ ثَلاَثِينَ آيَةً وَفِي الرَّكْعَةِ الأُخْرَى قَدْرَ النِّصْفِ مِنْ ذَلِكَ وَقَاسُوا ذَلِكَ فِي صَلاَةِ الْعَصْرِ عَلَى قَدْرِ النِّصْفِ مِنَ الرَّكْعَتَيْنِ الأُخْرَيَيْنِ مِنَ الظُّهْرِ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ning sahobalaridan Badrda qatnashgan oʻttiz kishi yigʻilishib: ‹Qani, Rasululloh ﷺ ning ovoz chiqarilmaydigan namozlardagi qiroatlarini oʻlchab koʻraylik›, deyishdi. Ular orasidan ikki kishi ham ixtilof qilmadi. Ular u zotning peshin namozining birinchi rakatidagi qiroatini oʻttiz oyat miqdorida, ikkinchi rakatidagisini uning yarmi miqdorida oʻlchashdi. Asr namozidagisini esa peshinning keyingi ikki rakatining yarmi miqdorida oʻlchashdi», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобаларидан Бадрда қатнашган ўттиз киши йиғилишиб: ‹Қани, Расулуллоҳ ﷺ нинг овоз чиқарилмайдиган намозлардаги қироатларини ўлчаб кўрайлик›, дейишди. Улар орасидан икки киши ҳам ихтилоф қилмади. Улар у зотнинг пешин намозининг биринчи ракатидаги қироатини ўттиз оят миқдорида, иккинчи ракатидагисини унинг ярми миқдорида ўлчашди. Аср намозидагисини эса пешиннинг кейинги икки ракатининг ярми миқдорида ўлчашди», деди.

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ هِلاَلٍ الصَّوَّافُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ الدَّسْتَوَائِيُّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقْرَأُ بِنَا فِي الرَّكْعَتَيْنِ الأُولَيَيْنِ مِنْ صَلاَةِ الظُّهْرِ وَيُسْمِعُنَا الآيَةَ أَحْيَانًا ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizga peshin namozining dastlabki ikki rakatida qiroat qilardilar va baʼzan oyatni bizga eshittirardilar», dedi.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизга пешин намозининг дастлабки икки ракатида қироат қилардилар ва баъзан оятни бизга эшиттирардилар», деди.

حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ، حَدَّثَنَا سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ، عَنْ هَاشِمِ بْنِ الْبَرِيدِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي بِنَا الظُّهْرَ فَنَسْمَعُ مِنْهُ الآيَةَ بَعْدَ الآيَاتِ مِنْ سُورَةِ لُقْمَانَ وَالذَّارِيَاتِ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizga peshin namozini oʻqib berardilar. Biz u zotdan Luqmon va Zoriyot suralaridan oyatlar orasida oyatni eshitardik», dedi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизга пешин намозини ўқиб берардилар. Биз у зотдан Луқмон ва Зориёт сураларидан оятлар орасида оятни эшитардик», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ أُمِّهِ، - قَالَ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ هِيَ لُبَابَةُ - أَنَّهَا سَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقْرَأُ فِي الْمَغْرِبِ بِالْمُرْسَلاَتِ عُرْفًا ‏.‏

Lubaba bint al-Horis (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ shom namozida «Val-mursaloti urfa» surasini oʻqiyotganlarini eshitgan.Лубаба бинт ал-Ҳорис (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ шом намозида «Вал-мурсалоти урфа» сурасини ўқиётганларини эшитган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقْرَأُ فِي الْمَغْرِبِ بِالطُّورِ ‏.‏ قَالَ جُبَيْرٌ فِي غَيْرِ هَذَا الْحَدِيثِ فَلَمَّا سَمِعْتُهُ يَقْرَأُ ‏{أَمْ خُلِقُوا مِنْ غَيْرِ شَىْءٍ أَمْ هُمُ الْخَالِقُونَ}‏ إِلَى قَوْلِهِ ‏{فَلْيَأْتِ مُسْتَمِعُهُمْ بِسُلْطَانٍ مُبِينٍ }‏ كَادَ قَلْبِي يَطِيرُ ‏.‏

Jubayr ibn Mutʼim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ shom namozida Tur surasini oʻqiyotganlarini eshitdim». Jubayr boshqa bir rivoyatda dedi: «U zot {Yoki ular hech narsasiz yaratildilarmi? Yoki ularning oʻzlari yaratuvchilarmidilar?} degan oyatdan {Bas, ularning eshituvchisi ochiq hujjat keltirsin!} degan oyatgacha oʻqiganlarini eshitganimda, yuragim uchib ketay dedi».Жубайр ибн Мутъим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ шом намозида Тур сурасини ўқиётганларини эшитдим». Жубайр бошқа бир ривоятда деди: «У зот {Ёки улар ҳеч нарсасиз яратилдиларми? Ёки уларнинг ўзлари яратувчилармидилар?} деган оятдан {Бас, уларнинг эшитувчиси очиқ ҳужжат келтирсин!} деган оятгача ўқиганларини эшитганимда, юрагим учиб кетай деди».

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ بُدَيْلٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقْرَأُ فِي الْمَغْرِبِ ‏{قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ}‏ وَ ‏{قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ}‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ shom namozida {Qul yo ayyuhal-kofirun} va {Qul huvallohu ahad} suralarini oʻqir edilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ шом намозида {Қул ё айюҳал-кофирун} ва {Қул ҳуваллоҳу аҳад} сураларини ўқир эдилар».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرِ بْنِ زُرَارَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، جَمِيعًا عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، أَنَّهُ صَلَّى مَعَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ الْعِشَاءَ الآخِرَةَ قَالَ فَسَمِعْتُهُ يَقْرَأُ بِالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺ bilan xufton namozini oʻqidi. U dedi: «Men u zotning Tiyn surasini oʻqiyotganlarini eshitdim».Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺ билан хуфтон намозини ўқиди. У деди: «Мен у зотнинг Тийн сурасини ўқиётганларини эшитдим».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرِ بْنِ زُرَارَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، جَمِيعًا عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنِ الْبَرَاءِ، مِثْلَهُ ‏.‏ قَالَ فَمَا سَمِعْتُ إِنْسَانًا، أَحْسَنَ صَوْتًا أَوْ قِرَاءَةً مِنْهُ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan shunga oʻxshash rivoyat qilinadi. U dedi: «Men undan koʻra chiroyliroq ovozli yoki chiroyliroq qiroat qiladigan biror insonni eshitmadim».Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан шунга ўхшаш ривоят қилинади. У деди: «Мен ундан кўра чиройлироқ овозли ёки чиройлироқ қироат қиладиган бирор инсонни эшитмадим».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ، صَلَّى بِأَصْحَابِهِ الْعِشَاءَ فَطَوَّلَ عَلَيْهِمْ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ اقْرَأْ بِالشَّمْسِ وَضُحَاهَا وَسَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى وَاقْرَأْ بِسْمِ رَبِّكَ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muoz ibn Jabal ashoblariga xufton namozini oʻqib berdi va uni choʻzib yubordi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Vash-shamsi va zuhoho, Sabbih isma robbikal-aʼlo, Val-layli izo yagʻsho va Iqroʻ bismi robbika suralarini oʻqi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муоз ибн Жабал ашобларига хуфтон намозини ўқиб берди ва уни чўзиб юборди. Шунда Набий ﷺ унга: «Ваш-шамси ва зуҳоҳо, Саббиҳ исма роббикал-аъло, Вал-лайли изо яғшо ва Иқрў бисми роббика сураларини ўқи», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَسَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ مَحْمُودِ بْنِ الرَّبِيعِ، عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ لاَ صَلاَةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ ‏"‏ ‏.‏

Ubada ibn as-Somit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Fotihatul-kitobni oʻqimagan kishining namozi yoʻqdir», dedilar.Убада ибн ас-Сомит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Фотиҳатул-китобни ўқимаган кишининг намози йўқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، عَنِ الْعَلاَءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ، أَنَّ أَبَا السَّائِبِ، أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ صَلَّى صَلاَةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَهِيَ خِدَاجٌ غَيْرُ تَمَامٍ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ فَإِنِّي أَكُونُ أَحْيَانًا وَرَاءَ الإِمَامِ ‏.‏ فَغَمَزَ ذِرَاعِي وَقَالَ يَا فَارِسِيُّ اقْرَأْ بِهَا فِي نَفْسِكَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim namoz oʻqib, unda Ummul-Qurʼonni (Qurʼonning onasi, yaʼni Fotihani) oʻqimasa, u namoz nuqsonli, toʻliqsizdir», dedilar. Men: «Ey Abu Hurayra, baʼzan men imom ortida boʻlaman-ku», dedim. Shunda u bilagimni siqib: «Ey forsiy, uni ichingda oʻqi», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким намоз ўқиб, унда Уммул-Қуръонни (Қуръоннинг онаси, яъни Фотиҳани) ўқимаса, у намоз нуқсонли, тўлиқсиздир», дедилар. Мен: «Эй Абу Ҳурайра, баъзан мен имом ортида бўламан-ку», дедим. Шунда у билагимни сиқиб: «Эй форсий, уни ичингда ўқи», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْفُضَيْلِ، ح وَحَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، جَمِيعًا عَنْ أَبِي سُفْيَانَ السَّعْدِيِّ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ صَلاَةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ بِـ ‏{الْحَمْدُ لِلَّهِ‏}‏ وَسُورَةٍ فِي فَرِيضَةٍ أَوْ غَيْرِهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Farz boʻlsin yoki boshqasi boʻlsin, har rakatda {Alhamdu lillah}ni (Fotihani) va bir surani oʻqimagan kishining namozi yoʻqdir», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Фарз бўлсин ёки бошқаси бўлсин, ҳар ракатда {Алҳамду лиллаҳ}ни (Фотиҳани) ва бир сурани ўқимаган кишининг намози йўқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ الْجَزَرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبَّادِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ كُلُّ صَلاَةٍ لاَ يُقْرَأُ فِيهَا بِأُمِّ الْكِتَابِ فَهِيَ خِدَاجٌ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ: ‹Har bir namoz, unda Ummul-kitob (Kitobning onasi) oʻqilmasa, nuqsonlidir›, deyotganlarini eshitdim».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ҳар бир намоз, унда Уммул-китоб (Китобнинг онаси) ўқилмаса, нуқсонлидир›, деётганларини эшитдим».

حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السُّكَيْنِ، حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ يَعْقُوبَ السَّلْعِيُّ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُعَلِّمُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ كُلُّ صَلاَةٍ لاَ يُقْرَأُ فِيهَا بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ فَهِيَ خِدَاجٌ فَهِيَ خِدَاجٌ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Har bir namoz, unda Fotihatul-kitob oʻqilmasa, u nuqsonlidir, u nuqsonlidir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир намоз, унда Фотиҳатул-китоб ўқилмаса, у нуқсонлидир, у нуқсонлидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ يَحْيَى، عَنْ يُونُسَ بْنِ مَيْسَرَةَ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ الْخَوْلاَنِيِّ، عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ، قَالَ سَأَلَهُ رَجُلٌ فَقَالَ أَقْرَأُ وَالإِمَامُ يَقْرَأُ قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَفِي كُلِّ صَلاَةٍ قِرَاءَةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ وَجَبَ هَذَا ‏.‏

Abu Dardo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi undan soʻrab: «Imom qiroat qilayotganda men qiroat qilaymi?» dedi. U dedi: «Bir kishi Nabiy ﷺdan: ‹Har bir namozda qiroat bormi?› deb soʻragan edi, Rasululloh ﷺ: ‹Ha›, dedilar. Shunda qavmdan bir kishi: ‹Bu vojib boʻldi›, dedi».Абу Дардо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши ундан сўраб: «Имом қироат қилаётганда мен қироат қилайми?» деди. У деди: «Бир киши Набий ﷺдан: ‹Ҳар бир намозда қироат борми?› деб сўраган эди, Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ҳа›, дедилар. Шунда қавмдан бир киши: ‹Бу вожиб бўлди›, деди».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ يَزِيدَ الْفَقِيرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كُنَّا نَقْرَأُ فِي الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ خَلْفَ الإِمَامِ فِي الرَّكْعَتَيْنِ الأُولَيَيْنِ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَسُورَةٍ وَفِي الأُخْرَيَيْنِ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz peshin va asr namozlarida imom ortida dastlabki ikki rakatda Fotihatul-kitob va bir surani, oxirgi ikki rakatda esa Fotihatul-kitobni oʻqir edik».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз пешин ва аср намозларида имом ортида дастлабки икки ракатда Фотиҳатул-китоб ва бир сурани, охирги икки ракатда эса Фотиҳатул-китобни ўқир эдик».

حَدَّثَنَا جَمِيلُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ جَمِيلٍ الْعَتَكِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ، قَالَ سَكْتَتَانِ حَفِظْتُهُمَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عِمْرَانُ بْنُ الْحُصَيْنِ فَكَتَبْنَا إِلَى أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ بِالْمَدِينَةِ فَكَتَبَ أَنَّ سَمُرَةَ قَدْ حَفِظَ ‏.‏ قَالَ سَعِيدٌ فَقُلْنَا لِقَتَادَةَ مَا هَاتَانِ السَّكْتَتَانِ قَالَ إِذَا دَخَلَ فِي صَلاَتِهِ وَإِذَا فَرَغَ مِنَ الْقِرَاءَةِ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ بَعْدُ وَإِذَا قَرَأَ ‏{غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلاَ الضَّالِّينَ}‏ ‏.‏ قَالَ وَكَانَ يُعْجِبُهُمْ إِذَا فَرَغَ مِنَ الْقِرَاءَةِ أَنْ يَسْكُتَ حَتَّى يَتَرَادَّ إِلَيْهِ نَفَسُهُ ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺdan ikkita sukut (jim turishni) yodlab oldim». Imron ibn Husayn buni inkor qildi, shunda biz Madinaga Ubay ibn Kaʼbga xat yozdik, u esa Samura toʻgʻri yodlaganini yozib yubordi. Said dedi: Biz Qatodaga: «Bu ikki sukut nima?» dedik. U: «Namozini boshlaganda va qiroatdan bemalol boʻlganda», dedi. Soʻng keyinroq: «Va {gʻayril-magʻzubi alayhim va lazzoollin} deb oʻqiganda», dedi. U dedi: Ular qiroatdan bemalol boʻlgach, nafasi joyiga qaytguncha jim turishni yaxshi koʻrar edilar.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺдан иккита сукут (жим туришни) ёдлаб олдим». Имрон ибн Ҳусайн буни инкор қилди, шунда биз Мадинага Убай ибн Каъбга хат ёздик, у эса Самура тўғри ёдлаганини ёзиб юборди. Саид деди: Биз Қатодага: «Бу икки сукут нима?» дедик. У: «Намозини бошлаганда ва қироатдан бемалол бўлганда», деди. Сўнг кейинроқ: «Ва {ғайрил-мағзуби алайҳим ва лаззооллин} деб ўқиганда», деди. У деди: Улар қироатдан бемалол бўлгач, нафаси жойига қайтгунча жим туришни яхши кўрар эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ خِدَاشٍ، وَعَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ إِشْكَابَ، قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، قَالَ قَالَ سَمُرَةُ حَفِظْتُ سَكْتَتَيْنِ فِي الصَّلاَةِ سَكْتَةً قَبْلَ الْقِرَاءَةِ وَسَكْتَةً عِنْدَ الرُّكُوعِ ‏.‏ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهِ عِمْرَانُ بْنُ الْحُصَيْنِ فَكَتَبُوا إِلَى الْمَدِينَةِ إِلَى أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ فَصَدَّقَ سَمُرَةَ ‏.‏

Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men namozda ikki toʻxtashni yodda saqladim: qiroatdan oldingi toʻxtash va rukuʼ oldidagi toʻxtash». Imron ibn Husayn buni inkor qildi. Shunda ular Madinaga, Ubay ibn Kaʼbga xat yozishdi, u esa Samuraning gapini tasdiqladi.Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен намозда икки тўхташни ёдда сақладим: қироатдан олдинги тўхташ ва рукуъ олдидаги тўхташ». Имрон ибн Ҳусайн буни инкор қилди. Шунда улар Мадинага, Убай ибн Каъбга хат ёзишди, у эса Самуранинг гапини тасдиқлади.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّمَا جُعِلَ الإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا قَرَأَ فَأَنْصِتُوا وَإِذَا قَالَ ‏{غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلاَ الضَّالِّينَ}‏ فَقُولُوا آمِينَ وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏.‏ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا أَجْمَعِينَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Imom faqat unga ergashilishi uchun tayinlangan. Bas, u takbir aytsa, sizlar ham takbir ayting; qiroat qilsa, jim quloq soling; {gʻayril-magʻdubi alayhim va laz-zoollin} desa, sizlar «omin» deng; rukuʼ qilsa, sizlar ham rukuʼ qiling; «samiʼallohu liman hamidah» desa, sizlar «allohumma robbana va lakal-hamd» deng; sajda qilsa, sizlar ham sajda qiling; oʻtirib namoz oʻqisa, hammangiz oʻtirib oʻqing», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Имом фақат унга эргашилиши учун тайинланган. Бас, у такбир айтса, сизлар ҳам такбир айтинг; қироат қилса, жим қулоқ солинг; {ғайрил-мағдуби алайҳим ва лаз-зооллин} деса, сизлар «омин» денг; рукуъ қилса, сизлар ҳам рукуъ қилинг; «самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ» деса, сизлар «аллоҳумма роббана ва лакал-ҳамд» денг; сажда қилса, сизлар ҳам сажда қилинг; ўтириб намоз ўқиса, ҳаммангиз ўтириб ўқинг», дедилар.

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى الْقَطَّانُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي غَلاَّبٍ، عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الرَّقَاشِيِّ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا قَرَأَ الإِمَامُ فَأَنْصِتُوا فَإِذَا كَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ فَلْيَكُنْ أَوَّلَ ذِكْرِ أَحَدِكُمُ التَّشَهُّدُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Imom qiroat qilsa, jim quloq soling. Oʻtirish (qaʼda)ga yetgan boʻlsangiz, biringizning eng avvalgi zikri tashahhud boʻlsin», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Имом қироат қилса, жим қулоқ солинг. Ўтириш (қаъда)га етган бўлсангиз, бирингизнинг энг аввалги зикри ташаҳҳуд бўлсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ أُكَيْمَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ صَلَّى النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِأَصْحَابِهِ صَلاَةً نَظُنُّ أَنَّهَا الصُّبْحُ فَقَالَ ‏"‏ هَلْ قَرَأَ مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ رَجُلٌ أَنَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ إِنِّي أَقُولُ مَا لِي أُنَازَعُ الْقُرْآنَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ sahobalariga bir namozni oʻqib berdilar, biz uni bomdod deb oʻylaymiz. Soʻng: «Sizlardan kimdir qiroat qildimi?» dedilar. Bir kishi: «Men», dedi. U zot: «Menga nima boʻldiki, Qurʼonda mendan tortishilayapti, deb aytdim», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ саҳобаларига бир намозни ўқиб бердилар, биз уни бомдод деб ўйлаймиз. Сўнг: «Сизлардан кимдир қироат қилдими?» дедилар. Бир киши: «Мен», деди. У зот: «Менга нима бўлдики, Қуръонда мендан тортишилаяпти, деб айтдим», дедилар.

حَدَّثَنَا جَمِيلُ بْنُ الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ أُكَيْمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَزَادَ فِيهِ قَالَ فَسَكَتُوا بَعْدُ فِيمَا جَهَرَ فِيهِ الإِمَامُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga namoz oʻqib berdilar, deb yuqoridagiga oʻxshash rivoyatni keltirdi va unga shu ziyodani qoʻshdi: «Shundan soʻng ular imom ovoz chiqarib qiroat qiladigan namozlarda jim turadigan boʻlishdi».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга намоз ўқиб бердилар, деб юқоридагига ўхшаш ривоятни келтирди ва унга шу зиёдани қўшди: «Шундан сўнг улар имом овоз чиқариб қироат қиладиган намозларда жим турадиган бўлишди».

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ جَابِرٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ كَانَ لَهُ إِمَامٌ فَإِنَّ قِرَاءَةَ الإِمَامِ لَهُ قِرَاءَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning imomi boʻlsa, imomning qiroati unga qiroat boʻladi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг имоми бўлса, имомнинг қироати унга қироат бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِذَا أَمَّنَ الْقَارِئُ فَأَمِّنُوا فَإِنَّ الْمَلاَئِكَةَ تُؤَمِّنُ فَمَنْ وَافَقَ تَأْمِينُهُ تَأْمِينَ الْمَلاَئِكَةِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qori «omin» desa, sizlar ham «omin» deng, chunki farishtalar «omin» deydilar. Kimning «omin»i farishtalarning «omin»iga toʻgʻri kelsa, oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қори «омин» деса, сизлар ҳам «омин» денг, чунки фаришталар «омин» дейдилар. Кимнинг «омин»и фаришталарнинг «омин»ига тўғри келса, ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.

حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ، وَجَمِيلُ بْنُ الْحَسَنِ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، ح وَحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ الْمِصْرِيُّ، وَهَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ الْحَرَّانِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، جَمِيعًا عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا أَمَّنَ الْقَارِئُ فَأَمِّنُوا فَمَنْ وَافَقَ تَأْمِينُهُ تَأْمِينَ الْمَلاَئِكَةِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qori «omin» desa, sizlar ham «omin» deng. Kimning «omin»i farishtalarning «omin»iga toʻgʻri kelsa, oʻtgan gunohlari kechiriladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қори «омин» деса, сизлар ҳам «омин» денг. Кимнинг «омин»и фаришталарнинг «омин»ига тўғри келса, ўтган гуноҳлари кечирилади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ رَافِعٍ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ابْنِ عَمِّ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ تَرَكَ النَّاسُ التَّأْمِينَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا قَالَ ‏"‏ ‏{غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلاَ الضَّالِّينَ}‏ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ آمِينَ ‏"‏ ‏.‏ حَتَّى يَسْمَعَهَا أَهْلُ الصَّفِّ الأَوَّلِ فَيَرْتَجُّ بِهَا الْمَسْجِدُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Odamlar «omin» aytishni tark etishgan edi. Rasululloh ﷺ {gʻayril-magʻdubi alayhim va laz-zoollin} deganlarida, «omin» der edilarki, uni birinchi saf ahli eshitar, masjid u bilan larzaga kelardi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Одамлар «омин» айтишни тарк этишган эди. Расулуллоҳ ﷺ {ғайрил-мағдуби алайҳим ва лаз-зооллин} деганларида, «омин» дер эдиларки, уни биринчи саф аҳли эшитар, масжид у билан ларзага келарди.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي لَيْلَى، عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ، عَنْ حُجَيَّةَ بْنِ عَدِيٍّ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا قَالَ ‏{وَلاَ الضَّالِّينَ}‏ قَالَ ‏"‏ آمِينَ ‏"‏ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ {va laz-zoollin} deganlarida, «omin» deganlarini eshitdim.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ {ва лаз-зооллин} деганларида, «омин» деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، وَعَمَّارُ بْنُ خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ الْجَبَّارِ بْنِ وَائِلٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَلَمَّا قَالَ ‏{وَلاَ الضَّالِّينَ}‏ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ آمِينَ ‏"‏ ‏.‏ فَسَمِعْنَاهَا مِنْهُ ‏.‏

Woil ibn Hujr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqidim. U zot {va laz-zoollin} deganlarida, «omin» dedilar, biz esa buni ulardan eshitdik».Wоил ибн Ҳужр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺ билан намоз ўқидим. У зот {ва лаз-зооллин} деганларида, «омин» дедилар, биз эса буни улардан эшитдик».

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَا حَسَدَتْكُمُ الْيَهُودُ عَلَى شَىْءٍ مَا حَسَدَتْكُمْ عَلَى السَّلاَمِ وَالتَّأْمِينِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Yahudiylar sizlarga salom va «omin» aytish uchun hasad qilganchalik boshqa hech narsaga hasad qilmadilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Яҳудийлар сизларга салом ва «омин» айтиш учун ҳасад қилганчалик бошқа ҳеч нарсага ҳасад қилмадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ الْخَلاَّلُ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَأَبُو مُسْهِرٍ قَالاَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ صَالِحِ بْنِ صُبَيْحٍ الْمُرِّيُّ، حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَا حَسَدَتْكُمُ الْيَهُودُ عَلَى شَىْءٍ مَا حَسَدَتْكُمْ عَلَى آمِينَ فَأَكْثِرُوا مِنْ قَوْلِ آمِينَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yahudiylar sizlarga «omin» aytish uchun hasad qilganchalik boshqa hech narsaga hasad qilmadilar. Bas, «omin»ni koʻp ayting», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Яҳудийлар сизларга «омин» айтиш учун ҳасад қилганчалик бошқа ҳеч нарсага ҳасад қилмадилар. Бас, «омин»ни кўп айтинг», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، وَأَبُو عُمَرَ الضَّرِيرُ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلاَةَ، رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ، وَإِذَا رَكَعَ، وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ. وَلاَ يَرْفَعُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺni namozni boshlaganlarida, qoʻllarini yelkalari barobariga koʻtarar, rukuʼ qilganlarida va boshlarini rukuʼdan koʻtarganlarida ham shunday qilar, ikki sajda orasida esa koʻtarmas edilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺни намозни бошлаганларида, қўлларини елкалари баробарига кўтарар, рукуъ қилганларида ва бошларини рукуъдан кўтарганларида ҳам шундай қилар, икки сажда орасида эса кўтармас эдилар».

حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ نَصْرِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ إِذَا كَبَّرَ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يَجْعَلَهُمَا قَرِيبًا مِنْ أُذُنَيْهِ، وَإِذَا رَكَعَ صَنَعَ مِثْلَ ذَلِكَ، وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ، صَنَعَ مِثْلَ ذَلِكَ ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ takbir aytganlarida qoʻllarini quloqlariga yaqin qilib koʻtarar edilar. Rukuʼga borganlarida ham xuddi shunday qilar, rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida ham xuddi shunday qilar edilar.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ такбир айтганларида қўлларини қулоқларига яқин қилиб кўтарар эдилар. Рукуъга борганларида ҳам худди шундай қилар, рукуъдан бошларини кўтарганларида ҳам худди шундай қилар эдилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَهِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي الصَّلاَةِ حَذْوَ مَنْكِبَيْهِ حِينَ يَفْتَتِحُ الصَّلاَةَ، وَحِينَ يَرْكَعُ، وَحِينَ يَسْجُدُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni namozda qoʻllarini yelkalari barobarida koʻtarayotganlarini koʻrdim: namozni boshlaganlarida, rukuʼga borganlarida va sajda qilganlarida.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни намозда қўлларини елкалари баробарида кўтараётганларини кўрдим: намозни бошлаганларида, рукуъга борганларида ва сажда қилганларида.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا رِفْدَةُ بْنُ قُضَاعَةَ الْغَسَّانِيُّ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عُمَيْرِ بْنِ حَبِيبٍ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَرْفَعُ يَدَيْهِ مَعَ كُلِّ تَكْبِيرَةٍ فِي الصَّلاَةِ الْمَكْتُوبَةِ ‏.‏

Umayr ibn Habib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ farz namozida har bir takbirda qoʻllarini koʻtarar edilar.Умайр ибн Ҳабиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ фарз намозида ҳар бир такбирда қўлларини кўтарар эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ: حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ سَمِعْتُهُ، وَهُوَ فِي عَشَرَةٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ، أَحَدُهُمْ أَبُو قَتَادَةَ بْنُ رِبْعِيٍّ قَالَ أَنَا أَعْلَمُكُمْ بِصَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ إِذَا قَامَ فِي الصَّلاَةِ اعْتَدَلَ قَائِمًا، وَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ، ثُمَّ قَالَ ‏"‏ اللَّهُ أَكْبَرُ ‏"‏ ‏.‏ وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ، رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ، فَإِذَا قَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ رَفَعَ يَدَيْهِ فَاعْتَدَلَ، فَإِذَا قَامَ مِنَ الثِّنْتَيْنِ، كَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يُحَاذِيَ بِهِمَا مَنْكِبَيْهِ، كَمَا صَنَعَ حِينَ افْتَتَحَ الصَّلاَةَ ‏.‏

Abu Humayd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺning sahobalaridan oʻn kishi orasida edi, ulardan biri Abu Qatoda ibn Ribʼiy edi. U: «Men sizlarning ichingizda Rasululloh ﷺning namozlarini eng yaxshi biladiganingizman. U zot namozga turganlarida tik turar va qoʻllarini yelkalari barobarida koʻtarar, soʻng ‹Allohu akbar› der edilar. Rukuʼga bormoqchi boʻlganlarida qoʻllarini yelkalari barobarida koʻtarar edilar. ‹Samiʼallohu liman hamidah› deganlarida qoʻllarini koʻtarib tik turar edilar. Ikki rakaatdan turganlarida takbir aytib, namozni boshlaganlaridagidek qoʻllarini yelkalari barobarida koʻtarar edilar», dedi.Абу Ҳумайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан ўн киши орасида эди, улардан бири Абу Қатода ибн Рибъий эди. У: «Мен сизларнинг ичингизда Расулуллоҳ ﷺнинг намозларини энг яхши биладиганингизман. У зот намозга турганларида тик турар ва қўлларини елкалари баробарида кўтарар, сўнг ‹Аллоҳу акбар› дер эдилар. Рукуъга бормоқчи бўлганларида қўлларини елкалари баробарида кўтарар эдилар. ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деганларида қўлларини кўтариб тик турар эдилар. Икки ракаатдан турганларида такбир айтиб, намозни бошлаганларидагидек қўлларини елкалари баробарида кўтарар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، حَدَّثَنَا فُلَيْحُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا عَبَّاسُ بْنُ سَهْلٍ السَّاعِدِيُّ، قَالَ اجْتَمَعَ أَبُو حُمَيْدٍ وَأَبُو أُسَيْدٍ السَّاعِدِيُّ وَسَهْلُ بْنُ سَعْدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ مَسْلَمَةَ فَذَكَرُوا صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ أَبُو حُمَيْدٍ أَنَا أَعْلَمُكُمْ بِصَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَامَ فَكَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ، ثُمَّ رَفَعَ حِينَ كَبَّرَ لِلرُّكُوعِ، ثُمَّ قَامَ فَرَفَعَ يَدَيْهِ، وَاسْتَوَى حَتَّى رَجَعَ كُلُّ عَظْمٍ إِلَى مَوْضِعِهِ ‏.‏

Abu Humayd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abu Humayd, Abu Usayd as-Soidiy, Sahl ibn Saʼd va Muhammad ibn Maslama toʻplanib, Rasululloh ﷺning namozlari haqida soʻzlashdilar. Abu Humayd: «Men sizlarning ichingizda Rasululloh ﷺning namozlarini eng yaxshi biladiganingizman. Rasululloh ﷺ turib, takbir aytib, qoʻllarini koʻtardilar. Soʻng rukuʼ uchun takbir aytganlarida yana koʻtardilar. Soʻng turib qoʻllarini koʻtardilar va har bir suyak oʻz oʻrniga qaytguncha tik turdilar», dedi.Абу Ҳумайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абу Ҳумайд, Абу Усайд ас-Соидий, Саҳл ибн Саъд ва Муҳаммад ибн Маслама тўпланиб, Расулуллоҳ ﷺнинг намозлари ҳақида сўзлашдилар. Абу Ҳумайд: «Мен сизларнинг ичингизда Расулуллоҳ ﷺнинг намозларини энг яхши биладиганингизман. Расулуллоҳ ﷺ туриб, такбир айтиб, қўлларини кўтардилар. Сўнг рукуъ учун такбир айтганларида яна кўтардилар. Сўнг туриб қўлларини кўтардилар ва ҳар бир суяк ўз ўрнига қайтгунча тик турдилар», деди.

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَبُو أَيُّوبَ الْهَاشِمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ، عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلاَةِ الْمَكْتُوبَةِ كَبَّرَ وَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى يَكُونَا حَذْوَ مَنْكِبَيْهِ وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ، وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ، وَإِذَا قَامَ مِنَ السَّجْدَتَيْنِ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ farz namoziga turganlarida takbir aytib, qoʻllarini yelkalari barobarida boʻlguncha koʻtarar edilar. Rukuʼga bormoqchi boʻlganlarida xuddi shunday qilar, rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida xuddi shunday qilar, ikki sajdadan turganlarida ham xuddi shunday qilar edilar.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ фарз намозига турганларида такбир айтиб, қўлларини елкалари баробарида бўлгунча кўтарар эдилар. Рукуъга бормоқчи бўлганларида худди шундай қилар, рукуъдан бошларини кўтарганларида худди шундай қилар, икки саждадан турганларида ҳам худди шундай қилар эдилар.

حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْهَاشِمِيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ رِيَاحٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ عِنْدَ كُلِّ تَكْبِيرَةٍ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ har bir takbirda qoʻllarini koʻtarar edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳар бир такбирда қўлларини кўтарар эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ إِذَا دَخَلَ فِي الصَّلاَةِ، وَإِذَا رَكَعَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozga kirganlarida va rukuʼga borganlarida qoʻllarini koʻtarar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозга кирганларида ва рукуъга борганларида қўлларини кўтарар эдилар.

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الضَّرِيرُ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ، حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، قَالَ قُلْتُ لأَنْظُرَنَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَيْفَ يُصَلِّي، فَقَامَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَرَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى حَاذَتَا أُذُنَيْهِ، فَلَمَّا رَكَعَ رَفَعَهُمَا مِثْلَ ذَلِكَ، فَلَمَّا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ رَفَعَهُمَا مِثْلَ ذَلِكَ ‏.‏

Voil ibn Hujr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Rasululloh ﷺga qarab, qanday namoz oʻqishlarini albatta koʻraman», dedim. U zot turib, qiblaga yuzlandilar va qoʻllarini quloqlari barobarida boʻlguncha koʻtardilar. Rukuʼga borganlarida ham ularni xuddi shunday koʻtardilar, rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida ham ularni xuddi shunday koʻtardilar.Воил ибн Ҳужр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Расулуллоҳ ﷺга қараб, қандай намоз ўқишларини албатта кўраман», дедим. У зот туриб, қиблага юзландилар ва қўлларини қулоқлари баробарида бўлгунча кўтардилар. Рукуъга борганларида ҳам уларни худди шундай кўтардилар, рукуъдан бошларини кўтарганларида ҳам уларни худди шундай кўтардилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا أَبُو حُذَيْفَةَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، كَانَ إِذَا افْتَتَحَ الصَّلاَةَ رَفَعَ يَدَيْهِ وَإِذَا رَكَعَ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ وَيَقُولُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَعَلَ مِثْلَ ذَلِكَ ‏.‏ وَرَفَعَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ يَدَيْهِ إِلَى أُذُنَيْهِ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U namozni boshlaganida qoʻllarini koʻtarar, rukuʼga borganida va rukuʼdan boshini koʻtarganida ham xuddi shunday qilar va: «Men Rasululloh ﷺni xuddi shunday qilayotganlarini koʻrdim», der edi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У намозни бошлаганида қўлларини кўтарар, рукуъга борганида ва рукуъдан бошини кўтарганида ҳам худди шундай қилар ва: «Мен Расулуллоҳ ﷺни худди шундай қилаётганларини кўрдим», дер эди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ بُدَيْلٍ، عَنْ أَبِي الْجَوْزَاءِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا رَكَعَ لَمْ يَشْخَصْ رَأْسَهُ وَلَمْ يُصَوِّبْهُ، وَلَكِنْ بَيْنَ ذَلِكَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ rukuʼga borganlarida boshlarini na koʻtarar, na pastga egar, balki oʻrtacha holatda tutar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рукуъга борганларида бошларини на кўтарар, на пастга эгар, балки ўртача ҳолатда тутар эдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَعَمْرُو بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ تُجْزِئُ صَلاَةٌ لاَ يُقِيمُ الرَّجُلُ فِيهَا صُلْبَهُ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishi rukuʼ va sajdada belini rostlamaydigan namoz kifoya qilmaydi», dedilar.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Киши рукуъ ва саждада белини ростламайдиган намоз кифоя қилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُلاَزِمُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَلِيِّ بْنِ شَيْبَانَ، عَنْ أَبِيهِ، ‏.‏ عَلِيِّ بْنِ شَيْبَانَ - وَكَانَ مِنَ الْوَفْدِ - قَالَ خَرَجْنَا حَتَّى قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَبَايَعْنَاهُ وَصَلَّيْنَا خَلْفَهُ فَلَمَحَ بِمُؤْخِرِ عَيْنِهِ رَجُلاً لاَ يُقِيمُ صَلاَتَهُ - يَعْنِي صُلْبَهُ - فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ فَلَمَّا قَضَى النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ الصَّلاَةَ قَالَ ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ لاَ صَلاَةَ لِمَنْ لاَ يُقِيمُ صُلْبَهُ فِي الرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ ‏"‏ ‏.‏

Ali ibn Shaybon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U vakillar guruhidan edi. U: «Biz yoʻlga chiqib, Rasululloh ﷺ huzurlariga keldik. Soʻng u zotga bayat qildik va orqalarida namoz oʻqidik. U zot koʻzlarining qiri bilan rukuʼ va sajdada belini rostlamayotgan bir kishini koʻrib qoldilar. Nabiy ﷺ namozni tugatgach: ‹Ey musulmonlar jamoati! Rukuʼ va sajdada belini rostlamaydigan kishining namozi yoʻqdir›, dedilar», dedi.Али ибн Шайбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У вакиллар гуруҳидан эди. У: «Биз йўлга чиқиб, Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдик. Сўнг у зотга баят қилдик ва орқаларида намоз ўқидик. У зот кўзларининг қири билан рукуъ ва саждада белини ростламаётган бир кишини кўриб қолдилар. Набий ﷺ намозни тугатгач: ‹Эй мусулмонлар жамоати! Рукуъ ва саждада белини ростламайдиган кишининг намози йўқдир›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ الْفِرْيَابِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ عَطَاءٍ، حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ رَاشِدٍ، قَالَ سَمِعْتُ وَابِصَةَ بْنَ مَعْبَدٍ، يَقُولُ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي فَكَانَ إِذَا رَكَعَ سَوَّى ظَهْرَهُ حَتَّى لَوْ صُبَّ عَلَيْهِ الْمَاءُ لاَسْتَقَرَّ ‏.‏

Vobisa ibn Maʼbad (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni namoz oʻqiyotganlarini koʻrdim. U zot rukuʼga borganlarida orqalarini shunday tekislar edilarki, agar unga suv quyilsa, suv oʻsha yerda turib qolar edi.Вобиса ибн Маъбад (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни намоз ўқиётганларини кўрдим. У зот рукуъга борганларида орқаларини шундай текислар эдиларки, агар унга сув қуйилса, сув ўша ерда туриб қолар эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ، عَنِ الزُّبَيْرِ بْنِ عَدِيٍّ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ رَكَعْتُ إِلَى جَنْبِ أَبِي فَطَبَّقْتُ فَضَرَبَ يَدِي وَقَالَ قَدْ كُنَّا نَفْعَلُ هَذَا، ثُمَّ أُمِرْنَا أَنْ نَرْفَعَ إِلَى الرُّكَبِ ‏.‏

Musʼab ibn Saʼd (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Otamning yonida rukuʼ qildim va ikki qoʻlimni (birlashtirib) tizzalarim orasiga qoʻydim. Shunda otam qoʻlimga urib: ‹Biz ham shunday qilardik, soʻng qoʻlni tizzaga qoʻyishga buyurildik›, dedi.»Мусъаб ибн Саъд (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Отамнинг ёнида рукуъ қилдим ва икки қўлимни (бирлаштириб) тиззаларим орасига қўйдим. Шунда отам қўлимга уриб: ‹Биз ҳам шундай қилардик, сўнг қўлни тиззага қўйишга буюрилдик›, деди.»

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ حَارِثَةَ بْنِ أَبِي الرِّجَالِ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَرْكَعُ فَيَضَعُ يَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَيُجَافِي بِعَضُدَيْهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ rukuʼ qilganlarida qoʻllarini tizzalariga qoʻyar va bilaklarini yon tomonlaridan uzoqroq tutar edilar.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ рукуъ қилганларида қўлларини тиззаларига қўяр ва билакларини ён томонларидан узоқроқ тутар эдилар.»

حَدَّثَنَا أَبُو مَرْوَانَ، مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ الْعُثْمَانِيُّ وَيَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، وَأَبِي، سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ إِذَا قَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ «Samiʼallohu liman hamidah (Alloh Oʻziga hamd aytganlarni eshitadi)» deganlarida, «Rabbanaa va lakal hamd (Ey Robbimiz, hamd Sengadir)», deb aytar edilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ «Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ (Аллоҳ Ўзига ҳамд айтганларни эшитади)» деганларида, «Раббанаа ва лакал ҳамд (Эй Роббимиз, ҳамд Сенгадир)», деб айтар эдилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، ‏.‏ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِذَا قَالَ الإِمَامُ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏.‏ فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Imom ‹Samiʼallohu liman hamidah (Alloh Oʻziga hamd aytganlarni eshitadi)› desa, siz ‹Rabbanaa va lakal hamd (Ey Robbimiz, hamd Sengadir)› deb ayting», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Имом ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ (Аллоҳ Ўзига ҳамд айтганларни эшитади)› деса, сиз ‹Раббанаа ва лакал ҳамд (Эй Роббимиз, ҳамд Сенгадир)› деб айтинг», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ إِذَا قَالَ الإِمَامُ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ‏.‏ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺdan: «Imom ‹Samiʼallohu liman hamidah (Alloh Oʻziga hamd aytganlarni eshitadi)› desa, siz ‹Allohumma Rabbanaa va lakal hamd (Ey Allohim! Ey Robbimiz! Hamd Sengadir)› deb ayting», deb aytganlarini eshitgan.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺдан: «Имом ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ (Аллоҳ Ўзига ҳамд айтганларни эшитади)› деса, сиз ‹Аллоҳумма Раббанаа ва лакал ҳамд (Эй Аллоҳим! Эй Роббимиз! Ҳамд Сенгадир)› деб айтинг», деб айтганларини эшитган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ عُبَيْدِ بْنِ الْحَسَنِ، عَنِ ابْنِ أَبِي أَوْفَى، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ قَالَ ‏"‏ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْءَ الأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَىْءٍ بَعْدُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abu Avfo (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida: ‹Samiʼallohu liman hamidah, Allohumma Rabbanaa lakal hamd, milʼas samovaati va milʼal arzi va milʼa maa shiʼta min shayʼin baʼd (Alloh Oʻziga hamd aytganlarni eshitadi. Ey Allohim! Ey Robbimiz, hamd Sengadir, osmonlarni toʻldirganicha, yerni toʻldirganicha va bundan keyin Sen istagan narsani toʻldirganicha)›, deb aytar edilar.»Ибн Абу Авфо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ рукуъдан бошларини кўтарганларида: ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Аллоҳумма Раббанаа лакал ҳамд, милъас самоваати ва милъал арзи ва милъа маа шиъта мин шайъин баъд (Аллоҳ Ўзига ҳамд айтганларни эшитади. Эй Аллоҳим! Эй Роббимиз, ҳамд Сенгадир, осмонларни тўлдирганича, ерни тўлдирганича ва бундан кейин Сен истаган нарсани тўлдирганича)›, деб айтар эдилар.»

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُوسَى السُّدِّيُّ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ أَبِي عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جُحَيْفَةَ، يَقُولُ ذُكِرَتِ الْجُدُودُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَهُوَ فِي الصَّلاَةِ فَقَالَ رَجُلٌ جَدُّ فُلاَنٍ فِي الْخَيْلِ ‏.‏ وَقَالَ آخَرُ جَدُّ فُلاَنٍ فِي الإِبِلِ ‏.‏ وَقَالَ آخَرُ جَدُّ فُلاَنٍ فِي الْغَنَمِ ‏.‏ وَقَالَ آخَرُ جَدُّ فُلاَنٍ فِي الرَّقِيقِ ‏.‏ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ صَلاَتَهُ وَرَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ آخِرِ الرَّكْعَةِ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَمِلْءَ الأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَىْءٍ بَعْدُ اللَّهُمَّ لاَ مَانِعَ لِمَا أَعْطَيْتَ وَلاَ مُعْطِيَ لِمَا مَنَعْتَ وَلاَ يَنْفَعُ ذَا الْجَدِّ مِنْكَ الْجَدُّ ‏"‏ ‏.‏ وَطَوَّلَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ صَوْتَهُ بِالْجَدِّ لِيَعْلَمُوا أَنَّهُ لَيْسَ كَمَا يَقُولُونَ ‏.‏

Abu Juhayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ namozda turgan paytlarida ularning huzurlarida davlat va boylik haqida gap boʻldi. Bir kishi: ‹Falonchining boyligi otlardadir›, dedi. Boshqasi: ‹Falonchining boyligi tuyalardadir›, dedi. Yana biri: ‹Falonchining boyligi qoʻylardadir›, dedi. Boshqa biri: ‹Falonchining boyligi qullardadir›, dedi. Rasululloh ﷺ namozlarini tugatib, oxirgi rakaatda boshlarini koʻtarganlarida: ‹Allohumma Rabbanaa lakal hamd, milʼas samovaati va milʼal arzi va milʼa maa shiʼta min shayʼin baʼd. Allohumma laa maaniʼa limaa aʼtoyta va laa muʼtiya limaa manaʼta va laa yanfaʼu zal jaddi minkal jadd (Ey Allohim! Ey Robbimiz, hamd Sengadir, osmonlarni toʻldirganicha, yerni toʻldirganicha va bundan keyin Sen istagan narsani toʻldirganicha. Ey Allohim! Sen bergan narsani toʻsguvchi yoʻq, Sen toʻsgan narsani beruvchi yoʻq va boylik egasiga uning boyligi Sening oldingda foyda bermas)›, dedilar. Rasululloh ﷺ ‹jadd (boylik)› soʻzini choʻzib, ovozlarini koʻtardilarki, toki odamlar bu ularning oʻylagani kabi emasligini bilsinlar.»Абу Жуҳайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ намозда турган пайтларида уларнинг ҳузурларида давлат ва бойлик ҳақида гап бўлди. Бир киши: ‹Фалончининг бойлиги отлардадир›, деди. Бошқаси: ‹Фалончининг бойлиги туялардадир›, деди. Яна бири: ‹Фалончининг бойлиги қўйлардадир›, деди. Бошқа бири: ‹Фалончининг бойлиги қуллардадир›, деди. Расулуллоҳ ﷺ намозларини тугатиб, охирги ракаатда бошларини кўтарганларида: ‹Аллоҳумма Раббанаа лакал ҳамд, милъас самоваати ва милъал арзи ва милъа маа шиъта мин шайъин баъд. Аллоҳумма лаа мааниъа лимаа аътойта ва лаа муътия лимаа манаъта ва лаа янфаъу зал жадди минкал жадд (Эй Аллоҳим! Эй Роббимиз, ҳамд Сенгадир, осмонларни тўлдирганича, ерни тўлдирганича ва бундан кейин Сен истаган нарсани тўлдирганича. Эй Аллоҳим! Сен берган нарсани тўсгувчи йўқ, Сен тўсган нарсани берувчи йўқ ва бойлик эгасига унинг бойлиги Сенинг олдингда фойда бермас)›, дедилар. Расулуллоҳ ﷺ ‹жадд (бойлик)› сўзини чўзиб, овозларини кўтардиларки, токи одамлар бу уларнинг ўйлагани каби эмаслигини билсинлар.»

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَصَمِّ، عَنْ عَمِّهِ، يَزِيدَ بْنِ الأَصَمِّ عَنْ مَيْمُونَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ إِذَا سَجَدَ جَافَى يَدَيْهِ فَلَوْ أَنَّ بَهْمَةً أَرَادَتْ أَنْ تَمُرَّ بَيْنَ يَدَيْهِ لَمَرَّتْ ‏.‏

Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ sajda qilganlarida qoʻllarini yon tomonlaridan shunday uzoq tutar edilarki, agar bir qoʻzichoq qoʻllarining ostidan oʻtmoqchi boʻlsa, oʻtib keta olar edi.»Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ сажда қилганларида қўлларини ён томонларидан шундай узоқ тутар эдиларки, агар бир қўзичоқ қўлларининг остидан ўтмоқчи бўлса, ўтиб кета олар эди.»

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ قَيْسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَقْرَمَ الْخُزَاعِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنْتُ مَعَ أَبِي بِالْقَاعِ مِنْ نَمِرَةَ فَمَرَّ بِنَا رَكْبٌ فَأَنَاخُوا بِنَاحِيَةِ الطَّرِيقِ فَقَالَ لِي أَبِي كُنْ فِي بَهْمِكَ حَتَّى آتِيَ هَؤُلاَءِ الْقَوْمَ فَأُسَائِلَهُمْ ‏.‏ قَالَ فَخَرَجَ وَجِئْتُ - يَعْنِي دَنَوْتُ - فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَحَضَرْتُ الصَّلاَةَ فَصَلَّيْتُ مَعَهُمْ فَكُنْتُ أَنْظُرُ إِلَى عُفْرَتَىْ إِبْطَىْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كُلَّمَا سَجَدَ‏.‏ ‏ قَالَ ابْنُ مَاجَهْ النَّاسُ يَقُولُونَ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ يَقُولُ النَّاسُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ‏‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، وَصَفْوَانُ بْنُ عِيسَى، وَأَبُو دَاوُدَ قَالُوا حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَقْرَمَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَحْوَهُ‏.‏

Abdulloh ibn Ubaydulloh ibn Aqramning otasi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men otam bilan Namira degan joydagi tekislikda edim. Bizning yonimizdan bir toʻda otliqlar oʻtib, tuyalarini yoʻl chetiga choʻktirishdi. Otam menga: ‹Men bu qavmning oldiga borib, ular nima istayotganini soʻrab kelgunimcha qoʻzilaringning yonida boʻl›, dedi. U (otam) chiqib ketdi, men ham keldim — yaʼni yaqinlashdim — qarasam, Rasululloh ﷺ ekanlar. Namoz vaqti kirib, men ular bilan namoz oʻqidim. Har safar sajda qilganlarida, Rasululloh ﷺning qoʻltiqlarining oqligiga qarab turardim.»Абдуллоҳ ибн Убайдуллоҳ ибн Ақрамнинг отаси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен отам билан Намира деган жойдаги текисликда эдим. Бизнинг ёнимиздан бир тўда отлиқлар ўтиб, туяларини йўл четига чўктиришди. Отам менга: ‹Мен бу қавмнинг олдига бориб, улар нима истаётганини сўраб келгунимча қўзиларингнинг ёнида бўл›, деди. У (отам) чиқиб кетди, мен ҳам келдим — яъни яқинлашдим — қарасам, Расулуллоҳ ﷺ эканлар. Намоз вақти кириб, мен улар билан намоз ўқидим. Ҳар сафар сажда қилганларида, Расулуллоҳ ﷺнинг қўлтиқларининг оқлигига қараб турардим.»

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا شَرِيكٌ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا سَجَدَ وَضَعَ رُكْبَتَيْهِ قَبْلَ يَدَيْهِ وَإِذَا قَامَ مِنَ السُّجُودِ رَفَعَ يَدَيْهِ قَبْلَ رُكْبَتَيْهِ ‏.‏

Voil ibn Hujr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺni koʻrdim: sajda qilganlarida tizzalarini qoʻllaridan oldin qoʻyar edilar, sajdadan turganlarida esa qoʻllarini tizzalaridan oldin koʻtarar edilar.»Воил ибн Ҳужр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺни кўрдим: сажда қилганларида тиззаларини қўлларидан олдин қўяр эдилар, саждадан турганларида эса қўлларини тиззаларидан олдин кўтарар эдилар.»

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الضَّرِيرُ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، وَحَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أَسْجُدَ عَلَى سَبْعَةِ أَعْظُمٍ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Men yetti suyak ustiga sajda qilishga buyurilganman», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мен етти суяк устига сажда қилишга буюрилганман», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أَسْجُدَ عَلَى سَبْعٍ وَلاَ أَكُفَّ شَعَرًا وَلاَ ثَوْبًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ طَاوُسٍ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ الْيَدَيْنِ وَالرُّكْبَتَيْنِ وَالْقَدَمَيْنِ وَكَانَ يَعُدُّ الْجَبْهَةَ وَالأَنْفَ وَاحِدًا ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men yetti (aʼzo) ustiga sajda qilishga va sochni ham, kiyimni ham yigʻib olmaslikka buyurilganman», dedilar. Ibn Tovus aytdi: Otam ‹bu ikki qoʻl, ikki tizza va ikki oyoqdir›, deb, peshona bilan burunni bitta deb sanar edi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен етти (аъзо) устига сажда қилишга ва сочни ҳам, кийимни ҳам йиғиб олмасликка буюрилганман», дедилар. Ибн Товус айтди: Отам ‹бу икки қўл, икки тизза ва икки оёқдир›, деб, пешона билан бурунни битта деб санар эди.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْهَادِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنِ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ إِذَا سَجَدَ الْعَبْدُ سَجَدَ مَعَهُ سَبْعَةُ آرَابٍ: وَجْهُهُ وَكَفَّاهُ وَرُكْبَتَاهُ وَقَدَمَاهُ ‏"‏ ‏.‏

Abbos ibn Abdulmuttalib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Nabiy ﷺdan: «Banda sajda qilganida, u bilan birga yetti aʼzosi sajda qiladi: yuzi, ikki kafti, ikki tizzasi va ikki oyogʻi», deb aytganlarini eshitgan.Аббос ибн Абдулмутталиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Набий ﷺдан: «Банда сажда қилганида, у билан бирга етти аъзоси сажда қилади: юзи, икки кафти, икки тиззаси ва икки оёғи», деб айтганларини эшитган.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ رَاشِدٍ، عَنِ الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا أَحْمَرُ، صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ إِنْ كُنَّا لَنَأْوِي لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِمَّا يُجَافِي بِيَدَيْهِ عَنْ جَنْبَيْهِ إِذَا سَجَدَ ‏.‏

Ahmar (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ sajda qilganlarida qoʻllarini yon tomonlaridan (shunchalik) uzoq tutganlari sababli, ularga achinar edik.»Аҳмар (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ сажда қилганларида қўлларини ён томонларидан (шунчалик) узоқ тутганлари сабабли, уларга ачинар эдик.»

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ رَافِعٍ الْبَجَلِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَيُّوبَ الْغَافِقِيِّ، قَالَ سَمِعْتُ عَمِّي، إِيَاسَ بْنَ عَامِرٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ الْجُهَنِيَّ، يَقُولُ لَمَّا نَزَلَتْ ‏{فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ}‏ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ اجْعَلُوهَا فِي رُكُوعِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا نَزَلَتْ ‏{سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى}‏ قَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ اجْعَلُوهَا فِي سُجُودِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdiki, {Ulugʻ Robbingning ismini poklab yod et} (Voqia 74) oyati nozil boʻlganida, Rasululloh ﷺ bizga: «Buni rukuʼlaringizda ayting», dedilar. {Eng oliy Robbingning nomini poklab yod et} (Aʼlo 1) oyati nozil boʻlganida esa, Rasululloh ﷺ bizga: «Buni sajdalaringizda ayting», dedilar.Уқба ибн Омир ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтдики, {Улуғ Роббингнинг исмини поклаб ёд эт} (Воқиа 74) ояти нозил бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Буни рукуъларингизда айтинг», дедилар. {Энг олий Роббингнинг номини поклаб ёд эт} (Аъло 1) ояти нозил бўлганида эса, Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Буни саждаларингизда айтинг», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ الْمِصْرِيُّ، أَنْبَأَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ، عَنْ أَبِي الأَزْهَرِ، عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ، أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ إِذَا رَكَعَ: ‏"‏ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ ‏"‏ ‏ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، وَإِذَا سَجَدَ قَالَ: ‏"‏ سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى ‏"‏ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ‏.‏

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺni rukuʼ qilganlarida uch marta: «Subhona Robbiyal-Aziym (Ulugʻ Robbim pokdir)», deganlarini, sajda qilganlarida esa uch marta: «Subhona Robbiyal-Aʼlo (Eng oliy Robbim pokdir)», deganlarini eshitgan.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺни рукуъ қилганларида уч марта: «Субҳона Роббиял-Азийм (Улуғ Роббим покдир)», деганларини, сажда қилганларида эса уч марта: «Субҳона Роббиял-Аъло (Энг олий Роббим покдир)», деганларини эшитган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ أَبِي الضُّحَى، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُكْثِرُ أَنْ يَقُولَ فِي رُكُوعِهِ وَسُجُودِهِ: ‏"‏ سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ. اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ‏"‏ ‏.‏ يَتَأَوَّلُ الْقُرْآنَ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdiki, Rasululloh ﷺ rukuʼ va sajdalarida koʻp marta: «Subhonakal-Lohumma va bihamdik, Allohummagʻfir liy (Ey Alloh, Sen poksan va Senga hamd boʻlsin; ey Alloh, meni magʻfirat qil)», deb, Qurʼonga amal qilar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтдики, Расулуллоҳ ﷺ рукуъ ва саждаларида кўп марта: «Субҳонакал-Лоҳумма ва биҳамдик, Аллоҳуммағфир лий (Эй Аллоҳ, Сен поксан ва Сенга ҳамд бўлсин; эй Аллоҳ, мени мағфират қил)», деб, Қуръонга амал қилар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ الْبَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ يَزِيدَ الْهُذَلِيِّ، عَنْ عَوْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا رَكَعَ أَحَدُكُمْ فَلْيَقُلْ فِي رُكُوعِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ ‏.‏ ثَلاَثًا فَإِذَا فَعَلَ ذَلِكَ فَقَدْ تَمَّ رُكُوعُهُ وَإِذَا سَجَدَ أَحَدُكُمْ فَلْيَقُلْ فِي سُجُودِهِ سُبْحَانَ رَبِّيَ الأَعْلَى ثَلاَثًا. فَإِذَا فَعَلَ ذَلِكَ فَقَدْ تَمَّ سُجُودُهُ، وَذَلِكَ أَدْنَاهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdiki, Rasululloh ﷺ: «Biringiz rukuʼ qilsa, rukuʼida uch marta: ‹Subhona Robbiyal-Aziym (Ulugʻ Robbim pokdir)›, desin. Shuni qilsa, uning rukuʼi mukammal boʻladi. Biringiz sajda qilsa, sajdasida uch marta: ‹Subhona Robbiyal-Aʼlo (Eng oliy Robbim pokdir)›, desin. Shuni qilsa, uning sajdasi mukammal boʻladi. Bu esa uning eng ozidir», dedilar.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтдики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз рукуъ қилса, рукуъида уч марта: ‹Субҳона Роббиял-Азийм (Улуғ Роббим покдир)›, десин. Шуни қилса, унинг рукуъи мукаммал бўлади. Бирингиз сажда қилса, саждасида уч марта: ‹Субҳона Роббиял-Аъло (Энг олий Роббим покдир)›, десин. Шуни қилса, унинг саждаси мукаммал бўлади. Бу эса унинг энг озидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي سُفْيَانَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا سَجَدَ أَحَدُكُمْ فَلْيَعْتَدِلْ، وَلاَ يَفْتَرِشْ ذِرَاعَيْهِ افْتِرَاشَ الْكَلْبِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdiki, Rasululloh ﷺ: «Biringiz sajda qilsa, muʼtadil boʻlsin va itga oʻxshab bilaklarini yerga yozmasin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтдики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз сажда қилса, муътадил бўлсин ва итга ўхшаб билакларини ерга ёзмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ اعْتَدِلُوا فِي السُّجُودِ، وَلاَ يَسْجُدْ أَحَدُكُمْ وَهُوَ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ كَالْكَلْبِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Sajdada muʼtadil boʻlinglar. Biringiz itga oʻxshab bilaklarini yozgan holda sajda qilmasin», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Саждада муътадил бўлинглар. Бирингиз итга ўхшаб билакларини ёзган ҳолда сажда қилмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ بُدَيْلٍ، عَنْ أَبِي الْجَوْزَاءِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنَ الرُّكُوعِ لَمْ يَسْجُدْ حَتَّى يَسْتَوِيَ قَائِمًا، فَإِذَا سَجَدَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ، لَمْ يَسْجُدْ حَتَّى يَسْتَوِيَ جَالِسًا، وَكَانَ يَفْتَرِشُ رِجْلَهُ الْيُسْرَى ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdiki, Rasululloh ﷺ rukuʼdan boshlarini koʻtarganlarida, tik turib rostlanmaguncha sajdaga bormas edilar. Sajda qilib boshlarini koʻtarganlarida esa, yaxshilab oʻtirib olmaguncha yana sajda qilmas edilar. Chap oyoqlarini yozib oʻtirar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтдики, Расулуллоҳ ﷺ рукуъдан бошларини кўтарганларида, тик туриб ростланмагунча саждага бормас эдилар. Сажда қилиб бошларини кўтарганларида эса, яхшилаб ўтириб олмагунча яна сажда қилмас эдилар. Чап оёқларини ёзиб ўтирар эдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ تُقْعِ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ ‏"‏ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdiki, Rasululloh ﷺ menga: «Ikki sajda orasida chalpayib oʻtirma», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтдики, Расулуллоҳ ﷺ менга: «Икки сажда орасида чалпайиб ўтирма», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ ثَوَابٍ، حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ النَّخَعِيُّ، عَنْ أَبِي مَالِكٍ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي مُوسَى، وَأَبِي، إِسْحَاقَ عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ يَا عَلِيُّ، لاَ تُقْعِ إِقْعَاءَ الْكَلْبِ ‏"‏ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdiki, Nabiy ﷺ: «Ey Ali, itga oʻxshab chalpayib oʻtirma», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтдики, Набий ﷺ: «Эй Али, итга ўхшаб чалпайиб ўтирма», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا الْعَلاَءُ أَبُو مُحَمَّدٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ قَالَ لِي النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا رَفَعْتَ رَأْسَكَ مِنَ السُّجُودِ فَلاَ تُقْعِ كَمَا يُقْعِي الْكَلْبُ ضَعْ أَلْيَتَيْكَ بَيْنَ قَدَمَيْكَ، وَأَلْزِقْ ظَاهِرَ قَدَمَيْكَ بِالأَرْضِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdiki, Nabiy ﷺ menga: «Sajdadan boshingni koʻtarganingda, itga oʻxshab chalpayib oʻtirma. Dumbalaringni ikki oyogʻing orasiga qoʻy va oyoqlaringning ustki tomonini yerga yopishtir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтдики, Набий ﷺ менга: «Саждадан бошингни кўтарганингда, итга ўхшаб чалпайиб ўтирма. Думбаларингни икки оёғинг орасига қўй ва оёқларингнинг устки томонини ерга ёпиштир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، حَدَّثَنَا الْعَلاَءُ بْنُ الْمُسَيَّبِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ حُذَيْفَةَ، ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ، عَنِ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ الأَحْنَفِ، عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ، عَنْ حُذَيْفَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَقُولُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ ‏"‏ رَبِّ اغْفِرْ لِي، رَبِّ اغْفِرْ لِي ‏"‏ ‏.‏

Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ikki sajda orasida: «Robbigʻfir liy, Robbigʻfir liy (Ey Robbim, meni magʻfirat qil, ey Robbim, meni magʻfirat qil)», der edilar.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ икки сажда орасида: «Роббиғфир лий, Роббиғфир лий (Эй Роббим, мени мағфират қил, эй Роббим, мени мағфират қил)», дер эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ صَبِيحٍ، عَنْ كَامِلٍ أَبِي الْعَلاَءِ، قَالَ سَمِعْتُ حَبِيبَ بْنَ أَبِي ثَابِتٍ، يُحَدِّثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ بَيْنَ السَّجْدَتَيْنِ فِي صَلاَةِ اللَّيْلِ ‏"‏ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي وَاجْبُرْنِي وَارْزُقْنِي وَارْفَعْنِي ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdiki, Rasululloh ﷺ tunggi namozda ikki sajda orasida: «Robbigʻfir liy varhamniy vajburniy varzuqniy varfaʼniy (Ey Robbim, meni magʻfirat qil, menga rahm qil, ahvolimni yaxshila, menga rizq ber va martabamni koʻtar)», der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтдики, Расулуллоҳ ﷺ тунгги намозда икки сажда орасида: «Роббиғфир лий варҳамний важбурний варзуқний варфаъний (Эй Роббим, мени мағфират қил, менга раҳм қил, аҳволимни яхшила, менга ризқ бер ва мартабамни кўтар)», дер эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ الْبَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ شَقِيقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ كُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا مَعَ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قُلْنَا السَّلاَمُ عَلَى اللَّهِ قَبْلَ عِبَادِهِ السَّلاَمُ عَلَى جِبْرَائِيلَ وَمِيكَائِيلَ وَعَلَى فُلاَنٍ وَفُلاَنٍ ‏.‏ يَعْنُونَ الْمَلاَئِكَةَ ‏.‏ فَسَمِعَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَقُولُوا السَّلاَمُ عَلَى اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ السَّلاَمُ فَإِذَا جَلَسْتُمْ فَقُولُوا التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ فَإِنَّهُ إِذَا قَالَ ذَلِكَ أَصَابَتْ كُلَّ عَبْدٍ صَالِحٍ فِي السَّمَاءِ وَالأَرْضِ ‏.‏ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا الثَّوْرِيُّ، عَنْ مَنْصُورٍ، وَالأَعْمَشِ، وَحُصَيْنٍ، وَأَبِي، هَاشِمٍ وَحَمَّادٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ، وَعَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الأَسْوَدِ، وَأَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَحْوَهُ ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، وَمَنْصُورٍ، وَحُصَيْنٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ، وَالأَسْوَدِ، وَأَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يُعَلِّمُهُمُ التَّشَهُّدَ. فَذَكَرَ نَحْوَهُ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdiki, biz Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqiganimizda: «Assalomu alalloh qabla ibodihi, assalomu ala Jibroil va Mikoil va ala fulon va fulon», der edik, bilan farishtalarni nazarda tutar edik. Rasululloh ﷺ buni eshitib qoldilar-da: «Assalomu alalloh, demanglar, chunki Allohning Oʻzi Salomdir. Oʻtirganingizda: ‹Attahiyyatu lillahi vas-salavotu vat-toyyibot, assalomu alayka ayyuhan-Nabiyyu va rahmatullohi va barakotuh, assalomu alayno va alo ibodillahis-solihiyn›, denglar. Kim shuni aytsa, bu osmon va yerdagi har bir solih bandaga yetadi. ‹Ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh›, denglar», dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтдики, биз Набий ﷺ билан намоз ўқиганимизда: «Ассалому алаллоҳ қабла ибодиҳи, ассалому ала Жиброил ва Микоил ва ала фулон ва фулон», дер эдик, билан фаришталарни назарда тутар эдик. Расулуллоҳ ﷺ буни эшитиб қолдилар-да: «Ассалому алаллоҳ, деманглар, чунки Аллоҳнинг Ўзи Саломдир. Ўтирганингизда: ‹Аттаҳийяту лиллаҳи вас-салавоту ват-тоййибот, ассалому алайка айюҳан-Набийю ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ, ассалому алайно ва ало ибодиллаҳис-солиҳийн›, денглар. Ким шуни айтса, бу осмон ва ердаги ҳар бир солиҳ бандага етади. ‹Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ›, денглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، وَطَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ فَكَانَ يَقُولُ ‏"‏ التَّحِيَّاتُ الْمُبَارَكَاتُ الصَّلَوَاتُ الطَّيِّبَاتُ لِلَّهِ السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U aytdiki, Rasululloh ﷺ bizga Qurʼondan bir surani oʻrgatganlaridek, tashahhudni ham oʻrgatar edilar. U zot: «Attahiyyatul-muborakotus-solavotut-toyyibatu lillah, assalomu alayka ayyuhan-Nabiyyu va rahmatullohi va barakotuh, assalomu alayno va alo ibodillahis-solihiyn. Ashhadu an la ilaha illalloh va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh», der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У айтдики, Расулуллоҳ ﷺ бизга Қуръондан бир сурани ўргатганларидек, ташаҳҳудни ҳам ўргатар эдилар. У зот: «Аттаҳийятул-муборакотус-солавотут-тоййибату лиллаҳ, ассалому алайка айюҳан-Набийю ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ, ассалому алайно ва ало ибодиллаҳис-солиҳийн. Ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ», дер эдилар.

حَدَّثَنَا جَمِيلُ بْنُ الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، وَهِشَامُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ قَتَادَةَ، ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ يُونُسَ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ حِطَّانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ خَطَبَنَا وَبَيَّنَ لَنَا سُنَّتَنَا وَعَلَّمَنَا صَلاَتَنَا، فَقَالَ ‏"‏ إِذَا صَلَّيْتُمْ، فَكَانَ عِنْدَ الْقَعْدَةِ، فَلْيَكُنْ مِنْ أَوَّلِ قَوْلِ أَحَدِكُمُ التَّحِيَّاتُ الطَّيِّبَاتُ الصَّلَوَاتُ لِلَّهِ، السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، سَبْعُ كَلِمَاتٍ هُنَّ تَحِيَّةُ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga xutba qildilar, sunnatimizni bayon qildilar va namozimizni oʻrgatib: «Namoz oʻqiganingizda, qaʼda (oʻtirish) paytida biringizning aytadigan ilk soʻzi shu boʻlsin: ‹At-tahiyyotut toyyibotus salavotu lillah, as-salomu alayka ayyuhan nabiyyu va rohmatullohi va barokatuh, as-salomu alayno va alo ibodillahis solihiyn, ashhadu an la ilaha illalloh, va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh› — bu yetti kalima, ular namozning tahiyyatidir», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга хутба қилдилар, суннатимизни баён қилдилар ва намозимизни ўргатиб: «Намоз ўқиганингизда, қаъда (ўтириш) пайтида бирингизнинг айтадиган илк сўзи шу бўлсин: ‹Ат-таҳийётут тоййиботус салавоту лиллаҳ, ас-салому алайка айюҳан набийю ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ, ас-салому алайно ва ало ибодиллаҳис солиҳийн, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ, ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ› — бу етти калима, улар намознинг таҳийятидир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَيْمَنُ بْنُ نَابِلٍ، حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُعَلِّمُنَا التَّشَهُّدَ كَمَا يُعَلِّمُنَا السُّورَةَ مِنَ الْقُرْآنِ ‏"‏ بِاسْمِ اللَّهِ وَبِاللَّهِ، التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ لِلَّهِ، السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ أَسْأَلُ اللَّهَ الْجَنَّةَ، وَأَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ النَّارِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga tashahhudni xuddi Qurʼondan bir surani oʻrgatgandek oʻrgatar edilar: «Bismillahi va billah, at-tahiyyotu lillahi vas salavotu vat toyyibotu lillah, as-salomu alayka ayyuhan nabiyyu va rohmatullohi va barokatuh, as-salomu alayno va alo ibodillahis solihiyn, ashhadu an la ilaha illalloh, va ashhadu anna Muhammadan abduhu va rasuluh, asʼalullohal jannata va aʼuzu billahi minan nar».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга ташаҳҳудни худди Қуръондан бир сурани ўргатгандек ўргатар эдилар: «Бисмиллаҳи ва биллаҳ, ат-таҳийёту лиллаҳи вас салавоту ват тоййиботу лиллаҳ, ас-салому алайка айюҳан набийю ва роҳматуллоҳи ва барокатуҳ, ас-салому алайно ва ало ибодиллаҳис солиҳийн, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ, ва ашҳаду анна Муҳаммадан абдуҳу ва расулуҳ, асъалуллоҳал жанната ва аъузу биллаҳи минан нар».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ، قَالَ أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْهَادِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَبَّابٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا السَّلاَمُ عَلَيْكَ قَدْ عَرَفْنَاهُ فَكَيْفَ الصَّلاَةُ قَالَ ‏"‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ عَبْدِكَ وَرَسُولِكَ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz: «Yo Rasululloh, sizga salom aytishni bildik, ammo salavot qanday boʻladi?» dedik. U zot: «Aytinglar: ‹Allohumma solli alo Muhammadin abdika va rasulika kama sollayta alo Ibrohiym, va barik alo Muhammadin va alo ali Muhammadin kama barakta alo Ibrohiym›», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз: «Ё Расулуллоҳ, сизга салом айтишни билдик, аммо салавот қандай бўлади?» дедик. У зот: «Айтинглар: ‹Аллоҳумма солли ало Муҳаммадин абдика ва расулика кама соллайта ало Иброҳийм, ва барик ало Муҳаммадин ва ало али Муҳаммадин кама баракта ало Иброҳийм›», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنِ الْحَكَمِ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي لَيْلَى، قَالَ لَقِيَنِي كَعْبُ بْنُ عُجْرَةَ فَقَالَ أَلاَ أُهْدِي لَكَ هَدِيَّةً خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقُلْنَا قَدْ عَرَفْنَا السَّلاَمَ عَلَيْكَ فَكَيْفَ الصَّلاَةُ عَلَيْكَ قَالَ ‏"‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى، إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ. اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏"‏ ‏.‏

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U menga: «Senga bir tuhfa bermaymi?» dedi. Rasululloh ﷺ oldimizga chiqib qolgan edilar, biz: «Sizga salom aytishni bildik, ammo salavot qanday boʻladi?» dedik. U zot: «Aytinglar: ‹Allohumma solli alo Muhammadin va alo ali Muhammadin kama sollayta alo Ibrohiym, innaka hamiydun majiyd. Allohumma barik alo Muhammadin va alo ali Muhammadin kama barakta alo Ibrohiym, innaka hamiydun majiyd›», dedilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У менга: «Сенга бир туҳфа бермайми?» деди. Расулуллоҳ ﷺ олдимизга чиқиб қолган эдилар, биз: «Сизга салом айтишни билдик, аммо салавот қандай бўлади?» дедик. У зот: «Айтинглар: ‹Аллоҳумма солли ало Муҳаммадин ва ало али Муҳаммадин кама соллайта ало Иброҳийм, иннака ҳамийдун мажийд. Аллоҳумма барик ало Муҳаммадин ва ало али Муҳаммадин кама баракта ало Иброҳийм, иннака ҳамийдун мажийд›», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمَّارُ بْنُ طَالُوتَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْمَاجِشُونُ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ الزُّرَقِيِّ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، أَنَّهُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أُمِرْنَا بِالصَّلاَةِ عَلَيْكَ فَكَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ فَقَالَ ‏"‏ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَأَزْوَاجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ، وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَأَزْوَاجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ فِي الْعَالَمِينَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Humayd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ular: «Yo Rasululloh, bizga sizga salavot aytish buyurildi, sizga qanday salavot aytamiz?» dedilar. U zot: «Aytinglar: ‹Allohumma solli alo Muhammadin va azvojihi va zurriyyatihi kama sollayta alo Ibrohiym, va barik alo Muhammadin va azvojihi va zurriyyatihi kama barakta alo ali Ibrohiyma fil olamiyn, innaka hamiydun majiyd›», dedilar.Абу Ҳумайд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Улар: «Ё Расулуллоҳ, бизга сизга салавот айтиш буюрилди, сизга қандай салавот айтамиз?» дедилар. У зот: «Айтинглар: ‹Аллоҳумма солли ало Муҳаммадин ва азвожиҳи ва зуррийятиҳи кама соллайта ало Иброҳийм, ва барик ало Муҳаммадин ва азвожиҳи ва зуррийятиҳи кама баракта ало али Иброҳийма фил оламийн, иннака ҳамийдун мажийд›», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ بَيَانٍ، حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ، عَنْ عَوْنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي فَاخِتَةَ، عَنِ الأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ إِذَا صَلَّيْتُمْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَحْسِنُوا الصَّلاَةَ عَلَيْهِ فَإِنَّكُمْ لاَ تَدْرُونَ لَعَلَّ ذَلِكَ يُعْرَضُ عَلَيْهِ ‏.‏ قَالَ فَقَالُوا لَهُ فَعَلِّمْنَا ‏.‏ قَالَ قُولُوا اللَّهُمَّ اجْعَلْ صَلاَتَكَ وَرَحْمَتَكَ وَبَرَكَاتِكَ عَلَى سَيِّدِ الْمُرْسَلِينَ وَإِمَامِ الْمُتَّقِينَ وَخَاتَمِ النَّبِيِّينَ مُحَمَّدٍ عَبْدِكَ وَرَسُولِكَ إِمَامِ الْخَيْرِ وَقَائِدِ الْخَيْرِ وَرَسُولِ الرَّحْمَةِ اللَّهُمَّ ابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا يَغْبِطُهُ بِهِ الأَوَّلُونَ وَالآخِرُونَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ ga salavot aytganingizda, unga chiroyli salavot aytinglar, chunki bilmaysiz, balki u unga koʻrsatilar», dedi. Shunda unga: «Bizga oʻrgat», dedilar. U dedi: «Aytinglar: ‹Allohummajʼal solataka va rohmataka va barokatika alo sayyidil mursaliyna va imamil muttaqiyna va xotaminnabiyyiyna Muhammadin abdika va rasulika imamil xayri va qoidil xayri va rasulir rohmah. Allohummabʼashhu maqoman mahmudan yagʻbituhu bihil avvaluna val oxirun. Allohumma solli alo Muhammadin va alo ali Muhammadin kama sollayta alo Ibrohiyma va alo ali Ibrohiyma innaka hamiydun majiyd. Allohumma barik alo Muhammadin va alo ali Muhammadin kama barakta alo Ibrohiyma va alo ali Ibrohiyma innaka hamiydun majiyd›».Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ га салавот айтганингизда, унга чиройли салавот айтинглар, чунки билмайсиз, балки у унга кўрсатилар», деди. Шунда унга: «Бизга ўргат», дедилар. У деди: «Айтинглар: ‹Аллоҳуммажъал солатака ва роҳматака ва барокатика ало саййидил мурсалийна ва имамил муттақийна ва хотаминнабиййийна Муҳаммадин абдика ва расулика имамил хайри ва қоидил хайри ва расулир роҳмаҳ. Аллоҳуммабъашҳу мақоман маҳмудан яғбитуҳу биҳил аввалуна вал охирун. Аллоҳумма солли ало Муҳаммадин ва ало али Муҳаммадин кама соллайта ало Иброҳийма ва ало али Иброҳийма иннака ҳамийдун мажийд. Аллоҳумма барик ало Муҳаммадин ва ало али Муҳаммадин кама баракта ало Иброҳийма ва ало али Иброҳийма иннака ҳамийдун мажийд›».

حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ أَبُو بِشْرٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ شُعْبَةَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يُصَلِّي عَلَىَّ إِلاَّ صَلَّتْ عَلَيْهِ الْمَلاَئِكَةُ مَا صَلَّى عَلَىَّ فَلْيُقِلَّ الْعَبْدُ مِنْ ذَلِكَ أَوْ لِيُكْثِرْ ‏"‏ ‏.‏

Amir ibn Rabiʼa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Menga salavot aytgan har bir musulmonga, u menga salavot aytar ekan, farishtalar salavot aytadilar. Bas, banda buni oz aytsin yo koʻp aytsin», dedilar.Амир ибн Рабиъа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Менга салавот айтган ҳар бир мусулмонга, у менга салавот айтар экан, фаришталар салавот айтадилар. Бас, банда буни оз айтсин ё кўп айтсин», дедилар.

حَدَّثَنَا جُبَارَةُ بْنُ الْمُغَلِّسِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ نَسِيَ الصَّلاَةَ عَلَىَّ خَطِئَ طَرِيقَ الْجَنَّةِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim menga salavot aytishni unutsa, jannat yoʻlidan adashibdi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким менга салавот айтишни унутса, жаннат йўлидан адашибди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي حَسَّانُ بْنُ عَطِيَّةَ، حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَائِشَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا فَرَغَ أَحَدُكُمْ مِنَ التَّشَهُّدِ الأَخِيرِ فَلْيَتَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنْ أَرْبَعٍ مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ، وَمِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ، وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz oxirgi tashahhuddan boʻshaganda, Allohdan toʻrt narsadan panoh soʻrasin: jahannam azobidan, qabr azobidan, hayot va mamot fitnasidan hamda Masih Dajjol fitnasidan», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз охирги ташаҳҳуддан бўшаганда, Аллоҳдан тўрт нарсадан паноҳ сўрасин: жаҳаннам азобидан, қабр азобидан, ҳаёт ва мамот фитнасидан ҳамда Масиҳ Дажжол фитнасидан», дедилар.

حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُوسَى الْقَطَّانُ، حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ لِرَجُلٍ ‏"‏ مَا تَقُولُ فِي الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَتَشَهَّدُ ثُمَّ أَسْأَلُ اللَّهَ الْجَنَّةَ وَأَعُوذُ بِهِ مِنَ النَّارِ أَمَا وَاللَّهِ مَا أُحْسِنُ دَنْدَنَتَكَ وَلاَ دَنْدَنَةَ مُعَاذٍ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ حَوْلَهُمَا نُدَنْدِنُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir kishiga: «Namozda nima deysan?» dedilar. U: «Tashahhud aytaman, soʻng Allohdan jannatni soʻrayman va Undan doʻzaxdan panoh soʻrayman. Ammo, Allohga qasamki, men na sizning duoingizni, na Muoznikini yaxshi bilaman», dedi. Shunda u zot: «Biz ham shu ikkovi atrofida duo qilamiz», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир кишига: «Намозда нима дейсан?» дедилар. У: «Ташаҳҳуд айтаман, сўнг Аллоҳдан жаннатни сўрайман ва Ундан дўзахдан паноҳ сўрайман. Аммо, Аллоҳга қасамки, мен на сизнинг дуоингизни, на Муозникини яхши биламан», деди. Шунда у зот: «Биз ҳам шу иккови атрофида дуо қиламиз», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ عِصَامِ بْنِ قُدَامَةَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ نُمَيْرٍ الْخُزَاعِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَاضِعًا يَدَهُ الْيُمْنَى عَلَى فَخِذِهِ الْيُمْنَى فِي الصَّلاَةِ وَيُشِيرُ بَإِصْبَعِهِ ‏.‏

Numayr al-Xuzoiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Paygʻambar ﷺ ni namozda oʻng qoʻllarini oʻng sonlari ustiga qoʻyib, barmoqlari bilan ishora qilib turganlarini koʻrdim».Нумайр ал-Хузоий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Пайғамбар ﷺ ни намозда ўнг қўлларини ўнг сонлари устига қўйиб, бармоқлари билан ишора қилиб турганларини кўрдим».

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ عَاصِمِ بْنِ كُلَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ وَائِلِ بْنِ حُجْرٍ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَدْ حَلَّقَ الإِبْهَامَ وَالْوُسْطَى وَرَفَعَ الَّتِي تَلِيهِمَا يَدْعُو بِهَا فِي التَّشَهُّدِ ‏.‏

Woil ibn Hujr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men Paygʻambar ﷺ ni bosh barmoq bilan oʻrta barmoqni halqa qilib, ularga yondosh barmoqni koʻtarib, tashahhudda u bilan duo qilayotganlarini koʻrdim».Wоил ибн Ҳужр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен Пайғамбар ﷺ ни бош бармоқ билан ўрта бармоқни ҳалқа қилиб, уларга ёндош бармоқни кўтариб, ташаҳҳудда у билан дуо қилаётганларини кўрдим».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ إِذَا جَلَسَ فِي الصَّلاَةِ وَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَرَفَعَ إِصْبَعَهُ الْيُمْنَى الَّتِي تَلِي الإِبْهَامَ فَيَدْعُو بِهَا وَالْيُسْرَى عَلَى رُكْبَتِهِ بَاسِطَهَا عَلَيْهَا ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ namozda oʻtirganlarida, qoʻllarini tizzalari ustiga qoʻyar, bosh barmoqqa yondosh oʻng barmoqlarini koʻtarib, u bilan duo qilar, chap qoʻllarini esa tizzalari ustiga yoyib qoʻyar edilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ намозда ўтирганларида, қўлларини тиззалари устига қўяр, бош бармоққа ёндош ўнг бармоқларини кўтариб, у билан дуо қилар, чап қўлларини эса тиззалари устига ёйиб қўяр эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ أَبِي الأَحْوَصِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يُسَلِّمُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ خَدِّهِ ‏"‏ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yuzlarining oqligi koʻringuncha oʻng tomonlariga va chap tomonlariga: «As-salomu alaykum va rohmatulloh», deb salom berar edilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ юзларининг оқлиги кўрингунча ўнг томонларига ва чап томонларига: «Ас-салому алайкум ва роҳматуллоҳ», деб салом берар эдилар.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ ثَابِتِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يُسَلِّمُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ يَسَارِهِ ‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻng tomoniga ham, chap tomoniga ham salom berar edilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўнг томонига ҳам, чап томонига ҳам салом берар эдилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ صِلَةَ بْنِ زُفَرَ، عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُسَلِّمُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ يَسَارِهِ حَتَّى يُرَى بَيَاضُ خَدِّهِ ‏"‏ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ‏.‏ السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Ammor ibn Yosir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻng tomoniga ham, chap tomoniga ham yuzlarining oqi koʻrinib turadigan darajada burilib: «Assalomu alaykum va rahmatulloh, assalomu alaykum va rahmatulloh», deb salom berar edilar.Аммор ибн Ёсир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўнг томонига ҳам, чап томонига ҳам юзларининг оқи кўриниб турадиган даражада бурилиб: «Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳ, ассалому алайкум ва раҳматуллоҳ», деб салом берар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرِ بْنِ زُرَارَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ صَلَّى بِنَا عَلِيٌّ يَوْمَ الْجَمَلِ صَلاَةً ذَكَّرَنَا صَلاَةَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَإِمَّا أَنْ نَكُونَ نَسِينَاهَا وَإِمَّا أَنْ نَكُونَ تَرَكْنَاهَا فَسَلَّمَ عَلَى يَمِينِهِ وَعَلَى شِمَالِهِ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Jamal kuni Ali (roziyallohu anhu) bizga shunday namoz oʻqib berdiki, u bizga Rasululloh ﷺning namozlarini esga soldi. Biz uni yo unutgan, yo tark etgan edik. U oʻng tomoniga ham, chap tomoniga ham salom berdi.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Жамал куни Али (розияллоҳу анҳу) бизга шундай намоз ўқиб бердики, у бизга Расулуллоҳ ﷺнинг намозларини эсга солди. Биз уни ё унутган, ё тарк этган эдик. У ўнг томонига ҳам, чап томонига ҳам салом берди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُصْعَبٍ الْمَدِينِيُّ، أَحْمَدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمُهَيْمِنِ بْنُ عَبَّاسِ بْنِ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيُّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ سَلَّمَ تَسْلِيمَةً وَاحِدَةً تِلْقَاءَ وَجْهِهِ ‏.‏

Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yuzlari toʻgʻrisiga bir marta salom berar edilar.Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ юзлари тўғрисига бир марта салом берар эдилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّنْعَانِيُّ، حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يُسَلِّمُ تَسْلِيمَةً وَاحِدَةً تِلْقَاءَ وَجْهِهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ yuzlari toʻgʻrisiga bir marta salom berar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ юзлари тўғрисига бир марта салом берар эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَارِثِ الْمِصْرِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ رَاشِدٍ، عَنْ يَزِيدَ، مَوْلَى سَلَمَةَ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، قَالَ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ صَلَّى فَسَلَّمَ مَرَّةً وَاحِدَةً ‏.‏

Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺni namoz oʻqib, bir marta salom berganlarini koʻrdim.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺни намоз ўқиб, бир марта салом берганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْهُذَلِيُّ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِذَا سَلَّمَ الإِمَامُ فَرُدُّوا عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Imom salom bersa, unga javob qaytaringlar», dedilar.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Имом салом берса, унга жавоб қайтаринглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْقَاسِمِ، أَنْبَأَنَا هَمَّامٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ، قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ نُسَلِّمَ عَلَى أَئِمَّتِنَا وَأَنْ يُسَلِّمَ بَعْضُنَا عَلَى بَعْضٍ

Samura ibn Jundub (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni imomlarimizga salom berishga va bir-birimizga salom berishga buyurdilar.Самура ибн Жундуб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни имомларимизга салом беришга ва бир-биримизга салом беришга буюрдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ بْنُ الْوَلِيدِ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ أَبِي حَىٍّ الْمُؤَذِّنِ، عَنْ ثَوْبَانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ يَؤُمُّ عَبْدٌ فَيَخُصَّ نَفْسَهُ بِدَعْوَةٍ دُونَهُمْ فَإِنْ فَعَلَ فَقَدْ خَانَهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hech bir banda imomlik qilib, ulardan boshqa oʻzinigina duo bilan xoslamasin. Agar shunday qilsa, ularga xiyonat qilibdi», dedilar.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳеч бир банда имомлик қилиб, улардан бошқа ўзинигина дуо билан хосламасин. Агар шундай қилса, уларга хиёнат қилибди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الأَحْوَلُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا سَلَّمَ لَمْ يَقْعُدْ إِلاَّ مِقْدَارَ مَا يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلاَمُ وَمِنْكَ السَّلاَمُ، تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ salom berganlaridan soʻng faqat: «Allohumma antas-salomu va minkas-salom, tabarakta yo zal-jaloli val-ikrom», deyish miqdoricha oʻtirar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ салом берганларидан сўнг фақат: «Аллоҳумма антас-салому ва минкас-салом, табаракта ё зал-жалоли вал-икром», дейиш миқдорича ўтирар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا شَبَابَةُ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ مَوْلًى، لأُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَقُولُ إِذَا صَلَّى الصُّبْحَ حِينَ يُسَلِّمُ ‏"‏ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا، وَرِزْقًا طَيِّبًا، وَعَمَلاً مُتَقَبَّلاً ‏"‏ ‏.‏

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bomdodni oʻqib salom berganlarida: «Allohumma inni asʼaluka ilman nofian, va rizqan toyyiban, va amalan mutaqabbalan», der edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бомдодни ўқиб салом берганларида: «Аллоҳумма инни асъалука илман нофиан, ва ризқан тоййибан, ва амалан мутақаббалан», дер эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، وَأَبُو يَحْيَى التَّيْمِيُّ وَابْنُ الأَجْلَحِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ خَصْلَتَانِ لاَ يُحْصِيهِمَا رَجُلٌ مُسْلِمٌ إِلاَّ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَهُمَا يَسِيرٌ وَمَنْ يَعْمَلُ بِهِمَا قَلِيلٌ يُسَبِّحُ اللَّهَ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلاَةٍ عَشْرًا وَيُكَبِّرُ عَشْرًا وَيَحْمَدُهُ عَشْرًا ‏"‏ ‏.‏ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَعْقِدُهَا بِيَدِهِ ‏"‏ فَذَلِكَ خَمْسُونَ وَمِائَةٌ بِاللِّسَانِ، وَأَلْفٌ وَخَمْسُمِائَةٍ فِي الْمِيزَانِ، وَإِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ سَبَّحَ وَحَمِدَ وَكَبَّرَ مِائَةً، فَتِلْكَ مِائَةٌ بِاللِّسَانِ، وَأَلْفٌ فِي الْمِيزَانِ، فَأَيُّكُمْ يَعْمَلُ فِي الْيَوْمِ أَلْفَيْنِ وَخَمْسَمِائَةِ سَيِّئَةٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا: وَكَيْفَ لاَ يُحْصِيهِمَا قَالَ ‏"‏ يَأْتِي أَحَدَكُمُ الشَّيْطَانُ، وَهُوَ فِي الصَّلاَةِ، فَيَقُولُ: اذْكُرْ كَذَا وَكَذَا، حَتَّى يَنْفَكَّ الْعَبْدُ لاَ يَعْقِلُ، وَيَأْتِيهِ وَهُوَ فِي مَضْجَعِهِ، فَلاَ يَزَالُ يُنَوِّمُهُ حَتَّى يَنَامَ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikkita xislat borki, uni har bir musulmon kishi ado etsa, albatta jannatga kiradi. Ular yengil, biroq ularga amal qiladiganlar oz. Har namoz oxirida Allohni oʻn marta tasbeh aytadi, oʻn marta takbir aytadi va oʻn marta hamd aytadi», dedilar. Men Rasululloh ﷺni buni qoʻllari bilan sanaganlarini koʻrdim. «Bu til bilan bir yuz ellik, mezonda esa bir ming besh yuz boʻladi. Toʻshagiga yotganda yuz marta tasbeh, hamd va takbir aytadi. Bu til bilan yuz, mezonda esa ming boʻladi. Qaysi biringiz bir kunda ikki ming besh yuz gunoh qiladi?», dedilar. Sahobalar: «Qanday qilib uni ado eta olmas ekan?», deyishdi. U zot: «Biringizga namozda turganida shayton kelib: ‹Falon-falon narsani esla›, deydi. Toki banda unutib, ado etmay qoladi. Toʻshagida yotganida ham kelib, uni uxlatishga urinaveradi, toki u uxlab qoladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Иккита хислат борки, уни ҳар бир мусулмон киши адо этса, албатта жаннатга киради. Улар енгил, бироқ уларга амал қиладиганлар оз. Ҳар намоз охирида Аллоҳни ўн марта тасбеҳ айтади, ўн марта такбир айтади ва ўн марта ҳамд айтади», дедилар. Мен Расулуллоҳ ﷺни буни қўллари билан санаганларини кўрдим. «Бу тил билан бир юз эллик, мезонда эса бир минг беш юз бўлади. Тўшагига ётганда юз марта тасбеҳ, ҳамд ва такбир айтади. Бу тил билан юз, мезонда эса минг бўлади. Қайси бирингиз бир кунда икки минг беш юз гуноҳ қилади?», дедилар. Саҳобалар: «Қандай қилиб уни адо эта олмас экан?», дейишди. У зот: «Бирингизга намозда турганида шайтон келиб: ‹Фалон-фалон нарсани эсла›, дейди. Токи банда унутиб, адо этмай қолади. Тўшагида ётганида ҳам келиб, уни ухлатишга уринаверади, токи у ухлаб қолади», дедилар.

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ الْمَرْوَزِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ بِشْرِ بْنِ عَاصِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، قَالَ قِيلَ لِلنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ - وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ قُلْتُ - يَا رَسُولَ اللَّهِ ذَهَبَ أَهْلُ الأَمْوَالِ وَالدُّثُورِ بِالأَجْرِ يَقُولُونَ كَمَا نَقُولُ وَيُنْفِقُونَ وَلاَ نُنْفِقُ ‏.‏ قَالَ لِي ‏"‏ أَلاَ أُخْبِرُكُمْ بِأَمْرٍ إِذَا فَعَلْتُمُوهُ أَدْرَكْتُمْ مَنْ قَبْلَكُمْ وَفُتُّمْ مَنْ بَعْدَكُمْ، تَحْمَدُونَ اللَّهَ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلاَةٍ وَتُسَبِّحُونَهُ، وَتُكَبِّرُونَهُ ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَأَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ لاَ أَدْرِي أَيَّتُهُنَّ أَرْبَعٌ ‏.‏

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga: «Ey Rasululloh, mol-dunyo egalari savoblarni olib ketishdi. Biz aytganday aytadilar, biz sadaqa qila olmaydigan narsani sadaqa qiladilar», deyildi. U zot menga: «Sizlarga shunday ishni aytaymi, agar uni qilsangiz, oʻzingizdan oldingilarga yetib olasiz va oʻzingizdan keyingilardan oʻzib ketasiz. Har namoz oxirida Allohga hamd aytasiz, tasbeh aytasiz va takbir aytasiz — oʻttiz uch, oʻttiz uch va oʻttiz toʻrt marta», dedilar.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга: «Эй Расулуллоҳ, мол-дунё эгалари савобларни олиб кетишди. Биз айтгандай айтадилар, биз садақа қила олмайдиган нарсани садақа қиладилар», дейилди. У зот менга: «Сизларга шундай ишни айтайми, агар уни қилсангиз, ўзингиздан олдингиларга етиб оласиз ва ўзингиздан кейингилардан ўзиб кетасиз. Ҳар намоз охирида Аллоҳга ҳамд айтасиз, тасбеҳ айтасиз ва такбир айтасиз — ўттиз уч, ўттиз уч ва ўттиз тўрт марта», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ حَبِيبٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، ح وَحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، حَدَّثَنِي شَدَّادٌ أَبُو عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أَسْمَاءَ الرَّحَبِيُّ، حَدَّثَنِي ثَوْبَانُ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ إِذَا انْصَرَفَ مِنْ صَلاَتِهِ اسْتَغْفَرَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلاَمُ وَمِنْكَ السَّلاَمُ تَبَارَكْتَ يَا ذَا الْجَلاَلِ وَالإِكْرَامِ ‏"‏ ‏.‏

Savbon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozlaridan chiqqanlarida uch marta istigʻfor aytar, soʻng: «Allohumma antas-salomu va minkas-salom, tabarakta yo zal-jaloli val-ikrom», der edilar.Савбон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозларидан чиққанларида уч марта истиғфор айтар, сўнг: «Аллоҳумма антас-салому ва минкас-салом, табаракта ё зал-жалоли вал-икром», дер эдилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الأَحْوَصِ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ هُلْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ أَمَّنَا النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَكَانَ يَنْصَرِفُ عَنْ جَانِبَيْهِ جَمِيعًا ‏.‏

Hulb (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ bizga imom boʻldilar va namozdan soʻng ikkala tomoniga ham burilar edilar.»Ҳулб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ бизга имом бўлдилар ва намоздан сўнг иккала томонига ҳам бурилар эдилар.»

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ عُمَارَةَ، عَنِ الأَسْوَدِ، قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ لاَ يَجْعَلَنَّ أَحَدُكُمْ لِلشَّيْطَانِ فِي نَفْسِهِ جُزْءًا يَرَى أَنَّ حَقًّا لِلَّهِ عَلَيْهِ أَنْ لاَ يَنْصَرِفَ إِلاَّ عَنْ يَمِينِهِ قَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَكْثَرُ انْصِرَافِهِ عَنْ يَسَارِهِ ‏.‏

Ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biringiz shaytonga oʻz nafsidan bir ulush ajratib bermasin, yaʼni namozdan faqat oʻng tomoniga burilib qaytishni oʻziga Allohning haqqi deb bilmasin. Men Rasululloh ﷺni koʻrganman, u zot koʻpincha chap tomonlariga burilib qaytar edilar.»Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Бирингиз шайтонга ўз нафсидан бир улуш ажратиб бермасин, яъни намоздан фақат ўнг томонига бурилиб қайтишни ўзига Аллоҳнинг ҳаққи деб билмасин. Мен Расулуллоҳ ﷺни кўрганман, у зот кўпинча чап томонларига бурилиб қайтар эдилар.»

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ هِلاَلٍ الصَّوَّافُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَنْفَتِلُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ يَسَارِهِ فِي الصَّلاَةِ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Men Nabiy ﷺni namozni tugatgach, oʻng tomonlariga ham, chap tomonlariga ham burilib qaytayotganlarini koʻrdim.»Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Мен Набий ﷺни намозни тугатгач, ўнг томонларига ҳам, чап томонларига ҳам бурилиб қайтаётганларини кўрдим.»

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ وَاقِدٍ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ هِنْدٍ بِنْتِ الْحَارِثِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا سَلَّمَ قَامَ النِّسَاءُ حِينَ يَقْضِي تَسْلِيمَهُ ثُمَّ يَلْبَثُ فِي مَكَانِهِ يَسِيرًا قَبْلَ أَنْ يَقُومَ ‏.‏

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ salom berganlarida, ayollar u zot salomni tugatishlari bilan turib ketar edilar, u zot esa turishdan oldin oʻz joylarida bir oz kutib turar edilar.»Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ салом берганларида, аёллар у зот саломни тугатишлари билан туриб кетар эдилар, у зот эса туришдан олдин ўз жойларида бир оз кутиб турар эдилар.»

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِذَا وُضِعَ الْعَشَاءُ وَأُقِيمَتِ الصَّلاَةُ، فَابْدَءُوا بِالْعَشَاءِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kechki taom qoʻyilib, namozga iqoma aytilsa, avval taomdan boshlanglar», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кечки таом қўйилиб, намозга иқома айтилса, аввал таомдан бошланглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَزْهَرُ بْنُ مَرْوَانَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا وُضِعَ الْعَشَاءُ وَأُقِيمَتِ الصَّلاَةُ فَابْدَءُوا بِالْعَشَاءِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَتَعَشَّى ابْنُ عُمَرَ لَيْلَةً وَهُوَ يَسْمَعُ الإِقَامَةَ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kechki taom qoʻyilib, namozga iqoma aytilsa, avval taomdan boshlanglar», dedilar. Roviy aytadi: Ibn Umar bir kecha iqomani eshitib turgan holida kechki taomni yeb oʻtirdi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кечки таом қўйилиб, намозга иқома айтилса, аввал таомдан бошланглар», дедилар. Ровий айтади: Ибн Умар бир кеча иқомани эшитиб турган ҳолида кечки таомни еб ўтирди.

حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، جَمِيعًا عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِذَا حَضَرَ الْعَشَاءُ وَأُقِيمَتِ الصَّلاَةُ، فَابْدَءُوا بِالْعَشَاءِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kechki taom hozir boʻlib, namozga iqoma aytilsa, avval taomdan boshlanglar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кечки таом ҳозир бўлиб, намозга иқома айтилса, аввал таомдан бошланглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي الْمَلِيحِ، قَالَ خَرَجْتُ فِي لَيْلَةٍ مَطِيرَةٍ فَلَمَّا رَجَعْتُ اسْتَفْتَحْتُ فَقَالَ أَبِي مَنْ هَذَا قَالَ أَبُو الْمَلِيحِ ‏.‏ قَالَ لَقَدْ رَأَيْتُنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ وَأَصَابَتْنَا سَمَاءٌ لَمْ تَبُلَّ أَسَافِلَ نِعَالِنَا فَنَادَى مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ صَلُّوا فِي رِحَالِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abul Malih otasi Usoma ibn Umayr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: U aytdi: «Biz Hudaybiya kuni Rasululloh ﷺ bilan birga edik, bizga oyoq kiyimlarimizning ostini ham hoʻllamaydigan yomgʻir yogʻdi. Shunda Rasulullohﷺning munodiylari: ‹Namozlaringizni qoʻnalgʻalaringizda oʻqinglar›, deb nido qildi.»Абул Малиҳ отаси Усома ибн Умайр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: У айтди: «Биз Ҳудайбия куни Расулуллоҳ ﷺ билан бирга эдик, бизга оёқ кийимларимизнинг остини ҳам ҳўлламайдиган ёмғир ёғди. Шунда Расулуллоҳﷺнинг мунодийлари: ‹Намозларингизни қўналғаларингизда ўқинглар›, деб нидо қилди.»

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُنَادِي مُنَادِيهِ فِي اللَّيْلَةِ الْمَطِيرَةِ أَوِ اللَّيْلَةِ الْبَارِدَةِ ذَاتِ الرِّيحِ ‏"‏ صَلُّوا فِي رِحَالِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ yomgʻirli kechada yoxud shamolli sovuq kechada munodiylariga: ‹Namozlaringizni qoʻnalgʻalaringizda oʻqinglar›, deb nido qildirar edilar.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ёмғирли кечада ёхуд шамолли совуқ кечада мунодийларига: ‹Намозларингизни қўналғаларингизда ўқинглар›, деб нидо қилдирар эдилар.»

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ مَنْصُورٍ، قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً، يُحَدِّثُ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ قَالَ فِي يَوْمِ جُمُعَةٍ مَطِيرَةٍ ‏"‏ صَلُّوا فِي رِحَالِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yomgʻirli juma kunida: «Namozlaringizni qoʻnalgʻalaringizda oʻqinglar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ёмғирли жума кунида: «Намозларингизни қўналғаларингизда ўқинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ الْمُهَلَّبِيُّ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ الأَحْوَلُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ، أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ، أَمَرَ الْمُؤَذِّنَ أَنْ يُؤَذِّنَ، يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَذَلِكَ يَوْمٌ مَطِيرٌ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ نَادِ فِي النَّاسِ فَلْيُصَلُّوا فِي بُيُوتِهِمْ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ النَّاسُ مَا هَذَا الَّذِي صَنَعْتَ قَالَ قَدْ فَعَلَ هَذَا مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي تَأْمُرُنِي أَنْ أُخْرِجَ النَّاسَ مِنْ بُيُوتِهِمْ فَيَأْتُونِي يَدُوسُونَ الطِّينَ إِلَى رُكَبِهِمْ ‏.‏

Abdulloh ibn Horis ibn Navfaldan rivoyat qilinadiki, Ibn Abbos (roziyallohu anhumo) juma kuni muazzinga azon aytishni buyurdi, u kun yomgʻirli kun edi. Muazzin: «Allohu akbar, Allohu akbar, ashhadu an la ilaha illalloh, ashhadu anna Muhammadan Rasululloh», dedi. Soʻng Ibn Abbos unga: «Odamlarga nido qilib ayt, uylarida namoz oʻqishsin», dedi. Odamlar unga: «Bu qilganing nima?» dedilar. U: «Buni mendan yaxshiroq zot ham qilgan. Sen menga odamlarni uylaridan chiqarishimni buyurayapsanmi, ular esa tizzalarigacha loy kechib oldimga kelishsinmi?» dedi.Абдуллоҳ ибн Ҳорис ибн Навфалдан ривоят қилинадики, Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) жума куни муаззинга азон айтишни буюрди, у кун ёмғирли кун эди. Муаззин: «Аллоҳу акбар, Аллоҳу акбар, ашҳаду ан ла илаҳа иллаллоҳ, ашҳаду анна Муҳаммадан Расулуллоҳ», деди. Сўнг Ибн Аббос унга: «Одамларга нидо қилиб айт, уйларида намоз ўқишсин», деди. Одамлар унга: «Бу қилганинг нима?» дедилар. У: «Буни мендан яхшироқ зот ҳам қилган. Сен менга одамларни уйларидан чиқаришимни буюраяпсанми, улар эса тиззаларигача лой кечиб олдимга келишсинми?» деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ، عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنَّا نُصَلِّي وَالدَّوَابُّ تَمُرُّ بَيْنَ أَيْدِينَا فَذُكِرَ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ ‏"‏ مِثْلُ مُؤْخِرَةِ الرَّحْلِ تَكُونُ بَيْنَ يَدَىْ أَحَدِكُمْ فَلاَ يَضُرُّهُ مَنْ مَرَّ بَيْنَ يَدَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Muso ibn Talha otasi Talha ibn Ubaydulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qiladi: U aytdi: «Biz namoz oʻqir edik, hayvonlar oldimizdan oʻtar edi. Bu haqda Rasululloh ﷺga aytilganda, u zot: ‹Biringizning oldida egar yogʻochi kabi bir narsa boʻlsa, oldidan oʻtgan kishi unga zarar yetkazmaydi›, dedilar.»Мусо ибн Талҳа отаси Талҳа ибн Убайдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилади: У айтди: «Биз намоз ўқир эдик, ҳайвонлар олдимиздан ўтар эди. Бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺга айтилганда, у зот: ‹Бирингизнинг олдида эгар ёғочи каби бир нарса бўлса, олдидан ўтган киши унга зарар етказмайди›, дедилар.»

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ الْمَكِّيُّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ تُخْرَجُ لَهُ حَرْبَةٌ فِي السَّفَرِ، فَيَنْصِبُهَا فَيُصَلِّي إِلَيْهَا ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ safarda boʻlganlarida u zotga kichik nayza chiqarilar edi, u zot uni yerga tikib, unga qarab namoz oʻqir edilar.»Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ сафарда бўлганларида у зотга кичик найза чиқарилар эди, у зот уни ерга тикиб, унга қараб намоз ўқир эдилар.»

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حَصِيرٌ يُبْسَطُ بِالنَّهَارِ وَيَحْتَجِرُهُ بِاللَّيْلِ يُصَلِّي إِلَيْهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺda bir boʻyra bor edi, uni kunduzi yozib qoʻyar, kechasi esa toʻsiq qilib olib, unga qarab namoz oʻqir edilar.»Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺда бир бўйра бор эди, уни кундузи ёзиб қўяр, кечаси эса тўсиқ қилиб олиб, унга қараб намоз ўқир эдилар.»

حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ أَبُو بِشْرٍ، حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ الأَسْوَدِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أُمَيَّةَ، ح وَحَدَّثَنَا عَمَّارُ بْنُ خَالِدٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ، عَنْ أَبِي عَمْرِو بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ، عَنْ جَدِّهِ، حُرَيْثِ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ فَلْيَجْعَلْ تِلْقَاءَ وَجْهِهِ شَيْئًا فَإِنْ لَمْ يَجِدْ فَلْيَنْصِبْ عَصًا فَإِنْ لَمْ يَجِدْ فَلْيَخُطَّ خَطًّا ثُمَّ لاَ يَضُرُّهُ مَا مَرَّ بَيْنَ يَدَيْهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Biringiz namoz oʻqisa, yuzi roʻparasiga bir narsa qoʻysin. Agar topa olmasa, tayoq tiksin. Agar uni ham topa olmasa, chiziq chizsin. Shundan soʻng roʻparasidan oʻtgan narsa unga zarar qilmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бирингиз намоз ўқиса, юзи рўпарасига бир нарса қўйсин. Агар топа олмаса, таёқ тиксин. Агар уни ҳам топа олмаса, чизиқ чизсин. Шундан сўнг рўпарасидан ўтган нарса унга зарар қилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، قَالَ أَرْسَلُونِي إِلَى زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَسْأَلُهُ عَنِ الْمُرُورِ، بَيْنَ يَدَىِ الْمُصَلِّي فَأَخْبَرَنِي عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ لأَنْ يَقُومَ أَرْبَعِينَ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَمُرَّ بَيْنَ يَدَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ فَلاَ أَدْرِي أَرْبَعِينَ سَنَةً أَوْ شَهْرًا أَوْ صَبَاحًا أَوْ سَاعَةً ‏.‏

Zayd ibn Xolid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Namoz oʻqiyotgan kishining roʻparasidan oʻtishdan koʻra, qirq (vaqt) turib turishi u uchun yaxshiroqdir», dedilar.Зайд ибн Холид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Намоз ўқиётган кишининг рўпарасидан ўтишдан кўра, қирқ (вақт) туриб туриши у учун яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ، عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ، أَنَّ زَيْدَ بْنَ خَالِدٍ، أَرْسَلَ إِلَى أَبِي جُهَيْمٍ الأَنْصَارِيِّ يَسْأَلُهُ مَا سَمِعْتَ مِنَ النَّبِيِّ، ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي الرَّجُلِ يَمُرُّ بَيْنَ يَدَىِ الرَّجُلِ وَهُوَ يُصَلِّي فَقَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ لَوْ يَعْلَمُ أَحَدُكُمْ مَالَهُ أَنْ يَمُرَّ بَيْنَ يَدَىْ أَخِيهِ وَهُوَ يُصَلِّي كَانَ لأَنْ يَقِفَ أَرْبَعِينَ - قَالَ لاَ أَدْرِي أَرْبَعِينَ عَامًا أَوْ أَرْبَعِينَ شَهْرًا أَوْ أَرْبَعِينَ يَوْمًا - خَيْرٌ لَهُ مِنْ ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Juhaym al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambar ﷺ: «Biringiz namoz oʻqiyotgan birodarining roʻparasidan oʻtishida qanchalik (gunoh) borligini bilganida, qirq (vaqt) turib turishi u uchun undan yaxshiroq boʻlar edi», deganlarini eshitdim. (Roviy): «Qirq yilmi, qirq oymi yoki qirq kunmi, bilmayman», dedi.Абу Жуҳайм ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбар ﷺ: «Бирингиз намоз ўқиётган биродарининг рўпарасидан ўтишида қанчалик (гуноҳ) борлигини билганида, қирқ (вақт) туриб туриши у учун ундан яхшироқ бўлар эди», деганларини эшитдим. (Ровий): «Қирқ йилми, қирқ ойми ёки қирқ кунми, билмайман», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَوْهَبٍ، عَنْ عَمِّهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لَوْ يَعْلَمُ أَحَدُكُمْ مَا لَهُ فِي أَنْ يَمُرَّ بَيْنَ يَدَىْ أَخِيهِ مُعْتَرِضًا فِي الصَّلاَةِ كَانَ لأَنْ يُقِيمَ مِائَةَ عَامٍ خَيْرٌ لَهُ مِنَ الْخَطْوَةِ الَّتِي خَطَاهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Biringiz namoz oʻqiyotgan birodarining roʻparasidan koʻndalang oʻtishida qanchalik (gunoh) borligini bilganida, yuz yil turib turishi u tashlagan qadamidan koʻra yaxshiroq boʻlar edi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бирингиз намоз ўқиётган биродарининг рўпарасидан кўндаланг ўтишида қанчалик (гуноҳ) борлигини билганида, юз йил туриб туриши у ташлаган қадамидан кўра яхшироқ бўлар эди», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي بِعَرَفَةَ، فَجِئْتُ أَنَا وَالْفَضْلُ عَلَى أَتَانٍ، فَمَرَرْنَا عَلَى بَعْضِ الصَّفِّ، فَنَزَلْنَا عَنْهَا وَتَرَكْنَاهَا، ثُمَّ دَخَلْنَا فِي الصَّفِّ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Arafotda namoz oʻqiyotgan edilar. Men bilan Fazl bir modiyon eshakka minib keldik va safning bir qismi roʻparasidan oʻtdik. Soʻng undan tushib, uni qoʻyib yubordik va safga kirdik.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Арафотда намоз ўқиётган эдилар. Мен билан Фазл бир модиён эшакка миниб келдик ва сафнинг бир қисми рўпарасидан ўтдик. Сўнг ундан тушиб, уни қўйиб юбордик ва сафга кирдик.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ، - هُوَ قَاصُّ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ، قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي فِي حُجْرَةِ أُمِّ سَلَمَةَ فَمَرَّ بَيْنَ يَدَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ أَوْ عُمَرُ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَرَجَعَ فَمَرَّتْ زَيْنَبُ بِنْتُ أُمِّ سَلَمَةَ فَقَالَ بِيَدِهِ هَكَذَا فَمَضَتْ فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ هُنَّ أَغْلَبُ ‏"‏ ‏.‏

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Umm Salamaning hujrasida namoz oʻqiyotgan edilar. Roʻparalaridan Abdulloh yoki Umar ibn Abu Salama oʻtdi, u zot qoʻllari bilan ishora qildilar, u qaytib ketdi. Soʻng Zaynab bint Umm Salama oʻtdi, u zot qoʻllari bilan mana bunday ishora qildilar, lekin u oʻtib ketdi. Rasululloh ﷺ namozni oʻqib boʻlganlaridan soʻng: «Ular (ayollar) qaysarroq boʻladi», dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Умм Саламанинг ҳужрасида намоз ўқиётган эдилар. Рўпараларидан Абдуллоҳ ёки Умар ибн Абу Салама ўтди, у зот қўллари билан ишора қилдилар, у қайтиб кетди. Сўнг Зайнаб бинт Умм Салама ўтди, у зот қўллари билан мана бундай ишора қилдилар, лекин у ўтиб кетди. Расулуллоҳ ﷺ намозни ўқиб бўлганларидан сўнг: «Улар (аёллар) қайсарроқ бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ الْبَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا قَتَادَةُ، حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ يَقْطَعُ الصَّلاَةَ الْكَلْبُ الأَسْوَدُ، وَالْمَرْأَةُ الْحَائِضُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Qora it va hayz koʻrgan ayol namozni buzadi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Қора ит ва ҳайз кўрган аёл намозни бузади», дедилар.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ أَبُو طَالِبٍ، حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ يَقْطَعُ الصَّلاَةَ الْمَرْأَةُ وَالْكَلْبُ وَالْحِمَارُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Ayol, it va eshak namozni buzadi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аёл, ит ва эшак намозни бузади», дедилар.

حَدَّثَنَا جَمِيلُ بْنُ الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ يَقْطَعُ الصَّلاَةَ الْمَرْأَةُ وَالْكَلْبُ وَالْحِمَارُ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Mugʻaffal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Ayol, it va eshak namozni buzadi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Муғаффал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Аёл, ит ва эшак намозни бузади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ، عَنْ أَبِي ذَرٍّ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ يَقْطَعُ الصَّلاَةَ إِذَا لَمْ يَكُنْ بَيْنَ يَدَىِ الرَّجُلِ مِثْلُ مُؤْخِرَةِ الرَّحْلِ الْمَرْأَةُ وَالْحِمَارُ وَالْكَلْبُ الأَسْوَدُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ مَا بَالُ الأَسْوَدِ مِنَ الأَحْمَرِ فَقَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَمَا سَأَلْتَنِي فَقَالَ ‏"‏ الْكَلْبُ الأَسْوَدُ شَيْطَانٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Zarr (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kishining roʻparasida egar qoshiday narsa boʻlmasa, ayol, eshak va qora it namozni buzadi», dedilar. (Roviy aytadi): «Qora itning qizil itdan nima farqi bor?», deb soʻradim. U (Abu Zarr): «Men ham Rasululloh ﷺdan sen mendan soʻraganday soʻragan edim, u zot: ‹Qora it shaytondir›, dedilar», dedi.Абу Зарр (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Кишининг рўпарасида эгар қошидай нарса бўлмаса, аёл, эшак ва қора ит намозни бузади», дедилар. (Ровий айтади): «Қора итнинг қизил итдан нима фарқи бор?», деб сўрадим. У (Абу Зарр): «Мен ҳам Расулуллоҳ ﷺдан сен мендан сўрагандай сўраган эдим, у зот: ‹Қора ит шайтондир›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى أَبُو الْمُعَلَّى، عَنِ الْحَسَنِ الْعُرَنِيِّ، قَالَ ذُكِرَ عِنْدَ ابْنِ عَبَّاسٍ مَا يَقْطَعُ الصَّلاَةَ فَذَكَرُوا الْكَلْبَ وَالْحِمَارَ وَالْمَرْأَةَ فَقَالَ مَا تَقُولُونَ فِي الْجَدْىِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يُصَلِّي يَوْمًا فَذَهَبَ جَدْىٌ يَمُرُّ بَيْنَ يَدَيْهِ فَبَادَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ الْقِبْلَةَ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Uning huzurida namozni nima buzishi haqida gap boʻldi. Odamlar it, eshak va ayolni zikr qilishdi. Shunda u: «Uloqcha (echki bolasi) haqida nima deysizlar? Rasululloh ﷺ bir kuni namoz oʻqiyotgan edilar, bir uloqcha kelib roʻparalaridan oʻtmoqchi boʻldi, shunda Rasululloh ﷺ qiblaga tomon oldindan siljib oldilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Унинг ҳузурида намозни нима бузиши ҳақида гап бўлди. Одамлар ит, эшак ва аёлни зикр қилишди. Шунда у: «Улоқча (эчки боласи) ҳақида нима дейсизлар? Расулуллоҳ ﷺ бир куни намоз ўқиётган эдилар, бир улоқча келиб рўпараларидан ўтмоқчи бўлди, шунда Расулуллоҳ ﷺ қиблага томон олдиндан силжиб олдилар», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ فَلْيُصَلِّ إِلَى سُتْرَةٍ. وَلْيَدْنُ مِنْهَا. وَلاَ يَدَعْ أَحَدًا يَمُرُّ بَيْنَ يَدَيْهِ. فَإِنْ جَاءَ أَحَدٌ يَمُرَّ فَلْيُقَاتِلْهُ. فَإِنَّهُ شَيْطَانٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz namoz oʻqisa, sutraga qarab oʻqisin va unga yaqin tursin, hech kimni roʻparasidan oʻtishga qoʻymasin. Agar kimdir kelib oʻtmoqchi boʻlsa, u bilan kurashsin, chunki u shaytondir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз намоз ўқиса, сутрага қараб ўқисин ва унга яқин турсин, ҳеч кимни рўпарасидан ўтишга қўймасин. Агар кимдир келиб ўтмоқчи бўлса, у билан курашсин, чунки у шайтондир», дедилар.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْحَمَّالُ، وَالْحَسَنُ بْنُ دَاوُدَ الْمُنْكَدِرِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، عَنِ الضَّحَّاكِ بْنِ عُثْمَانَ، عَنْ صَدَقَةَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ يُصَلِّي فَلاَ يَدَعْ أَحَدًا يَمُرُّ بَيْنَ يَدَيْهِ فَإِنْ أَبَى فَلْيُقَاتِلْهُ فَإِنَّ مَعَهُ الْقَرِينَ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ الْمُنْكَدِرِيُّ فَإِنَّ مَعَهُ الْعُزَّى ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz namoz oʻqiyotgan boʻlsa, hech kimni roʻparasidan oʻtishga qoʻymasin. Agar u bosh tortsa, u bilan kurashsin, chunki uning yonida qarin (shaytoni) bordir», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз намоз ўқиётган бўлса, ҳеч кимни рўпарасидан ўтишга қўймасин. Агар у бош тортса, у билан курашсин, чунки унинг ёнида қарин (шайтони) бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ، وَأَنَا مُعْتَرِضَةٌ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْقِبْلَةِ، كَاعْتِرَاضِ الْجِنَازَةِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ kechasi namoz oʻqiyotgan edilar, men esa xuddi janoza qoʻyilganday, u zot bilan qiblaning orasida koʻndalang yotgan edim.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ кечаси намоз ўқиётган эдилар, мен эса худди жаноза қўйилгандай, у зот билан қибланинг орасида кўндаланг ётган эдим.

حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ، وَسُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أُمِّهَا، قَالَتْ كَانَ فِرَاشُهَا بِحِيَالِ مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏.‏

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Uning yotogʻi Rasululloh ﷺ namoz oʻqiydigan joyning roʻparasida edi.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Унинг ётоғи Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқийдиган жойнинг рўпарасида эди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ، عَنِ الشَّيْبَانِيِّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ، قَالَ حَدَّثَتْنِي مَيْمُونَةُ، زَوْجُ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي وَأَنَا بِحِذَائِهِ وَرُبَّمَا أَصَابَنِي ثَوْبُهُ إِذَا سَجَدَ ‏.‏

Maymuna (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ namoz oʻqir, men esa uning roʻparasida boʻlardim. Baʼzan sajda qilganlarida kiyimlari menga tegib turardi», dedi.Маймуна (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ намоз ўқир, мен эса унинг рўпарасида бўлардим. Баъзан сажда қилганларида кийимлари менга тегиб турарди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ الْحُبَابِ، حَدَّثَنِي أَبُو الْمِقْدَامِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ يُصَلَّى خَلْفَ الْمُتَحَدِّثِ وَالنَّائِمِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ gaplashib turgan yoki uxlab yotgan kishining orqasida namoz oʻqishdan qaytardilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ гаплашиб турган ёки ухлаб ётган кишининг орқасида намоз ўқишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُعَلِّمُنَا أَنْ لاَ نُبَادِرَ الإِمَامَ بِالرُّكُوعِ وَالسُّجُودِ وَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ bizga imomdan oldin rukuʼ va sajdaga oʻtmaslikni oʻrgatar edilar: ‹Imom takbir aytsa, siz ham takbir ayting; sajda qilsa, siz ham sajda qiling›, derdilar», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ бизга имомдан олдин рукуъ ва саждага ўтмасликни ўргатар эдилар: ‹Имом такбир айтса, сиз ҳам такбир айтинг; сажда қилса, сиз ҳам сажда қилинг›, дердилар», деди.

حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، وَسُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ أَلاَ يَخْشَى الَّذِي يَرْفَعُ رَأْسَهُ قَبْلَ الإِمَامِ أَنْ يُحَوِّلَ اللَّهُ رَأْسَهُ رَأْسَ حِمَارٍ؟ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Imomdan oldin boshini koʻtargan kishi Alloh uning boshini eshakning boshiga aylantirib qoʻyishidan qoʻrqmaydimi?» dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Имомдан олдин бошини кўтарган киши Аллоҳ унинг бошини эшакнинг бошига айлантириб қўйишидан қўрқмайдими?» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَدْرٍ، شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ عَنْ زِيَادِ بْنِ خَيْثَمَةَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ دَارِمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنِّي قَدْ بَدَّنْتُ، فَإِذَا رَكَعْتُ فَارْكَعُوا، وَإِذَا رَفَعْتُ فَارْفَعُوا، وَإِذَا سَجَدْتُ فَاسْجُدُوا، وَلاَ أُلْفِيَنَّ رَجُلاً يَسْبِقُنِي إِلَى الرُّكُوعِ، وَلاَ إِلَى السُّجُودِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men semirib qoldim. Bas, men rukuʼ qilsam, siz ham rukuʼ qiling; men boshimni koʻtarsam, siz ham koʻtaring; men sajda qilsam, siz ham sajda qiling. Rukuʼ va sajdada mendan oʻzib ketgan kishini aslo koʻrmayin», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен семириб қолдим. Бас, мен рукуъ қилсам, сиз ҳам рукуъ қилинг; мен бошимни кўтарсам, сиз ҳам кўтаринг; мен сажда қилсам, сиз ҳам сажда қилинг. Рукуъ ва саждада мендан ўзиб кетган кишини асло кўрмайин», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنِ ابْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ، عَنِ ابْنِ مُحَيْرِيزٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ تُبَادِرُونِي بِالرُّكُوعِ وَلاَ بِالسُّجُودِ، فَمَهْمَا أَسْبِقْكُمْ بِهِ إِذَا رَكَعْتُ، تُدْرِكُونِي بِهِ إِذَا رَفَعْتُ، وَمَهْمَا أَسْبِقْكُمْ بِهِ إِذَا سَجَدْتُ، تُدْرِكُونِي بِهِ إِذَا رَفَعْتُ، إِنِّي قَدْ بَدَّنْتُ ‏"‏ ‏.‏

Muoviya ibn Abu Sufyon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Rukuʼ va sajdada mendan oldin oʻtmang. Chunki men rukuʼga oʻtganimda sizdan qancha oldin oʻtmay, boshimni koʻtarganimda menga yetib olasiz; sajdaga oʻtganimda sizdan qancha oldin oʻtmay, boshimni koʻtarganimda menga yetib olasiz. Men semirib qoldim», dedilar.Муовия ибн Абу Суфён (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Рукуъ ва саждада мендан олдин ўтманг. Чунки мен рукуъга ўтганимда сиздан қанча олдин ўтмай, бошимни кўтарганимда менга етиб оласиз; саждага ўтганимда сиздан қанча олдин ўтмай, бошимни кўтарганимда менга етиб оласиз. Мен семириб қолдим», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ، حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْهُدَيْرِ التَّيْمِيُّ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِنَّ مِنَ الْجَفَاءِ أَنْ يُكْثِرَ الرَّجُلُ مَسْحَ جَبْهَتِهِ، قَبْلَ الْفَرَاغِ مِنْ صَلاَتِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishining namozini tugatmasidan oldin peshonasini koʻp artishi qoʻpollikdandir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кишининг намозини тугатмасидан олдин пешонасини кўп артиши қўполликдандир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، وَإِسْرَائِيلُ بْنُ يُونُسَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْحَارِثِ، عَنْ عَلِيٍّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ لاَ تُفَقِّعْ أَصَابِعَكَ وَأَنْتَ فِي الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Namozda ekaningda barmoqlaringni qisirlatma», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Намозда эканингда бармоқларингни қисирлатма», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ، سُفْيَانُ بْنُ زِيَادٍ الْمُؤَدِّبُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ ذَكْوَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ يُغَطِّيَ الرَّجُلُ فَاهُ فِي الصَّلاَةِ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kishining namozda ogʻzini bekitib olishidan qaytardilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кишининг намозда оғзини бекитиб олишидан қайтардилар.

حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ عَمْرٍو الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَأَى رَجُلاً قَدْ شَبَّكَ أَصَابِعَهُ فِي الصَّلاَةِ فَفَرَّجَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بَيْنَ أَصَابِعِهِ ‏.‏

Kaʼb ibn Ujra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozda barmoqlarini bir-biriga chalishtirib olgan bir kishini koʻrdilar va Rasululloh ﷺ uning barmoqlarini bir-biridan ajratib qoʻydilar.Каъб ибн Ужра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозда бармоқларини бир-бирига чалиштириб олган бир кишини кўрдилар ва Расулуллоҳ ﷺ унинг бармоқларини бир-биридан ажратиб қўйдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ إِذَا تَثَاءَبَ أَحَدُكُمْ فَلْيَضَعْ يَدَهُ عَلَى فِيهِ، وَلاَ يَعْوِي، فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَضْحَكُ مِنْهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz esnasa, qoʻlini ogʻziga qoʻysin va ovoz chiqarmasin. Chunki shayton undan kuladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз эснаса, қўлини оғзига қўйсин ва овоз чиқармасин. Чунки шайтон ундан кулади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ دُكَيْنٍ، عَنْ شَرِيكٍ، عَنْ أَبِي الْيَقْظَانِ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ الْبُزَاقُ وَالْمُخَاطُ وَالْحَيْضُ وَالنُّعَاسُ فِي الصَّلاَةِ مِنَ الشَّيْطَانِ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Sobitning bobosi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Namozda tupurish, burunni qoqish, hayz va mudroqlik shaytondandir», dedilar.Адий ибн Собитнинг бобоси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Намозда тупуриш, бурунни қоқиш, ҳайз ва мудроқлик шайтондандир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، وَجَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ، عَنِ الإِفْرِيقِيِّ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ عَبْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ ثَلاَثَةٌ لاَ تُقْبَلُ لَهُمْ صَلاَةٌ الرَّجُلُ يَؤُمُّ الْقَوْمَ وَهُمْ لَهُ كَارِهُونَ، وَالرَّجُلُ لاَ يَأْتِي الصَّلاَةَ إِلاَّ دِبَارًا - يَعْنِي بَعْدَ مَا يَفُوتُهُ الْوَقْتُ - وَمَنِ اعْتَبَدَ مُحَرَّرًا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch kishining namozi qabul qilinmaydi: qavmga ular yoqtirmagan holda imomlik qilgan kishi; namozga faqat vaqti oʻtgandan keyin keladigan kishi va ozod qilingan bir kishini qul qilib olgan kishi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч кишининг намози қабул қилинмайди: қавмга улар ёқтирмаган ҳолда имомлик қилган киши; намозга фақат вақти ўтгандан кейин келадиган киши ва озод қилинган бир кишини қул қилиб олган киши», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ بْنِ هَيَّاجٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الأَرْحَبِيُّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدَةُ بْنُ الأَسْوَدِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ الْوَلِيدِ، عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ ثَلاَثَةٌ لاَ تَرْتَفِعُ صَلاَتُهُمْ فَوْقَ رُءُوسِهِمْ شِبْرًا رَجُلٌ أَمَّ قَوْمًا وَهُمْ لَهُ كَارِهُونَ، وَامْرَأَةٌ بَاتَتْ وَزَوْجُهَا عَلَيْهَا سَاخِطٌ وَأَخَوَانِ مُتَصَارِمَانِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch kishi borki, ularning namozi boshlaridan bir qarichdan yuqoriga koʻtarilmaydi: qavmga imomlik qilib, ular esa uni yoqtirmaydigan kishi; kechani eri undan gʻazablangan holda oʻtkazgan ayol; va oʻzaro aloqani uzgan ikki aka-uka», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч киши борки, уларнинг намози бошларидан бир қаричдан юқорига кўтарилмайди: қавмга имомлик қилиб, улар эса уни ёқтирмайдиган киши; кечани эри ундан ғазабланган ҳолда ўтказган аёл; ва ўзаро алоқани узган икки ака-ука», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ بَدْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، عَمْرِو بْنِ جَرَادٍ عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ اثْنَانِ، فَمَا فَوْقَهُمَا، جَمَاعَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ikki kishi va undan koʻpi jamoatdir», dedilar.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Икки киши ва ундан кўпи жамоатдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا عَاصِمٌ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ فَقَامَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي مِنَ اللَّيْلِ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَ بِيَدِي فَأَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Xolam Maymuna (roziyallohu anho)ning huzurida tunab qoldim. Nabiy ﷺ kechasi turib namoz oʻqiy boshladilar. Men ham turib u zotning chap tomonlariga oʻtdim. Shunda u zot qoʻlimdan ushlab, meni oʻng tomonlariga oʻtkazib qoʻydilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Холам Маймуна (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурида тунаб қолдим. Набий ﷺ кечаси туриб намоз ўқий бошладилар. Мен ҳам туриб у зотнинг чап томонларига ўтдим. Шунда у зот қўлимдан ушлаб, мени ўнг томонларига ўтказиб қўйдилар.

حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ أَبُو بِشْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا شُرَحْبِيلُ، قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُصَلِّي الْمَغْرِبَ، فَجِئْتُ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ، فَأَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shom namozini oʻqiyotgan edilar. Men kelib u zotning chap tomonlariga oʻtdim, u zot esa meni oʻng tomonlariga oʻtkazib qoʻydilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шом намозини ўқиётган эдилар. Мен келиб у зотнинг чап томонларига ўтдим, у зот эса мени ўнг томонларига ўтказиб қўйдилар.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُخْتَارِ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَنَسٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِامْرَأَةٍ مِنْ أَهْلِهِ، وَبِي، فَأَقَامَنِي عَنْ يَمِينِهِ وَصَلَّتِ الْمَرْأَةُ خَلْفَنَا ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz ahllaridan boʻlgan bir ayolga va menga imomlik qilib namoz oʻqidilar. U zot meni oʻng tomonlariga oʻtkazdilar, ayol esa orqamizda namoz oʻqidi.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз аҳлларидан бўлган бир аёлга ва менга имомлик қилиб намоз ўқидилар. У зот мени ўнг томонларига ўтказдилар, аёл эса орқамизда намоз ўқиди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، أَنْبَأَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الأَنْصَارِيِّ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَمْسَحُ مَنَاكِبَنَا فِي الصَّلاَةِ وَيَقُولُ ‏"‏ لاَ تَخْتَلِفُوا، فَتَخْتَلِفَ قُلُوبُكُمْ، لِيَلِيَنِي مِنْكُمْ أُولُو الأَحْلاَمِ وَالنُّهَى، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ namozda yelkalarimizni silar va: «Ixtilof qilmanglar, aks holda qalblaringiz ixtilofga tushadi. Menga aql-idrok va farosat egalari yaqin tursin, soʻng ulardan keyingilar, soʻng ulardan keyingilar», der edilar.Абу Масъуд ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ намозда елкаларимизни силар ва: «Ихтилоф қилманглар, акс ҳолда қалбларингиз ихтилофга тушади. Менга ақл-идрок ва фаросат эгалари яқин турсин, сўнг улардан кейингилар, сўнг улардан кейингилар», дер эдилар.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا حُمَيْدٌ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ يُحِبُّ أَنْ يَلِيَهُ الْمُهَاجِرُونَ وَالأَنْصَارُ، لِيَأْخُذُوا عَنْهُ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ muhojir va ansorlarning oʻzlaridan (ilm) olishlari uchun oʻzlariga yaqin turishlarini yoqtirar edilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ муҳожир ва ансорларнинг ўзларидан (илм) олишлари учун ўзларига яқин туришларини ёқтирар эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ أَبِي الأَشْهَبِ، عَنْ أَبِي نَضْرَةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَأَى فِي أَصْحَابِهِ تَأَخُّرًا فَقَالَ ‏"‏ تَقَدَّمُوا فَأْتَمُّوا بِي، وَلْيَأْتَمَّ بِكُمْ مَنْ بَعْدَكُمْ، لاَ يَزَالُ قَوْمٌ يَتَأَخَّرُونَ حَتَّى يُؤَخِّرَهُمُ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Said (al-Xudriy) (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sahobalarining orqaga tortilib turganlarini koʻrib: «Oldinga oʻtinglar va menga iqtido qilinglar, ortingizdagilar esa sizlarga iqtido qilsinlar. Bir qavm doimo orqada qolaversa, oxiri Alloh ularni orqaga suradi», dedilar.Абу Саид (ал-Худрий) (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ саҳобаларининг орқага тортилиб турганларини кўриб: «Олдинга ўтинглар ва менга иқтидо қилинглар, ортингиздагилар эса сизларга иқтидо қилсинлар. Бир қавм доимо орқада қолаверса, охири Аллоҳ уларни орқага суради», дедилар.

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ هِلاَلٍ الصَّوَّافُ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ، قَالَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَا وَصَاحِبٌ لِي فَلَمَّا أَرَدْنَا الاِنْصِرَافَ قَالَ لَنَا ‏"‏ إِذَا حَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَأَذِّنَا وَأَقِيمَا، وَلْيَؤُمَّكُمَا أَكْبَرُكُمَا ‏"‏ ‏.‏

Molik ibn al-Huvayris (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men bir doʻstim bilan Nabiy ﷺning huzurlariga keldim. Qaytmoqchi boʻlganimizda u zot bizga: «Namoz vaqti kirsa, azon va iqomat aytinglar, soʻng kattaroqlaringiz imomlik qilsin», dedilar.Молик ибн ал-Ҳувайрис (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен бир дўстим билан Набий ﷺнинг ҳузурларига келдим. Қайтмоқчи бўлганимизда у зот бизга: «Намоз вақти кирса, азон ва иқомат айтинглар, сўнг каттароқларингиз имомлик қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَوْسَ بْنَ ضَمْعَجٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا مَسْعُودٍ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ يَؤُمُّ الْقَوْمَ أَقْرَؤُهُمْ لِكِتَابِ اللَّهِ، فَإِنْ كَانَتْ قِرَاءَتُهُمْ سَوَاءً، فَلْيَؤُمَّهُمْ أَقْدَمُهُمْ هِجْرَةً، فَإِنْ كَانَتِ الْهِجْرَةُ سَوَاءً، فَلْيَؤُمَّهُمْ أَكْبَرُهُمْ سِنًّا، وَلاَ يُؤَمَّ الرَّجُلُ فِي أَهْلِهِ وَلاَ فِي سُلْطَانِهِ، وَلاَ يُجْلَسْ عَلَى تَكْرِمَتِهِ فِي بَيْتِهِ، إِلاَّ بِإِذْنٍ، أَوْ بِإِذْنِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qavmga Allohning Kitobini eng koʻp yod olgani imomlik qilsin. Agar qiroatda teng boʻlsalar, hijratda eng oldingisi imomlik qilsin. Agar hijratda teng boʻlsalar, yoshi eng kattasi imomlik qilsin. Kishi oʻz uyida yoki oʻz hukmi joyida imomlik qilinmasin va uning uyidagi izzat oʻrniga uning izni bilangina oʻtirilsin», dedilar.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қавмга Аллоҳнинг Китобини энг кўп ёд олгани имомлик қилсин. Агар қироатда тенг бўлсалар, ҳижратда энг олдингиси имомлик қилсин. Агар ҳижратда тенг бўлсалар, ёши энг каттаси имомлик қилсин. Киши ўз уйида ёки ўз ҳукми жойида имомлик қилинмасин ва унинг уйидаги иззат ўрнига унинг изни билангина ўтирилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ سُلَيْمَانَ، أَخُو فُلَيْحٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَازِمٍ، قَالَ كَانَ سَهْلُ بْنُ سَعْدٍ السَّاعِدِيُّ يُقَدِّمُ فِتْيَانَ قَوْمِهِ يُصَلُّونَ بِهِمْ فَقِيلَ لَهُ تَفْعَلُ وَلَكَ مِنَ الْقِدَمِ مَا لَكَ قَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ الإِمَامُ ضَامِنٌ، فَإِنْ أَحْسَنَ، فَلَهُ وَلَهُمْ، وَإِنْ أَسَاءَ - يَعْنِي - فَعَلَيْهِ وَلاَ عَلَيْهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U qavmining yigitlarini oldinga chiqarib, ularga imomlik qildirar edi. Unga: «Oʻzingda shuncha ustunlik (Islomda ilgarilik) boʻla turib shunday qilasanmi?» deyilganda, u: «Men Rasululloh ﷺ: ‹Imom zomindir. Agar yaxshi qilsa, u ham, ular ham (savob oladi), agar yomon qilsa, u oʻz zimmasidadir, ularga esa (ziyon) yoʻqdir›, deganlarini eshitganman», dedi.Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У қавмининг йигитларини олдинга чиқариб, уларга имомлик қилдирар эди. Унга: «Ўзингда шунча устунлик (Исломда илгарилик) бўла туриб шундай қиласанми?» дейилганда, у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Имом зоминдир. Агар яхши қилса, у ҳам, улар ҳам (савоб олади), агар ёмон қилса, у ўз зиммасидадир, уларга эса (зиён) йўқдир›, деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ أُمِّ غُرَابٍ، عَنِ امْرَأَةٍ، يُقَالُ لَهَا عَقِيلَةُ عَنْ سَلاَمَةَ بِنْتِ الْحُرِّ، أُخْتِ خَرَشَةَ قَالَتْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ يَأْتِي عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ يَقُومُونَ سَاعَةً، لاَ يَجِدُونَ إِمَامًا يُصَلِّي بِهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Salama bint al-Hurr (roziyallohu anho)dan, u Xarasha (roziyallohu anhu)ning singlisi, rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ: «Odamlar boshiga shunday zamon keladiki, ular uzoq vaqt turib qolsalar ham, oʻzlariga namoz oʻqib beradigan imom topa olmaydilar», deganlarini eshitdim.Салама бинт ал-Ҳурр (розияллоҳу анҳо)дан, у Хараша (розияллоҳу анҳу)нинг синглиси, ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ: «Одамлар бошига шундай замон келадики, улар узоқ вақт туриб қолсалар ҳам, ўзларига намоз ўқиб берадиган имом топа олмайдилар», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا مُحْرِزُ بْنُ سَلَمَةَ الْعَدَنِيُّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي حَازِمٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ، عَنْ أَبِي عَلِيٍّ الْهَمْدَانِيِّ، أَنَّهُ خَرَجَ فِي سَفِينَةٍ فِيهَا عُقْبَةُ بْنُ عَامِرٍ الْجُهَنِيُّ فَحَانَتْ صَلاَةٌ مِنَ الصَّلَوَاتِ فَأَمَرْنَاهُ أَنْ يَؤُمَّنَا وَقُلْنَا لَهُ إِنَّكَ أَحَقُّنَا بِذَلِكَ أَنْتَ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَبَى فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ مَنْ أَمَّ النَّاسَ فَأَصَابَ، فَالصَّلاَةُ لَهُ وَلَهُمْ، وَمَنِ انْتَقَصَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعَلَيْهِ، وَلاَ عَلَيْهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kemada u ham bor edi. Namozlardan biri vaqti kirganda, biz undan bizga imomlik qilishini soʻrab: «Sen bunga eng haqlimizsan, sen Rasululloh ﷺning sahobasisan», dedik. Ammo u bosh tortib: «Men Rasululloh ﷺ: ‹Kim odamlarga imomlik qilib, buni toʻgʻri bajarsa, namoz uning uchun ham, ular uchun ham (savob) boʻladi. Kim undan biror narsani kamaytirsa, u oʻz zimmasidadir, ularga esa (ziyon) yoʻqdir›, deganlarini eshitganman», dedi.Уқба ибн Омир ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир кемада у ҳам бор эди. Намозлардан бири вақти кирганда, биз ундан бизга имомлик қилишини сўраб: «Сен бунга энг ҳақлимизсан, сен Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобасисан», дедик. Аммо у бош тортиб: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким одамларга имомлик қилиб, буни тўғри бажарса, намоз унинг учун ҳам, улар учун ҳам (савоб) бўлади. Ким ундан бирор нарсани камайтирса, у ўз зиммасидадир, уларга эса (зиён) йўқдир›, деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، عَنْ قَيْسٍ، عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ، قَالَ أَتَى النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لأَتَأَخَّرُ فِي صَلاَةِ الْغَدَاةِ مِنْ أَجْلِ فُلاَنٍ لِمَا يُطِيلُ بِنَا فِيهَا ‏.‏ قَالَ فَمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَطُّ فِي مَوْعِظَةٍ أَشَدَّ غَضَبًا مِنْهُ يَوْمَئِذٍ ‏"‏ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ مِنْكُمْ مُنَفِّرِينَ فَأَيُّكُمْ مَا صَلَّى بِالنَّاسِ فَلْيُجَوِّزْ فَإِنَّ فِيهِمُ الضَّعِيفَ وَالْكَبِيرَ وَذَا الْحَاجَةِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning huzurlariga bir kishi kelib: «Ey Allohning Rasuli! Men bomdod namozida falon kishi sababli orqada qolaman, chunki u bizga namozni juda uzun oʻqiydi», dedi. (Rovoiy aytadi:) Men Rasululloh ﷺni oʻsha kungidek biror vaʼzda qattiq gʻazablangan holda hech koʻrmaganman. U zot: «Ey odamlar! Sizlarning orangizda (kishilarni namozdan) bezdiradiganlar bor. Qaysi biringiz odamlarga imomlik qilsa, yengil oʻqisin, chunki ular orasida zaif, keksa va hojati bor kishilar boʻladi», dedilar.Абу Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг ҳузурларига бир киши келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули! Мен бомдод намозида фалон киши сабабли орқада қоламан, чунки у бизга намозни жуда узун ўқийди», деди. (Ровоий айтади:) Мен Расулуллоҳ ﷺни ўша кунгидек бирор ваъзда қаттиқ ғазабланган ҳолда ҳеч кўрмаганман. У зот: «Эй одамлар! Сизларнинг орангизда (кишиларни намоздан) бездирадиганлар бор. Қайси бирингиз одамларга имомлик қилса, енгил ўқисин, чунки улар орасида заиф, кекса ва ҳожати бор кишилар бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، وَحُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ صُهَيْبٍ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُوجِزُ وَيُتِمُّ الصَّلاَةَ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ namozni qisqa, ammo mukammal oʻqir edilar.»Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ намозни қисқа, аммо мукаммал ўқир эдилар.»

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ صَلَّى مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ الأَنْصَارِيُّ بِأَصْحَابِهِ صَلاَةَ الْعِشَاءِ فَطَوَّلَ عَلَيْهِمْ فَانْصَرَفَ رَجُلٌ مِنَّا فَصَلَّى فَأُخْبِرَ مُعَاذٌ عَنْهُ فَقَالَ إِنَّهُ مُنَافِقٌ ‏.‏ فَلَمَّا بَلَغَ ذَلِكَ الرَّجُلَ دَخَلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَخْبَرَهُ مَا قَالَ لَهُ مُعَاذٌ فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ أَتُرِيدُ أَنْ تَكُونَ فَتَّانًا يَا مُعَاذُ إِذَا صَلَّيْتَ بِالنَّاسِ فَاقْرَأْ بِالشَّمْسِ وَضُحَاهَا وَسَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الأَعْلَى وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى وَاقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muoz ibn Jabal al-Ansoriy oʻz sheriklariga xufton namozini oʻqib berdi va uni choʻzib yubordi. Bizdan bir kishi namozdan chiqib ketib, oʻzicha oʻqidi. Muozga u haqda xabar berilganda, u: «Bu munofiqdir», dedi. Bu gap haligi kishiga yetganda, u Rasululloh ﷺ huzuriga kirib, Muoz oʻzi haqida aytgan gapni ularga aytdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Ey Muoz, sen fitnachi boʻlishni istaysanmi? Odamlarga imomlik qilganingda {Quyoshga va uning yorugʻligiga qasam} va {Eng oliy Robbing ismini poklab yod et} va {Zulmat bostirib kelayotgan tunga qasam} va {Robbing ismi bilan oʻqi}ni oʻqigin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муоз ибн Жабал ал-Ансорий ўз шерикларига хуфтон намозини ўқиб берди ва уни чўзиб юборди. Биздан бир киши намоздан чиқиб кетиб, ўзича ўқиди. Муозга у ҳақда хабар берилганда, у: «Бу мунофиқдир», деди. Бу гап ҳалиги кишига етганда, у Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига кириб, Муоз ўзи ҳақида айтган гапни уларга айтди. Шунда Набий ﷺ: «Эй Муоз, сен фитначи бўлишни истайсанми? Одамларга имомлик қилганингда {Қуёшга ва унинг ёруғлигига қасам} ва {Энг олий Роббинг исмини поклаб ёд эт} ва {Зулмат бостириб келаётган тунга қасам} ва {Роббинг исми билан ўқи}ни ўқигин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ، قَالَ سَمِعْتُ عُثْمَانَ بْنَ أَبِي الْعَاصِ، يَقُولُ كَانَ آخِرَ مَا عَهِدَ إِلَىَّ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حِينَ أَمَّرَنِي عَلَى الطَّائِفِ قَالَ لِي ‏"‏ يَا عُثْمَانُ تَجَاوَزْ فِي الصَّلاَةِ وَاقْدِرِ النَّاسَ بِأَضْعَفِهِمْ فَإِنَّ فِيهِمُ الْكَبِيرَ وَالصَّغِيرَ وَالسَّقِيمَ وَالْبَعِيدَ وَذَا الْحَاجَةِ ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Abul-Os (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ meni Toifga voliy qilib tayinlaganlarida menga tayinlagan eng oxirgi narsalari shu boʻldi. U zot menga: «Ey Usmon, namozda yengil qil va odamlarni ularning eng ojizi bilan oʻlchagin, chunki ular orasida keksa ham, yosh ham, kasal ham, uzoqdan kelgan ham va hojati bor kishi ham bordir», dedilar.Усмон ибн Абул-Ос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мени Тоифга волий қилиб тайинлаганларида менга тайинлаган энг охирги нарсалари шу бўлди. У зот менга: «Эй Усмон, намозда енгил қил ва одамларни уларнинг энг ожизи билан ўлчагин, чунки улар орасида кекса ҳам, ёш ҳам, касал ҳам, узоқдан келган ҳам ва ҳожати бор киши ҳам бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، قَالَ حَدَّثَ عُثْمَانُ بْنُ أَبِي الْعَاصِ، أَنَّ آخِرَ، مَا قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا أَمَمْتَ قَوْمًا فَأَخِفَّ بِهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Abul-Os (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ menga aytgan eng oxirgi narsalari: «Bir qavmga imomlik qilsang, ularga yengil qil», degan gaplari boʻldi.Усмон ибн Абул-Ос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ менга айтган энг охирги нарсалари: «Бир қавмга имомлик қилсанг, уларга енгил қил», деган гаплари бўлди.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنِّي لأَدْخُلُ فِي الصَّلاَةِ وَأَنَا أُرِيدُ إِطَالَتَهَا فَأَسْمَعُ بُكَاءَ الصَّبِيِّ فَأَتَجَوَّزُ فِي صَلاَتِي مِمَّا أَعْلَمُ لِوَجْدِ أُمِّهِ بِبُكَائِهِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men namozni choʻzishni istagan holda unga kirsam, soʻng chaqaloqning yigʻisini eshitib qolsam, onasiga uning yigʻisi sababli qanchalik ogʻir botishini bilganim uchun namozimni qisqa qilaman», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен намозни чўзишни истаган ҳолда унга кирсам, сўнг чақалоқнинг йиғисини эшитиб қолсам, онасига унинг йиғиси сабабли қанчалик оғир ботишини билганим учун намозимни қисқа қиламан», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي كَرِيمَةَ الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُلاَثَةَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنِّي لأَسْمَعُ بُكَاءَ الصَّبِيِّ فَأَتَجَوَّزُ فِي الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Usmon ibn Abul-Os (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men chaqaloqning yigʻisini eshitib qolsam, namozni qisqa qilaman», dedilar.Усмон ибн Абул-Ос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен чақалоқнинг йиғисини эшитиб қолсам, намозни қисқа қиламан», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ، وَبِشْرُ بْنُ بَكْرٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنِّي لأَقُومُ فِي الصَّلاَةِ وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أُطَوِّلَ فِيهَا فَأَسْمَعُ بُكَاءَ الصَّبِيِّ فَأَتَجَوَّزُ كَرَاهِيَةَ أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمِّهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Qatoda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men namozga turib, uni choʻzishni istagan holda, chaqaloqning yigʻisini eshitib qolsam, onasiga ogʻir botishini yoqtirmasligim uchun uni qisqa qilaman», dedilar.Абу Қатода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен намозга туриб, уни чўзишни истаган ҳолда, чақалоқнинг йиғисини эшитиб қолсам, онасига оғир ботишини ёқтирмаслигим учун уни қисқа қиламан», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنِ الْمُسَيَّبِ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ تَمِيمِ بْنِ طَرَفَةَ، عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ السُّوَائِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ أَلاَ تَصُفُّونَ كَمَا تَصُفُّ الْمَلاَئِكَةُ عِنْدَ رَبِّهَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْنَا وَكَيْفَ تَصُفُّ الْمَلاَئِكَةُ عِنْدَ رَبِّهَا قَالَ ‏"‏ يُتِمُّونَ الصُّفُوفَ الأُوَلَ وَيَتَرَاصُّونَ فِي الصَّفِّ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Samura as-Suvoiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Malaklar Robbining huzurida saf tortganidek, siz ham saf tortmaysizmi?», dedilar. Biz: «Malaklar Robbining huzurida qanday saf tortadi?», dedik. U zot: «Ular avvalgi saflarni toʻldiradilar va safda bir-birlariga zich turadilar», dedilar.Жобир ибн Самура ас-Сувоий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Малаклар Роббининг ҳузурида саф тортганидек, сиз ҳам саф тортмайсизми?», дедилар. Биз: «Малаклар Роббининг ҳузурида қандай саф тортади?», дедик. У зот: «Улар аввалги сафларни тўлдирадилар ва сафда бир-бирларига зич турадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ شُعْبَةَ، ح وَحَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا أَبِي وَبِشْرُ بْنُ عُمَرَ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ سَوُّوا صُفُوفَكُمْ فَإِنَّ تَسْوِيَةَ الصُّفُوفِ مِنْ تَمَامِ الصَّلاَةِ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Saflaringizni toʻgʻrilang, chunki saflarni toʻgʻrilash namozning mukammalligidandir», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сафларингизни тўғриланг, чунки сафларни тўғрилаш намознинг мукаммаллигидандир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، حَدَّثَنَا سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ، أَنَّهُ سَمِعَ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ، يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُسَوِّي الصَّفَّ حَتَّى يَجْعَلَهُ مِثْلَ الرُّمْحِ أَوِ الْقِدْحِ ‏.‏ قَالَ فَرَأَى صَدْرَ رَجُلٍ نَاتِئًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ‏"‏ سَوُّوا صُفُوفَكُمْ أَوْ لَيُخَالِفَنَّ اللَّهُ بَيْنَ وُجُوهِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ safni nayza yoki oʻq tayogʻiga oʻxshatib qoʻyguncha toʻgʻrilar edilar. Bir kuni bir kishining koʻkragi chiqib turganini koʻrib qoldilar-da, Rasululloh ﷺ: «Saflaringizni toʻgʻrilang, aks holda Alloh yuzlaringiz orasiga ixtilof soladi», dedilar.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сафни найза ёки ўқ таёғига ўхшатиб қўйгунча тўғрилар эдилар. Бир куни бир кишининг кўкраги чиқиб турганини кўриб қолдилар-да, Расулуллоҳ ﷺ: «Сафларингизни тўғриланг, акс ҳолда Аллоҳ юзларингиз орасига ихтилоф солади», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ وَمَلاَئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الَّذِينَ يَصِلُونَ الصُّفُوفَ وَمَنْ سَدَّ فُرْجَةً رَفَعَهُ اللَّهُ بِهَا دَرَجَةً ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh va Uning malaklari saflarni ulaydiganlarga rahmat yogʻdiradilar. Kim boʻsh joyni toʻldirsa, Alloh uni bu bilan bir daraja koʻtaradi», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг малаклари сафларни улайдиганларга раҳмат ёғдирадилар. Ким бўш жойни тўлдирса, Аллоҳ уни бу билан бир даража кўтаради», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا هِشَامٌ الدَّسْتَوَائِيُّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ خَالِدِ بْنِ مَعْدَانَ، عَنْ عِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ كَانَ يَسْتَغْفِرُ لِلصَّفِّ الْمُقَدَّمِ، ثَلاَثًا، وَلِلثَّانِي، مَرَّةً ‏.‏

Irboz ibn Soriya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oldingi saf uchun uch marta, ikkinchi saf uchun bir marta magʻfirat soʻrar edilar.Ирбоз ибн Сория (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ олдинги саф учун уч марта, иккинчи саф учун бир марта мағфират сўрар эдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالاَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ طَلْحَةَ بْنَ مُصَرِّفٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْسَجَةَ، يَقُولُ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ وَمَلاَئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الصُّفُوفِ الأُوَلِ ‏"‏ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh va Uning malaklari oldingi saflarga rahmat yogʻdiradilar», deganlarini eshitdim.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг малаклари олдинги сафларга раҳмат ёғдирадилар», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا أَبُو ثَوْرٍ، إِبْرَاهِيمُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا أَبُو قَطَنٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ خِلاَسٍ، عَنْ أَبِي رَافِعٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لَوْ يَعْلَمُونَ مَا فِي الصَّفِّ الأَوَّلِ لَكَانَتْ قُرْعَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Agar odamlar oldingi safda qanday ezgulik borligini bilganlarida, uning uchun qurʼa tashlagan boʻlardilar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Агар одамлар олдинги сафда қандай эзгулик борлигини билганларида, унинг учун қуръа ташлаган бўлардилар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُصَفَّى الْحِمْصِيُّ، حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ عِيَاضٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَلْقَمَةَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ وَمَلاَئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الصَّفِّ الأَوَّلِ ‏"‏ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Avf (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari birinchi safga salovot aytadilar», dedilar.Абдурраҳмон ибн Авф (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари биринчи сафга саловот айтадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنِ الْعَلاَءِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، وَعَنْ سُهَيْلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ خَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ آخِرُهَا، وَشَرُّهَا أَوَّلُهَا، وَخَيْرُ صُفُوفِ الرِّجَالِ أَوَّلُهَا، وَشَرُّهَا آخِرُهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ayollar saflarining eng yaxshisi oxirgisi, eng yomoni esa birinchisidir. Erkaklar saflarining eng yaxshisi birinchisi, eng yomoni esa oxirgisidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёллар сафларининг энг яхшиси охиргиси, энг ёмони эса биринчисидир. Эркаклар сафларининг энг яхшиси биринчиси, энг ёмони эса охиргисидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ خَيْرُ صُفُوفِ الرِّجَالِ مُقَدَّمُهَا، وَشَرُّهَا مُؤَخَّرُهَا، وَخَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ مُؤَخَّرُهَا، وَشَرُّهَا مُقَدَّمُهَا ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Erkaklar saflarining eng yaxshisi oldingisi, eng yomoni esa keyingisidir. Ayollar saflarining eng yaxshisi keyingisi, eng yomoni esa oldingisidir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эркаклар сафларининг энг яхшиси олдингиси, энг ёмони эса кейингисидир. Аёллар сафларининг энг яхшиси кейингиси, энг ёмони эса олдингисидир», дедилар.

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ أَبُو طَالِبٍ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، وَأَبُو قُتَيْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كُنَّا نُنْهَى أَنْ نَصُفَّ، بَيْنَ السَّوَارِي عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَنُطْرَدُ عَنْهَا طَرْدًا ‏.‏

Qurra ibn Iyos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida biz ustunlar orasida saf tortishimizdan qaytarilar edik va u yerdan qattiq haydab chiqarilardik.Қурра ибн Иёс (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида биз устунлар орасида саф тортишимиздан қайтарилар эдик ва у ердан қаттиқ ҳайдаб чиқарилардик.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُلاَزِمُ بْنُ عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَدْرٍ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَلِيِّ بْنِ شَيْبَانَ، عَنْ أَبِيهِ، عَلِيِّ بْنِ شَيْبَانَ - وَكَانَ مِنَ الْوَفْدِ - قَالَ خَرَجْنَا حَتَّى قَدِمْنَا عَلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَبَايَعْنَاهُ وَصَلَّيْنَا خَلْفَهُ ثُمَّ صَلَّيْنَا وَرَاءَهُ صَلاَةً أُخْرَى فَقَضَى الصَّلاَةَ فَرَأَى رَجُلاً فَرْدًا يُصَلِّي خَلْفَ الصَّفِّ ‏.‏ قَالَ فَوَقَفَ عَلَيْهِ نَبِيُّ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ حِينَ انْصَرَفَ قَالَ ‏"‏ اسْتَقْبِلْ صَلاَتَكَ، لاَ صَلاَةَ لِلَّذِي خَلْفَ الصَّفِّ ‏"‏ ‏.‏

Ali ibn Shaybon (roziyallohu anhu) — u vakillar orasida edi — rivoyat qiladi: Biz yoʻlga chiqib, Nabiy ﷺ huzurlariga yetib keldik va u zotga bayʼat qildik hamda u zotning orqalarida namoz oʻqidik. Soʻng u zotning orqalarida yana bir namoz oʻqidik. U zot namozni tugatgach, safning orqasida yolgʻiz namoz oʻqiyotgan bir kishini koʻrdilar. Allohning Nabiysi ﷺ namozdan chiqqanlarida uning oldida toʻxtab: «Namozingni qaytadan oʻqi, saf orqasida yolgʻiz namoz oʻqigan kishiga namoz yoʻq», dedilar.Али ибн Шайбон (розияллоҳу анҳу) — у вакиллар орасида эди — ривоят қилади: Биз йўлга чиқиб, Набий ﷺ ҳузурларига етиб келдик ва у зотга байъат қилдик ҳамда у зотнинг орқаларида намоз ўқидик. Сўнг у зотнинг орқаларида яна бир намоз ўқидик. У зот намозни тугатгач, сафнинг орқасида ёлғиз намоз ўқиётган бир кишини кўрдилар. Аллоҳнинг Набийси ﷺ намоздан чиққанларида унинг олдида тўхтаб: «Намозингни қайтадан ўқи, саф орқасида ёлғиз намоз ўқиган кишига намоз йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ، عَنْ حُصَيْنٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ يَسَافٍ، قَالَ أَخَذَ بِيَدِي زِيَادُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ فَأَوْقَفَنِي عَلَى شَيْخٍ بِالرَّقَّةِ يُقَالُ لَهُ وَابِصَةُ بْنُ مَعْبَدٍ فَقَالَ صَلَّى رَجُلٌ خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنْ يُعِيدَ ‏.‏

Vobisa ibn Maʼbad (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi saf orqasida yolgʻiz namoz oʻqidi, shunda Nabiy ﷺ unga namozni qaytadan oʻqishni buyurdilar.Вобиса ибн Маъбад (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши саф орқасида ёлғиз намоз ўқиди, шунда Набий ﷺ унга намозни қайтадан ўқишни буюрдилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ وَمَلاَئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى مَيَامِنِ الصُّفُوفِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Alloh va Uning farishtalari saflarning oʻng tomonlariga salovot aytadilar», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Аллоҳ ва Унинг фаришталари сафларнинг ўнг томонларига саловот айтадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ عُبَيْدٍ، عَنِ ابْنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ كُنَّا إِذَا صَلَّيْنَا خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ - قَالَ مِسْعَرٌ - مِمَّا نُحِبُّ أَوْ مِمَّا أُحِبُّ أَنْ نَقُومَ عَنْ يَمِينِهِ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ orqalarida namoz oʻqiganimizda, u zotning oʻng tomonlarida turishni yaxshi koʻrardik.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ орқаларида намоз ўқиганимизда, у зотнинг ўнг томонларида туришни яхши кўрардик.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي الْحُسَيْنِ أَبُو جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ الْكِلاَبِيُّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو الرَّقِّيُّ، عَنْ لَيْثِ بْنِ أَبِي سُلَيْمٍ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قِيلَ لِلنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِنَّ مَيْسَرَةَ الْمَسْجِدِ تَعَطَّلَتْ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ عَمَّرَ مَيْسَرَةَ الْمَسْجِدِ كُتِبَ لَهُ كِفْلاَنِ مِنَ الأَجْرِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺga: «Masjidning chap tomoni boʻsh qolyapti», deyildi. Shunda Nabiy ﷺ: «Kim masjidning chap tomonini obod qilsa, unga ikki hissa savob yoziladi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺга: «Масжиднинг чап томони бўш қоляпти», дейилди. Шунда Набий ﷺ: «Ким масжиднинг чап томонини обод қилса, унга икки ҳисса савоб ёзилади», дедилар.

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عُثْمَانَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرٍ، أَنَّهُ قَالَ لَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مِنْ طَوَافِ الْبَيْتِ أَتَى مَقَامَ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا مَقَامُ أَبِينَا إِبْرَاهِيمَ الَّذِي قَالَ اللَّهُ ‏{وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }‏ ‏.‏ قَالَ الْوَلِيدُ فَقُلْتُ لِمَالِكٍ أَهَكَذَا قَرَأَ ‏{وَاتَّخِذُوا}‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Baytni tavof qilishdan boʻshaganlarida Maqomi Ibrohim tomon keldilar. Shunda Umar: «Ey Allohning Rasuli, bu bizning otamiz Ibrohimning maqomi boʻlib, Alloh u haqda: {Ibrohim maqomidan namozgoh tutinglar} degan edi», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Байтни тавоф қилишдан бўшаганларида Мақоми Иброҳим томон келдилар. Шунда Умар: «Эй Аллоҳнинг Расули, бу бизнинг отамиз Иброҳимнинг мақоми бўлиб, Аллоҳ у ҳақда: {Иброҳим мақомидан намозгоҳ тутинглар} деган эди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ حُمَيْدٍ الطَّوِيلِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَالَ عُمَرُ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوِ اتَّخَذْتَ مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى فَنَزَلَتْ ‏{وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى}‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Umar aytdi: «Men: ‹Ey Allohning Rasuli, Maqomi Ibrohimdan namozgoh tutsangiz edi›, dedim. Shunda: {Ibrohim maqomidan namozgoh tutinglar} degan oyat nozil boʻldi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Умар айтди: «Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, Мақоми Иброҳимдан намозгоҳ тутсангиз эди›, дедим. Шунда: {Иброҳим мақомидан намозгоҳ тутинглар} деган оят нозил бўлди.

حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ عَمْرٍو الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنِ الْبَرَاءِ، قَالَ صَلَّيْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَحْوَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ شَهْرًا وَصُرِفَتِ الْقِبْلَةُ إِلَى الْكَعْبَةِ بَعْدَ دُخُولِهِ إِلَى الْمَدِينَةِ بِشَهْرَيْنِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا صَلَّى إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ أَكْثَرَ تَقَلُّبَ وَجْهِهِ فِي السَّمَاءِ وَعَلِمَ اللَّهُ مِنْ قَلْبِ نَبِيِّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ أَنَّهُ يَهْوَى الْكَعْبَةَ فَصَعِدَ جِبْرِيلُ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يُتْبِعُهُ بَصَرَهُ وَهُوَ يَصْعَدُ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ يَنْظُرُ مَا يَأْتِيهِ بِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ ‏{قَدْ نَرَى تَقَلُّبَ وَجْهِكَ فِي السَّمَاءِ}‏ الآيَةَ فَأَتَانَا آتٍ فَقَالَ إِنَّ الْقِبْلَةَ قَدْ صُرِفَتْ إِلَى الْكَعْبَةِ وَقَدْ صَلَّيْنَا رَكْعَتَيْنِ إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ وَنَحْنُ رُكُوعٌ فَتَحَوَّلْنَا فَبَنَيْنَا عَلَى مَا مَضَى مِنْ صَلاَتِنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ يَا جِبْرِيلُ كَيْفَ حَالُنَا فِي صَلاَتِنَا إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ ‏"‏ ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ}‏ ‏.‏

Baro ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga Baytul-Maqdis tomon oʻn sakkiz oy namoz oʻqidik. Qibla esa u zotning Madinaga kirishlaridan ikki oy keyin Kaʼba tomon burildi. Rasululloh ﷺ Baytul-Maqdis tomon namoz oʻqiganlarida yuzlarini koʻp bora osmonga qaratardilar. Alloh oʻz Nabiysi ﷺning qalbidan u zot Kaʼbani orzu qilayotganlarini bilardi. Jabroil osmonga koʻtarilganda, Rasululloh ﷺ u nima olib kelishini kutib, osmon bilan yer orasida koʻtarilib borayotgan Jabroilga koʻzlarini tikib qarardilar. Shunda Alloh: {Darhaqiqat, yuzingni osmonga qarata burashingni koʻrmoqdamiz} oyatini nozil qildi. Soʻng biror keluvchi kelib: «Albatta, qibla Kaʼba tomon burildi», dedi. Biz esa Baytul-Maqdis tomon ikki rakaat oʻqigan va rukuda edik, shu holimizda burildik va namozimizning oʻtgan qismi ustiga bino qildik. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ey Jabroil, Baytul-Maqdis tomon oʻqigan namozimiz holimiz qanday boʻladi?» dedilar. Bas, Alloh azza va jalla: {Alloh imoningizni zoye qiladigan zot emas} oyatini nozil qildi.Баро ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Байтул-Мақдис томон ўн саккиз ой намоз ўқидик. Қибла эса у зотнинг Мадинага киришларидан икки ой кейин Каъба томон бурилди. Расулуллоҳ ﷺ Байтул-Мақдис томон намоз ўқиганларида юзларини кўп бора осмонга қаратардилар. Аллоҳ ўз Набийси ﷺнинг қалбидан у зот Каъбани орзу қилаётганларини биларди. Жаброил осмонга кўтарилганда, Расулуллоҳ ﷺ у нима олиб келишини кутиб, осмон билан ер орасида кўтарилиб бораётган Жаброилга кўзларини тикиб қарардилар. Шунда Аллоҳ: {Дарҳақиқат, юзингни осмонга қарата бурашингни кўрмоқдамиз} оятини нозил қилди. Сўнг бирор келувчи келиб: «Албатта, қибла Каъба томон бурилди», деди. Биз эса Байтул-Мақдис томон икки ракаат ўқиган ва рукуда эдик, шу ҳолимизда бурилдик ва намозимизнинг ўтган қисми устига бино қилдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Жаброил, Байтул-Мақдис томон ўқиган намозимиз ҳолимиз қандай бўлади?» дедилар. Бас, Аллоҳ азза ва жалла: {Аллоҳ имонингизни зое қиладиган зот эмас} оятини нозил қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الأَزْدِيُّ، حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى النَّيْسَابُورِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ عَلِيٍّ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مَعْشَرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ قِبْلَةٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sharq bilan gʻarb orasidagi joy qibladir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шарқ билан ғарб орасидаги жой қибладир», дедилар.