حَدَّثَنَا هُشَيْمُ بْنُ بَشِيرٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّ سُبَيْعَةَ ابْنَةَ الْحَارِثِ وَضَعَتْ بَعْدَ وَفَاةِ زَوْجِهَا بِعِشْرِينَ لَيْلَةً أَوْ نَحْوِ ذَلِكَ وَأَرَادَتْ التَّزْوِيجَ فَقَالَ لَهَا أَبُو السَّنَابِلِ لَيْسَ لَكِ ذَلِكَ حَتَّى يَأْتِيَ عَلَيْكِ آخِرُ الْأَجَلَيْنِ فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ تَزَوَّجُ إِذَا شَاءَتْ

Nabiy ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Subayʼa binti al-Horis eri vafotidan yigirma kecha yoki shunga yaqin (muddat)dan soʻng tugʻdi va turmushga chiqmoqchi boʻldi. Shunda Abu Sanobil unga: «Senga bu (halol) emas, toki ikki muddatning oxirgisi oʻtmaguncha», dedi. Bu Nabiy ﷺ ga zikr qilinganda, u zot: «Xohlasa, turmushga chiqaversin», dedilar.Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Субайъа бинти ал-Ҳорис эри вафотидан йигирма кеча ёки шунга яқин (муддат)дан сўнг туғди ва турмушга чиқмоқчи бўлди. Шунда Абу Санобил унга: «Сенга бу (ҳалол) эмас, токи икки муддатнинг охиргиси ўтмагунча», деди. Бу Набий ﷺ га зикр қилинганда, у зот: «Хоҳласа, турмушга чиқаверсин», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْلَمَّا مَاتَ أَبُو سَلَمَةَ قُلْتُ غَرِيبٌ وَمَاتَ بِأَرْضِ غُرْبَةٍ فَأَفَضْتُ بُكَاءً فَجَاءَتْ امْرَأَةٌ تُرِيدُ أَنْ تُسْعِدَنِي مِنْ الصَّعِيدِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تُرِيدِينَ أَنْ تُدْخِلِي الشَّيْطَانَ بَيْتًا قَدْ أَخْرَجَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْهُ قَالَتْ فَلَمْ أَبْكِ عَلَيْهِ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Abu Salama vafot etganida men: «Gʻarib (kishi) edi va gʻurbat yurtida vafot etdi», dedim va koʻp yigʻladim. Shunda bir ayol menga (yigʻida) hamdard boʻlgani keldi. Rasululloh ﷺ: «Alloh azza va jalla shaytonni chiqargan uyga uni kiritmoqchimisan?» dedilar. U aytdi: Shundan soʻng men unga yigʻlamadim.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Абу Салама вафот этганида мен: «Ғариб (киши) эди ва ғурбат юртида вафот этди», дедим ва кўп йиғладим. Шунда бир аёл менга (йиғида) ҳамдард бўлгани келди. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла шайтонни чиқарган уйга уни киритмоқчимисан?» дедилар. У айтди: Шундан сўнг мен унга йиғламадим.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ نَبْهَانَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَذَكَرَتْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا كَانَ لِإِحْدَاكُنَّ مُكَاتَبٌ فَكَانَ عِنْدَهُ مَا يُؤَدِّي فَلْتَحْتَجِبْ مِنْهُ

Ummu Salama (roziyallohu anho) zikr qilishicha, Nabiy ﷺ: «Birortangizning mukotabi boʻlsa va uning huzurida (kitobat haqini) toʻlaydigan (mol) boʻlsa, u undan hijob tutsin», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) зикр қилишича, Набий ﷺ: «Бирортангизнинг мукотаби бўлса ва унинг ҳузурида (китобат ҳақини) тўлайдиган (мол) бўлса, у ундан ҳижоб тутсин», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حُمَيْدٍ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَتْ الْعَشْرُ فَأَرَادَ رَجُلٌ أَنْ يُضَحِّيَ فَلَا يَمَسَّ مِنْ شَعْرِهِ وَلَا مِنْ بَشَرِهِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi: «(Zulhijjaning) oʻn kuni kirsa va bir kishi qurbonlik qilmoqchi boʻlsa, sochidan ham, terisidan ham hech narsaga tegmasin».Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺ дан ривоят қилинади: «(Зулҳижжанинг) ўн куни кирса ва бир киши қурбонлик қилмоқчи бўлса, сочидан ҳам, терисидан ҳам ҳеч нарсага тегмасин».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنِ ابْنِ سُوقَةَ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَذَكَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْجَيْشَ الَّذِي يُخْسَفُ بِهِمْ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ لَعَلَّ فِيهِمْ الْمُكْرَهَ فَقَالَ إِنَّهُمْ يُبْعَثُونَ عَلَى نِيَّاتِهِمْ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yer yutib yuboradigan qoʻshin haqida zikr qildilar. Shunda Ummu Salama: «Ehtimol ular orasida majbur qilingan kishi ham bordir», dedi. U zot: «Albatta, ular niyatlariga koʻra qayta tiriltiriladilar», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ер ютиб юборадиган қўшин ҳақида зикр қилдилар. Шунда Умму Салама: «Эҳтимол улар орасида мажбур қилинган киши ҳам бордир», деди. У зот: «Албатта, улар ниятларига кўра қайта тирилтириладилар», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمَّارٍ يَعْنِي الدُّهْنِيَّ سَمِعَ أَبَا سَلَمَةَ يُخْبِرُ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَوَائِمُ مِنْبَرِي رَوَاتِبُ فِي الْجَنَّةِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺ dan rivoyat qilinadi: «Mening minbarimning oyoqlari jannatda oʻrnatilgandir».Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺ дан ривоят қилинади: «Менинг минбаримнинг оёқлари жаннатда ўрнатилгандир».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ سَعِيدٍ يَعْنِي الْمَقْبُرِيَّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ وَهُوَ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ كَذَا قَالَ سُفْيَانُ أَنَّهَا قَالَتْيَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أَشُدُّ ضَفْرَ رَأْسِي قَالَ يُجْزِئُكِ أَنْ تَصُبِّي عَلَيْهِ الْمَاءَ ثَلَاثًا

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: «Yo Rasululloh, men boshimning sochini mahkam oʻrab qoʻyadigan ayolman», dedim. U zot: «Unga uch marta suv quyishing senga kifoya qiladi», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: «Ё Расулуллоҳ, мен бошимнинг сочини маҳкам ўраб қўядиган аёлман», дедим. У зот: «Унга уч марта сув қуйишинг сенга кифоя қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشَدَّ تَعْجِيلًا لِلظُّهْرِ مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ أَشَدُّ تَعْجِيلًا لِلْعَصْرِ مِنْهُ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ peshinni sizlardan koʻra shoshilibroq (erta) oʻqir edilar, sizlar esa asrni u zotdan koʻra shoshilibroq oʻqiysizlar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ пешинни сизлардан кўра шошилиброқ (эрта) ўқир эдилар, сизлар эса асрни у зотдан кўра шошилиброқ ўқийсизлар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَسُئِلَتْ عَائِشَةُ وَأُمُّ سَلَمَةَ أَيُّ الْعَمَلِ كَانَ أَعْجَبَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ مَا دَامَ عَلَيْهِ وَإِنْ قَلَّ

Abu Solih aytdi: Oisha va Ummu Salamadan (roziyallohu anhumo): Nabiy ﷺ ga qaysi amal eng suyukli boʻlgan, deb soʻraldi. U: «Oz boʻlsa ham, davomli boʻlgani», dedi.Абу Солиҳ айтди: Оиша ва Умму Саламадан (розияллоҳу анҳумо): Набий ﷺ га қайси амал энг суюкли бўлган, деб сўралди. У: «Оз бўлса ҳам, давомли бўлгани», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ هُنَيْدَةَ الْخُزَاعِيِّ عَنْ أُمِّهِ قَالَتْدَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَسَأَلْتُهَا عَنْ الصِّيَامِ فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنِي أَنْ أَصُومَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ أَوَّلُهَا الِاثْنَيْنِ وَالْجُمُعَةُ وَالْخَمِيسُ

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ menga har oyda uch kun — boshlanishi dushanba, juma va payshanba (kunlari) roʻza tutishni buyurar edilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ менга ҳар ойда уч кун — бошланиши душанба, жума ва пайшанба (кунлари) рўза тутишни буюрар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ قَالَدَخَلْتُ أَنَا وَأَبِي عَلَى عَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصْبِحُ وَهُوَ جُنُبٌ ثُمَّ يَصُومُ

Abu Bakr ibn Abdurrahmon ibn al-Horis ibn Hishom aytdi: Men va otam Oisha hamda Ummu Salamaning (roziyallohu anhumo) huzurlariga kirdik. U: «Nabiy ﷺ junub holda tongni qarshilar, soʻng roʻza tutar edilar», dedi.Абу Бакр ибн Абдурраҳмон ибн ал-Ҳорис ибн Ҳишом айтди: Мен ва отам Оиша ҳамда Умму Саламанинг (розияллоҳу анҳумо) ҳузурларига кирдик. У: «Набий ﷺ жунуб ҳолда тонгни қаршилар, сўнг рўза тутар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنِ ابْنِ عَوْنٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أُمِّهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْمَا نَسِيتُ قَوْلَهُ يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَهُوَ يُعَاطِيهِمُ اللَّبَنَ وَقَدْ اغْبَرَّ شَعْرُ صَدْرِهِ وَهُوَ يَقُولُ اللَّهُمَّ إِنَّ الْخَيْرَ خَيْرُ الْآخِرَهْفَاغْفِرْ لِلْأَنْصَارِ وَالْمُهَاجِرَهْقَالَ فَرَأَى عَمَّارًا فَقَالَ وَيْحَهُ ابْنُ سُمَيَّةَ تَقْتُلُهُ الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُقَالَ فَذَكَرْتُهُ لِمُحَمَّدٍ يَعْنِي ابْنَ سِيرِينَ فَقَالَ عَنْ أُمِّهِ قُلْتُ نَعَمْ أَمَا إِنَّهَا كَانَتْ تُخَالِطُهَا تَلِجُ عَلَيْهَا

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Men u zotning Xandaq kuni aytgan soʻzlarini unutmadim: u zot ularga sut ulashar, koʻkraklarining tuki changga belangan edi va shunday der edilar: «Allohim, haqiqiy yaxshilik — oxirat yaxshiligidir, Ansor va Muhojirlarni magʻfirat qilgin». U aytdi: Soʻng u zot Ammorni koʻrib: «Voy Sumayyaning oʻgʻliga! Uni bogʻiy toʻda oʻldiradi», dedilar. U aytdi: Men buni Muhammadga — yaʼni Ibn Sirinaga — zikr qildim. U: «Onasidanmi?» dedi. Men: «Ha», dedim. «Darhaqiqat, u (onasi) u bilan aralashar, uning huzuriga kirib turar edi», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен у зотнинг Хандақ куни айтган сўзларини унутмадим: у зот уларга сут улашар, кўкракларининг туки чангга беланган эди ва шундай дер эдилар: «Аллоҳим, ҳақиқий яхшилик — охират яхшилигидир, Ансор ва Муҳожирларни мағфират қилгин». У айтди: Сўнг у зот Амморни кўриб: «Вой Сумайянинг ўғлига! Уни боғий тўда ўлдиради», дедилар. У айтди: Мен буни Муҳаммадга — яъни Ибн Сиринага — зикр қилдим. У: «Онасиданми?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. «Дарҳақиқат, у (онаси) у билан аралашар, унинг ҳузурига кириб турар эди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَفِينَةَ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَ مِنْ آخِرِ وَصِيَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّلَاةَ الصَّلَاةَ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ حَتَّى جَعَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُلَجْلِجُهَا فِي صَدْرِهِ وَمَا يَفِيصُ بِهَا لِسَانُهُ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ ning oxirgi vasiyatlaridan (biri): «Namoz, namoz! Va qoʻlingiz ostidagilar (haqida Allohdan qoʻrqinglar)!» — degan (soʻzlari) edi. Hatto Allohning Nabiysi ﷺ uni koʻkraklarida aylantirar, tillari uni ravon aytolmas edi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ нинг охирги васиятларидан (бири): «Намоз, намоз! Ва қўлингиз остидагилар (ҳақида Аллоҳдан қўрқинглар)!» — деган (сўзлари) эди. Ҳатто Аллоҳнинг Набийси ﷺ уни кўкракларида айлантирар, тиллари уни равон айтолмас эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ: مَالِكٌ عَنْ سُمَيٍّ وَعَبْدِ رَبِّهِ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ جِمَاعٍ غَيْرِ احْتِلَامٍ ثُمَّ يَصُومُوَفِي حَدِيثِ عَبْدِ رَبِّهِ فِي رَمَضَانَ

Oisha va Ummu Salama (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ehtilomdan emas, jimoʼdan junub boʻlgan holda tongni qarshilar, soʻng roʻza tutar edilar. Abdu Robbihining hadisida: «Ramazonda», deyilgan.Оиша ва Умму Салама (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ эҳтиломдан эмас, жимўдан жунуб бўлган ҳолда тонгни қаршилар, сўнг рўза тутар эдилар. Абду Роббиҳининг ҳадисида: «Рамазонда», дейилган.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّهَا قَدِمَتْ وَهِيَ مَرِيضَةٌ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ طُوفِي مِنْ وَرَاءِ النَّاسِ وَأَنْتِ رَاكِبَةٌ قَالَتْ فَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عِنْدَ الْكَعْبَةِ يَقْرَأُ بِالطُّورِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u kasal holida keldi va buni Nabiy ﷺga aytdi. Shunda u zot: «Odamlarning orqasidan, minib turib tavof qilgin», dedilar. U aytdi: «Men Nabiy ﷺni Kaʼba yonida {Vat-Turi} deb qiroat qilayotganlarini eshitdim».Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у касал ҳолида келди ва буни Набий ﷺга айтди. Шунда у зот: «Одамларнинг орқасидан, миниб туриб тавоф қилгин», дедилар. У айтди: «Мен Набий ﷺни Каъба ёнида {Ват-Тури} деб қироат қилаётганларини эшитдим».

حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنْ مَنْصُورٍ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوتِرُ بِسَبْعٍ وَبِخَمْسٍ لَا يَفْصِلُ بَيْنَهُنَّ بِسَلَامٍ وَلَا بِكَلَامٍ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ yetti va besh (rakat) bilan vitr oʻqir, ularning orasini salom bilan ham, gap bilan ham ajratmas edilar», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ етти ва беш (ракат) билан витр ўқир, уларнинг орасини салом билан ҳам, гап билан ҳам ажратмас эдилар», деди.

حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ ابْنِ الْقِبْطِيَّةِ قَالَدَخَلَ الْحَارِثُ بْنُ أَبِي رَبِيعَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَفْوَانَ وَأَنَا مَعَهُمَا عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَسَأَلَاهَا عَنْ الْجَيْشِ الَّذِي يُخْسَفُ بِهِ وَكَانَ ذَلِكَ فِي أَيَّامِ ابْنِ الزُّبَيْرِ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَعُوذُ عَائِذٌ بِالْحِجْرِ فَيَبْعَثُ اللَّهُ جَيْشًا فَإِذَا كَانُوا بِبَيْدَاءَ مِنْ الْأَرْضِ خُسِفَ بِهِمْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَكَيْفَ بِمَنْ أُخْرِجَ كَارِهًا قَالَ يُخْسَفُ بِهِ مَعَهُمْ وَلَكِنَّهُ يُبْعَثُ عَلَى نِيَّتِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِفَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِأَبِي جَعْفَرٍ فَقَالَ هِيَ بَيْدَاءُ الْمَدِينَةِ

Ubaydulloh ibnul-Qibtiyya aytdi: Horis ibn Abu Rabiʼa va Abdulloh ibn Safvon, men ham ular bilan birga, Ummu Salamaning huzuriga kirdik. Ular undan (yerga) yutiladigan qoʻshin haqida soʻrashdi — bu Ibn Zubayr kunlarida edi. Shunda Ummu Salama (roziyallohu anho): Men Rasululloh ﷺ: «Bir panoh izlovchi Hijrga panoh tortadi. Soʻng Alloh bir qoʻshin yuboradi. Ular yerning bir choʻlida (baydoda) boʻlganlarida, ular (yerga) yutiladi», — deganlarini eshitdim, dedi. Men: «Yo Rasululloh! Noxush holda (majburan) chiqarilgan kishi qanday boʻladi?» dedim. (U zot): «U ham ular bilan birga (yerga) yutiladi, biroq qiyomat kuni oʻz niyatiga koʻra qayta tiriltiriladi», — dedilar. Men buni Abu Jaʼfarga aytdim, u: «U — Madina baydosidir», dedi.Убайдуллоҳ ибнул-Қибтийя айтди: Ҳорис ибн Абу Рабиъа ва Абдуллоҳ ибн Сафвон, мен ҳам улар билан бирга, Умму Саламанинг ҳузурига кирдик. Улар ундан (ерга) ютиладиган қўшин ҳақида сўрашди — бу Ибн Зубайр кунларида эди. Шунда Умму Салама (розияллоҳу анҳо): Мен Расулуллоҳ ﷺ: «Бир паноҳ изловчи Ҳижрга паноҳ тортади. Сўнг Аллоҳ бир қўшин юборади. Улар ернинг бир чўлида (байдода) бўлганларида, улар (ерга) ютилади», — деганларини эшитдим, деди. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Нохуш ҳолда (мажбуран) чиқарилган киши қандай бўлади?» дедим. (У зот): «У ҳам улар билан бирга (ерга) ютилади, бироқ қиёмат куни ўз ниятига кўра қайта тирилтирилади», — дедилар. Мен буни Абу Жаъфарга айтдим, у: «У — Мадина байдосидир», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَتْكُنْتُ أَجُرُّ ذَيْلِي فَأَمُرُّ بِالْمَكَانِ الْقَذِرِ وَالْمَكَانِ الطَّيِّبِ فَدَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَسَأَلْتُهَا عَنْ ذَلِكَ فَقَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُ

Ibrohim ibn Abdurrahmon ibn Avfning Ummu Validi aytdi: Men etagimni sudrab yurar, najosatli joydan ham, toza joydan ham oʻtar edim. Soʻng Ummu Salamaning huzuriga kirib, bu haqda undan soʻradim. U: «Men Rasululloh ﷺ: ‹Undan keyingisi uni poklaydi›, deb aytganlarini eshitganman», dedi.Иброҳим ибн Абдурраҳмон ибн Авфнинг Умму Валиди айтди: Мен этагимни судраб юрар, нажосатли жойдан ҳам, тоза жойдан ҳам ўтар эдим. Сўнг Умму Саламанинг ҳузурига кириб, бу ҳақда ундан сўрадим. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ундан кейингиси уни поклайди›, деб айтганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْدَخَلَ عَلَيْهَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ قَالَ فَقَالَ يَا أُمَّهْ قَدْ خِفْتُ أَنْ يُهْلِكَنِي كَثْرَةُ مَالِي أَنَا أَكْثَرُ قُرَيْشٍ مَالًا قَالَتْ يَا بُنَيَّ فَأَنْفِقْ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ مِنْ أَصْحَابِي مَنْ لَا يَرَانِي بَعْدَ أَنْ أُفَارِقَهُفَخَرَجَ فَلَقِيَ عُمَرَ فَأَخْبَرَهُ فَجَاءَ عُمَرُ فَدَخَلَ عَلَيْهَا فَقَالَ لَهَا بِاللَّهِ مِنْهُمْ أَنَا فَقَالَتْ لَا وَلَنْ أُبْلِيَ أَحَدًا بَعْدَكَ

Ummu Salamaning (roziyallohu anho) huzuriga Abdurrahmon ibn Avf kirdi va: «Ey ona! Molimning koʻpligi meni halok qilishidan qoʻrqdim; men Quraysh ichida moli eng koʻp kishiman», dedi. U: «Ey oʻgʻilcham, infoq qilaver! Chunki men Rasululloh ﷺ: ‹Ashobim ichida shundaylari borki, men ulardan ajralganimdan keyin ular meni koʻrmaydilar›, deb aytganlarini eshitganman», dedi. Shunda u chiqib, Umarni uchratdi va unga xabar berdi. Umar kelib, uning huzuriga kirdi va unga: «Alloh haqqi (ayt), men ulardanmanmi?» dedi. U: «Yoʻq, va sendan keyin hech kimni (bundan) oqlamayman», dedi.Умму Саламанинг (розияллоҳу анҳо) ҳузурига Абдурраҳмон ибн Авф кирди ва: «Эй она! Молимнинг кўплиги мени ҳалок қилишидан қўрқдим; мен Қурайш ичида моли энг кўп кишиман», деди. У: «Эй ўғилчам, инфоқ қилавер! Чунки мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ашобим ичида шундайлари борки, мен улардан ажралганимдан кейин улар мени кўрмайдилар›, деб айтганларини эшитганман», деди. Шунда у чиқиб, Умарни учратди ва унга хабар берди. Умар келиб, унинг ҳузурига кирди ва унга: «Аллоҳ ҳаққи (айт), мен уларданманми?» деди. У: «Йўқ, ва сендан кейин ҳеч кимни (бундан) оқламайман», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْدَخَلَ عَلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعِنْدَهَا مُخَنَّثٌ وَعِنْدَهَا أَخُوهَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ وَالْمُخَنَّثُ يَقُولُ لِعَبْدِ اللَّهِ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ إِنْ فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ الطَّائِفَ غَدًا فَعَلَيْكَ بِابْنَةِ غَيْلَانَ فَإِنَّهَا تُقْبِلُ بِأَرْبَعٍ وَتُدْبِرُ بِثَمَانٍ قَالَ فَسَمِعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِأُمِّ سَلَمَةَ لَا يَدْخُلَنَّ هَذَا عَلَيْكِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uning huzuriga kirdilar; uning oldida bir muxannas, yana akasi Abdulloh ibn Abu Umayya bor edi. Muxannas Abdullohga: «Ey Abdulloh ibn Abu Umayya! Agar ertaga Alloh sizlarga Toifni fath qilib bersa, Gʻaylonning qizini (olishni) lozim tut; chunki u oldiga toʻrt (burma) bilan keladi, orqasiga sakkiz (burma) bilan ketadi», der edi. (Roviy) dedi: Buni Rasululloh ﷺ eshitib qoldilar va Ummu Salamaga: «Bu sening oldingga kirmasin!», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳузурига кирдилар; унинг олдида бир муханнас, яна акаси Абдуллоҳ ибн Абу Умайя бор эди. Муханнас Абдуллоҳга: «Эй Абдуллоҳ ибн Абу Умайя! Агар эртага Аллоҳ сизларга Тоифни фатҳ қилиб берса, Ғайлоннинг қизини (олишни) лозим тут; чунки у олдига тўрт (бурма) билан келади, орқасига саккиз (бурма) билан кетади», дер эди. (Ровий) деди: Буни Расулуллоҳ ﷺ эшитиб қолдилар ва Умму Саламага: «Бу сенинг олдингга кирмасин!», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكُمْ تَخْتَصِمُونَ إِلَيَّ وَلَعَلَّ بَعْضَكُمْ أَنْ يَكُونَ أَلْحَنَ بِحُجَّتِهِ مِنْ بَعْضٍ وَإِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ أَقْضِي لَهُ عَلَى نَحْوِ مَا أَسْمَعُ مِنْهُ فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ مِنْ حَقِّ أَخِيهِ شَيْئًا فَإِنَّمَا هُوَ نَارٌ فَلَا يَأْخُذْهُ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlar mening oldimga daʼvolaringizni keltirasizlar. Baʼzingiz oʻz dalilini boshqasidan koʻra ustaroq bayon qilishi mumkin, men esa faqat bir insonman va undan eshitganimga koʻra uning foydasiga hukm qilaman. Bas, men kimga birodarining haqidan biror narsani hukm qilib bergan boʻlsam, u faqat oʻtdir, uni olmasin», — dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар менинг олдимга даъволарингизни келтирасизлар. Баъзингиз ўз далилини бошқасидан кўра устароқ баён қилиши мумкин, мен эса фақат бир инсонман ва ундан эшитганимга кўра унинг фойдасига ҳукм қиламан. Бас, мен кимга биродарининг ҳақидан бирор нарсани ҳукм қилиб берган бўлсам, у фақат ўтдир, уни олмасин», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهَا أَنْ تُوَافِيَ مَعَهُ صَلَاةَ الصُّبْحِ يَوْمَ النَّحْرِ بِمَكَّةَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ unga qurbonlik kuni Makkada bomdod namozini u zot bilan birga oʻqishni buyurdilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ унга қурбонлик куни Маккада бомдод намозини у зот билан бирга ўқишни буюрдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْجَاءَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي أُخْتِي قَالَ فَأَصْنَعُ بِهَا مَاذَا قَالَتْ تَزَوَّجُهَا فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُحِبِّينَ ذَلِكَ فَقَالَتْ نَعَمْ لَسْتُ لَكَ بِمُخْلِيَةٍ وَأَحَقُّ مَنْ شَرِكَنِي فِي خَيْرٍ أُخْتِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهَا لَا تَحِلُّ لِي قَالَتْ فَوَاللَّهِ لَقَدْ بَلَغَنِي أَنَّكَ تَخْطُبُ دُرَّةَ ابْنَةَ أُمِّ سَلَمَةَ بِنْتَ أَبِي سَلَمَةَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ كَانَتْ تَحِلُّ لِي لَمَا تَزَوَّجْتُهَا قَدْ أَرْضَعَتْنِي وَأَبَاهَا ثُوَيْبَةُ مَوْلَاةُ بَنِي هَاشِمٍ فَلَا تَعْرِضْنَ عَلَيَّ أَخَوَاتِكُنَّ وَلَا بَنَاتِكُنَّحَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ أَنَّهَا قَالَتْ دَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ هَلْ لَكَ فِي أُخْتِي فَذَكَرَ الْحَدِيثَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ بِنْتِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَتْ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا تَزَوَّجُ أُخْتِي فَذَكَرَ الْحَدِيثَ حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ummu Habiba Nabiy ﷺning huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, singlimga (ragʻbatingiz) bormi?» dedi. U zot: «Uni nima qilay?» dedilar. U: «Unga uylanasiz», dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Sen buni yoqtirasanmi?» dedilar. U: «Ha, men sizga yolgʻiz (xotin) emasman; yaxshilikda menga sherik boʻlishga eng haqli kishi — singlimdir», dedi. Rasululloh ﷺ: «U menga halol emas», dedilar. U: «Vallohi, menga siz Ummu Salamaning qizi Durrani — Abu Salamaning qizini — soʻrayapsiz, degan xabar yetdi», dedi. Rasululloh ﷺ: «Agar u menga halol boʻlganida ham, unga uylanmas edim. Meni ham, uning otasini ham Banu Hoshimning ozod qilingan choʻrisi Suvayba emizgan. Bas, menga singillaringizni ham, qizlaringizni ham taklif qilmanglar», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умму Ҳабиба Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, синглимга (рағбатингиз) борми?» деди. У зот: «Уни нима қилай?» дедилар. У: «Унга уйланасиз», деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Сен буни ёқтирасанми?» дедилар. У: «Ҳа, мен сизга ёлғиз (хотин) эмасман; яхшиликда менга шерик бўлишга энг ҳақли киши — синглимдир», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «У менга ҳалол эмас», дедилар. У: «Валлоҳи, менга сиз Умму Саламанинг қизи Дуррани — Абу Саламанинг қизини — сўраяпсиз, деган хабар етди», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Агар у менга ҳалол бўлганида ҳам, унга уйланмас эдим. Мени ҳам, унинг отасини ҳам Бану Ҳошимнинг озод қилинган чўриси Сувайба эмизган. Бас, менга сингилларингизни ҳам, қизларингизни ҳам таклиф қилманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حَضَرْتُمْ الْمَيِّتَ أَوْ الْمَرِيضَ فَقُولُوا خَيْرًا فَإِنَّ الْمَلَائِكَةَ يُؤَمِّنُونَ عَلَى مَا تَقُولُونَ قَالَتْ فَلَمَّا مَاتَ أَبُو سَلَمَةَ أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا سَلَمَةَ قَدْ مَاتَ فَقَالَ قُولِي اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَلَهُ وَأَعْقِبْنِي مِنْهُ عُقْبَى حَسَنَةًقَالَتْ فَقُلْتُ فَأَعْقَبَنِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَنْ هُوَ خَيْرٌ لِي مِنْهُ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bemor yoki mayyit oldida hozir boʻlganingizda, yaxshi (soʻz) aytinglar, chunki farishtalar sizlar aytgan (soʻz)ga ‹omin› deydilar», — dedilar. (Ummu Salama) dedi: Abu Salama vafot etganida, men Nabiy ﷺning oldilariga keldim-da: «Yo Rasululloh! Abu Salama vafot etdi», — dedim. U zot: «‹Allohummagʻfir liy va lahu va aʼqibniy minhu uqbaa hasanah› (Ey Allohim, meni va uni magʻfirat qilgin va menga undan keyin yaxshi oqibat ato etgin), — deb ayt», — dedilar. (Ummu Salama) dedi: Shunda men (shuni) aytdim, soʻng Alloh azza va jalla menga undan koʻra men uchun yaxshiroq boʻlgan Muhammad ﷺni (oqibatda) ato etdi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бемор ёки маййит олдида ҳозир бўлганингизда, яхши (сўз) айтинглар, чунки фаришталар сизлар айтган (сўз)га ‹омин› дейдилар», — дедилар. (Умму Салама) деди: Абу Салама вафот этганида, мен Набий ﷺнинг олдиларига келдим-да: «Ё Расулуллоҳ! Абу Салама вафот этди», — дедим. У зот: «‹Аллоҳуммағфир лий ва лаҳу ва аъқибний минҳу уқбаа ҳасанаҳ› (Эй Аллоҳим, мени ва уни мағфират қилгин ва менга ундан кейин яхши оқибат ато этгин), — деб айт», — дедилар. (Умму Салама) деди: Шунда мен (шуни) айтдим, сўнг Аллоҳ азза ва жалла менга ундан кўра мен учун яхшироқ бўлган Муҳаммад ﷺни (оқибатда) ато этди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّهَا كَانَتْ هِيَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْتَسِلَانِ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ مِنْ الْجَنَابَةِ وَكَانَ يُقَبِّلُهَا وَهُوَ صَائِمٌ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u va Rasululloh ﷺ janobatdan bir idishdan gʻusl qilar edilar; u zot roʻzador holda uni oʻpar edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у ва Расулуллоҳ ﷺ жанобатдан бир идишдан ғусл қилар эдилар; у зот рўзадор ҳолда уни ўпар эдилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَافِعٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا حَضَرَ الْعَشَاءُ وَحَضَرَتْ الصَّلَاةُ فَابْدَءُوا بِالْعَشَاءِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kechki taom hozir boʻlsa va namoz ham hozir boʻlsa, avval kechki taomdan boshlanglar», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кечки таом ҳозир бўлса ва намоз ҳам ҳозир бўлса, аввал кечки таомдан бошланглар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ فَرُّوخَأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْ أُمَّ سَلَمَةَ فَقَالَتْ إِنَّ زَوْجِي يُقَبِّلُنِي وَهُوَ صَائِمٌ وَأَنَا صَائِمَةٌ فَمَا تَرَيْنَ فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُنِي وَهُوَ صَائِمٌ وَأَنَا صَائِمَةٌ

Abdulloh ibn Farrux aytdi: Bir ayol Ummu Salamadan (roziyallohu anho) soʻrab: «Erim roʻzador holida meni oʻpadi, men ham roʻzadorman; siz bu haqda nima deysiz?» dedi. U: «Rasululloh ﷺ oʻzlari roʻzador, men ham roʻzador holimda meni oʻpar edilar», dedi.Абдуллоҳ ибн Фаррух айтди: Бир аёл Умму Саламадан (розияллоҳу анҳо) сўраб: «Эрим рўзадор ҳолида мени ўпади, мен ҳам рўзадорман; сиз бу ҳақда нима дейсиз?» деди. У: «Расулуллоҳ ﷺ ўзлари рўзадор, мен ҳам рўзадор ҳолимда мени ўпар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ قَالَ حَدَّثَنِي حُمَيْدُ بْنُ نَافِعٍ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّهَاأَنَّ امْرَأَةً تُوُفِّيَ زَوْجُهَا فَاشْتَكَتْ عَيْنَهَا فَذَكَرُوهَا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَذَكَرُوا الْكُحْلَ قَالُوا نَخَافُ عَلَى عَيْنِهَا قَالَ قَدْ كَانَتْ إِحْدَاكُنَّ تَمْكُثُ فِي بَيْتِهَا فِي شَرِّ أَحْلَاسِهَا أَوْ فِي أَحْلَاسِهَا فِي سِتْرِ بَيْتِهَا حَوْلًا فَإِذَا مَرَّ بِهَا كَلْبٌ رَمَتْ بِبَعْرَةٍ أَفَلَا أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, bir ayolning eri vafot etdi va uning koʻzi ogʻridi. Buni Nabiy ﷺga aytishdi va surma (kuhl)ni tilga olib: «Biz uning koʻzidan qoʻrqamiz», dedilar. U zot: «Sizlardan biringiz uyida eng yomon kiyimida — yoki kiyimlarida — uyining pardasi ichida bir yil turar edi; oldidan bir it oʻtsa, bir tezak otar edi. Endi esa toʻrt oy-u oʻn kun-ku!», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, бир аёлнинг эри вафот этди ва унинг кўзи оғриди. Буни Набий ﷺга айтишди ва сурма (куҳл)ни тилга олиб: «Биз унинг кўзидан қўрқамиз», дедилар. У зот: «Сизлардан бирингиз уйида энг ёмон кийимида — ёки кийимларида — уйининг пардаси ичида бир йил турар эди; олдидан бир ит ўтса, бир тезак отар эди. Энди эса тўрт ой-у ўн кун-ку!», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكَلَ كَتِفًا فَجَاءَهُ بِلَالٌ فَخَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يَمَسَّ مَاءً

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ kurak (goʻshti)ni yedilar, soʻng Bilol keldi va u zot namozga chiqdilar, suvga (ham) tegmadilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ курак (гўшти)ни едилар, сўнг Билол келди ва у зот намозга чиқдилар, сувга (ҳам) тегмадилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي مِنْ الْحَقِّ هَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ مِنْ غُسْلٍ إِذَا احْتَلَمَتْ قَالَ نَعَمْ إِذَا رَأَتْ الْمَاءَ فَضَحِكَتْ أُمُّ سَلَمَةَ قَالَتْ أَتَحْتَلِمُ الْمَرْأَةُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبِمَ يُشْبِهُ الْوَلَدُ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaym: «Yo Rasululloh, albatta Alloh haqdan uyalmaydi; ayol kishi ehtilom boʻlsa, unga gʻusl (lozim)mi?» dedi. U zot: «Ha, agar suvni koʻrsa», dedilar. Shunda Ummu Salama kulib: «Ayol ham ehtilom koʻradimi?» dedi. Nabiy ﷺ: «(Boʻlmasa,) bola nimadan oʻxshaydi?», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умму Сулайм: «Ё Расулуллоҳ, албатта Аллоҳ ҳақдан уялмайди; аёл киши эҳтилом бўлса, унга ғусл (лозим)ми?» деди. У зот: «Ҳа, агар сувни кўрса», дедилар. Шунда Умму Салама кулиб: «Аёл ҳам эҳтилом кўрадими?» деди. Набий ﷺ: «(Бўлмаса,) бола нимадан ўхшайди?», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا تَزَوَّجَهَا أَقَامَ عِنْدَهَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَقَالَ إِنَّهُ لَيْسَ بِكِ عَلَى أَهْلِكِ هَوَانٌ وَإِنْ شِئْتِ سَبَّعْتُ لَكِ وَإِنْ سَبَّعْتُ لَكِ سَبَّعْتُ لِنِسَائِي

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ unga uylanganlarida, uning oldida uch kun turdilar va: «Ahlingdan senga xorlik yoʻq. Agar xohlasang, sening oldingda yetti (kun) turaman; ammo sening oldingda yetti (kun) tursam, xotinlarim oldida ham yetti (kundan) turaman», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ унга уйланганларида, унинг олдида уч кун турдилар ва: «Аҳлингдан сенга хорлик йўқ. Агар хоҳласанг, сенинг олдингда етти (кун) тураман; аммо сенинг олдингда етти (кун) турсам, хотинларим олдида ҳам етти (кундан) тураман», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتُ بْنُ عُمَارَةَ قَالَ حَدَّثَتْنِي رَيْطَةُ عَنْ كَبْشَةَ ابْنَةِ أَبِي مَرْيَمَ قَالَتْقُلْتُ لِأُمِّ سَلَمَةَ أَخْبِرِينِي مَا نَهَى عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْلَهُ قَالَتْ نَهَانَا أَنْ نَعْجُمَ النَّوَى طَبْخًا وَأَنْ نَخْلِطَ الزَّبِيبَ وَالتَّمْرَ

Kabsha binti Abu Maryam aytdi: Men Ummu Salamaga (roziyallohu anho): «Menga Rasululloh ﷺ oʻz ahllarini nimadan qaytarganlarini xabar bergin», dedim. U: «Bizni danaklarni pishirib yumshatishimizdan va mayiz bilan xurmoni aralashtirishimizdan qaytardilar», dedi.Кабша бинти Абу Марям айтди: Мен Умму Саламага (розияллоҳу анҳо): «Менга Расулуллоҳ ﷺ ўз аҳлларини нимадан қайтарганларини хабар бергин», дедим. У: «Бизни данакларни пишириб юмшатишимиздан ва майиз билан хурмони аралаштиришимиздан қайтардилар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنِي عَمَّارٌ الدُّهْنِيُّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَوَائِمُ الْمِنْبَرِ رَوَاتِبُ فِي الْجَنَّةِ

Ummu Salama (roziyallohu anho) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Minbarning oyoqlari jannatda oʻrnashgandir», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Минбарнинг оёқлари жаннатда ўрнашгандир», дедилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ عُثْمَانَ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَبِي نَصْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُسَاوِرٌ الْحِمْيَرِيُّ عَنْ أُمِّهِ قَالَتْ سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ تَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لِعَلِيٍّ لَا يُبْغِضُكَ مُؤْمِنٌ وَلَا يُحِبُّكَ مُنَافِقٌ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ Aliga: «Seni moʻmin yomon koʻrmaydi, munofiq esa seni sevmaydi», deb aytayotganlarini eshitdim.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ Алига: «Сени мўмин ёмон кўрмайди, мунофиқ эса сени севмайди», деб айтаётганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ يَعْنِي ابْنَ أَبِي سُلَيْمَانَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ أُمَّ سَلَمَةَتَذْكُرُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ فِي بَيْتِهَا فَأَتَتْهُ فَاطِمَةُ بِبُرْمَةٍ فِيهَا خَزِيرَةٌ فَدَخَلَتْ بِهَا عَلَيْهِ فَقَالَ لَهَا ادْعِي زَوْجَكِ وَابْنَيْكِ قَالَتْ فَجَاءَ عَلِيٌّ وَالْحُسَيْنُ وَالْحَسَنُ فَدَخَلُوا عَلَيْهِ فَجَلَسُوا يَأْكُلُونَ مِنْ تِلْكَ الْخَزِيرَةِ وَهُوَ عَلَى مَنَامَةٍ لَهُ عَلَى دُكَّانٍ تَحْتَهُ كِسَاءٌ لَهُ خَيْبَرِيٌّ قَالَتْ وَأَنَا أُصَلِّي فِي الْحُجْرَةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ هَذِهِ الْآيَةَ {إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمْ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا} قَالَتْ فَأَخَذَ فَضْلَ الْكِسَاءِ فَغَشَّاهُمْ بِهِ ثُمَّ أَخْرَجَ يَدَهُ فَأَلْوَى بِهَا إِلَى السَّمَاءِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ هَؤُلَاءِ أَهْلُ بَيْتِي وَخَاصَّتِي فَأَذْهِبْ عَنْهُمْ الرِّجْسَ وَطَهِّرْهُمْ تَطْهِيرًا اللَّهُمَّ هَؤُلَاءِ أَهْلُ بَيْتِي وَخَاصَّتِي فَأَذْهِبْ عَنْهُمْ الرِّجْسَ وَطَهِّرْهُمْ تَطْهِيرًا قَالَتْ فَأَدْخَلْتُ رَأْسِي الْبَيْتَ فَقُلْتُ وَأَنَا مَعَكُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِنَّكِ إِلَى خَيْرٍ إِنَّكِ إِلَى خَيْرٍقَالَ عَبْدُ الْمَلِكِ وَحَدَّثَنِي أَبُو لَيْلَى عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ مِثْلَ حَدِيثِ عَطَاءٍ سَوَاءً قَالَ عَبْدُ الْمَلِكِ وَحَدَّثَنِي دَاوُدُ بْنُ أَبِي عَوْفٍ أَبُو الْحَجَّافِ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ بِمِثْلِهِ سَوَاءً

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uning uyida edilar. Shunda Fotima bir kosada xazira (goʻshtli boʻtqa) keltirib, u zotning huzurlariga kirdi. U zot unga: «Ering va ikki oʻgʻlingni chaqir», dedilar. (Ummu Salama) dedi: Bas, Ali, Husayn va Hasan kelib, u zotning huzurlariga kirdilar va oʻtirib, oʻsha xaziradan yey boshladilar. U zot esa oʻz yotogʻlarida — tagida xaybariy kiyimlik boʻlgan supa ustida — edilar. (Ummu Salama) dedi: Men hujrada namoz oʻqiyotgan edim. Shunda Alloh azza va jalla mana bu oyatni nozil qildi: {Albatta, Alloh sizlardan — ahli baytdan — nopoklikni ketkazishni va sizlarni butunlay poklashni xohlaydi}. (Ummu Salama) dedi: U zot kiyimlikning ortiqcha (chetini) olib, ular ustiga yopdilar, soʻng qoʻllarini chiqarib, uni osmonga koʻtardilar-da: «Allohim! Bular mening ahli baytim va xoslarimdir; ulardan nopoklikni ketkaz va ularni butunlay poklagin. Allohim! Bular mening ahli baytim va xoslarimdir; ulardan nopoklikni ketkaz va ularni butunlay poklagin», dedilar. (Ummu Salama) dedi: Men boshimni uyga suqib: «Men ham sizlar bilanmanmi, yo Rasululloh?» dedim. U zot: «Sen yaxshilik ustidasan, sen yaxshilik ustidasan», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ унинг уйида эдилар. Шунда Фотима бир косада хазира (гўштли бўтқа) келтириб, у зотнинг ҳузурларига кирди. У зот унга: «Эринг ва икки ўғлингни чақир», дедилар. (Умму Салама) деди: Бас, Али, Ҳусайн ва Ҳасан келиб, у зотнинг ҳузурларига кирдилар ва ўтириб, ўша хазирадан ей бошладилар. У зот эса ўз ётоғларида — тагида хайбарий кийимлик бўлган супа устида — эдилар. (Умму Салама) деди: Мен ҳужрада намоз ўқиётган эдим. Шунда Аллоҳ азза ва жалла мана бу оятни нозил қилди: {Албатта, Аллоҳ сизлардан — аҳли байтдан — нопокликни кетказишни ва сизларни бутунлай поклашни хоҳлайди}. (Умму Салама) деди: У зот кийимликнинг ортиқча (четини) олиб, улар устига ёпдилар, сўнг қўлларини чиқариб, уни осмонга кўтардилар-да: «Аллоҳим! Булар менинг аҳли байтим ва хосларимдир; улардан нопокликни кетказ ва уларни бутунлай поклагин. Аллоҳим! Булар менинг аҳли байтим ва хосларимдир; улардан нопокликни кетказ ва уларни бутунлай поклагин», дедилар. (Умму Салама) деди: Мен бошимни уйга суқиб: «Мен ҳам сизлар биланманми, ё Расулуллоҳ?» дедим. У зот: «Сен яхшилик устидасан, сен яхшилик устидасан», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لِي مِنْ أَجْرٍ فِي بَنِي أَبِي سَلَمَةَ أَنْ أُنْفِقَ عَلَيْهِمْ وَلَسْتُ بِتَارِكَتِهِمْ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا إِنَّمَا هُمْ بَنِيَّ قَالَ نَعَمْ فِيهِمْ أَجْرٌ مَا أَنْفَقْتِ عَلَيْهِمْ

(Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi:) Men: «Ey Allohning Rasuli, Abu Salamaning bolalariga — ularga nafaqa qilsam — menga ajr bormi? Men ularni mana bunday (tashlab ketuvchi) emasman; ular — mening (ham) bolalarim-ku» dedim. U zot: «Ha, senga — ularga nafaqa qilgan (narsang)ning ajri bordir» dedilar.(Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, Абу Саламанинг болаларига — уларга нафақа қилсам — менга ажр борми? Мен уларни мана бундай (ташлаб кетувчи) эмасман; улар — менинг (ҳам) болаларим-ку» дедим. У зот: «Ҳа, сенга — уларга нафақа қилган (нарсанг)нинг ажри бордир» дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّهَا اسْتَفْتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي امْرَأَةٍ تُهَرَاقُ الدَّمَ فَقَالَ تَنْتَظِرُ قَدْرَ اللَّيَالِي وَالْأَيَّامِ الَّتِي كَانَتْ تَحِيضُهُنَّ وَقَدْرَهُنَّ مِنْ الشَّهْرِ فَتَدَعُ الصَّلَاةَ ثُمَّ لِتَغْتَسِلْ وَلْتَسْتَثْفِرْ ثُمَّ تُصَلِّي

Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u toʻxtovsiz qon koʻradigan ayol haqida Rasululloh ﷺdan fatvo soʻradi. U zot: «U oldin hayz koʻrib turgan kecha va kunlarning miqdoricha, oyning oʻsha miqdorida kutsin va namozni tark etsin; soʻng gʻusl qilsin, avratini mato bilan bogʻlasin, keyin namoz oʻqisin», dedilar.Набий ﷺнинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у тўхтовсиз қон кўрадиган аёл ҳақида Расулуллоҳ ﷺдан фатво сўради. У зот: «У олдин ҳайз кўриб турган кеча ва кунларнинг миқдорича, ойнинг ўша миқдорида кутсин ва намозни тарк этсин; сўнг ғусл қилсин, авратини мато билан боғласин, кейин намоз ўқисин», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقُلْتُ فَكَيْفَ بِالنِّسَاءِ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ تُرْخِينَ شِبْرًا قُلْتُ إِذَنْ يَنْكَشِفَ عَنْهُنَّ قَالَ فَذِرَاعٌ لَا يَزِدْنَ عَلَيْهِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ayollar qanday qilsin, yo Rasululloh?» dedim. U zot: «Bir qarich tushirsinlar», dedilar. Men: «Unda ularning (oyoqlari) ochilib qoladi-ku», dedim. U zot: «Unda bir gaz, undan oshirmasinlar», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Аёллар қандай қилсин, ё Расулуллоҳ?» дедим. У зот: «Бир қарич туширсинлар», дедилар. Мен: «Унда уларнинг (оёқлари) очилиб қолади-ку», дедим. У зот: «Унда бир газ, ундан оширмасинлар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ يَعْنِي ابْنَ عُرْوَةَ عَنْ عَوْفِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ الطُّفَيْلِ عَنْ رُمَيْثَةَ أُمِّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْكَلَّمَنِي صَوَاحِبِي أَنْ أُكَلِّمَ رَسُولَ اللَّهِ أَنْ يَأْمُرَ النَّاسَ فَيُهْدُونَ لَهُ حَيْثُ كَانَ فَإِنَّهُمْ يَتَحَرَّوْنَ بِهَدِيَّتِهِ يَوْمَ عَائِشَةَ وَإِنَّا نُحِبُّ الْخَيْرَ كَمَا تُحِبُّهُ عَائِشَةُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ صَوَاحِبِي كَلَّمْنَنِي أَنْ أُكَلِّمَكَ لِتَأْمُرَ النَّاسَ أَنْ يُهْدُوا لَكَ حَيْثُ كُنْتَ فَإِنَّ النَّاسَ يَتَحَرَّوْنَ بِهَدَايَاهُمْ يَوْمَ عَائِشَةَ وَإِنَّمَا نُحِبُّ الْخَيْرَ كَمَا تُحِبُّ عَائِشَةُ قَالَتْ فَسَكَتَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُرَاجِعْنِي فَجَاءَنِي صَوَاحِبِي فَأَخْبَرْتُهُنَّ أَنَّهُ لَمْ يُكَلِّمْنِي فَقُلْنَ لَا تَدَعِيهِ وَمَا هَذَا حِينَ تَدَعِينَهُ قَالَتْ ثُمَّ دَارَ فَكَلَّمْتُهُ فَقُلْتُ إِنَّ صَوَاحِبِي قَدْ أَمَرْنَنِي أَنْ أُكَلِّمَكَ تَأْمُرُ النَّاسَ فَلْيُهْدُوا لَكَ حَيْثُ كُنْتَ فَقَالَتْ لَهُ مِثْلَ تِلْكَ الْمَقَالَةِ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا كُلُّ ذَلِكَ يَسْكُتُ عَنْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ يَا أُمَّ سَلَمَةَ لَا تُؤْذِينِي فِي عَائِشَةَ فَإِنَّهُ وَاللَّهِ مَا نَزَلَ عَلَيَّ الْوَحْيُ وَأَنَا فِي بَيْتِ امْرَأَةٍ مِنْ نِسَائِي غَيْرَ عَائِشَةَ فَقَالَتْ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَسُوءَكَ فِي عَائِشَةَحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ عَوْفِ

Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Sherigim boʻlgan (ayollar) mendan Rasululloh ﷺga gapirishimni — u zot odamlarga buyursinlar, qayerda boʻlsalar ham u zotga hadya qilaversinlar, deyishimni soʻrashdi; chunki odamlar hadyalarini Oishaning kuniga toʻgʻrilar edilar, biz esa Oisha yaxshilikni sevganidek yaxshilikni sevamiz, (deyishdi). Men: «Yo Rasululloh! Sheriklarim mendan sizga gapirishimni — odamlarga buyurishingizni, qayerda boʻlsangiz ham sizga hadya qilishlarini soʻrashdi; chunki odamlar hadyalarini Oishaning kuniga toʻgʻrilaydilar, biz esa Oisha sevganidek yaxshilikni sevamiz», dedim. U aytdi: Nabiy ﷺ jim turdilar va menga javob qaytarmadilar. Sheriklarim oldimga kelishdi, men ularga u zot menga gapirmaganlarini aytdim. Ular: «U zotni qoʻyib yuborma; buni tashlab qoʻyishing nima degani?» deyishdi. U aytdi: Soʻng navbat (yana) kelganda, men u zotga gapirdim va: «Sheriklarim mendan sizga gapirishimni — odamlarga buyurishingizni, qayerda boʻlsangiz ham sizga hadya qilishlarini soʻrashdi», dedim. U shu gapni ikki yoki uch marta aytdi, har safar Rasululloh ﷺ unga (javob bermay) jim turdilar. Soʻng u zot: «Ey Ummu Salama! Oisha haqida menga ozor berma; chunki, vallohi, xotinlarimdan boʻlgan biror ayolning uyida boʻlganimda menga vahiy tushmagan, Oishadan boshqasida», dedilar. U: «Oisha haqida sizga yomonlik qilishimdan Allohdan panoh soʻrayman», dedi.Набий ﷺнинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Шеригим бўлган (аёллар) мендан Расулуллоҳ ﷺга гапиришимни — у зот одамларга буюрсинлар, қаерда бўлсалар ҳам у зотга ҳадя қилаверсинлар, дейишимни сўрашди; чунки одамлар ҳадяларини Оишанинг кунига тўғрилар эдилар, биз эса Оиша яхшиликни севганидек яхшиликни севамиз, (дейишди). Мен: «Ё Расулуллоҳ! Шерикларим мендан сизга гапиришимни — одамларга буюришингизни, қаерда бўлсангиз ҳам сизга ҳадя қилишларини сўрашди; чунки одамлар ҳадяларини Оишанинг кунига тўғрилайдилар, биз эса Оиша севганидек яхшиликни севамиз», дедим. У айтди: Набий ﷺ жим турдилар ва менга жавоб қайтармадилар. Шерикларим олдимга келишди, мен уларга у зот менга гапирмаганларини айтдим. Улар: «У зотни қўйиб юборма; буни ташлаб қўйишинг нима дегани?» дейишди. У айтди: Сўнг навбат (яна) келганда, мен у зотга гапирдим ва: «Шерикларим мендан сизга гапиришимни — одамларга буюришингизни, қаерда бўлсангиз ҳам сизга ҳадя қилишларини сўрашди», дедим. У шу гапни икки ёки уч марта айтди, ҳар сафар Расулуллоҳ ﷺ унга (жавоб бермай) жим турдилар. Сўнг у зот: «Эй Умму Салама! Оиша ҳақида менга озор берма; чунки, валлоҳи, хотинларимдан бўлган бирор аёлнинг уйида бўлганимда менга ваҳий тушмаган, Оишадан бошқасида», дедилар. У: «Оиша ҳақида сизга ёмонлик қилишимдан Аллоҳдан паноҳ сўрайман», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ يَعْنِي ابْنَ عُمَيْرٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ سَاهِمُ الْوَجْهِ قَالَتْ فَحَسِبْتُ أَنَّ ذَلِكَ مِنْ وَجَعٍ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَا لَكَ سَاهِمُ الْوَجْهِ قَالَ مِنْ أَجْلِ الدَّنَانِيرِ السَّبْعَةِ الَّتِي أَتَتْنَا أَمْسِ أَمْسَيْنَا وَهِيَ فِي خُصْمِ الْفِرَاشِ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ huzurimga yuzlari oʻzgargan holda kirdilar. Men buni ogʻriqdandir deb oʻyladim va: «Yo Nabiyalloh, nega yuzingiz oʻzgargan?» dedim. U zot: «Kecha bizga kelgan yetti dinor sababli; biz kechga kirdik, u esa hamon toʻshak chetida turibdi», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга юзлари ўзгарган ҳолда кирдилар. Мен буни оғриқдандир деб ўйладим ва: «Ё Набияллоҳ, нега юзингиз ўзгарган?» дедим. У зот: «Кеча бизга келган етти динор сабабли; биз кечга кирдик, у эса ҳамон тўшак четида турибди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْلَى قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ الْعَصْرِ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا هَذِهِ الصَّلَاةُ مَا كُنْتَ تُصَلِّيهَا قَالَ قَدِمَ وَفْدُ بَنِي تَمِيمٍ فَحَبَسُونِي عَنْ رَكْعَتَيْنِ كُنْتُ أَرْكَعُهُمَا بَعْدَ الظُّهْرِ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ asrdan keyin huzurimga kirdilar va ikki rakat namoz oʻqidilar. Men: «Yo Rasululloh, bu qanday namoz? Siz uni oʻqimas edingiz-ku», dedim. U zot: «Banu Tamim vakillari keldi va ular meni peshindan keyin oʻqiydigan ikki rakatimdan toʻsdilar», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ асрдан кейин ҳузуримга кирдилар ва икки ракат намоз ўқидилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, бу қандай намоз? Сиз уни ўқимас эдингиз-ку», дедим. У зот: «Бану Тамим вакиллари келди ва улар мени пешиндан кейин ўқийдиган икки ракатимдан тўсдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا قُرَّانُ بْنُ تَمَّامٍ أَبُو تَمَّامٍ الْأَسَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي حُمَيْدٍ عَنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمَخْزُومِيِّ قَالَدَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا بُنَيَّ أَلَا أُحَدِّثُكَ بِمَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْتُ بَلَى يَا أُمَّهْ قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ أَنْفَقَ عَلَى ابْنَتَيْنِ أَوْ أُخْتَيْنِ أَوْ ذَوَاتَيْ قَرَابَةٍ يَحْتَسِبُ النَّفَقَةَ عَلَيْهِمَا حَتَّى يُغْنِيَهُمَا اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ أَوْ يَكْفِيَهُمَا كَانَتَا لَهُ سِتْرًا مِنْ النَّارِ

Muttalib ibn Abdulloh al-Maxzumiy aytdi: Men Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salamaning huzuriga kirdim. U: «Ey oʻgʻilcham, senga Rasululloh ﷺdan eshitgan (hadis)imni aytib bermaymi?» dedi. Men: «Ha, ey ona», dedim. U: «Men Rasululloh ﷺ: ‹Kim ikki qiziga yoki ikki singlisiga yoxud ikki qarindosh (ayol)iga — Alloh azza va jalla Oʻz fazlidan ularni boy qilguniga yoki ularga kifoya qilguniga qadar — savobini umid qilib nafaqa qilsa, ular unga oʻtdan toʻsiq boʻladi›, deb aytganlarini eshitdim», dedi.Мутталиб ибн Абдуллоҳ ал-Махзумий айтди: Мен Набий ﷺнинг завжалари Умму Саламанинг ҳузурига кирдим. У: «Эй ўғилчам, сенга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган (ҳадис)имни айтиб бермайми?» деди. Мен: «Ҳа, эй она», дедим. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким икки қизига ёки икки синглисига ёхуд икки қариндош (аёл)ига — Аллоҳ азза ва жалла Ўз фазлидан уларни бой қилгунига ёки уларга кифоя қилгунига қадар — савобини умид қилиб нафақа қилса, улар унга ўтдан тўсиқ бўлади›, деб айтганларини эшитдим», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَصُومُ شَعْبَانَ وَرَمَضَانَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Shaʼbon va Ramazonda roʻza tutar edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Шаъбон ва Рамазонда рўза тутар эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا هَارُونُ النَّحْوِيُّ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَهَا {إِنَّهُ عَمِلَ غَيْرَ صَالِحٍ}

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bu oyatni {Innahu amila gʻayra solih} deb oʻqidilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бу оятни {Иннаҳу амила ғайра солиҳ} деб ўқидилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ بَهْرَامَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Yo muqallibal-qulub, sabbit qalbiy alaa diynik» (Ey qalblarni oʻzgartiruvchi Zot, qalbimni dining ustida sobit qilgin), der edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ё муқаллибал-қулуб, саббит қалбий алаа дийник» (Эй қалбларни ўзгартирувчи Зот, қалбимни дининг устида собит қилгин), дер эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ الْفَضْلِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَجُّ جِهَادُ كُلِّ ضَعِيفٍ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Haj — har bir zaif (kishi)ning jihodidir», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳаж — ҳар бир заиф (киши)нинг жиҳодидир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ عَنْ مَوْلًى لِأُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ فِي دُبُرِ الْفَجْرِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا وَعَمَلًا مُتَقَبَّلًا وَرِزْقًا طَيِّبًا

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ bomdod namozidan soʻng: «Allohumma inniy asʼaluka ilman nofian, va amalan mutaqabbalan, va rizqan toyyiban», der edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ бомдод намозидан сўнг: «Аллоҳумма инний асъалука илман нофиан, ва амалан мутақаббалан, ва ризқан тоййибан», дер эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ يَعْنِي ابْنَ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ وَهْبٍ مَوْلَى أَبِي أَحْمَدَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا وَلَمْ تَخْتَمِرْ فَقَالَ لَيَّةً لَا لَيَّتَيْنِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ uning huzuriga kirdilar, u roʻmol oʻramagan edi. Shunda u zot: «Bir qatlam (oʻra), ikki qatlam emas», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унинг ҳузурига кирдилар, у рўмол ўрамаган эди. Шунда у зот: «Бир қатлам (ўра), икки қатлам эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ أُمِّهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي حُجْرَةِ أُمِّ سَلَمَةَ فَمَرَّ بَيْنَ يَدَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ أَوْ عُمَرُ فَقَالَ بِيَدِهِ هَكَذَا قَالَ فَرَجَعَ قَالَ فَمَرَّتْ ابْنَةُ أُمِّ سَلَمَةَ فَقَالَ بِيَدِهِ هَكَذَا قَالَ فَمَضَتْ فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هُنَّ أَغْلَبُ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Ummu Salamaning hujrasida namoz oʻqir edilar. Roʻparalaridan Abdulloh yoki Umar oʻtdi, u zot qoʻllari bilan mana bunday (ishora) qildilar, u qaytib ketdi. Soʻng Ummu Salamaning qizi oʻtdi, u zot qoʻllari bilan mana bunday (ishora) qildilar, lekin u oʻtib ketdi. Rasululloh ﷺ namozni oʻqib boʻlganlaridan soʻng: «Ular (ayollar) gʻolibroq», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Умму Саламанинг ҳужрасида намоз ўқир эдилар. Рўпараларидан Абдуллоҳ ёки Умар ўтди, у зот қўллари билан мана бундай (ишора) қилдилар, у қайтиб кетди. Сўнг Умму Саламанинг қизи ўтди, у зот қўллари билан мана бундай (ишора) қилдилар, лекин у ўтиб кетди. Расулуллоҳ ﷺ намозни ўқиб бўлганларидан сўнг: «Улар (аёллар) ғолиброқ», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أَوْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَ وَكِيعٌ شَكَّ هُوَ يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَعِيدٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِإِحْدَاهُمَا لَقَدْ دَخَلَ عَلَيَّ الْبَيْتَ مَلَكٌ لَمْ يَدْخُلْ عَلَيَّ قَبْلَهَا فَقَالَ لِي إِنَّ ابْنَكَ هَذَا حُسَيْنٌ مَقْتُولٌ وَإِنْ شِئْتَ أَرَيْتُكَ مِنْ تُرْبَةِ الْأَرْضِ الَّتِي يُقْتَلُ بِهَا قَالَ فَأَخْرَجَ تُرْبَةً حَمْرَاءَ

Abdulloh ibn Saʼid otasidan, u Oisha yoki Ummu Salamadan (roziyallohu anho) rivoyat qildi — Vakiʼ: «Shakni oʻzi, yaʼni Abdulloh ibn Saʼid qilgan», dedi — Nabiy ﷺ ikkovlaridan biriga: «Huzurimga uyga bir farishta kirdi, u bundan oldin menikiga hech kirmagan edi. U menga: ‹Albatta, mana bu oʻgʻling Husayn oʻldiriladi; agar xohlasang, u oʻldiriladigan yerning tuprogʻidan senga koʻrsataman›, dedi», dedilar. (Roviy) dedi: Soʻng u qizil tuproqni chiqardi.Абдуллоҳ ибн Саъид отасидан, у Оиша ёки Умму Саламадан (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди — Вакиъ: «Шакни ўзи, яъни Абдуллоҳ ибн Саъид қилган», деди — Набий ﷺ икковларидан бирига: «Ҳузуримга уйга бир фаришта кирди, у бундан олдин меникига ҳеч кирмаган эди. У менга: ‹Албатта, мана бу ўғлинг Ҳусайн ўлдирилади; агар хоҳласанг, у ўлдириладиган ернинг тупроғидан сенга кўрсатаман›, деди», дедилар. (Ровий) деди: Сўнг у қизил тупроқни чиқарди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْحِضْتُ وَأَنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ثَوْبٍ قَالَتْ فَانْسَلَلْتُ فَقَالَ أَنُفِسْتِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَجَدْتُ مَا تَجِدُ النِّسَاءُ قَالَ ذَاكَ مَا كُتِبَ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ قَالَتْ فَانْطَلَقْتُ فَأَصْلَحْتُ مِنْ شَأْنِي فَاسْتَثْفَرْتُ بِثَوْبٍ ثُمَّ جِئْتُ فَدَخَلْتُ مَعَهُ فِي لِحَافِهِ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Men Nabiy ﷺ bilan bir choyshab ichida boʻlganimda hayz koʻrib qoldim. U aytdi: Bas, sekin sirgʻalib chiqdim. U zot: «Hayz koʻrdingmi?» dedilar. Men: «Yo Rasululloh, ayollar koʻradigan narsani koʻrdim», dedim. U zot: «Bu — Odam qizlariga yozib qoʻyilgan narsadir», dedilar. U aytdi: Men borib, oʻz holimni tuzatdim, mato bilan (avratimni) bogʻladim, soʻng kelib, u zot bilan choyshablari ichiga kirdim.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Набий ﷺ билан бир чойшаб ичида бўлганимда ҳайз кўриб қолдим. У айтди: Бас, секин сирғалиб чиқдим. У зот: «Ҳайз кўрдингми?» дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, аёллар кўрадиган нарсани кўрдим», дедим. У зот: «Бу — Одам қизларига ёзиб қўйилган нарсадир», дедилар. У айтди: Мен бориб, ўз ҳолимни тузатдим, мато билан (авратимни) боғладим, сўнг келиб, у зот билан чойшаблари ичига кирдим.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنِي لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ يَعْلَى بْنِ مَمْلَكٍ قَالَسَأَلْتُ أُمَّ سَلَمَةَ عَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّيْلِ وَقِرَاءَتِهِ فَقَالَتْ مَا لَكُمْ وَلِصَلَاتِهِ وَلِقِرَاءَتِهِ كَانَ يُصَلِّي قَدْرَ مَا يَنَامُ وَيَنَامُ قَدْرَ مَا يُصَلِّي وَإِذَا هِيَ تَنْعَتُ قِرَاءَةً مُفَسَّرَةً حَرْفًا حَرْفًا

Yaʼlo ibn Mamlak aytdi: Men Ummu Salamadan (roziyallohu anho) Rasululloh ﷺning kechasi oʻqiydigan namozlari va qiroatlari haqida soʻradim. U: «Sizlarga u zotning namozlari va qiroatlaridan nima (bor)? U zot uxlaganicha namoz oʻqir, namoz oʻqiganicha uxlar edilar», dedi. Soʻng u qiroatni harfma-harf ochiq-oydin qilib vasf qilib berdi.Яъло ибн Мамлак айтди: Мен Умму Саламадан (розияллоҳу анҳо) Расулуллоҳ ﷺнинг кечаси ўқийдиган намозлари ва қироатлари ҳақида сўрадим. У: «Сизларга у зотнинг намозлари ва қироатларидан нима (бор)? У зот ухлаганича намоз ўқир, намоз ўқиганича ухлар эдилар», деди. Сўнг у қироатни ҳарфма-ҳарф очиқ-ойдин қилиб васф қилиб берди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا شَرِيكُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ جَامِعِ بْنِ أَبِي رَاشِدٍ عَنْ مُنْذِرٍ الثَّوْرِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَتْنِي امْرَأَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ هِيَ حَيَّةٌ الْيَوْمَ إِنْ شِئْتَ أَدْخَلْتُكَ عَلَيْهَا قُلْتُ لَا حَدِّثْنِي قَالَتْدَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَدَخَلَ عَلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَأَنَّهُ غَضْبَانُ فَاسْتَتَرْتُ مِنْهُ بِكُمِّ دِرْعِي فَتَكَلَّمَ بِكَلَامٍ لَمْ أَفْهَمْهُ فَقُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ كَأَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ وَهُوَ غَضْبَانُ فَقَالَتْ نَعَمْ أَوَمَا سَمِعْتِ مَا قَالَ قُلْتُ وَمَا قَالَ قَالَتْ قَالَ إِنَّ الشَّرَّ إِذَا فَشَا فِي الْأَرْضِ فَلَمْ يُتَنَاهَ عَنْهُ أَرْسَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بَأْسَهُ عَلَى أَهْلِ الْأَرْضِ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَفِيهِمْ الصَّالِحُونَ قَالَتْ قَالَ نَعَمْ وَفِيهِمْ الصَّالِحُونَ يُصِيبُهُمْ مَا أَصَابَ النَّاسَ ثُمَّ يَقْبِضُهُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى مَغْفِرَتِهِ وَرِضْوَانِهِ أَوْ إِلَى رِضْوَانِهِ وَمَغْفِرَتِهِ

Hasan ibn Muhammad aytdi: Menga ansorlik bir ayol hadis aytdi — u bugun ham tirik, xohlasang, seni uning huzuriga kiritaman. Men: «Yoʻq, oʻzing menga aytib ber», dedim. U (ayol) dedi: Men Ummu Salamaning huzuriga kirdim, shunda uning huzuriga Rasululloh ﷺ gʻazablangandek holda kirdilar. Men u zotdan koʻylagimning yengi bilan toʻsildim. U zot men tushunmagan bir soʻzni aytdilar. Men: «Ey moʻminlarning onasi, Rasululloh ﷺ gʻazablangan holda kirdilar shekilli?» dedim. U: «Ha, u zot aytgan (soʻz)ni eshitmadingmi?» dedi. Men: «U zot nima dedilar?» dedim. U dedi: U zot: «Albatta, yer yuzida yomonlik yoyilib, undan qaytarilmasa, Alloh azza va jalla yer ahliga Oʻz azobini yuboradi», dedilar. U dedi: Men: «Yo Rasululloh, ular ichida solihlar ham (boʻlsa-chi)?» dedim. U dedi: U zot: «Ha, ular ichida solihlar ham (boʻladi); odamlarga yetgan (balo) ularga ham yetadi, soʻng Alloh azza va jalla ularni Oʻz magʻfirati va rizvoniga — yoki rizvoni va magʻfiratiga — oladi», dedilar.Ҳасан ибн Муҳаммад айтди: Менга ансорлик бир аёл ҳадис айтди — у бугун ҳам тирик, хоҳласанг, сени унинг ҳузурига киритаман. Мен: «Йўқ, ўзинг менга айтиб бер», дедим. У (аёл) деди: Мен Умму Саламанинг ҳузурига кирдим, шунда унинг ҳузурига Расулуллоҳ ﷺ ғазаблангандек ҳолда кирдилар. Мен у зотдан кўйлагимнинг енги билан тўсилдим. У зот мен тушунмаган бир сўзни айтдилар. Мен: «Эй мўминларнинг онаси, Расулуллоҳ ﷺ ғазабланган ҳолда кирдилар шекилли?» дедим. У: «Ҳа, у зот айтган (сўз)ни эшитмадингми?» деди. Мен: «У зот нима дедилар?» дедим. У деди: У зот: «Албатта, ер юзида ёмонлик ёйилиб, ундан қайтарилмаса, Аллоҳ азза ва жалла ер аҳлига Ўз азобини юборади», дедилар. У деди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, улар ичида солиҳлар ҳам (бўлса-чи)?» дедим. У деди: У зот: «Ҳа, улар ичида солиҳлар ҳам (бўлади); одамларга етган (бало) уларга ҳам етади, сўнг Аллоҳ азза ва жалла уларни Ўз мағфирати ва ризвонига — ёки ризвони ва мағфиратига — олади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ ضَبَّةَ بْنِ مُحْصِنٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ سَتَكُونُ أُمَرَاءُ تَعْرِفُونَ وَتُنْكِرُونَ فَمَنْ أَنْكَرَ فَقَدْ بَرِئَ وَمَنْ كَرِهَ فَقَدْ سَلِمَ وَلَكِنْ مَنْ رَضِيَ وَتَابَعَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا نُقَاتِلُهُمْ قَالَ لَا مَا صَلَّوْا لَكُمْ الْخَمْسَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, shunday amirlar boʻladiki, sizlar (ularning ishlarining baʼzisini) maʼqul, (baʼzisini) nomaʼqul koʻrasizlar. Kim (yomonlikni) inkor qilsa, bariydir; kim (uni) yomon koʻrsa, salomat qoladi; lekin kim rozi boʻlib, (unga) ergashsa (gunohkordir)», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, ularga qarshi jang qilmaylikmi?» deyishdi. U zot: «Yoʻq, modomiki ular sizlarga besh (vaqt namozni) oʻqir ekanlar», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, шундай амирлар бўладики, сизлар (уларнинг ишларининг баъзисини) маъқул, (баъзисини) номаъқул кўрасизлар. Ким (ёмонликни) инкор қилса, барийдир; ким (уни) ёмон кўрса, саломат қолади; лекин ким рози бўлиб, (унга) эргашса (гуноҳкордир)», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, уларга қарши жанг қилмайликми?» дейишди. У зот: «Йўқ, модомики улар сизларга беш (вақт намозни) ўқир эканлар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ أُمَّ سَلَمَةَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَوْلِيَائِي تَعْنِي شَاهِدًا فَقَالَ إِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَوْلِيَائِكِ شَاهِدٌ وَلَا غَائِبٌ يَكْرَهُ ذَلِكَ فَقَالَتْ يَا عُمَرُ زَوِّجْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَزَوَّجَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنِّي لَا أَنْقُصُكِ مِمَّا أَعْطَيْتُ أَخَوَاتِكِ رَحْيَيْنِ وَجَرَّةً وَمِرْفَقَةً مِنْ أَدَمٍ حَشْوُهَا لِيفٌ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِيهَا لِيَدْخُلَ بِهَا فَإِذَا رَأَتْهُ أَخَذَتْ زَيْنَبَ ابْنَتَهَا فَجَعَلَتْهَا فِي حِجْرِهَا فَيَنْصَرِفُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَلِمَ ذَلِكَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ وَكَانَ أَخَاهَا مِنْ الرَّضَاعَةِ فَأَتَاهَا وَقَالَ أَيْنَ هَذِهِ الْمَشْقُوحَةُ الْمَقْبُوحَةُ الَّتِي قَدْ آذَيْتِ بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَهَا فَذَهَبَ بِهَا فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَ عَلَيْهَا فَجَعَلَ يَضْرِبُ بِبَصَرِهِ فِي نَوَاحِي الْبَيْتِ فَقَالَ مَا فَعَلَتْ زَنَابُ فَقَالَتْ جَاءَ عَمَّارٌ فَأَخَذَهَا فَذَهَبَ بِهَا فَدَخَلَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ لَهَا إِنْ شِئْتِ سَبَّعْتُ لَكِ سَبَّعْتُ وَإِنْ سَبَّعْتُ لَكِ سَبَّعْتُ لِنِسَائِي

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Ummu Salamaga sovchi qoʻydilar. U: «Yo Rasululloh, valiylarimdan hech biri (bu yerda) yoʻq», yaʼni hozir emas, dedi. U zot: «Valiylaringdan hozir boʻlgani ham, gʻoyib boʻlgani ham buni yoqtirmaydigani yoʻq», dedilar. Shunda u: «Ey Umar, Nabiy ﷺga (meni) nikohlab ber», dedi va Nabiy ﷺ unga uylandilar. Rasululloh ﷺ unga: «Bilginki, men senga singillaringga bergan narsamdan kam bermayman: ikki qoʻl tegirmoni, bir kuza va ichi xurmo tolasi bilan toʻldirilgan teri yostiq», dedilar. Rasululloh ﷺ unga qoʻshilish uchun kelar edilar, u esa u zotni koʻrgach, qizi Zaynabni olib, bagʻriga oʻtqazar edi, shunda Rasululloh ﷺ qaytib ketar edilar. Buni Ammor ibn Yosir bilib qoldi — u (Ummu Salamaning) emikdosh akasi edi — va uning oldiga kelib: «Rasululloh ﷺga ozor bergan bu (qizcha) qani?» dedi-da, uni olib ketdi. Soʻng Rasululloh ﷺ kelib, uning huzuriga kirdilar va koʻzlarini uyning burchaklariga yugurtira boshladilar-da: «Zaynab nima qildi?» dedilar. U: «Ammor kelib, uni olib ketdi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga qoʻshildilar va unga: «Agar xohlasang, sening oldingda yetti (kun) turaman; ammo sening oldingda yetti (kun) tursam, xotinlarim oldida ham yetti (kundan) turaman», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Умму Саламага совчи қўйдилар. У: «Ё Расулуллоҳ, валийларимдан ҳеч бири (бу ерда) йўқ», яъни ҳозир эмас, деди. У зот: «Валийларингдан ҳозир бўлгани ҳам, ғойиб бўлгани ҳам буни ёқтирмайдигани йўқ», дедилар. Шунда у: «Эй Умар, Набий ﷺга (мени) никоҳлаб бер», деди ва Набий ﷺ унга уйландилар. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Билгинки, мен сенга сингилларингга берган нарсамдан кам бермайман: икки қўл тегирмони, бир куза ва ичи хурмо толаси билан тўлдирилган тери ёстиқ», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ унга қўшилиш учун келар эдилар, у эса у зотни кўргач, қизи Зайнабни олиб, бағрига ўтқазар эди, шунда Расулуллоҳ ﷺ қайтиб кетар эдилар. Буни Аммор ибн Ёсир билиб қолди — у (Умму Саламанинг) эмикдош акаси эди — ва унинг олдига келиб: «Расулуллоҳ ﷺга озор берган бу (қизча) қани?» деди-да, уни олиб кетди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ келиб, унинг ҳузурига кирдилар ва кўзларини уйнинг бурчакларига югуртира бошладилар-да: «Зайнаб нима қилди?» дедилар. У: «Аммор келиб, уни олиб кетди», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга қўшилдилар ва унга: «Агар хоҳласанг, сенинг олдингда етти (кун) тураман; аммо сенинг олдингда етти (кун) турсам, хотинларим олдида ҳам етти (кундан) тураман», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَمْعَةَ عَنْ أَبِيهِ وَعَنْ أُمِّهِ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ يُحَدِّثَانِهِ ذَلِكَ جَمِيعًا عَنْهَا قَالَتْكَانَتْ لَيْلَتِي الَّتِي يَصِيرُ إِلَيَّ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَاءَ يَوْمِ النَّحْرِ قَالَتْ فَصَارَ إِلَيَّ قَالَتْ فَدَخَلَ عَلَيَّ وَهْبُ بْنُ زَمْعَةَ وَمَعَهُ رَجُلٌ مِنْ آلِ أَبِي أُمَيَّةَ مُتَقَمِّصَيْنِ قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِوَهْبٍ هَلْ أَفَضْتَ بَعْدُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَا وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ انْزِعْ عَنْكَ الْقَمِيصَ قَالَ فَنَزَعَهُ مِنْ رَأْسِهِ وَنَزَعَ صَاحِبُهُ قَمِيصَهُ مِنْ رَأْسِهِ ثُمَّ قَالُوا وَلِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِنَّ هَذَا يَوْمٌ رُخِّصَ لَكُمْ إِذَا أَنْتُمْ رَمَيْتُمْ الْجَمْرَةَ أَنْ تَحِلُّوا يَعْنِي مِنْ كُلِّ مَا حُرِمْتُمْ مِنْهُ إِلَّا مِنْ النِّسَاءِ إِذَا أَنْتُمْ أَمْسَيْتُمْ قَبْلَ أَنْ تَطُوفُوا بِهَذَا الْبَيْتِ عُدْتُمْ حُرُمًا كَهَيْئَتِكُمْ قَبْلَ أَنْ تَرْمُوا الْجَمْرَةَ حَتَّى تَطُوفُوا بِهِقَالَ مُحَمَّدٌ قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ وَحَدَّثَتْنِي أُمُّ قَيْسٍ ابْنَةُ مِحْصَنٍ وَكَانَتْ جَارَةً لَهُمْ قَالَتْ خَرَجَ مِنْ عِنْدِي عُكَّاشَةُ بْنُ مِحْصَنٍ فِي نَفَرٍ مِنْ بَنِي أَسَدٍ مُتَقَمِّصِينَ عَشِيَّةَ يَوْمِ النَّحْرِ ثُمَّ رَجَعُوا إِلَيَّ عِشَاءً

Ummu Salama (roziyallohu anho) — moʻminlarning onasi — rivoyat qiladi: U: «Rasululloh ﷺ huzurimga keladigan kecham qurbonlik kuni kechqurun edi. Bas, u zot huzurimga keldilar va huzurimga Vahb ibn Zamʼa, uning yonida Abu Umayya xonadonidan boʻlgan bir kishi — ikkalasi koʻylak kiygan holda — kirib keldi. Rasululloh ﷺ Vahbga: ‹Ey Abu Abdulloh, ifoza (tavofini) qildingmi?› dedilar. U: ‹Yoʻq, vallohi, yo Rasululloh›, dedi. U zot ﷺ: ‹Koʻylakni yechib tashla›, dedilar. (Vahb) uni boshidan yechib tashladi, hamrohi ham koʻylagini boshidan yechib tashladi. Soʻng (Vahb): ‹Nega, yo Rasululloh?› dedi. U zot: ‹Bu shunday kunki, jamraga tosh otsangiz, ihromdan chiqishingizga sizlarga ruxsat berilgan›, yaʼni ihromda harom boʻlgan har bir narsadan, ayollardan boshqasidan (ruxsat berilgan). ‹Agar bu Baytni tavof qilishingizdan oldin oqshom kirsa, sizlar tavof qilmaguningizcha, jamraga tosh otishingizdan oldingi holatingizdek (yana) ihromli boʻlib qolasizlar›, dedilar», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) — мўминларнинг онаси — ривоят қилади: У: «Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга келадиган кечам қурбонлик куни кечқурун эди. Бас, у зот ҳузуримга келдилар ва ҳузуримга Ваҳб ибн Замъа, унинг ёнида Абу Умайя хонадонидан бўлган бир киши — иккаласи кўйлак кийган ҳолда — кириб келди. Расулуллоҳ ﷺ Ваҳбга: ‹Эй Абу Абдуллоҳ, ифоза (тавофини) қилдингми?› дедилар. У: ‹Йўқ, валлоҳи, ё Расулуллоҳ›, деди. У зот ﷺ: ‹Кўйлакни ечиб ташла›, дедилар. (Ваҳб) уни бошидан ечиб ташлади, ҳамроҳи ҳам кўйлагини бошидан ечиб ташлади. Сўнг (Ваҳб): ‹Нега, ё Расулуллоҳ?› деди. У зот: ‹Бу шундай кунки, жамрага тош отсангиз, иҳромдан чиқишингизга сизларга рухсат берилган›, яъни иҳромда ҳаром бўлган ҳар бир нарсадан, аёллардан бошқасидан (рухсат берилган). ‹Агар бу Байтни тавоф қилишингиздан олдин оқшом кирса, сизлар тавоф қилмагунингизча, жамрага тош отишингиздан олдинги ҳолатингиздек (яна) иҳромли бўлиб қоласизлар›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذُيُولُ النِّسَاءِ شِبْرٌ قُلْتُ إِذَنْ تَبْدُوَ أَقْدَامُهُنَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَذِرَاعٌ لَا تَزِدْنَ عَلَيْهِ

Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ayollarning etagi — bir qarich», dedilar. Men: «Unda ularning oyoqlari ochilib qoladi-ku, yo Rasululloh», dedim. U zot: «Unda bir gaz, undan oshirmasinlar», dedilar.Набий ﷺнинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёлларнинг этаги — бир қарич», дедилар. Мен: «Унда уларнинг оёқлари очилиб қолади-ку, ё Расулуллоҳ», дедим. У зот: «Унда бир газ, ундан оширмасинлар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى يَعْنِي ابْنَ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي قَيْسٍ قَالَأَرْسَلَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ أَسْأَلُهَا هَلْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ فَإِنْ قَالَتْ لَا فَقُلْ لَهَا إِنَّ عَائِشَةَ تُخْبِرُ النَّاسَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ قَالَ فَسَأَلَهَا أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ قَالَتْ لَا قُلْتُ إِنَّ عَائِشَةَ تُخْبِرُ النَّاسَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ قَالَتْ لَعَلَّهُ إِيَّاهَا كَانَ لَا يَتَمَالَكُ عَنْهَا حُبًّا أَمَّا إِيَّايَ فَلَاحَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ حَدَّثَنِي أَبُو قَيْسٍ مَوْلَى عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَ بَعَثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Abu Qays aytdi: Abdulloh ibn Amr meni Ummu Salamaning oldiga yubordi — undan Rasululloh ﷺ roʻzador holda oʻpar edilarmi, deb soʻrashim uchun. «Agar u ‹yoʻq› desa, unga: ‹Oisha odamlarga Rasululloh ﷺ roʻzador holda oʻpar edilar, deb xabar berayapti›, deb ayt», dedi. (Roviy) dedi: U undan: «Rasululloh ﷺ roʻzador holda oʻpar edilarmi?» deb soʻradi. U: «Yoʻq», dedi. Men: «Oisha odamlarga Rasululloh ﷺ roʻzador holda oʻpar edilar, deb xabar berayapti», dedim. U: «Balki unga (shunday qilgandirlar); u zot uni sevganlaridan oʻzlarini tuta olmas edilar. Menga kelsak — yoʻq», dedi.Абу Қайс айтди: Абдуллоҳ ибн Амр мени Умму Саламанинг олдига юборди — ундан Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда ўпар эдиларми, деб сўрашим учун. «Агар у ‹йўқ› деса, унга: ‹Оиша одамларга Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда ўпар эдилар, деб хабар бераяпти›, деб айт», деди. (Ровий) деди: У ундан: «Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда ўпар эдиларми?» деб сўради. У: «Йўқ», деди. Мен: «Оиша одамларга Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда ўпар эдилар, деб хабар бераяпти», дедим. У: «Балки унга (шундай қилгандирлар); у зот уни севганларидан ўзларини тута олмас эдилар. Менга келсак — йўқ», деди.

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ يَعْنِي شَيْبَانَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَأَخْرَجَتْ إِلَيْنَا مِنْ شَعْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ مَخْضُوبٌ أَحْمَرُ بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ

Usmon ibn Abdulloh aytdi: Biz Ummu Salamaning huzuriga kirdik, u bizga Nabiy ﷺning sochlaridan chiqarib koʻrsatdi; u xina va katam bilan qizil (rangda) boʻyalgan edi.Усмон ибн Абдуллоҳ айтди: Биз Умму Саламанинг ҳузурига кирдик, у бизга Набий ﷺнинг сочларидан чиқариб кўрсатди; у хина ва катам билан қизил (рангда) бўялган эди.

حَدَّثَنَا سَيَّارٌ قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ يَعْنِي ابْنَ سُلَيْمَانَ قَالَ حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ حَبِيبٍ خَتَنُ مَالِكِ بْنِ دِينَارٍ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْخٌ مِنْ الْمَدِينَةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصْلِحِي لَنَا الْمَجْلِسَ فَإِنَّهُ يَنْزِلُ مَلَكٌ إِلَى الْأَرْضِ لَمْ يَنْزِلْ إِلَيْهَا قَطُّ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Bizga majlisni tayyorlab qoʻy; chunki yerga bir farishta tushadi, u ilgari unga hech tushmagan», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Бизга мажлисни тайёрлаб қўй; чунки ерга бир фаришта тушади, у илгари унга ҳеч тушмаган», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يُونُسَ بْنِ يَزِيدٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَنَّ نَبْهَانَ حَدَّثَهُ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ حَدَّثَتْهُ قَالَتْكُنْتُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَيْمُونَةُ فَأَقْبَلَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ حَتَّى دَخَلَ عَلَيْهِ وَذَلِكَ بَعْدَ أَنْ أَمَرَنَا بِالْحِجَابِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْتَجِبَا مِنْهُ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَيْسَ أَعْمَى لَا يُبْصِرُنَا وَلَا يَعْرِفُنَا قَالَ أَفَعَمْيَاوَانِ أَنْتُمَا لَسْتُمَا تُبْصِرَانِهِ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning huzurlarida edim, Maymuna ham (bor edi). Shunda Ibn Ummu Maktum kelib, u zotning huzurlariga kirdi. Bu bizga hijob buyurilganidan keyin edi. Rasululloh ﷺ: «Undan parda tutinglar», dedilar. Biz: «Yo Rasululloh, u koʻr emasmi? U bizni koʻrmaydi, tanimaydi ham», dedik. U zot: «Sizlar ikkalangiz ham koʻrmisizlar? Uni koʻrmayapsizlarmi?», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларида эдим, Маймуна ҳам (бор эди). Шунда Ибн Умму Мактум келиб, у зотнинг ҳузурларига кирди. Бу бизга ҳижоб буюрилганидан кейин эди. Расулуллоҳ ﷺ: «Ундан парда тутинглар», дедилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ, у кўр эмасми? У бизни кўрмайди, танимайди ҳам», дедик. У зот: «Сизлар иккалангиз ҳам кўрмисизлар? Уни кўрмаяпсизларми?», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ وَهْبٍ مَوْلَى أَبِي أَحْمَدَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا وَهِيَ تَخْتَمِرُ فَقَالَ لَيَّةً لَا لَيَّتَيْنِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ uning huzuriga kirdilar, u roʻmol oʻrayotgan edi. Shunda u zot: «Bir qatlam (oʻra), ikki qatlam emas», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳузурига кирдилар, у рўмол ўраётган эди. Шунда у зот: «Бир қатлам (ўра), икки қатлам эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا سَلَّامُ بْنُ أَبِي مُطِيعٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ قَالَدَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَأَخْرَجَتْ إِلَيْنَا شَعْرًا مِنْ شَعْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَخْضُوبًا بِالْحِنَّاءِ وَالْكَتَمِ

Usmon ibn Abdulloh ibn Mavhab aytdi: Men Ummu Salamaning huzuriga kirdim, u bizga Rasululloh ﷺning sochlaridan xina va katam bilan boʻyalgan bir tolasini chiqarib koʻrsatdi.Усмон ибн Абдуллоҳ ибн Мавҳаб айтди: Мен Умму Саламанинг ҳузурига кирдим, у бизга Расулуллоҳ ﷺнинг сочларидан хина ва катам билан бўялган бир толасини чиқариб кўрсатди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ أَبِي الْمُعَدِّلِ عَطِيَّةَ الطُّفَاوِيِّ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ حَدَّثَتْهُ قَالَتْبَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي يَوْمًا إِذْ قَالَتْ الْخَادِمُ إِنَّ عَلِيًّا وَفَاطِمَةَ بِالسُّدَّةِ قَالَتْ فَقَالَ لِي قُومِي فَتَنَحَّيْ لِي عَنْ أَهْلِ بَيْتِي قَالَتْ فَقُمْتُ فَتَنَحَّيْتُ فِي الْبَيْتِ قَرِيبًا فَدَخَلَ عَلِيٌّ وَفَاطِمَةُ وَمَعَهُمَا الْحَسَنُ وَالْحُسَيْنُ وَهُمَا صَبِيَّانِ صَغِيرَانِ فَأَخَذَ الصَّبِيَّيْنِ فَوَضَعَهُمَا فِي حِجْرِهِ فَقَبَّلَهُمَا قَالَ وَاعْتَنَقَ عَلِيًّا بِإِحْدَى يَدَيْهِ وَفَاطِمَةَ بِالْيَدِ الْأُخْرَى فَقَبَّلَ فَاطِمَةَ وَقَبَّلَ عَلِيًّا فَأَغْدَفَ عَلَيْهِمْ خَمِيصَةً سَوْدَاءَ فَقَالَ اللَّهُمَّ إِلَيْكَ لَا إِلَى النَّارِ أَنَا وَأَهْلُ بَيْتِي قَالَتْ فَقُلْتُ وَأَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ وَأَنْتِ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Bir kuni Rasululloh ﷺ mening uyimda edilar. Shunda xizmatkor: «Ali bilan Fotima eshik oldida», dedi. U aytdi: U zot menga: «Turgin, ahli baytim uchun mendan chetlan», dedilar. U aytdi: Men turib, uyning bir chetiga chetlandim. Soʻng Ali va Fotima kirdilar, ular bilan birga Hasan va Husayn ham (bor edi) — ikkovi kichkina bola edi. U zot ikki bolani olib, bagʻirlariga oʻtqazdilar va ularni oʻpdilar. (Roviy) dedi: Bir qoʻllari bilan Alini, ikkinchi qoʻllari bilan Fotimani quchoqladilar va Fotimani ham, Alini ham oʻpdilar. Soʻng ular ustiga qora bir chopon yopib: «Allohim! (Bular) Sen tomon, oʻtga emas; men ham, ahli baytim ham», dedilar. U aytdi: Men: «Men ham, yo Rasululloh?» dedim. U zot: «Sen ham», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ менинг уйимда эдилар. Шунда хизматкор: «Али билан Фотима эшик олдида», деди. У айтди: У зот менга: «Тургин, аҳли байтим учун мендан четлан», дедилар. У айтди: Мен туриб, уйнинг бир четига четландим. Сўнг Али ва Фотима кирдилар, улар билан бирга Ҳасан ва Ҳусайн ҳам (бор эди) — иккови кичкина бола эди. У зот икки болани олиб, бағирларига ўтқаздилар ва уларни ўпдилар. (Ровий) деди: Бир қўллари билан Алини, иккинчи қўллари билан Фотимани қучоқладилар ва Фотимани ҳам, Алини ҳам ўпдилар. Сўнг улар устига қора бир чопон ёпиб: «Аллоҳим! (Булар) Сен томон, ўтга эмас; мен ҳам, аҳли байтим ҳам», дедилар. У айтди: Мен: «Мен ҳам, ё Расулуллоҳ?» дедим. У зот: «Сен ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ هِنْدِ بِنْتِ الْحَارِثِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَلَّمَ قَامَ النِّسَاءُ حِينَ يَقْضِي تَسْلِيمَهُ وَيَمْكُثُ فِي مَكَانِهِ يَسِيرًا قَبْلَ أَنْ يَقُومَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ salom berganlarida, ayollar u zot salomni tugatishlari bilan turib ketar edilar, u zot esa turishdan oldin oʻz joylarida bir oz kutib turar edilar.»Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ салом берганларида, аёллар у зот саломни тугатишлари билан туриб кетар эдилар, у зот эса туришдан олдин ўз жойларида бир оз кутиб турар эдилар.»

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ قَالَ حَدَّثَنَا رِشْدِينُ حَدَّثَنِي عَمْرٌو عَنْ أَبِي السَّمْحِ عَنِ السَّائِبِ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ خَيْرُ مَسَاجِدِ النِّسَاءِ قَعْرُ بُيُوتِهِنَّ

Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho) Rasululloh ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Ayollarning eng yaxshi masjidlari — uylarining ichkarisidir», dedilar.Набий ﷺнинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо) Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Аёлларнинг энг яхши масжидлари — уйларининг ичкарисидир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ يَعْنِي الْفَزَارِيَّ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ ذُؤَيْبٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْدَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَبِي سَلَمَةَ وَقَدْ شَقَّ بَصَرُهُ فَأَغْمَضَهُ ثُمَّ قَالَ إِنَّ الرُّوحَ إِذَا قُبِضَ تَبِعَهُ الْبَصَرُ فَضَجَّ نَاسٌ مِنْ أَهْلِهِ فَقَالَ لَا تَدْعُوا عَلَى أَنْفُسِكُمْ إِلَّا بِخَيْرٍ فَإِنَّ الْمَلَائِكَةَ يُؤَمِّنُونَ عَلَى مَا تَقُولُونَ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِأَبِي سَلَمَةَ وَارْفَعْ دَرَجَتَهُ فِي الْمَهْدِيِّينَ وَاخْلُفْهُ فِي عَقِبِهِ فِي الْغَابِرِينَ وَاغْفِرْ لَنَا وَلَهُ يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ اللَّهُمَّ افْسَحْ فِي قَبْرِهِ وَنَوِّرْ لَهُ فِيهِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Abu Salamaning oldiga kirdilar, uning koʻzi tikilib (ochiq) qolgan edi. U zot uning koʻzini yumdilar, soʻng: «Albatta, ruh olinganida koʻz uning ortidan ergashadi», — dedilar. Shunda uning ahlidan baʼzi kishilar (faryod solib) yigʻladilar. U zot: «Oʻzlaringizga yaxshilikdan boshqa (narsa) tilab duo qilmanglar, chunki farishtalar sizlar aytgan (soʻz)ga ‹omin› deydilar», — dedilar. Soʻng u zot: «Allohumma, Abu Salamani magʻfirat qil, hidoyat topganlar ichida uning darajasini koʻtar, ortda qolganlar ichida uning zurriyotiga oʻzing oʻrinbosar boʻl, bizni ham, uni ham magʻfirat qil, ey olamlarning Robbi, qabrini unga keng qil va unga (qabrida) nur ato et», — dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Абу Саламанинг олдига кирдилар, унинг кўзи тикилиб (очиқ) қолган эди. У зот унинг кўзини юмдилар, сўнг: «Албатта, руҳ олинганида кўз унинг ортидан эргашади», — дедилар. Шунда унинг аҳлидан баъзи кишилар (фарёд солиб) йиғладилар. У зот: «Ўзларингизга яхшиликдан бошқа (нарса) тилаб дуо қилманглар, чунки фаришталар сизлар айтган (сўз)га ‹омин› дейдилар», — дедилар. Сўнг у зот: «Аллоҳумма, Абу Саламани мағфират қил, ҳидоят топганлар ичида унинг даражасини кўтар, ортда қолганлар ичида унинг зурриётига ўзинг ўринбосар бўл, бизни ҳам, уни ҳам мағфират қил, эй оламларнинг Робби, қабрини унга кенг қил ва унга (қабрида) нур ато эт», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو قَطَنٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِيهِ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْمَا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى كَانَ أَكْثَرَ صَلَاتِهِ جَالِسًا

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ vafot etganlarida, namozlarining koʻpi oʻtirgan holda (oʻqiladigan) boʻlib qolgan edi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларида, намозларининг кўпи ўтирган ҳолда (ўқиладиган) бўлиб қолган эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ هِنْدِ بِنْتِ الْحَارِثِ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَكَانَ لِهِنْدٍ أَزْرَارٌ فِي كُمِّهَا عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْاسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ وَهُوَ يَقُولُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مَا فُتِحَ اللَّيْلَةَ مِنْ الْخَزَائِنِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مَا أُنْزِلَ اللَّيْلَةَ مِنْ الْفِتْنَةِ مَنْ يُوقِظُ صَوَاحِبَ الْحُجَرِ يَا رُبَّ كَاسِيَاتٍ فِي الدُّنْيَا عَارِيَاتٍ فِي الْآخِرَةِ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Bir kecha Rasululloh ﷺ uygʻonib: «La ilaha illalloh! Bu kecha qanday xazinalar ochildi! La ilaha illalloh! Bu kecha qanday fitna nozil qilindi! Hujralar sohibalarini kim uygʻotar ekan? Dunyoda kiyingan, oxiratda yalangʻoch boʻlguvchi qanchadan-qancha (ayollar) bor!», der edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Бир кеча Расулуллоҳ ﷺ уйғониб: «Ла илаҳа иллаллоҳ! Бу кеча қандай хазиналар очилди! Ла илаҳа иллаллоҳ! Бу кеча қандай фитна нозил қилинди! Ҳужралар соҳибаларини ким уйғотар экан? Дунёда кийинган, охиратда яланғоч бўлгувчи қанчадан-қанча (аёллар) бор!», дер эдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا أَفْلَحُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَافِعٍ قَالَ كَانَتْ أُمُّ سَلَمَةَ تُحَدِّثُ أَنَّهَاسَمِعَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ عَلَى الْمِنْبَرِ وَهِيَ تَمْتَشِطُ أَيُّهَا النَّاسُ فَقَالَتْ لِمَاشِطَتِهَا لُفِّي رَأْسِي قَالَتْ فَقَالَتْ فَدَيْتُكِ إِنَّمَا يَقُولُ أَيُّهَا النَّاسُ قُلْتُ وَيْحَكِ أَوَلَسْنَا مِنْ النَّاسِ فَلَفَّتْ رَأْسَهَا وَقَامَتْ فِي حُجْرَتِهَا فَسَمِعَتْهُ يَقُولُ أَيُّهَا النَّاسُ بَيْنَمَا أَنَا عَلَى الْحَوْضِ جِيءَ بِكُمْ زُمَرًا فَتَفَرَّقَتْ بِكُمْ الطُّرُقُ فَنَادَيْتُكُمْ أَلَا هَلُمُّوا إِلَى الطَّرِيقِ فَنَادَانِي مُنَادٍ مِنْ بَعْدِي فَقَالَ إِنَّهُمْ قَدْ بَدَّلُوا بَعْدَكَ فَقُلْتُ أَلَا سُحْقًا أَلَا سُحْقًا

Abdulloh ibn Rofeʼ aytdi: Ummu Salama (roziyallohu anho) hadis aytib, u Nabiy ﷺning minbar ustida turib: «Ey odamlar!» deganlarini eshitganini (aytdi) — oʻzi sochini tarayotgan edi. Shunda u soch taroviga: «Boshimni oʻrab qoʻy», dedi. U aytdi: (Taroq soluvchi ayol): «Sizga fido boʻlay, u zot faqat: ‹Ey odamlar› deyapti-ku», dedi. Men: «Voy senga, biz odamlardan emasmizmi?» dedim. Shunda u boshini oʻradi va oʻz hujrasida turdi, bas, u zotning: «Ey odamlar! Men Havz ustida turganimda, sizlar guruh-guruh keltirilasiz, soʻng yoʻllar sizlarni ajratib yuboradi. Men sizlarni: ‹Ey, yoʻlga kelinglar!› deb chaqiraman. Shunda ortimdan bir nido qiluvchi menga nido qilib: ‹Albatta, ular sendan keyin (dinni) oʻzgartirishdi›, deydi. Men esa: ‹Yiroq boʻlsinlar, yiroq boʻlsinlar!› deyman», deganlarini eshitdi.Абдуллоҳ ибн Рофеъ айтди: Умму Салама (розияллоҳу анҳо) ҳадис айтиб, у Набий ﷺнинг минбар устида туриб: «Эй одамлар!» деганларини эшитганини (айтди) — ўзи сочини тараётган эди. Шунда у соч таровига: «Бошимни ўраб қўй», деди. У айтди: (Тароқ солувчи аёл): «Сизга фидо бўлай, у зот фақат: ‹Эй одамлар› деяпти-ку», деди. Мен: «Вой сенга, биз одамлардан эмасмизми?» дедим. Шунда у бошини ўради ва ўз ҳужрасида турди, бас, у зотнинг: «Эй одамлар! Мен Ҳавз устида турганимда, сизлар гуруҳ-гуруҳ келтириласиз, сўнг йўллар сизларни ажратиб юборади. Мен сизларни: ‹Эй, йўлга келинглар!› деб чақираман. Шунда ортимдан бир нидо қилувчи менга нидо қилиб: ‹Албатта, улар сендан кейин (динни) ўзгартиришди›, дейди. Мен эса: ‹Йироқ бўлсинлар, йироқ бўлсинлар!› дейман», деганларини эшитди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مَمْلَكٍأَنَّهُ سَأَلَ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صَلَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّيْلِ قَالَتْ كَانَ يُصَلِّي الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ يُسَبِّحُ ثُمَّ يُصَلِّي بَعْدَهَا مَا شَاءَ اللَّهُ مِنْ اللَّيْلِ ثُمَّ يَنْصَرِفُ فَيَرْقُدُ مِثْلَ مَا صَلَّى ثُمَّ يَسْتَيْقِظُ مِنْ نَوْمَتِهِ تِلْكَ فَيُصَلِّي مِثْلَ مَا نَامَ وَصَلَاتُهُ الْآخِرَةُ تَكُونُ إِلَى الصُّبْحِ

Yaʼlo ibn Mamlakdan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salamadan (roziyallohu anho) Nabiy ﷺning kechasi oʻqigan namozlari haqida soʻradi. U dedi: «U zot xufton namozini oʻqir, soʻng tasbeh aytar, keyin undan soʻng kechaning Alloh xohlagan qismida namoz oʻqir edilar. Soʻng qaytib, oʻqigan namozlaricha uxlar edilar. Soʻng shu uyqularidan uygʻonib, uxlagan muddatlaricha namoz oʻqir edilar. Oxirgi namozlari tongga qadar davom etar edi».Яъло ибн Мамлакдан ривоят қилинадики, у Набий ﷺнинг завжалари Умму Саламадан (розияллоҳу анҳо) Набий ﷺнинг кечаси ўқиган намозлари ҳақида сўради. У деди: «У зот хуфтон намозини ўқир, сўнг тасбеҳ айтар, кейин ундан сўнг кечанинг Аллоҳ хоҳлаган қисмида намоз ўқир эдилар. Сўнг қайтиб, ўқиган намозларича ухлар эдилар. Сўнг шу уйқуларидан уйғониб, ухлаган муддатларича намоз ўқир эдилар. Охирги намозлари тонгга қадар давом этар эди».

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ الْمِصْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي عِمْرَانَ أَسْلَمَ أَنَّهُ قَالَحَجَجْتُ مَعَ مَوَالِيَّ فَدَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ أَعْتَمِرُ قَبْلَ أَنْ أَحُجَّ قَالَتْ إِنْ شِئْتَ اعْتَمِرْ قَبْلَ أَنْ تَحُجَّ وَإِنْ شِئْتَ بَعْدَ أَنْ تَحُجَّ قَالَ فَقُلْتُ إِنَّهُمْ يَقُولُونَ مَنْ كَانَ صَرُورَةً فَلَا يَصْلُحُ أَنْ يَعْتَمِرَ قَبْلَ أَنْ يَحُجَّ قَالَ فَسَأَلْتُ أُمَّهَاتِ الْمُؤْمِنِينَ فَقُلْنَ مِثْلَ مَا قَالَتْ فَرَجَعْتُ إِلَيْهَا فَأَخْبَرْتُهَا بِقَوْلِهِنَّ قَالَ فَقَالَتْ نَعَمْ وَأَشْفِيكَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَهِلُّوا يَا آلَ مُحَمَّدٍ بِعُمْرَةٍ فِي حَجٍّ

Abu Imron Aslam aytdi: Men xoʻjalarim bilan haj qildim va Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salamaning huzuriga kirib: «Haj qilishimdan oldin umra qilaymi?» dedim. U: «Xohlasang, haj qilishingdan oldin umra qil, xohlasang, haj qilganingdan keyin (qil)», dedi. U aytdi: Men: «Ular: ‹Kim hali haj qilmagan boʻlsa, haj qilishidan oldin umra qilishi toʻgʻri boʻlmaydi›, deyishayapti», dedim. U aytdi: Soʻng men moʻminlarning onalaridan soʻradim, ular ham u aytgandek aytishdi. Men uning oldiga qaytib, ularning soʻzini xabar qildim. U aytdi: U: «Ha, va men seni shifolantiraman: men Rasululloh ﷺ: ‹Ey Muhammad oilasi, hajda umra bilan (birga) ihromga kiringlar›, deb aytganlarini eshitganman», dedi.Абу Имрон Аслам айтди: Мен хўжаларим билан ҳаж қилдим ва Набий ﷺнинг завжалари Умму Саламанинг ҳузурига кириб: «Ҳаж қилишимдан олдин умра қилайми?» дедим. У: «Хоҳласанг, ҳаж қилишингдан олдин умра қил, хоҳласанг, ҳаж қилганингдан кейин (қил)», деди. У айтди: Мен: «Улар: ‹Ким ҳали ҳаж қилмаган бўлса, ҳаж қилишидан олдин умра қилиши тўғри бўлмайди›, дейишаяпти», дедим. У айтди: Сўнг мен мўминларнинг оналаридан сўрадим, улар ҳам у айтгандек айтишди. Мен унинг олдига қайтиб, уларнинг сўзини хабар қилдим. У айтди: У: «Ҳа, ва мен сени шифолантираман: мен Расулуллоҳ ﷺ: ‹Эй Муҳаммад оиласи, ҳажда умра билан (бирга) иҳромга киринглар›, деб айтганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَصْحَابِي مَنْ لَا أَرَاهُ وَلَا يَرَانِي بَعْدَ أَنْ أَمُوتَ أَبَدًاقَالَ فَبَلَغَ ذَلِكَ عُمَرَ قَالَ فَأَتَاهَا يَشْتَدُّ أَوْ يُسْرِعُ شَكَّ شَاذَانُ قَالَ فَقَالَ لَهَا أَنْشُدُكِ بِاللَّهِ أَنَا مِنْهُمْ قَالَتْ لَا وَلَنْ أُبَرِّئَ أَحَدًا بَعْدَكَ أَبَدًا

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Nabiy ﷺ: «Ashobim ichida shundaylari borki, men oʻlganimdan keyin ularni koʻrmayman, ular ham meni hech koʻrmaydilar», dedilar. (Roviy) dedi: Bu Umarga yetdi. U aytdi: Shunda u yugurib — yoki shoshilib — uning oldiga keldi. Shozon shak qildi. U unga: «Alloh nomi bilan soʻrayman, men ulardanmanmi?» dedi. U: «Yoʻq, va sendan keyin hech kimni hech qachon oqlamayman», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Набий ﷺ: «Ашобим ичида шундайлари борки, мен ўлганимдан кейин уларни кўрмайман, улар ҳам мени ҳеч кўрмайдилар», дедилар. (Ровий) деди: Бу Умарга етди. У айтди: Шунда у югуриб — ёки шошилиб — унинг олдига келди. Шозон шак қилди. У унга: «Аллоҳ номи билан сўрайман, мен уларданманми?» деди. У: «Йўқ, ва сендан кейин ҳеч кимни ҳеч қачон оқламайман», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ يَعْنِي ابْنَ بَهْرَامَ قَالَ حَدَّثَنِي شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ قَالَسَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ جَاءَ نَعْيُ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ لَعَنَتْ أَهْلَ الْعِرَاقِ فَقَالَتْ قَتَلُوهُ قَتَلَهُمْ اللَّهُ غَرُّوهُ وَذَلُّوهُ قَتَلَهُمْ اللَّهُ فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَتْهُ فَاطِمَةُ غَدِيَّةً بِبُرْمَةٍ قَدْ صَنَعَتْ لَهُ فِيهَا عَصِيدَةً تَحْمِلُهُ فِي طَبَقٍ لَهَا حَتَّى وَضَعَتْهَا بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لَهَا أَيْنَ ابْنُ عَمِّكِ قَالَتْ هُوَ فِي الْبَيْتِ قَالَ فَاذْهَبِي فَادْعِيهِ وَائْتِنِي بِابْنَيْهِ قَالَتْ فَجَاءَتْ تَقُودُ ابْنَيْهَا كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا بِيَدٍ وَعَلِيٌّ يَمْشِي فِي إِثْرِهِمَا حَتَّى دَخَلُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجْلَسَهُمَا فِي حِجْرِهِ وَجَلَسَ عَلِيٌّ عَنْ يَمِينِهِ وَجَلَسَتْ فَاطِمَةُ عَنْ يَسَارِهِ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ فَاجْتَبَذَ مِنْ تَحْتِي كِسَاءً خَيْبَرِيًّا كَانَ بِسَاطًا لَنَا عَلَى الْمَنَامَةِ فِي الْمَدِينَةِ فَلَفَّهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ جَمِيعًا فَأَخَذَ بِشِمَالِهِ طَرَفَيْ الْكِسَاءِ وَأَلْوَى بِيَدِهِ الْيُمْنَى إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَهْلِي أَذْهِبْ عَنْهُمْ الرِّجْسَ وَطَهِّرْهُمْ تَطْهِيرًا اللَّهُمَّ أَهْلُ بَيْتِي أَذْهِبْ عَنْهُمْ الرِّجْسَ وَطَهِّرْهُمْ تَطْهِيرًا اللَّهُمَّ أَهْلُ بَيْتِي أَذْهِبْ عَنْهُمْ الرِّجْسَ وَطَهِّرْهُمْ تَطْهِيرًا قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَسْتُ مِنْ أَهْلِكَ قَالَ بَلَى فَادْخُلِي فِي الْكِسَاءِ

Shahr ibn Havshab aytdi: Husayn ibn Alining oʻlim xabari kelganida, men Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salamaning Iroq ahlini laʼnatlab: «Ular uni oʻldirishdi, Alloh ularni oʻldirsin! Ular uni aldashdi va xorlashdi, Alloh ularni oʻldirsin!» deganini eshitdim. (U davom etib dedi:) Chunki men Rasululloh ﷺning oldilariga Fotima erta tongda bir kosada oʻziga oshirgan asida (holvasi)ni bir laganda koʻtarib kelib, uni u zotning oldilariga qoʻyganini koʻrganman. U zot unga: «Amakingning oʻgʻli qani?» dedilar. U: «U uyda», dedi. U zot: «Bor, uni chaqir va ikki oʻgʻlini ham olib kel», dedilar. U aytdi: Bas, u ikki oʻgʻlini — har birini bir qoʻlida — yetaklab keldi, Ali esa ularning ortidan yurib kelardi; toki ular Rasululloh ﷺning huzurlariga kirdilar. U zot ikkovini bagʻirlariga oʻtqazdilar, Ali oʻng tomonlarida, Fotima chap tomonlarida oʻtirdi. Ummu Salama aytdi: Shunda u zot tagimdan bir xaybariy kiyimlikni tortib oldilar — u Madinada yotoqdagi toʻshagimiz edi — va Nabiy ﷺ uni ularning barchasi ustiga oʻradilar; chap qoʻllari bilan kiyimlikning ikki chetini ushlab, oʻng qoʻllarini Robbilariga — azza va jalla — koʻtardilar-da: «Allohim! (Bular) mening ahlim, ulardan nopoklikni ketkaz va ularni butunlay poklagin. Allohim! (Bular) mening ahli baytim, ulardan nopoklikni ketkaz va ularni butunlay poklagin. Allohim! (Bular) mening ahli baytim, ulardan nopoklikni ketkaz va ularni butunlay poklagin», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, men sizning ahlingizdan emasmanmi?» dedim. U zot: «Ha, kiyimlik ichiga kir», dedilar.Шаҳр ибн Ҳавшаб айтди: Ҳусайн ибн Алининг ўлим хабари келганида, мен Набий ﷺнинг завжалари Умму Саламанинг Ироқ аҳлини лаънатлаб: «Улар уни ўлдиришди, Аллоҳ уларни ўлдирсин! Улар уни алдашди ва хорлашди, Аллоҳ уларни ўлдирсин!» деганини эшитдим. (У давом этиб деди:) Чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига Фотима эрта тонгда бир косада ўзига оширган асида (ҳолваси)ни бир лаганда кўтариб келиб, уни у зотнинг олдиларига қўйганини кўрганман. У зот унга: «Амакингнинг ўғли қани?» дедилар. У: «У уйда», деди. У зот: «Бор, уни чақир ва икки ўғлини ҳам олиб кел», дедилар. У айтди: Бас, у икки ўғлини — ҳар бирини бир қўлида — етаклаб келди, Али эса уларнинг ортидан юриб келарди; токи улар Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига кирдилар. У зот икковини бағирларига ўтқаздилар, Али ўнг томонларида, Фотима чап томонларида ўтирди. Умму Салама айтди: Шунда у зот тагимдан бир хайбарий кийимликни тортиб олдилар — у Мадинада ётоқдаги тўшагимиз эди — ва Набий ﷺ уни уларнинг барчаси устига ўрадилар; чап қўллари билан кийимликнинг икки четини ушлаб, ўнг қўлларини Роббиларига — азза ва жалла — кўтардилар-да: «Аллоҳим! (Булар) менинг аҳлим, улардан нопокликни кетказ ва уларни бутунлай поклагин. Аллоҳим! (Булар) менинг аҳли байтим, улардан нопокликни кетказ ва уларни бутунлай поклагин. Аллоҳим! (Булар) менинг аҳли байтим, улардан нопокликни кетказ ва уларни бутунлай поклагин», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен сизнинг аҳлингиздан эмасманми?» дедим. У зот: «Ҳа, кийимлик ичига кир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ حَدَّثَنِي شَهْرٌ قَالَ سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ تُحَدِّثُزَعَمَتْ أَنَّ فَاطِمَةَ جَاءَتْ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَشْتَكِي إِلَيْهِ الْخِدْمَةَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ مَجِلَتْ يَدَيَّ مِنْ الرَّحَى أَطْحَنُ مَرَّةً وَأَعْجِنُ مَرَّةً فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ يَرْزُقْكِ اللَّهُ شَيْئًا يَأْتِكِ وَسَأَدُلُّكِ عَلَى خَيْرٍ مِنْ ذَلِكَ إِذَا لَزِمْتِ مَضْجَعَكِ فَسَبِّحِي اللَّهَ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَكَبِّرِي ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ وَاحْمَدِي أَرْبَعًا وَثَلَاثِينَ فَذَلِكَ مِائَةٌ فَهُوَ خَيْرٌ لَكِ مِنْ الْخَادِمِ وَإِذَا صَلَّيْتِ صَلَاةَ الصُّبْحِ فَقُولِي لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ بِيَدِهِ الْخَيْرُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ بَعْدَ صَلَاةِ الصُّبْحِ وَعَشْرَ مَرَّاتٍ بَعْدَ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ فَإِنَّ كُلَّ وَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ تُكْتَبُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ وَتَحُطُّ عَشْرَ سَيِّئَاتٍ وَكُلُّ وَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ كَعِتْقِ رَقَبَةٍ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ وَلَا يَحِلُّ لِذَنْبٍ كُسِبَ ذَلِكَ الْيَوْمَ أَنْ يُدْرِكَهُ إِلَّا أَنْ يَكُونَ الشِّرْكُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَهُوَ حَرَسُكِ مَا بَيْنَ أَنْ تَقُولِيهِ غُدْوَةً إِلَى أَنْ تَقُولِيهِ عَشِيَّةً مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ وَمِنْ كُلِّ سُوءٍ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Fotima Allohning Nabiysi ﷺ huzurlariga xizmat (mashaqqati)dan shikoyat qilib keldi va: «Ey Allohning Rasuli, Allohga qasamki, tegirmon tortishdan qoʻllarim qadoq boʻlib ketdi: goh un tortaman, goh xamir qoraman», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Alloh senga biror narsani rizq qilsa, u senga keladi. Men senga bundan koʻra yaxshiroq narsani koʻrsatay: oʻrningga yotganingda Allohga oʻttiz uch marta tasbeh ayt, oʻttiz uch marta takbir ayt va oʻttiz toʻrt marta hamd ayt — mana shu yuzta boʻladi va bu sen uchun xizmatkordan yaxshiroqdir. Bomdod namozini oʻqiganingda esa: ‹La ilaha illalloh, vahdahu la sharika lah, lahul mulku va lahul hamdu, yuhyi va yumitu, biyadihil xayru va huva ala kulli shayʼin qodir›, degin — bomdod namozidan keyin oʻn marta va shom namozidan keyin oʻn marta. Chunki ularning har biri uchun oʻn yaxshilik yoziladi va oʻn yomonlik oʻchiriladi, har biri Ismoil farzandlaridan bir qulni ozod qilgandekdir. Oʻsha kuni orttirilgan gunoh unga yetisha olmaydi, magar shirk boʻlsa. ‹La ilaha illalloh vahdahu la sharika lah› — uni ertalab aytganingdan kechqurun aytguninggacha har bir shaytondan va har bir yomonlikdan senga qoʻriqchidir», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Фотима Аллоҳнинг Набийси ﷺ ҳузурларига хизмат (машаққати)дан шикоят қилиб келди ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, Аллоҳга қасамки, тегирмон тортишдан қўлларим қадоқ бўлиб кетди: гоҳ ун тортаман, гоҳ хамир қораман», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Аллоҳ сенга бирор нарсани ризқ қилса, у сенга келади. Мен сенга бундан кўра яхшироқ нарсани кўрсатай: ўрнингга ётганингда Аллоҳга ўттиз уч марта тасбеҳ айт, ўттиз уч марта такбир айт ва ўттиз тўрт марта ҳамд айт — мана шу юзта бўлади ва бу сен учун хизматкордан яхшироқдир. Бомдод намозини ўқиганингда эса: ‹Ла илаҳа иллаллоҳ, ваҳдаҳу ла шарика лаҳ, лаҳул мулку ва лаҳул ҳамду, юҳйи ва юмиту, биядиҳил хайру ва ҳува ала кулли шайъин қодир›, дегин — бомдод намозидан кейин ўн марта ва шом намозидан кейин ўн марта. Чунки уларнинг ҳар бири учун ўн яхшилик ёзилади ва ўн ёмонлик ўчирилади, ҳар бири Исмоил фарзандларидан бир қулни озод қилгандекдир. Ўша куни орттирилган гуноҳ унга етиша олмайди, магар ширк бўлса. ‹Ла илаҳа иллаллоҳ ваҳдаҳу ла шарика лаҳ› — уни эрталаб айтганингдан кечқурун айтгунинггача ҳар бир шайтондан ва ҳар бир ёмонликдан сенга қўриқчидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ مَوْلَى آلِ طَلْحَةَ عَنْ كُرَيْبٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُجْنِبُ ثُمَّ يَنَامُ ثُمَّ يَنْتَبِهُ ثُمَّ يَنَامُ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ janobatli boʻlar, soʻng uxlar, soʻng uygʻonar, soʻng yana uxlar edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жанобатли бўлар, сўнг ухлар, сўнг уйғонар, сўнг яна ухлар эдилар.

حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ مَسْعَدَةَ حَدَّثَنَا مَيْمُونُ بْنُ مُوسَى الْمَرَائِيُّ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أُمِّهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَرْكَعُ رَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْوِتْرِ وَهُوَ جَالِسٌ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ vitrdan soʻng oʻtirgan holda ikki rakat namoz oʻqir edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ витрдан сўнг ўтирган ҳолда икки ракат намоз ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أُمِّ الْحَسَنِ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ حَدَّثَتْهُمْأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَبَّرَ لِفَاطِمَةَ شِبْرًا مِنْ نِطَاقِهَا

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Fotima uchun uning nitoqidan (belbogʻidan) bir qarich oʻlchab berdilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Фотима учун унинг нитоқидан (белбоғидан) бир қарич ўлчаб бердилар.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ نَاعِمٍ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُبْنَى عَلَى الْقَبْرِ أَوْ يُجَصَّصَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qabr ustiga bino qurishdan yoki uni ohaklashdan qaytardilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қабр устига бино қуришдан ёки уни оҳаклашдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ نَاعِمٍ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يُجَصَّصَ قَبْرٌ أَوْ يُبْنَى عَلَيْهِ أَوْ يُجْلَسَ عَلَيْهِقَالَ أَبِي لَيْسَ فِيهِ أُمُّ سَلَمَةَ

Nabiy ﷺ qabrni ohaklashdan, uning ustiga bino qurishdan yoki uning ustiga oʻtirishdan qaytardilar. Otam aytdi: Bu (rivoyat)da Ummu Salama zikr qilinmagan.Набий ﷺ қабрни оҳаклашдан, унинг устига бино қуришдан ёки унинг устига ўтиришдан қайтардилар. Отам айтди: Бу (ривоят)да Умму Салама зикр қилинмаган.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ قَالَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أُمِّ حَكِيمٍ السُّلَمِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَحْرَمَ مِنْ بَيْتِ الْمَقْدِسِ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ

Nabiy ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Baytul Maqdisdan ehrom bogʻlasa, Alloh uning oʻtgan gunohlarini magʻfirat qiladi», dedilar.Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Байтул Мақдисдан эҳром боғласа, Аллоҳ унинг ўтган гуноҳларини мағфират қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ سُحَيْمٍ مَوْلَى آلِ جُبَيْرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي سُفْيَانَ الْأَخْنَسِيِّ عَنْ أُمِّهِ أُمِّ حَكِيمٍ ابْنَةِ أُمَيَّةَ بْنِ الْأَخْنَسِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ أَهَلَّ مِنْ الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى بِعُمْرَةٍ أَوْ بِحَجَّةٍ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِقَالَ فَرَكِبَتْ أُمُّ حَكِيمٍ عِنْدَ ذَلِكَ الْحَدِيثِ إِلَى بَيْتِ الْمَقْدِسِ حَتَّى أَهَلَّتْ مِنْهُ بِعُمْرَةٍ

Nabiy ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Men Rasululloh ﷺ ning: «Kim Masjidul Aqsodan umra yoki haj uchun ehrom bogʻlasa, Alloh uning oʻtgan gunohlarini magʻfirat qiladi», deganlarini eshitdim. (Roviy) aytdi: Shu hadisni eshitgach, Ummu Hakim ulovga minib Baytul Maqdisga bordi va oʻsha yerdan umraga ehrom bogʻladi.Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Ким Масжидул Ақсодан умра ёки ҳаж учун эҳром боғласа, Аллоҳ унинг ўтган гуноҳларини мағфират қилади», деганларини эшитдим. (Ровий) айтди: Шу ҳадисни эшитгач, Умму Ҳаким уловга миниб Байтул Мақдисга борди ва ўша ердан умрага эҳром боғлади.

حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحُصَيْنِ عَنْ عَوْفِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لِأَزْوَاجِهِ إِنَّ الَّذِي يَحْنُو عَلَيْكُنَّ بَعْدِي لَهُوَ الصَّادِقُ الْبَارُّ اللَّهُمَّ اسْقِ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ مِنْ سَلْسَبِيلِ الْجَنَّةِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning oʻz zavjalariga qarab: «Mendan keyin sizlarga mehribonlik qiladigan kishi — albatta u sodiq va yaxshilik qiluvchidir. Allohim, Abdurrahmon ibn Avfni jannat salsabilidan sugʻorgin», deganlarini eshitdim.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг ўз завжаларига қараб: «Мендан кейин сизларга меҳрибонлик қиладиган киши — албатта у содиқ ва яхшилик қилувчидир. Аллоҳим, Абдурраҳмон ибн Авфни жаннат салсабилидан суғоргин», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَوْهَبٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَمِّي يَعْنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ قَالَأَجْمَعَ أَبِي عَلَى الْعُمْرَةِ فَلَمَّا حَضَرَ خُرُوجُهُ قَالَ أَيْ بُنَيَّ لَوْ دَخَلْنَا عَلَى الْأَمِيرِ فَوَدَّعْنَاهُ قُلْتُ مَا شِئْتَ قَالَ فَدَخَلْنَا عَلَى مَرْوَانَ وَعِنْدَهُ نَفَرٌ فِيهِمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ فَذَكَرُوا الرَّكْعَتَيْنِ الَّتِي يُصَلِّيهِمَا ابْنُ الزُّبَيْرِ بَعْدَ الْعَصْرِ فَقَالَ لَهُ مَرْوَانُ مِمَّنْ أَخَذْتَهُمَا يَا ابْنَ الزُّبَيْرِ قَالَ أَخْبَرَنِي بِهِمَا أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ فَأَرْسَلَ مَرْوَانُ إِلَى عَائِشَةَ مَا رَكْعَتَانِ يَذْكُرُهُمَا ابْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ أَخْبَرَهُ عَنْكِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّيهِمَا بَعْدَ الْعَصْرِ فَأَرْسَلَتْ إِلَيْهِ أَخْبَرَتْنِي أُمُّ سَلَمَةَ فَأَرْسَلَ إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ مَا رَكْعَتَانِ زَعَمَتْ عَائِشَةُ أَنَّكِ أَخْبَرْتِيهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّيهِمَا بَعْدَ الْعَصْرِ فَقَالَتْ يَغْفِرُ اللَّهُ لِعَائِشَةَ لَقَدْ وَضَعَتْ أَمْرِي عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهِ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الظُّهْرَ وَقَدْ أُتِيَ بِمَالٍ فَقَعَدَ يَقْسِمُهُ حَتَّى أَتَاهُ الْمُؤَذِّنُ بِالْعَصْرِ فَصَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَيَّ وَكَانَ يَوْمِي فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ فَقُلْتُ مَا هَاتَانِ الرَّكْعَتَانِ يَا رَسُولَ

Abu Bakr ibn Abdurrahmon ibn al-Horis ibn Hishom aytdi: Otam umra qilishga qaror qildi. Chiqadigan vaqti yaqinlashganda: «Ey oʻgʻlim, amirning huzuriga kirib, u bilan xayrlashsak boʻlarmidi», dedi. Men: «Xohlaganingizni qiling», dedim. Bas, biz Marvonning huzuriga kirdik; uning yonida bir necha kishi, ular orasida Abdulloh ibn Zubayr ham bor edi. Ular Ibn Zubayr asrdan keyin oʻqiydigan ikki rakat haqida soʻz ochishdi. Marvon unga: «Ey Ibn Zubayr, ularni kimdan olding?» dedi. U: «Menga ular haqida Abu Hurayra Oishadan (rivoyat qilib) xabar berdi», dedi. Shunda Marvon Oishaga: «Ibn Zubayr Abu Hurayra sizdan xabar berganini zikr qilayotgan, Rasululloh ﷺ ularni asrdan keyin oʻqir edilar deyilgan bu ikki rakat nima?» deb (kishi) yubordi. U: «Menga Ummu Salama xabar bergan», deb yubordi. Shunda u Ummu Salamaga: «Oisha siz unga Rasululloh ﷺ ularni asrdan keyin oʻqir edilar deb xabar berganingizni aytayotgan bu ikki rakat nima?» deb yubordi. U: «Alloh Oishani magʻfirat qilsin, u mening ishimni oʻz oʻrniga qoʻymabdi. Rasululloh ﷺ peshinni oʻqigan edilar, u zotga mol keltirildi va uni taqsimlab oʻtirdilar, hatto muazzin asrga chorlab keldi. Bas, u zot asrni oʻqidilar, soʻng mening huzurimga qaytdilar — oʻsha kun mening navbatim edi — va ikki yengil rakat oʻqidilar. Men: ‹Bu ikki rakat nima, ey Rasul…›Абу Бакр ибн Абдурраҳмон ибн ал-Ҳорис ибн Ҳишом айтди: Отам умра қилишга қарор қилди. Чиқадиган вақти яқинлашганда: «Эй ўғлим, амирнинг ҳузурига кириб, у билан хайрлашсак бўлармиди», деди. Мен: «Хоҳлаганингизни қилинг», дедим. Бас, биз Марвоннинг ҳузурига кирдик; унинг ёнида бир неча киши, улар орасида Абдуллоҳ ибн Зубайр ҳам бор эди. Улар Ибн Зубайр асрдан кейин ўқийдиган икки ракат ҳақида сўз очишди. Марвон унга: «Эй Ибн Зубайр, уларни кимдан олдинг?» деди. У: «Менга улар ҳақида Абу Ҳурайра Оишадан (ривоят қилиб) хабар берди», деди. Шунда Марвон Оишага: «Ибн Зубайр Абу Ҳурайра сиздан хабар берганини зикр қилаётган, Расулуллоҳ ﷺ уларни асрдан кейин ўқир эдилар дейилган бу икки ракат нима?» деб (киши) юборди. У: «Менга Умму Салама хабар берган», деб юборди. Шунда у Умму Саламага: «Оиша сиз унга Расулуллоҳ ﷺ уларни асрдан кейин ўқир эдилар деб хабар берганингизни айтаётган бу икки ракат нима?» деб юборди. У: «Аллоҳ Оишани мағфират қилсин, у менинг ишимни ўз ўрнига қўймабди. Расулуллоҳ ﷺ пешинни ўқиган эдилар, у зотга мол келтирилди ва уни тақсимлаб ўтирдилар, ҳатто муаззин асрга чорлаб келди. Бас, у зот асрни ўқидилар, сўнг менинг ҳузуримга қайтдилар — ўша кун менинг навбатим эди — ва икки енгил ракат ўқидилар. Мен: ‹Бу икки ракат нима, эй Расул…›

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَيْثَمَةَ يَعْنِي زُهَيْرَ بْنَ مُعَاوِيَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي سَهْلٍ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ مُسَّةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَتْ النُّفَسَاءُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَقْعُدُ بَعْدَ نِفَاسِهَا أَرْبَعِينَ يَوْمًا أَوْ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً شَكَّ أَبُو خَيْثَمَةَ وَكُنَّا نَطْلِي عَلَى وُجُوهِنَا الْوَرْسَ مِنْ الْكَلَفِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ zamonlarida nifosli ayol nifosidan soʻng qirq kun yoki qirq kecha (namozdan) toʻxtab oʻtirardi — bunda Abu Xaysama shubha qildi — biz esa yuzlarimizdagi dogʻlar uchun vars surtardik», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида нифосли аёл нифосидан сўнг қирқ кун ёки қирқ кеча (намоздан) тўхтаб ўтирарди — бунда Абу Хайсама шубҳа қилди — биз эса юзларимиздаги доғлар учун варс суртардик», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْمَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَامَ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ إِلَّا أَنَّهُ كَانَ يَصِلُ شَعْبَانَ بِرَمَضَانَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men Rasululloh ﷺ ni Shaʼbonni Ramazonga ulaganlaridan boshqa ikki oyni ketma-ket roʻza tutganlarini koʻrmadim», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен Расулуллоҳ ﷺ ни Шаъбонни Рамазонга улаганларидан бошқа икки ойни кетма-кет рўза тутганларини кўрмадим», деди.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ أَوْ أَيُّوبَ عَنِ الْحَسَنِ قَالَ حَدَّثَتْنَا أُمُّنَا عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِعَمَّارٍ تَقْتُلُكَ الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ammorga: «Seni tajovuzkor (zolim) toʻda oʻldiradi», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Амморга: «Сени тажовузкор (золим) тўда ўлдиради», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ يَعْلَى بْنِ مَمْلَكٍ قَالَسَأَلْتُ أُمَّ سَلَمَةَ عَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّيْلِ وَقِرَاءَتِهِ قَالَتْ مَا لَكُمْ وَلِصَلَاتِهِ وَلِقِرَاءَتِهِ قَدْ كَانَ يُصَلِّي قَدْرَ مَا يَنَامُ وَيَنَامُ قَدْرَ مَا يُصَلِّي وَإِذَا هِيَ تَنْعَتُ قِرَاءَتَهُ فَإِذَا قِرَاءَةٌ مُفَسَّرَةٌ حَرْفًا حَرْفًا

Yaʼlo ibn Mamlak aytdi: Men Ummu Salamadan Rasululloh ﷺ ning tungi namozlari va qiroatlari haqida soʻradim. U: «Sizlarga u zotning namozlari va qiroatlaridan nima?» dedi. U zot uxlagan miqdorlaricha namoz oʻqir, namoz oʻqigan miqdorlaricha uxlar edilar. Soʻngra u zotning qiroatlarini vasf qildi — qarabsanki, harfma-harf ochib oʻqiladigan qiroat ekan.Яъло ибн Мамлак айтди: Мен Умму Саламадан Расулуллоҳ ﷺ нинг тунги намозлари ва қироатлари ҳақида сўрадим. У: «Сизларга у зотнинг намозлари ва қироатларидан нима?» деди. У зот ухлаган миқдорларича намоз ўқир, намоз ўқиган миқдорларича ухлар эдилар. Сўнгра у зотнинг қироатларини васф қилди — қарабсанки, ҳарфма-ҳарф очиб ўқиладиган қироат экан.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ عَنْ مُغِيرَةَ عَنْ أُمِّ مُوسَى عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْوَالَّذِي أَحْلِفُ بِهِ إِنْ كَانَ عَلِيٌّ لَأَقْرَبَ النَّاسِ عَهْدًا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ عُدْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَدَاةً بَعْدَ غَدَاةٍ يَقُولُ جَاءَ عَلِيٌّ مِرَارًا قَالَتْ وَأَظُنُّهُ كَانَ بَعَثَهُ فِي حَاجَةٍ قَالَتْ فَجَاءَ بَعْدُ فَظَنَنْتُ أَنَّ لَهُ إِلَيْهِ حَاجَةً فَخَرَجْنَا مِنْ الْبَيْتِ فَقَعَدْنَا عِنْدَ الْبَابِ فَكُنْتُ مِنْ أَدْنَاهُمْ إِلَى الْبَابِ فَأَكَبَّ عَلَيْهِ عَلِيٌّ فَجَعَلَ يُسَارُّهُ وَيُنَاجِيهِ ثُمَّ قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ يَوْمِهِ ذَلِكَ فَكَانَ أَقْرَبَ النَّاسِ بِهِ عَهْدًا

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Oʻzi bilan qasam ichadigan Zotga qasamki, Ali odamlarning Rasululloh ﷺ ga eng oxirgi ahdi (yaqinligi) boʻlgani edi. U dedi: Biz Rasululloh ﷺ ni ketma-ket ertalablarda yoʻqlab bordik, u zot: «Ali keldimi?» deb takror-takror soʻrardilar. U dedi: Menimcha, u zot uni bir hojat bilan yuborgan edilar. Soʻng u keldi, men u zotga undan bir hojat bor deb oʻyladim. Bas, biz uydan chiqib, eshik oldida oʻtirdik; men ularning eshikka eng yaqini edim. Ali u zotga engashdi, u zot unga pichirlab, sir aytdilar. Soʻngra Rasululloh ﷺ oʻsha kunlari vafot etdilar; shunday qilib, u odamlarning u zotga eng oxirgi ahdi boʻlgani edi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У деди: Ўзи билан қасам ичадиган Зотга қасамки, Али одамларнинг Расулуллоҳ ﷺ га энг охирги аҳди (яқинлиги) бўлгани эди. У деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ ни кетма-кет эрталабларда йўқлаб бордик, у зот: «Али келдими?» деб такрор-такрор сўрардилар. У деди: Менимча, у зот уни бир ҳожат билан юборган эдилар. Сўнг у келди, мен у зотга ундан бир ҳожат бор деб ўйладим. Бас, биз уйдан чиқиб, эшик олдида ўтирдик; мен уларнинг эшикка энг яқини эдим. Али у зотга энгашди, у зот унга пичирлаб, сир айтдилар. Сўнгра Расулуллоҳ ﷺ ўша кунлари вафот этдилар; шундай қилиб, у одамларнинг у зотга энг охирги аҳди бўлгани эди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ قَالَ سَمِعْنَا مِنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ زَيْنَبَ بِنْتَ أُمِّ سَلَمَةَ حَدَّثَتْهُ قَالَتْ حَدَّثَتْنِي أُمِّي قَالَتْكُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْخَمِيلَةِ فَحِضْتُ فَانْسَلَلْتُ مِنْ الْخَمِيلَةِ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنُفِسْتِ فَقُلْتُ نَعَمْ فَلَبِسْتُ ثِيَابَ حَيْضَتِي فَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهُ فِي الْخَمِيلَةِ قَالَتْ وَكُنْتُ أَغْتَسِلُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ قَالَتْ وَكَانَ يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبَانُ بِنَحْوِهِ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ مِنْ الْجَنَابَةِ

Zaynab binti Ummu Salamadan rivoyat qilinadi: Onam menga aytdi: «Men Rasululloh ﷺ bilan xamila (yungli koʻrpa)da edim. Shunda hayz koʻrdim va xamiladan sirgʻalib chiqdim. Rasululloh ﷺ menga: ‹Hayz koʻrdingmi?› dedilar. Men: ‹Ha›, dedim. Bas, hayz kiyimlarimni kiydim va Rasululloh ﷺ ning huzurlariga kirib, u zot bilan xamilada boʻldim». U dedi: «Men Rasululloh ﷺ bilan bitta idishdan gʻusl qilar edim». U dedi: «U zot roʻzador holda (ayollarini) oʻpar edilar». Bizga Affon aytdi: Bizga Abon shu isnodda shunga oʻxshashini rivoyat qildi, faqat u: «bitta idishdan janobatdan (gʻusl qilardik)», dedi.Зайнаб бинти Умму Саламадан ривоят қилинади: Онам менга айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан хамила (юнгли кўрпа)да эдим. Шунда ҳайз кўрдим ва хамиладан сирғалиб чиқдим. Расулуллоҳ ﷺ менга: ‹Ҳайз кўрдингми?› дедилар. Мен: ‹Ҳа›, дедим. Бас, ҳайз кийимларимни кийдим ва Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига кириб, у зот билан хамилада бўлдим». У деди: «Мен Расулуллоҳ ﷺ билан битта идишдан ғусл қилар эдим». У деди: «У зот рўзадор ҳолда (аёлларини) ўпар эдилар». Бизга Аффон айтди: Бизга Абон шу иснодда шунга ўхшашини ривоят қилди, фақат у: «битта идишдан жанобатдан (ғусл қилардик)», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الَّذِي يَشْرَبُ فِي إِنَاءٍ مِنْ فِضَّةٍ إِنَّمَا يُجَرْجِرُ فِي بَطْنِهِ نَارَ جَهَنَّمَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kumush idishda ichadigan kishi qorniga jahannam olovini quyayotgan boʻladi», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кумуш идишда ичадиган киши қорнига жаҳаннам оловини қуяётган бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْأَشْيَبُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا دَرَّاجٌ عَنِ السَّائِبِ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ نِسْوَةً دَخَلْنَ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ مِنْ أَهْلِ حِمْصَ فَسَأَلَتْهُنَّ مِمَّنْ أَنْتُنَّ قُلْنَ مِنْ أَهْلِ حِمْصَ فَقَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَيُّمَا امْرَأَةٍ نَزَعَتْ ثِيَابَهَا فِي غَيْرِ بَيْتِهَا خَرَقَ اللَّهُ عَنْهَا سِتْرًا

Ummu Salamaning mavlosi Soibdan rivoyat qilinadi: Hims ahlidan boʻlgan bir necha ayol Ummu Salamaning huzuriga kirdi. U ulardan: «Sizlar kimlardansizlar?» deb soʻradi. Ular: «Hims ahlidanmiz», dedilar. Shunda u: Men Rasululloh ﷺ ning: «Qaysi bir ayol oʻz uyidan boshqa joyda kiyimini yechsa, Alloh undan pardani yirtadi», deganlarini eshitganman, dedi.Умму Саламанинг мавлоси Соибдан ривоят қилинади: Ҳимс аҳлидан бўлган бир неча аёл Умму Саламанинг ҳузурига кирди. У улардан: «Сизлар кимлардансизлар?» деб сўради. Улар: «Ҳимс аҳлиданмиз», дедилар. Шунда у: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Қайси бир аёл ўз уйидан бошқа жойда кийимини ечса, Аллоҳ ундан пардани йиртади», деганларини эшитганман, деди.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا دَرَّاجٌ عَنِ السَّائِبِ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ خَيْرُ صَلَاةِ النِّسَاءِ فِي قَعْرِ بُيُوتِهِنَّ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ayollarning eng yaxshi namozi — uylarining ichkarisida (oʻqiganidir)», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аёлларнинг энг яхши намози — уйларининг ичкарисида (ўқиганидир)», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي هِلَالٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُسْلِمٍ الْجُنْدُعِيِّ أَنَّهُ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو يَعْنِي ابْنَ عَلْقَمَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُسْلِمِ بْنِ عُمَارَةَ بْنِ أُكَيْمَةَ أَنَّهُ قَالَ إِنْ كَانَ قَالَهُ كَذَا قَالَ أَبِي فِي الْحَدِيثِمَنْ أَرَادَ أَنْ يُضَحِّيَ فَلَا يُقَلِّمْ أَظْفَارًا وَلَا يَحْلِقْ شَيْئًا مِنْ شَعْرِهِ فِي الْعَشْرِ الْأُوَلِ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ

Nabiy ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qurbonlik qilmoqchi boʻlsa, Zulhijjaning dastlabki oʻn kunida tirnoqlarini olmasin va sochidan biror narsani qirqmasin», dedilar.Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қурбонлик қилмоқчи бўлса, Зулҳижжанинг дастлабки ўн кунида тирноқларини олмасин ва сочидан бирор нарсани қирқмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا طَلْقُ بْنُ غَنَّامِ بْنِ طَلْقٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُثْمَانَ الْوَرَّاقُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ قَالَدَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَدَخَلَ عَلَيْهَا ابْنُ أَخٍ لَهَا فَصَلَّى فِي بَيْتِهَا رَكْعَتَيْنِ فَلَمَّا سَجَدَ نَفَخَ التُّرَابَ فَقَالَتْ لَهُ أُمُّ سَلَمَةَ ابْنَ أَخِي لَا تَنْفُخْ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لِغُلَامٍ لَهُ يُقَالُ لَهُ يَسَارٌ وَنَفَخَ تَرِّبْ وَجْهَكَ لِلَّهِ

Abu Solih aytdi: Men Ummu Salamaning huzuriga kirdim. Uning huzuriga jiyani kirib, uning uyida ikki rakat namoz oʻqidi. Sajda qilganida tuproqni puflab yubordi. Shunda Ummu Salama unga: «Ey jiyanim, puflama! Chunki men Rasululloh ﷺ ning Yasor deb ataladigan gʻulomlariga — u puflagan edi — : ‹Yuzingni Alloh uchun tuproqqa tekkiz›, deganlarini eshitganman», dedi.Абу Солиҳ айтди: Мен Умму Саламанинг ҳузурига кирдим. Унинг ҳузурига жияни кириб, унинг уйида икки ракат намоз ўқиди. Сажда қилганида тупроқни пуфлаб юборди. Шунда Умму Салама унга: «Эй жияним, пуфлама! Чунки мен Расулуллоҳ ﷺ нинг Ясор деб аталадиган ғуломларига — у пуфлаган эди — : ‹Юзингни Аллоҳ учун тупроққа теккиз›, деганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ الْخُزَاعِيُّ قَالَ أَخْبَرَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْأَكْثَرُ مَا عَلِمْتُ أُتِيَ بِهِ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَالِ بِخَرِيطَةٍ فِيهَا ثَمَانِ مِائَةِ دِرْهَمٍ

Nabiy ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Men bilgan narsalarning eng koʻpi — Allohning Nabiysi ﷺ ga sakkiz yuz dirham solingan bir xaltada mol keltirilgani edi», dedi.Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Мен билган нарсаларнинг энг кўпи — Аллоҳнинг Набийси ﷺ га саккиз юз дирҳам солинган бир халтада мол келтирилгани эди», деди.

حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ قَالَ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو عَنْ زَيْدِ بْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ عَوْفٍ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ قَالَ حَدَّثَتْنَا أُمُّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي فَجَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا صَدَقَةُ كَذَا وَكَذَا قَالَ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَإِنَّ فُلَانًا تَعَدَّى عَلَيَّ قَالَ فَنَظَرُوهُ فَوَجَدُوهُ قَدْ تَعَدَّى عَلَيْهِ بِصَاعٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَيْفَ بِكُمْ إِذَا سَعَى مَنْ يَتَعَدَّى عَلَيْكُمْ أَشَدَّ مِنْ هَذَا التَّعَدِّي

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ mening uyimda edilar. Shunda bir kishi kelib: «Ey Allohning Rasuli, ancha-muncha (mol)ning sadaqasi qancha?» dedi. U zot: «Ancha-muncha», dedilar. U: «Falonchi menga tajovuz qildi», dedi. Bas, uni tekshirishdi va u unga bir soʼ (miqdorida) tajovuz qilganini topishdi. Shunda Nabiy ﷺ: «Sizlarga bundan ham qattiqroq tajovuz qiladiganlar (ish boshiga) intilsa, holingiz qanday boʻlar ekan?» dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ менинг уйимда эдилар. Шунда бир киши келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, анча-мунча (мол)нинг садақаси қанча?» деди. У зот: «Анча-мунча», дедилар. У: «Фалончи менга тажовуз қилди», деди. Бас, уни текширишди ва у унга бир сў (миқдорида) тажовуз қилганини топишди. Шунда Набий ﷺ: «Сизларга бундан ҳам қаттиқроқ тажовуз қиладиганлар (иш бошига) интилса, ҳолингиз қандай бўлар экан?» дедилар.

حَدَّثَنَا يُونُسُ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ يَعْنِي ابْنَ زِيَادٍ قَالَ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ حَكِيمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَ عَفَّانُ فِي حَدِيثِهِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ شَيْبَةَ قَالَ سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ قَالَتْقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لَنَا لَا نُذْكَرُ فِي الْقُرْآنِ كَمَا يُذْكَرُ الرِّجَالُ قَالَتْ فَلَمْ يَرُعْنِي مِنْهُ يَوْمًا إِلَّا وَنِدَاؤُهُ عَلَى الْمِنْبَرِ يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَالَتْ وَأَنَا أُسَرِّحُ رَأْسِي فَلَفَفْتُ شَعْرِي ثُمَّ دَنَوْتُ مِنْ الْبَابِ فَجَعَلْتُ سَمْعِي عِنْدَ الْجَرِيدِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ {إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ} هَذِهِ الْآيَةَ قَالَ عَفَّانُ {أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا}

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Men: «Ey Allohning Rasuli, nega bizlar erkaklar zikr qilinganidek Qurʼonda zikr qilinmaymiz?» dedim. U dedi: Bir kuni u zotning minbar ustidagi: «Ey odamlar!» degan nidolaridan boshqa narsa meni choʻchitmadi. U dedi: Men esa sochimni tarayotgan edim; sochimni oʻrab oldim, soʻng eshikka yaqinlashdim va qulogʻimni xurmo shoxlariga qoʻydim. Bas, u zotning: «Albatta, Alloh azza va jalla: {Innal muslimina val muslimati val muʼminina val muʼminati} — mana shu oyatni aytmoqda», deyayotganlarini eshitdim. Affon (oʻz rivoyatida): {Aʼaddallohu lahum magʻfiratan va ajran aziyma}, dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У деди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, нега бизлар эркаклар зикр қилинганидек Қуръонда зикр қилинмаймиз?» дедим. У деди: Бир куни у зотнинг минбар устидаги: «Эй одамлар!» деган нидоларидан бошқа нарса мени чўчитмади. У деди: Мен эса сочимни тараётган эдим; сочимни ўраб олдим, сўнг эшикка яқинлашдим ва қулоғимни хурмо шохларига қўйдим. Бас, у зотнинг: «Албатта, Аллоҳ азза ва жалла: {Иннал муслимина вал муслимати вал муъминина вал муъминати} — мана шу оятни айтмоқда», деяётганларини эшитдим. Аффон (ўз ривоятида): {Аъаддаллоҳу лаҳум мағфиратан ва ажран азийма}, деди.

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ قَالَ حَدَّثَنِي شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ قَالَ سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ تُحَدِّثُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُكْثِرُ فِي دُعَائِهِ أَنْ يَقُولَ اللَّهُمَّ مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوَإِنَّ الْقُلُوبَ لَتَتَقَلَّبُ قَالَ نَعَمْ مَا مِنْ خَلْقِ اللَّهِ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ بَشَرٍ إِلَّا أَنَّ قَلْبَهُ بَيْنَ أُصْبُعَيْنِ مِنْ أَصَابِعِ اللَّهِ فَإِنْ شَاءَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَقَامَهُ وَإِنْ شَاءَ اللَّهُ أَزَاغَهُ فَنَسْأَلُ اللَّهَ رَبَّنَا أَنْ لَا يُزِيغَ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَانَا وَنَسْأَلُهُ أَنْ يَهَبَ لَنَا مِنْ لَدُنْهُ رَحْمَةً إِنَّهُ هُوَ الْوَهَّابُ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا تُعَلِّمُنِي دَعْوَةً أَدْعُو بِهَا لِنَفْسِي قَالَ بَلَى قُولِي اللَّهُمَّ رَبَّ مُحَمَّدٍ النَّبِيِّ اغْفِرْ لِي ذَنْبِي وَأَذْهِبْ غَيْظَ قَلْبِي وَأَجِرْنِي مِنْ مُضِلَّاتِ الْفِتَنِ مَا أَحْيَيْتَنَا

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ duolarida koʻp marta: «Allohim, ey qalblarni oʻzgartiruvchi Zot, qalbimni dining ustida sobit qilgin», der edilar. U dedi: Men: «Ey Allohning Rasuli, qalblar oʻzgaradimi?» dedim. U zot: «Ha, Alloh yaratgan Odam bolalaridan biror inson yoʻqki, uning qalbi Allohning barmoqlaridan ikkitasi orasida boʻlmasa. Alloh azza va jalla xohlasa, uni toʻgʻri qiladi, xohlasa, uni ogʻdiradi. Bas, biz Robbimiz Allohdan bizni hidoyat qilganidan soʻng qalblarimizni ogʻdirmasligini soʻraymiz va Undan oʻz huzuridan bizga rahmat hadya etishini soʻraymiz; albatta, U koʻp hadya etuvchi Zotdir», dedilar. U dedi: Men: «Ey Allohning Rasuli, menga oʻzim uchun duo qiladigan bir duoni oʻrgatmaysizmi?» dedim. U zot: «Ha, ayt: ‹Allohim, Muhammad Paygʻambarning Robbi, gunohimni magʻfirat qil, qalbimning gʻazabini ketkaz va bizni tirik qoʻygan muddatingcha meni adashtiruvchi fitnalardan asra›», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ дуоларида кўп марта: «Аллоҳим, эй қалбларни ўзгартирувчи Зот, қалбимни дининг устида собит қилгин», дер эдилар. У деди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, қалблар ўзгарадими?» дедим. У зот: «Ҳа, Аллоҳ яратган Одам болаларидан бирор инсон йўқки, унинг қалби Аллоҳнинг бармоқларидан иккитаси орасида бўлмаса. Аллоҳ азза ва жалла хоҳласа, уни тўғри қилади, хоҳласа, уни оғдиради. Бас, биз Роббимиз Аллоҳдан бизни ҳидоят қилганидан сўнг қалбларимизни оғдирмаслигини сўраймиз ва Ундан ўз ҳузуридан бизга раҳмат ҳадя этишини сўраймиз; албатта, У кўп ҳадя этувчи Зотдир», дедилар. У деди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, менга ўзим учун дуо қиладиган бир дуони ўргатмайсизми?» дедим. У зот: «Ҳа, айт: ‹Аллоҳим, Муҳаммад Пайғамбарнинг Робби, гуноҳимни мағфират қил, қалбимнинг ғазабини кетказ ва бизни тирик қўйган муддатингча мени адаштирувчи фитналардан асра›», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ وَعَفَّانُ وَبَهْزٌ قَالُوا حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ ضَبَّةَ بْنِ مُحْصِنٍ قَالَ عَفَّانُ وَبَهْزٌ الْعَنَزِيِّ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّهَاسَمِعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّهَا سَتَكُونُ أُمَرَاءُ تَعْرِفُونَ وَتُنْكِرُونَ فَمَنْ أَنْكَرَ سَلِمَ وَمَنْ كَرِهَ بَرِئَ وَلَكِنْ مَنْ رَضِيَ وَتَابَعَ فَقَالَ أَلَا نَقْتُلُهُمْ فَقَالَ لَا مَا صَلَّوْا وَقَالَ بَهْزٌ فَمَنْ عَرَفَ بَرِئَ وَقَالَ بَهْزٌ أَلَا نَقْتُلُهُمْ وَقَالَ بَهْزٌ فِي حَدِيثِهِ قَالَ أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ وَقَالَ عَفَّانُ وَبَهْزٌ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّهَا سَتَكُونُ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ ning: «Albatta, shunday amirlar boʻladiki, sizlar (ularning ishlaridan baʼzisini) maʼqul, (baʼzisini) nomaʼqul koʻrasizlar. Kim inkor qilsa, salomat qoladi; kim yomon koʻrsa, baridir; lekin kim rozi boʻlib, ergashsa (halok boʻladi)», deyayotganlarini eshitdi. Shunda: «Ularni oʻldirmaylikmi?» deyildi. U zot: «Yoʻq, modomiki namoz oʻqir ekanlar», dedilar. Bahz: «Kim tanisa, baridir», dedi; Bahz yana: «Ularni oʻldirmaylikmi?» dedi. Bahz oʻz hadisida: Bizga Qatoda xabar berdi, dedi. Affon va Bahz: Nabiy ﷺ: «Albatta, shunday boʻladi», dedilar, deb aytishdi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Албатта, шундай амирлар бўладики, сизлар (уларнинг ишларидан баъзисини) маъқул, (баъзисини) номаъқул кўрасизлар. Ким инкор қилса, саломат қолади; ким ёмон кўрса, баридир; лекин ким рози бўлиб, эргашса (ҳалок бўлади)», деяётганларини эшитди. Шунда: «Уларни ўлдирмайликми?» дейилди. У зот: «Йўқ, модомики намоз ўқир эканлар», дедилар. Баҳз: «Ким таниса, баридир», деди; Баҳз яна: «Уларни ўлдирмайликми?» деди. Баҳз ўз ҳадисида: Бизга Қатода хабар берди, деди. Аффон ва Баҳз: Набий ﷺ: «Албатта, шундай бўлади», дедилар, деб айтишди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ بَعْضِ وَلَدِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي عَلَى الْخُمْرَةِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xumra (kichik joynamoz) ustida namoz oʻqir edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хумра (кичик жойнамоз) устида намоз ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ الْمُهَلَّبِيُّ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّهَا أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ أُمَّ سُلَيْمٍ سَأَلَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي مِنْ الْحَقِّ هَلْ عَلَى الْمَرْأَةِ غُسْلٌ إِذَا احْتَلَمَتْ قَالَ نَعَمْ إِذَا رَأَتْ الْمَاءَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Ummu Sulaym Nabiy ﷺ dan soʻrab: «Ey Allohning Rasuli, albatta Alloh haq (soʻz)dan uyalmaydi. Ayol ehtilom boʻlsa, unga gʻusl (vojib) boʻladimi?» dedi. U zot: «Ha, agar suvni koʻrsa», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умму Сулайм Набий ﷺ дан сўраб: «Эй Аллоҳнинг Расули, албатта Аллоҳ ҳақ (сўз)дан уялмайди. Аёл эҳтилом бўлса, унга ғусл (вожиб) бўладими?» деди. У зот: «Ҳа, агар сувни кўрса», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ عَوْفِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَزْوَاجِهِ إِنَّ الَّذِي يَحْنُو عَلَيْكُنَّ مِنْ بَعْدِي لَهُوَ الصَّادِقُ الْبَارُّ اللَّهُمَّ اسْقِ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ مِنْ سَلْسَبِيلِ الْجَنَّةِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻz zavjalariga: «Mendan keyin sizlarga mehribonlik qiladigan kishi — albatta u sodiq va yaxshilik qiluvchidir. Allohim, Abdurrahmon ibn Avfni jannat salsabilidan sugʻorgin», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўз завжаларига: «Мендан кейин сизларга меҳрибонлик қиладиган киши — албатта у содиқ ва яхшилик қилувчидир. Аллоҳим, Абдурраҳмон ибн Авфни жаннат салсабилидан суғоргин», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ طَهْمَانَ قَالَ حَدَّثَنِي بُدَيْلٌ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْمُتَوَفَّى عَنْهَا زَوْجُهَا لَا تَلْبَسُ الْمُعَصْفَرَةَ مِنْ الثِّيَابِ وَلَا الْمُمَشَّقَةَ وَلَا الْحُلِيَّ وَلَا تَخْتَضِبُ وَلَا تَكْتَحِلُ

Paygʻambar ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Paygʻambar ﷺ: «Eri vafot etgan ayol asfur (zaʼfaron rangi) bilan boʻyalgan kiyim ham, mishq (qizil tuproq) bilan boʻyalgan kiyim ham, taqinchoq ham kiymaydi; xina qoʻymaydi va surma surtmaydi», dedilar.Пайғамбар ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Пайғамбар ﷺ: «Эри вафот этган аёл асфур (заъфарон ранги) билан бўялган кийим ҳам, мишқ (қизил тупроқ) билан бўялган кийим ҳам, тақинчоқ ҳам киймайди; хина қўймайди ва сурма суртмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ يَعْنِي السَّرَّاجَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ شَرِبَ فِي إِنَاءٍ مِنْ فِضَّةٍ فَإِنَّمَا يُجَرْجِرُ فِي بَطْنِهِ نَارَ جَهَنَّمَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kumush idishda ichadigan kishi qorniga jahannam olovini quyayotgan boʻladi», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кумуш идишда ичадиган киши қорнига жаҳаннам оловини қуяётган бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّهَاسُئِلَتْ عَنْ قِرَاءَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ كَانَ يُقَطِّعُ قِرَاءَتَهُ آيَةً آيَةً {بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ} {الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ} {الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ} {مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ}

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan Rasululloh ﷺ ning qiroatlari haqida soʻralganida, u: «U zot qiroatlarini oyat-oyat qilib ajratar edilar: {Bismillahir-Rohmanir-Rohiym}, {Alhamdu lillahi robbil-olamiyn}, {Ar-Rohmanir-Rohiym}, {Maliki yavmid-diyn}», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан Расулуллоҳ ﷺ нинг қироатлари ҳақида сўралганида, у: «У зот қироатларини оят-оят қилиб ажратар эдилар: {Бисмиллаҳир-Роҳманир-Роҳийм}, {Алҳамду лиллаҳи роббил-оламийн}, {Ар-Роҳманир-Роҳийм}, {Малики явмид-дийн}», деди.

حَدَّثَنَا شُجَاعُ بْنُ الْوَلِيدِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ الْأَزْدِيَّةِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْكَانَتْ النُّفَسَاءُ تَجْلِسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعِينَ يَوْمًا وَكُنَّا نَطْلِي وُجُوهَنَا بِالْوَرْسِ مِنْ الْكَلَفِ

Nabiy ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ davrlarida nifosli ayol qirq kun oʻtirar edi, biz esa dogʻ-dugʻ tushmasligi uchun yuzlarimizga vars surtar edik.Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ даврларида нифосли аёл қирқ кун ўтирар эди, биз эса доғ-дуғ тушмаслиги учун юзларимизга варс суртар эдик.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَجُّ جِهَادُ كُلِّ ضَعِيفٍ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Haj har bir zaif kishining jihodidir», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳаж ҳар бир заиф кишининг жиҳодидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَسَأَلْتُهُ عَنْ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ فَقَالَ دَخَلْتُ أَنَا وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ عَلَى مُعَاوِيَةَ فَقَالَ مُعَاوِيَةُ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ لَقَدْ ذَكَرْتَ رَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ وَقَدْ بَلَغَنِي أَنَّ أُنَاسًا يُصَلُّونَهَا وَلَمْ نَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّاهُمَا وَلَا أَمَرَ بِهِمَا قَالَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ ذَاكَ مَا يَقْضِي النَّاسَ بِهِ ابْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ فَجَاءَ ابْنُ الزُّبَيْرِ فَقَالَ مَا رَكْعَتَانِ قَضَى بِهِمَا النَّاسُ فَقَالَ ابْنُ الزُّبَيْرِ حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأَرْسَلَ إِلَى عَائِشَةَ رَجُلَيْنِ أَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ يَقْرَأُ عَلَيْكِ السَّلَامَ وَيَقُولُ مَا رَكْعَتَانِ زَعَمَ ابْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّكِ أَمَرْتِيهِ بِهِمَا بَعْدَ الْعَصْرِ قَالَ فَقَالَتْ عَائِشَةُ ذَاكَ مَا أَخْبَرَتْهُ أُمُّ سَلَمَةَ قَالَ فَدَخَلْنَا عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَأَخْبَرْنَاهَا مَا قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَالَتْ يَرْحَمُهَا اللَّهُ أَوَلَمْ أُخْبِرْهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ نَهَى عَنْهُمَاحَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَمْعَةَ عَنْ أُمِّهِ زَيْنَبَ ابْنَةِ أَبِي سَلَمَةَ وَعَنْ أَبِيهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَمْعَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ كَانَتْ لَيْلَتِي الَّتِي يَصِيرُ إِلَيَّ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ

Abdulloh ibn al-Horis aytdi: Men undan asrdan keyingi ikki rakat haqida soʻradim. U dedi: Men va Abdulloh ibn Abbos Muoviyaning huzuriga kirdik. Muoviya: «Ey Ibn Abbos, sen asrdan keyingi ikki rakatni zikr qilding; menga odamlar uni oʻqiyotgani yetib keldi, holbuki biz Rasululloh ﷺ ni uni oʻqiganlarini ham, unga buyurganlarini ham koʻrmaganmiz», dedi. Ibn Abbos: «Bu — odamlar Ibn Zubayrga (ergashib) hukm qilayotgan narsa», dedi. Shunda Ibn Zubayr keldi va: «Odamlar (ergashib) hukm qilayotgan bu ikki rakat nima?» deyildi. Ibn Zubayr: «Menga Oisha Rasululloh ﷺ dan rivoyat qilib aytdi», dedi. Bas, u Oishaga ikki kishi yubordi: «Amirul moʻminin senga salom aytmoqda va: ‹Ibn Zubayr sen unga asrdan keyin oʻqishga buyurganingni aytayotgan bu ikki rakat nima?› demoqda». Oisha: «Bu — menga Ummu Salama xabar bergan narsa», dedi. Bas, biz Ummu Salamaning huzuriga kirib, unga Oisha aytgan narsani xabar qildik. U: «Alloh unga rahm qilsin! Men unga Rasululloh ﷺ u ikkisidan qaytarganlarini xabar bermaganmidim?» dedi. Nabiy ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ mening huzurimga keladigan kecham edi — soʻng (hadisni) zikr qildi.Абдуллоҳ ибн ал-Ҳорис айтди: Мен ундан асрдан кейинги икки ракат ҳақида сўрадим. У деди: Мен ва Абдуллоҳ ибн Аббос Муовиянинг ҳузурига кирдик. Муовия: «Эй Ибн Аббос, сен асрдан кейинги икки ракатни зикр қилдинг; менга одамлар уни ўқиётгани етиб келди, ҳолбуки биз Расулуллоҳ ﷺ ни уни ўқиганларини ҳам, унга буюрганларини ҳам кўрмаганмиз», деди. Ибн Аббос: «Бу — одамлар Ибн Зубайрга (эргашиб) ҳукм қилаётган нарса», деди. Шунда Ибн Зубайр келди ва: «Одамлар (эргашиб) ҳукм қилаётган бу икки ракат нима?» дейилди. Ибн Зубайр: «Менга Оиша Расулуллоҳ ﷺ дан ривоят қилиб айтди», деди. Бас, у Оишага икки киши юборди: «Амирул мўминин сенга салом айтмоқда ва: ‹Ибн Зубайр сен унга асрдан кейин ўқишга буюрганингни айтаётган бу икки ракат нима?› демоқда». Оиша: «Бу — менга Умму Салама хабар берган нарса», деди. Бас, биз Умму Саламанинг ҳузурига кириб, унга Оиша айтган нарсани хабар қилдик. У: «Аллоҳ унга раҳм қилсин! Мен унга Расулуллоҳ ﷺ у иккисидан қайтарганларини хабар бермаганмидим?» деди. Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ менинг ҳузуримга келадиган кечам эди — сўнг (ҳадисни) зикр қилди.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَافِعٍ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سَمِعْتُهَا تَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا حَضَرَتْ الصَّلَاةُ وَحَضَرَ الْعَشَاءُ فَابْدَءُوا بِالْعَشَاءِ

Nabiy ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning: «Namoz vaqti kirsa va kechki taom ham hozir boʻlsa, taomdan boshlanglar», deganlarini eshitdim.Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Намоз вақти кирса ва кечки таом ҳам ҳозир бўлса, таомдан бошланглар», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ فَزَعَمَ ابْنُ إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْأَتَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضُبَاعَةَ بِنْتَ الزُّبَيْرِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَهِيَ شَاكِيَةٌ فَقَالَ أَلَا تَخْرُجِينَ مَعَنَا فِي سَفَرِنَا هَذَا وَهُوَ يُرِيدُ حَجَّةَ الْوَدَاعِ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي شَاكِيَةٌ وَأَخْشَى أَنْ تَحْبِسَنِي شَكْوَايَ قَالَ فَأَهِلِّي بِالْحَجِّ وَقُولِي اللَّهُمَّ مَحِلِّي حَيْثُ تَحْبِسُنِي

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kasal boʻlib yotgan Zuboʼa binti Zubayr ibn Abdulmuttalibning huzuriga keldilar va: «Bizning bu safarimizga biz bilan chiqmaysanmi?» dedilar — u zot Vidolashuv hajini iroda qilayotgan edilar. U: «Ey Allohning Rasuli, men kasalman va kasalim meni (yoʻldan) toʻsib qoʻyishidan qoʻrqaman», dedi. U zot: «Hajga ehrom bogʻla va: ‹Allohim, meni qayerda toʻxtatsang, ehromdan chiqadigan joyim oʻsha›, deb ayt», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ касал бўлиб ётган Зубўа бинти Зубайр ибн Абдулмутталибнинг ҳузурига келдилар ва: «Бизнинг бу сафаримизга биз билан чиқмайсанми?» дедилар — у зот Видолашув ҳажини ирода қилаётган эдилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен касалман ва касалим мени (йўлдан) тўсиб қўйишидан қўрқаман», деди. У зот: «Ҳажга эҳром боғла ва: ‹Аллоҳим, мени қаерда тўхтатсанг, эҳромдан чиқадиган жойим ўша›, деб айт», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي وَاهْدِنِي لِلطَّرِيقِ الْأَقْوَمِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Robbimiz, meni magʻfirat qil, menga rahm qil va meni eng toʻgʻri yoʻlga hidoyat qil», der edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Роббимиз, мени мағфират қил, менга раҳм қил ва мени энг тўғри йўлга ҳидоят қил», дер эдилар.

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْحَسَنِ الْأَحْوَلُ يَعْنِي عَلِيَّ بْنَ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي سَهْلٍ عَنْ مُسَّةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَتْ النُّفَسَاءُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَقْعُدُ بَعْدَ نِفَاسِهَا أَرْبَعِينَ يَوْمًا أَوْ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً وَكُنَّا نَطْلِي عَلَى وُجُوهِنَا الْوَرْسَ مِنْ الْكَلَفِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺ zamonlarida nifosli (tugʻruqdan keyin qon ketgan) ayol nifosidan soʻng qirq kun yoki qirq kecha (namozdan) toʻxtab oʻtirardi. Biz esa yuzlarimizdagi dogʻlar uchun (vars degan) xushboʻy oʻtni surtardik», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида нифосли (туғруқдан кейин қон кетган) аёл нифосидан сўнг қирқ кун ёки қирқ кеча (намоздан) тўхтаб ўтирарди. Биз эса юзларимиздаги доғлар учун (варс деган) хушбўй ўтни суртардик», деди.

حَدَّثَنَا سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عُمَرَ عَنْ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْجَاءَتْ فَاطِمَةُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنِّي أُسْتَحَاضُ فَقَالَ لَيْسَ ذَلِكَ بِالْحَيْضِ إِنَّمَا هُوَ عِرْقٌ لِتَقْعُدْ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا ثُمَّ لِتَغْتَسِلْ ثُمَّ لِتَسْتَثْفِرْ بِثَوْبٍ وَلْتُصَلِّ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Fotima Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Menda istihoza (qon) boʻlmoqda», dedi. Shunda u zot: «Bu hayz emas, bu faqat bir tomirdir. U hayz kunlarida (namozdan) toʻxtab tursin, soʻng gʻusl qilsin, soʻng bir mato bilan bogʻlanib olib, namoz oʻqisin», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Фотима Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Менда истиҳоза (қон) бўлмоқда», деди. Шунда у зот: «Бу ҳайз эмас, бу фақат бир томирдир. У ҳайз кунларида (намоздан) тўхтаб турсин, сўнг ғусл қилсин, сўнг бир мато билан боғланиб олиб, намоз ўқисин», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ قَالَا حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ عَامِرِ بْنِ أَبِي أُمَيَّةَ أَخِي أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّهَا قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصْبِحُ جُنُبًا ثُمَّ يُصْبِحُ صَائِمًا

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ janobatli holda tong ottirar, soʻngra roʻzador holda tongni qarshilar edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ жанобатли ҳолда тонг оттирар, сўнгра рўзадор ҳолда тонгни қаршилар эдилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ يَعْنِي ابْنَ حَازِمٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَهِيَ خَالَتُهُ أَنَّهَاسَمِعَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ شَرِبَ فِي إِنَاءٍ مِنْ فِضَّةٍ فَإِنَّمَا يُجَرْجِرُ فِي بَطْنِهِ نَارَ جَهَنَّمَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kumush idishda ichadigan kishi qorniga jahannam olovini quyayotgan boʻladi», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кумуш идишда ичадиган киши қорнига жаҳаннам оловини қуяётган бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ قَالَ حَدَّثَنَا خَلَفٌ يَعْنِي ابْنَ خَلِيفَةَ عَنْ لَيْثٍ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا ظَهَرَتْ الْمَعَاصِي فِي أُمَّتِي عَمَّهُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِعَذَابٍ مِنْ عِنْدِهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمَا فِيهِمْ يَوْمَئِذٍ أُنَاسٌ صَالِحُونَ قَالَ بَلَى قَالَتْ فَكَيْفَ يَصْنَعُ أُولَئِكَ قَالَ يُصِيبُهُمْ مَا أَصَابَ النَّاسَ ثُمَّ يَصِيرُونَ إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ اللَّهِ وَرِضْوَانٍ

Nabiy ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Men Rasululloh ﷺ ning: «Ummatimda maʼsiyatlar zohir boʻlsa, Alloh azza va jalla oʻz huzuridan boʻlgan azob bilan ularni umumiy qamrab oladi», deganlarini eshitdim. Men: «Ey Allohning Rasuli, oʻsha kuni ular orasida solih odamlar boʻlmaydimi?» dedim. U zot: «Ha, boʻladi», dedilar. Men: «Unda ular nima boʻladi?» dedim. U zot: «Ularga odamlarga yetgan narsa yetadi, soʻngra ular Allohning magʻfirati va rizvoniga qaytadilar», dedilar.Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Умматимда маъсиятлар зоҳир бўлса, Аллоҳ азза ва жалла ўз ҳузуридан бўлган азоб билан уларни умумий қамраб олади», деганларини эшитдим. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, ўша куни улар орасида солиҳ одамлар бўлмайдими?» дедим. У зот: «Ҳа, бўлади», дедилар. Мен: «Унда улар нима бўлади?» дедим. У зот: «Уларга одамларга етган нарса етади, сўнгра улар Аллоҳнинг мағфирати ва ризвонига қайтадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زُبَيْدٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَلَّلَ عَلَى عَلِيٍّ وَحَسَنٍ وَحُسَيْنٍ وَفَاطِمَةَ كِسَاءً ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ هَؤُلَاءِ أَهْلُ بَيْتِي وَخَاصَّتِي اللَّهُمَّ أَذْهِبْ عَنْهُمْ الرِّجْسَ وَطَهِّرْهُمْ تَطْهِيرًا فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا مِنْهُمْ قَالَ إِنَّكِ إِلَى خَيْرٍ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Ali, Hasan, Husayn va Fotimaning ustiga bir kiyim (yopinchiq) yopdilar, soʻngra: «Allohim, bular mening ahli baytim va eng yaqinlarimdir. Allohim, ulardan nopoklikni ketkaz va ularni butunlay pokla», dedilar. Shunda Ummu Salama: «Ey Allohning Rasuli, men ham ulardanmanmi?» dedi. U zot: «Sen yaxshilik ustidasan», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Али, Ҳасан, Ҳусайн ва Фотиманинг устига бир кийим (ёпинчиқ) ёпдилар, сўнгра: «Аллоҳим, булар менинг аҳли байтим ва энг яқинларимдир. Аллоҳим, улардан нопокликни кетказ ва уларни бутунлай покла», дедилар. Шунда Умму Салама: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен ҳам уларданманми?» деди. У зот: «Сен яхшилик устидасан», дедилар.

حَدَّثَنَا يُونُسُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبَانُ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ وَإِنَّهُ جَاءَ وَفْدٌ فَشَغَلُوهُ فَلَمْ يُصَلِّهِمَا فَصَلَّاهُمَا بَعْدَ الْعَصْرِ

Nabiy ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ peshindan keyin ikki rakat oʻqir edilar. Bir vakillar (guruhi) kelib, u zotni band qilib qoʻydi va u ikki rakatni oʻqiy olmadilar; bas, ularni asrdan keyin oʻqidilar.Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ пешиндан кейин икки ракат ўқир эдилар. Бир вакиллар (гуруҳи) келиб, у зотни банд қилиб қўйди ва у икки ракатни ўқий олмадилар; бас, уларни асрдан кейин ўқидилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْوَالَّذِي تَوَفَّى نَفْسَهُ تَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا تُوُفِّيَ حَتَّى كَانَتْ أَكْثَرُ صَلَاتِهِ قَاعِدًا إِلَّا الْمَكْتُوبَةَ وَكَانَ أَعْجَبُ الْعَمَلِ إِلَيْهِ الَّذِي يَدُومُ عَلَيْهِ الْعَبْدُ وَإِنْ كَانَ يَسِيرًا

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Jonini olgan Zotga qasamki — yaʼni Nabiy ﷺ ning — u zot vafot etmasdan avval farz namozdan boshqa namozlarining koʻpini oʻtirgan holda oʻqir edilar. U zotga amallarning eng yoqimlisi — banda oz boʻlsa ham davomiy qiladigani edi», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Жонини олган Зотга қасамки — яъни Набий ﷺ нинг — у зот вафот этмасдан аввал фарз намоздан бошқа намозларининг кўпини ўтирган ҳолда ўқир эдилар. У зотга амалларнинг энг ёқимлиси — банда оз бўлса ҳам давомий қиладигани эди», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ عَطَاءٍ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ أَبِي الْمُعَدِّلِ عَطِيَّةَ الطُّفَاوِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْبَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي إِذْ قَالَتْ الْخَادِمُ إِنَّ عَلِيًّا وَفَاطِمَةَ بِالسُّدَّةِ قَالَ قُومِي عَنْ أَهْلِ بَيْتِي قَالَتْ فَقُمْتُ فَتَنَحَّيْتُ فِي نَاحِيَةِ الْبَيْتِ قَرِيبًا فَدَخَلَ عَلِيٌّ وَفَاطِمَةُ وَمَعَهُمْ الْحَسَنُ وَالْحُسَيْنُ صَبِيَّانِ صَغِيرَانِ فَأَخَذَ الصَّبِيَّيْنِ فَقَبَّلَهُمَا وَوَضَعَهُمَا فِي حِجْرِهِ وَاعْتَنَقَ عَلِيًّا وَفَاطِمَةَ ثُمَّ أَغْدَفَ عَلَيْهِمَا بِبُرْدَةٍ لَهُ وَقَالَ اللَّهُمَّ إِلَيْكَ لَا إِلَى النَّارِ أَنَا وَأَهْلُ بَيْتِي قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَا فَقَالَ وَأَنْتِ

Nabiy ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ mening uyimda ekanlarida, xizmatkor: «Ali bilan Fotima eshik oldida», dedi. U zot: «Ahli baytimga (joy ber, oʻrningdan) tur», dedilar. U dedi: Men turib, uyning bir chekkasiga, yaqin joyga chetlandim. Bas, Ali bilan Fotima kirdi, ular bilan birga Hasan va Husayn — kichkina ikki bola bor edi. U zot ikki bolani olib oʻpdilar va bagʻirlariga qoʻydilar, Ali bilan Fotimani quchoqladilar, soʻngra ularning ustiga oʻz burdalarini yopdilar va: «Allohim, men va ahli baytim Sengadir, doʻzaxga emas», dedilar. U dedi: Men: «Ey Allohning Rasuli, men ham (shundaymi)?» dedim. U zot: «Sen ham», dedilar.Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ менинг уйимда эканларида, хизматкор: «Али билан Фотима эшик олдида», деди. У зот: «Аҳли байтимга (жой бер, ўрнингдан) тур», дедилар. У деди: Мен туриб, уйнинг бир чеккасига, яқин жойга четландим. Бас, Али билан Фотима кирди, улар билан бирга Ҳасан ва Ҳусайн — кичкина икки бола бор эди. У зот икки болани олиб ўпдилар ва бағирларига қўйдилар, Али билан Фотимани қучоқладилар, сўнгра уларнинг устига ўз бурдаларини ёпдилар ва: «Аллоҳим, мен ва аҳли байтим Сенгадир, дўзахга эмас», дедилар. У деди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен ҳам (шундайми)?» дедим. У зот: «Сен ҳам», дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَابِطٍ قَالَدَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ ابْنَةِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَقُلْتُ إِنِّي سَائِلُكِ عَنْ أَمْرٍ وَأَنَا أَسْتَحْيِي أَنْ أَسْأَلَكِ عَنْهُ فَقَالَتْ لَا تَسْتَحْيِي يَا ابْنَ أَخِي قَالَ عَنْ إِتْيَانِ النِّسَاءِ فِي أَدْبَارِهِنَّ قَالَتْ حَدَّثَتْنِي أُمُّ سَلَمَةَ أَنَّ الْأَنْصَارَ كَانُوا لَا يُجِبُّونَ النِّسَاءَ وَكَانَتْ الْيَهُودُ تَقُولُ إِنَّهُ مَنْ جَبَّى امْرَأَتَهُ كَانَ وَلَدُهُ أَحْوَلَ فَلَمَّا قَدِمَ الْمُهَاجِرُونَ الْمَدِينَةَ نَكَحُوا فِي نِسَاءِ الْأَنْصَارِ فَجَبُّوهُنَّ فَأَبَتْ امْرَأَةٌ أَنْ تُطِيعَ زَوْجَهَا فَقَالَتْ لِزَوْجِهَا لَنْ تَفْعَلَ ذَلِكَ حَتَّى آتِيَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَتْ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لَهَا فَقَالَتْ اجْلِسِي حَتَّى يَأْتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَحَتْ الْأَنْصَارِيَّةُ أَنْ تَسْأَلَهُ فَخَرَجَتْ فَحَدَّثَتْ أُمُّ سَلَمَةَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ادْعِي الْأَنْصَارِيَّةَ فَدُعِيَتْ فَتَلَا عَلَيْهَا هَذِهِ الْآيَةَ {نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ} صِمَامًا وَاحِدًا

Abdurrahmon ibn Sobit aytdi: Men Hafsa binti Abdurrahmonning huzuriga kirdim va: «Men sendan bir ish haqida soʻramoqchiman, lekin buni sendan soʻrashdan uyalaman», dedim. U: «Uyalma, ey jiyanim», dedi. (U) ayollarga orqa tomonidan yaqinlik qilish haqida (soʻradi). U dedi: Menga Ummu Salama aytib berdiki, ansorlar ayollariga (bu holatda) yaqinlik qilishmas edi; yahudiylar esa: «Kim xotiniga shunday yaqinlik qilsa, farzandi gʻilay boʻladi», deyishardi. Muhojirlar Madinaga kelganlarida ansor ayollariga uylandilar va ularga shunday yaqinlik qildilar. Bir ayol eriga boʻysunishdan bosh tortdi va eriga: «Rasululloh ﷺ ning huzurlariga bormagunimcha buni qilmaysan», dedi. Bas, u Ummu Salamaning huzuriga kirib, buni unga aytdi. U: «Rasululloh ﷺ kelgunlaricha oʻtirib tur», dedi. Rasululloh ﷺ kelganlarida ansor ayoli u zotdan soʻrashga uyaldi va chiqib ketdi. Shunda Ummu Salama Rasululloh ﷺ ga buni aytdi. U zot: «Ansor ayolini chaqir», dedilar. Bas, u chaqirildi va u zot unga: {Ayollaringiz sizlar uchun ekinzordir, bas, ekinzoringizga xohlagan (tarafingiz)dan kelinglar} degan oyatni tilovat qilib berdilar va: «bitta teshikdan», dedilar.Абдурраҳмон ибн Собит айтди: Мен Ҳафса бинти Абдурраҳмоннинг ҳузурига кирдим ва: «Мен сендан бир иш ҳақида сўрамоқчиман, лекин буни сендан сўрашдан уяламан», дедим. У: «Уялма, эй жияним», деди. (У) аёлларга орқа томонидан яқинлик қилиш ҳақида (сўради). У деди: Менга Умму Салама айтиб бердики, ансорлар аёлларига (бу ҳолатда) яқинлик қилишмас эди; яҳудийлар эса: «Ким хотинига шундай яқинлик қилса, фарзанди ғилай бўлади», дейишарди. Муҳожирлар Мадинага келганларида ансор аёлларига уйландилар ва уларга шундай яқинлик қилдилар. Бир аёл эрига бўйсунишдан бош тортди ва эрига: «Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига бормагунимча буни қилмайсан», деди. Бас, у Умму Саламанинг ҳузурига кириб, буни унга айтди. У: «Расулуллоҳ ﷺ келгунларича ўтириб тур», деди. Расулуллоҳ ﷺ келганларида ансор аёли у зотдан сўрашга уялди ва чиқиб кетди. Шунда Умму Салама Расулуллоҳ ﷺ га буни айтди. У зот: «Ансор аёлини чақир», дедилар. Бас, у чақирилди ва у зот унга: {Аёлларингиз сизлар учун экинзордир, бас, экинзорингизга хоҳлаган (тарафингиз)дан келинглар} деган оятни тиловат қилиб бердилар ва: «битта тешикдан», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ سَمِعْتُ مَوْلًى لِأَبِي سَلَمَةَ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ أُمَّ سَلَمَةَ تَقُولُإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ إِذَا صَلَّى الصُّبْحَ حِينَ سَلَّمَ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا وَرِزْقًا وَاسِعًا وَعَمَلًا مُتَقَبَّلًا

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bomdodni oʻqib salom berganlarida: «Allohumma inni asʼaluka ilman nofian, va rizqan vosian, va amalan mutaqabbalan», der edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бомдодни ўқиб салом берганларида: «Аллоҳумма инни асъалука илман нофиан, ва ризқан восиан, ва амалан мутақаббалан», дер эдилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ زِيَادٍ قَالَ عُثْمَانُ بْنُ حَكِيمٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ شَيْبَةَ قَالَ سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَقُولُقُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لَنَا لَا نُذْكَرُ فِي الْقُرْآنِ كَمَا يُذْكَرُ الرِّجَالُ قَالَتْ فَلَمْ يَرُعْنِي مِنْهُ يَوْمَئِذٍ إِلَّا وَنِدَاؤُهُ عَلَى الْمِنْبَرِ قَالَتْ وَأَنَا أُسَرِّحُ شَعْرِي فَلَفَفْتُ شَعْرِي ثُمَّ خَرَجْتُ إِلَى حُجْرَةٍ مِنْ حُجَرِ بَيْتِي فَجَعَلْتُ سَمْعِي عِنْدَ الْجَرِيدِ فَإِذَا هُوَ يَقُولُ عِنْدَ الْمِنْبَرِ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ يَقُولُ فِي كِتَابِهِ {إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ وَالْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ إِلَى آخِرِ الْآيَةِ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا} قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ حَكِيمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ قُلْتُ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Nabiy ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Men Nabiy ﷺ ga: «Nega bizlar erkaklar zikr qilinganidek Qurʼonda zikr qilinmaymiz?» dedim. U dedi: Oʻsha kuni u zotning minbar ustidagi nidolaridan boshqa narsa meni choʻchitmadi. U dedi: Men sochimni tarayotgan edim; sochimni oʻrab oldim, soʻng uyimning hujralaridan biriga chiqdim va qulogʻimni xurmo shoxlariga qoʻydim. Qarasam, u zot minbar oldida: «Ey odamlar, albatta Alloh oʻz kitobida: {Innal muslimina val muslimati val muʼminina val muʼminati} — oyatning oxirigacha — {Aʼaddallohu lahum magʻfiratan va ajran aziyma}, deb aytmoqda», demoqdalar. Bizga Yunus aytdi: Bizga Abdulvohid aytdi: Bizga Usmon ibn Hakim, Abdulloh ibn Rofeʼdan, u Ummu Salamadan (rivoyat qilib) aytdi: U dedi: Men aytdim — soʻng hadisni zikr qildi.Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У деди: Мен Набий ﷺ га: «Нега бизлар эркаклар зикр қилинганидек Қуръонда зикр қилинмаймиз?» дедим. У деди: Ўша куни у зотнинг минбар устидаги нидоларидан бошқа нарса мени чўчитмади. У деди: Мен сочимни тараётган эдим; сочимни ўраб олдим, сўнг уйимнинг ҳужраларидан бирига чиқдим ва қулоғимни хурмо шохларига қўйдим. Қарасам, у зот минбар олдида: «Эй одамлар, албатта Аллоҳ ўз китобида: {Иннал муслимина вал муслимати вал муъминина вал муъминати} — оятнинг охиригача — {Аъаддаллоҳу лаҳум мағфиратан ва ажран азийма}, деб айтмоқда», демоқдалар. Бизга Юнус айтди: Бизга Абдулвоҳид айтди: Бизга Усмон ибн Ҳаким, Абдуллоҳ ибн Рофеъдан, у Умму Саламадан (ривоят қилиб) айтди: У деди: Мен айтдим — сўнг ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْقُلْتُ وَالَّذِي تَوَفَّى نَفْسَهُ مَا مَاتَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى كَانَتْ أَكْثَرُ صَلَاتِهِ قَاعِدًا إِلَّا الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَكَانَ أَحَبُّ الْعَمَلِ إِلَيْهِ الَّذِي يَدُومُ عَلَيْهِ الْعَبْدُ وَإِنْ كَانَ يَسِيرًا

Nabiy ﷺ ning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U dedi: «Jonini olgan Zotga qasamki, Nabiy ﷺ vafot etmasdan avval farz namozdan boshqa namozlarining koʻpini oʻtirgan holda oʻqir edilar. U zotga amallarning eng suyuklisi — banda oz boʻlsa ham davomiy qiladigani edi».Набий ﷺ нинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У деди: «Жонини олган Зотга қасамки, Набий ﷺ вафот этмасдан аввал фарз намоздан бошқа намозларининг кўпини ўтирган ҳолда ўқир эдилар. У зотга амалларнинг энг суюклиси — банда оз бўлса ҳам давомий қиладигани эди».

قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ عَنْ ضَبَّةَ بْنِ مُحْصِنٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سَيَكُونُ أُمَرَاءُ تَعْرِفُونَ وَتُنْكِرُونَ فَمَنْ أَنْكَرَ فَقَدْ بَرِئَ وَمَنْ كَرِهَ فَقَدْ سَلِمَ وَلَكِنْ مَنْ رَغِبَ وَتَابَعَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا نُقَاتِلُهُمْ قَالَ لَا مَا صَلَّوْا الصَّلَاةَحَدَّثَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ الْحَدَّادُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ضَبَّةَ بْنِ مُحْصِنٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ

Ummu Salama (roziyallohu anho) Nabiy ﷺ dan rivoyat qiladi: U zot: «Shunday amirlar boʻladiki, sizlar (ularning ishlaridan baʼzisini) maʼqul, (baʼzisini) nomaʼqul koʻrasizlar. Kim inkor qilsa, baridir; kim yomon koʻrsa, salomat qoladi; lekin kim (ularga) ragʻbat qilib, ergashsa (gunohkordir)», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, ularga qarshi jang qilmaylikmi?» dedilar. U zot: «Yoʻq, modomiki namoz oʻqisalar», dedilar. Bizga Abu Ubayda al-Haddod aytdi: Bizga Hammom, Qatodadan, u Hasandan, u Zabba ibn Muhsindan, u Ummu Salamadan, u Nabiy ﷺ dan shunga oʻxshashini rivoyat qildi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) Набий ﷺ дан ривоят қилади: У зот: «Шундай амирлар бўладики, сизлар (уларнинг ишларидан баъзисини) маъқул, (баъзисини) номаъқул кўрасизлар. Ким инкор қилса, баридир; ким ёмон кўрса, саломат қолади; лекин ким (уларга) рағбат қилиб, эргашса (гуноҳкордир)», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, уларга қарши жанг қилмайликми?» дедилар. У зот: «Йўқ, модомики намоз ўқисалар», дедилар. Бизга Абу Убайда ал-Ҳаддод айтди: Бизга Ҳаммом, Қатодадан, у Ҳасандан, у Забба ибн Муҳсиндан, у Умму Саламадан, у Набий ﷺ дан шунга ўхшашини ривоят қилди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ حَدَّثَنِي شَقِيقٌ وَابْنُ نُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا حَضَرْتُمْ الْمَرِيضَ أَوْ الْمَيِّتَ فَقُولُوا خَيْرًا فَإِنَّ الْمَلَائِكَةَ تُؤَمِّنُ عَلَى مَا تَقُولُونَ قَالَتْ فَلَمَّا مَاتَ أَبُو سَلَمَةَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ أَقُولُ قَالَ قُولِي اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَنَا وَلَهُ وَأَعْقِبْنِي مِنْهُ عُقْبَى حَسَنَةً وَقَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ صَالِحَةً قَالَتْ فَأَعْقَبَنِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْهُ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning: «Bemorning yoki mayyitning oldida hozir boʻlsangiz, yaxshi soʻz aytinglar. Chunki farishtalar sizlar aytgan narsaga omin deydilar», deganlarini eshitdim. Abu Salama vafot etganida men: «Ey Allohning Rasuli, men nima deyin?» dedim. U zot: «‹Allohim, bizni va uni magʻfirat qilgin, mening uchun undan yaxshi oqibat ato etgin›, degin», dedilar. Bas, Alloh azza va jalla menga uning oʻrniga Muhammad ﷺ ni ato etdi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: «Беморнинг ёки маййитнинг олдида ҳозир бўлсангиз, яхши сўз айтинглар. Чунки фаришталар сизлар айтган нарсага омин дейдилар», деганларини эшитдим. Абу Салама вафот этганида мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен нима дейин?» дедим. У зот: «‹Аллоҳим, бизни ва уни мағфират қилгин, менинг учун ундан яхши оқибат ато этгин›, дегин», дедилар. Бас, Аллоҳ азза ва жалла менга унинг ўрнига Муҳаммад ﷺ ни ато этди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ عَامِرٍ أَخِي أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصْبِحُ جُنُبًا فَيَغْتَسِلُ وَيَصُومُقَالَ فَرَدَّ أَبُو هُرَيْرَةَ فُتْيَاهُ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ janobatli holda tong ottirar, soʻng gʻusl qilib, roʻza tutar edilar. (Roviy) aytdi: Shunda Abu Hurayra oʻz fatvosidan qaytdi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ жанобатли ҳолда тонг оттирар, сўнг ғусл қилиб, рўза тутар эдилар. (Ровий) айтди: Шунда Абу Ҳурайра ўз фатвосидан қайтди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى وَوَكِيعٌ قَالَا حَدَّثَنَا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ أُمَّ سَلَمَةَ تَقُولُ قَالَ وَكِيعٌ فِي حَدِيثِهِ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمَسُّ أَهْلَهُ مِنْ اللَّيْلِ فَيُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ غَيْرِ احْتِلَامٍ فَيَغْتَسِلُ وَيَصُومُ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kechasi ahllariga yaqinlik qilar, soʻng ehtilomsiz janobatli holda tong ottirar, keyin gʻusl qilib, roʻza tutar edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кечаси аҳлларига яқинлик қилар, сўнг эҳтиломсиз жанобатли ҳолда тонг оттирар, кейин ғусл қилиб, рўза тутар эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الَّذِي يَشْرَبُ فِي آنِيَةِ الْفِضَّةِ إِنَّمَا يُجَرْجِرُ فِي بَطْنِهِ نَارَ جَهَنَّمَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kumush idishlarda ichadigan kishi qorniga jahannam olovini quyayotgan boʻladi», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Кумуш идишларда ичадиган киши қорнига жаҳаннам оловини қуяётган бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوْنٍ مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ قَالَسَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يُحَدِّثُ مَرْوَانَ قَالَ تَوَضَّئُوا مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ قَالَ فَأَرْسَلَ مَرْوَانُ إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَسَأَلَهَا فَقَالَتْ نَهَسَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدِي كَتِفًا ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يَمَسَّ مَاءًو قَالَ أَبِي لَمْ يَسْمَعْ سُفْيَانُ مِنْ أَبِي عَوْنٍ إِلَّا هَذَا الْحَدِيثَ

Abdulloh ibn Shaddod aytdi: Men Abu Hurayraning Marvonga: «Olov tekkan narsadan (soʻng) tahorat qilinglar», deb hadis aytayotganini eshitdim. Bas, Marvon Ummu Salamaga (kishi) yuborib, undan soʻradi. U: «Nabiy ﷺ mening huzurimda kurak (goʻshtini) tishlab yedilar, soʻng suvga tegmasdan namozga chiqdilar», dedi. Otam aytdi: Sufyon Abu Avndan faqat shu hadisni eshitgan.Абдуллоҳ ибн Шаддод айтди: Мен Абу Ҳурайранинг Марвонга: «Олов теккан нарсадан (сўнг) таҳорат қилинглар», деб ҳадис айтаётганини эшитдим. Бас, Марвон Умму Саламага (киши) юбориб, ундан сўради. У: «Набий ﷺ менинг ҳузуримда курак (гўштини) тишлаб едилар, сўнг сувга тегмасдан намозга чиқдилар», деди. Отам айтди: Суфён Абу Авндан фақат шу ҳадисни эшитган.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامٌ وَابْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْجَاءَتْ أُمُّ سُلَيْمٍ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَتْهُ عَنْ الْمَرْأَةِ تَرَى فِي مَنَامِهَا مَا يَرَى الرَّجُلُ فَقَالَ إِذَا رَأَتْ الْمَاءَ فَلْتَغْتَسِلْ قَالَتْ قُلْتُ فَضَحْتِ النِّسَاءَ وَهَلْ تَحْتَلِمُ الْمَرْأَةُ فَقَال النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَرِبَتْ يَمِينُكِ فَبِمَ يُشْبِهُهَا وَلَدُهَا إِذًا

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Ummu Sulaym Nabiy ﷺ ning huzurlariga keldi va u zotdan tushida erkak koʻradigan narsani koʻradigan ayol haqida soʻradi. U zot: «Suvni koʻrsa, gʻusl qilsin», dedilar. Men: «Ayollarni sharmanda qilding! Ayol ham ehtilom boʻladimi?» dedim. Nabiy ﷺ: «Qoʻling tuproqqa belansin! Unday boʻlmasa, uning farzandi unga nimadan oʻxshaydi?» dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Умму Сулайм Набий ﷺ нинг ҳузурларига келди ва у зотдан тушида эркак кўрадиган нарсани кўрадиган аёл ҳақида сўради. У зот: «Сувни кўрса, ғусл қилсин», дедилар. Мен: «Аёлларни шарманда қилдинг! Аёл ҳам эҳтилом бўладими?» дедим. Набий ﷺ: «Қўлинг тупроққа белансин! Ундай бўлмаса, унинг фарзанди унга нимадан ўхшайди?» дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى سَمِعْتُهُ مِنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْشُغِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ فَصَلَّاهُمَا بَعْدَ الْعَصْرِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ peshindan keyingi ikki rakatdan biror ish bilan band boʻlib qoldilar va ularni asrdan keyin oʻqidilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ пешиндан кейинги икки ракатдан бирор иш билан банд бўлиб қолдилар ва уларни асрдан кейин ўқидилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ وَهْبٍ مَوْلَى أَبِي أَحْمَدَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا وَهِيَ تَخْتَمِرُ فَقَالَ لَيَّةً لَا لَيَّتَيْنِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ u roʻmol oʻrayotgan paytida huzuriga kirib: «Bir qatlam (oʻra), ikki qatlam emas», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ у рўмол ўраётган пайтида ҳузурига кириб: «Бир қатлам (ўра), икки қатлам эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا خَرَجَ مِنْ بَيْتِهِ قَالَ بِسْمِ اللَّهِ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ أَنْ نَزِلَّ أَوْ نَضِلَّ أَوْ نَظْلِمَ أَوْ نُظْلَمَ أَوْ نَجْهَلَ أَوْ يُجْهَلَ عَلَيْنَا

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ uyidan chiqayotganlarida: «Bismillah, tavakkaltu alalloh. Allohumma, inni aʼuzu bika min an nazilla av nadilla, av nazlima av nuzlam, av najhala av yujhala alayna (Alloh nomi bilan, Allohga tavakkal qildim. Ey Alloh, men Sendan panoh tilayman toymoqdan yoki adashmoqdan, zulm qilmoqdan yoki zulmga uchramoqdan, nodonlik qilmoqdan yoki bizga nisbatan nodonlik qilinmoqdan)», der edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ уйидан чиқаётганларида: «Бисмиллаҳ, таваккалту алаллоҳ. Аллоҳумма, инни аъузу бика мин ан назилла ав надилла, ав назлима ав нузлам, ав нажҳала ав южҳала алайна (Аллоҳ номи билан, Аллоҳга таваккал қилдим. Эй Аллоҳ, мен Сендан паноҳ тилайман тоймоқдан ёки адашмоқдан, зулм қилмоқдан ёки зулмга учрамоқдан, нодонлик қилмоқдан ёки бизга нисбатан нодонлик қилинмоқдан)», дер эдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ وَهْبٍ مَوْلَى أَبِي أَحْمَدَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا وَهِيَ تَخْتَمِرُ فَقَالَ لَيَّةً لَا لَيَّتَيْنِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ u (ayol) roʻmol oʻrayotgan paytida huzuriga kirib: «Bir qatlam (oʻra), ikki qatlam emas», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ у (аёл) рўмол ўраётган пайтида ҳузурига кириб: «Бир қатлам (ўра), икки қатлам эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكُمْ تَحْتَكِمُونَ إِلَيَّ وَإِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ وَلَعَلَّ بَعْضَكُمْ أَنْ يَكُونَ أَلْحَنَ بِحُجَّتِهِ مِنْ بَعْضٍ وَإِنَّمَا أَقْضِي بَيْنَكُمْ عَلَى نَحْوِ مَا أَسْمَعُ فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ مِنْ حَقِّ أَخِيهِ شَيْئًا فَلَا يَأْخُذْهُ فَإِنَّمَا أَقْطَعُ لَهُ قِطْعَةً مِنْ النَّارِ يَأْتِي بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Siz mening oldimga daʼvolashib kelasiz. Men ham faqat bir insonman. Balki baʼzingiz oʻz hujjatini boshqasidan koʻra chiroyliroq bayon qilar. Men esa sizdan eshitganimga qarab orangizda hukm chiqaraman. Kimga birodarining haqidan bir narsani hukm qilib bergan boʻlsam, uni olmasin. Chunki men unga doʻzaxdan bir boʻlakni kesib bergan boʻlaman, u qiyomat kunida shuni koʻtarib keladi», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сиз менинг олдимга даъволашиб келасиз. Мен ҳам фақат бир инсонман. Балки баъзингиз ўз ҳужжатини бошқасидан кўра чиройлироқ баён қилар. Мен эса сиздан эшитганимга қараб орангизда ҳукм чиқараман. Кимга биродарининг ҳақидан бир нарсани ҳукм қилиб берган бўлсам, уни олмасин. Чунки мен унга дўзахдан бир бўлакни кесиб берган бўламан, у қиёмат кунида шуни кўтариб келади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ أَنَّ عَبْدَ الْحَمِيدِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عَمْرٍو وَالْقَاسِمَ أَخْبَرَاهُ أَنَّهُمَا سَمِعَا أَبَا بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يُخْبِرُ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهالَمَّا قَدِمَتْ الْمَدِينَةَ أَخْبَرَتْهُمْ أَنَّهَا ابْنَةُ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ فَكَذَّبُوهَا وَيَقُولُونَ مَا أَكْذَبَ الْغَرَائِبَ حَتَّى أَنْشَأَ نَاسٌ مِنْهُمْ إِلَى الْحَجِّ فَقَالُوا مَا تَكْتُبِينَ إِلَى أَهْلِكِ فَكَتَبَتْ مَعَهُمْ فَرَجَعُوا إِلَى الْمَدِينَةِ يُصَدِّقُونَهَا فَازْدَادَتْ عَلَيْهِمْ كَرَامَةً قَالَتْ فَلَمَّا وَضَعْتُ زَيْنَبَ جَاءَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَطَبَنِي فَقُلْتُ مَا مِثْلِي نُكِحَ أَمَّا أَنَا فَلَا وَلَدَ فِيَّ وَأَنَا غَيُورٌ وَذَاتُ عِيَالٍ فَقَالَ أَنَا أَكْبَرُ مِنْكِ وَأَمَّا الْغَيْرَةُ فَيُذْهِبُهَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَأَمَّا الْعِيَالُ فَإِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَتَزَوَّجَهَا فَجَعَلَ يَأْتِيهَا فَيَقُولُ أَيْنَ زُنَابُ حَتَّى جَاءَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ يَوْمًا فَاخْتَلَجَهَا وَقَالَ هَذِهِ تَمْنَعُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَتْ تُرْضِعُهَا فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَيْنَ زُنَابُ فَقَالَتْ قَرِيبَةُ ابْنَةِ أَبِي أُمَيَّةَ وَوَافَقَهَا عِنْدَهَا أَخَذَهَا عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي آتِيكُمْ اللَّيْلَةَ قَالَتْ فَقُمْتُ فَأَخْرَجْتُ حَبَّاتٍ مِنْ شَعِيرٍ كَانَتْ فِي جَرٍّ وَأَخْرَجْتُ شَحْمًا

Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho) xabar berdiki, u Madinaga kelganida ularga oʻzining Abu Umayya ibn al-Mugʻiraning qizi ekanini aytdi. Ular esa uni yolgʻonchiga chiqarib: «Notanish kelgindilar naqadar yolgʻonchi», der edilar. Nihoyat, ulardan bir necha kishi hajga otlandi. Ular: «Oilangga nima yozasan?» dedilar. U ular bilan xat yubordi. Ular Madinaga uni tasdiqlagan holda qaytdilar va uning hurmati ular oldida yanada ortdi. U aytdi: Zaynabni tugʻqanimda, Nabiy ﷺ huzurimga kelib, menga sovchi boʻldilar. Men: «Men kabisiga uylanilmaydi. Menda tugʻish qolmagan, oʻzim rashkchiman va bola-chaqalik ayolman», dedim. U zot: «Men sendan kattaman. Rashkka kelsak, uni Alloh azza va jalla ketkazadi. Bola-chaqaga kelsak, ular Alloh va Uning Rasuliga (havola)dir», dedilar. Shundan soʻng u zot unga uylandilar va uning huzuriga kelib: «Zunab qani?» der edilar. Bir kuni Ammor ibn Yosir kelib, uni (qizni) tortib oldi va: «Bu (qiz) Rasululloh ﷺni (tinch qoʻymay) toʻsyapti», dedi — u (Ummu Salama) esa qizni emizardi. Soʻng Rasululloh ﷺ kelib: «Zunab qani?» dedilar. Qariba binti Abu Umayya — uning huzurida boʻlgani holda — uni Ammor ibn Yosir olib ketganini aytdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Men bu kecha huzuringizga kelaman», dedilar. U aytdi: Men turib, xumda turgan arpa donalarini chiqardim va bir oz yogʻ chiqardim.Набий ﷺнинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо) хабар бердики, у Мадинага келганида уларга ўзининг Абу Умайя ибн ал-Муғиранинг қизи эканини айтди. Улар эса уни ёлғончига чиқариб: «Нотаниш келгиндилар нақадар ёлғончи», дер эдилар. Ниҳоят, улардан бир неча киши ҳажга отланди. Улар: «Оилангга нима ёзасан?» дедилар. У улар билан хат юборди. Улар Мадинага уни тасдиқлаган ҳолда қайтдилар ва унинг ҳурмати улар олдида янада ортди. У айтди: Зайнабни туғқанимда, Набий ﷺ ҳузуримга келиб, менга совчи бўлдилар. Мен: «Мен кабисига уйланилмайди. Менда туғиш қолмаган, ўзим рашкчиман ва бола-чақалик аёлман», дедим. У зот: «Мен сендан каттаман. Рашкка келсак, уни Аллоҳ азза ва жалла кетказади. Бола-чақага келсак, улар Аллоҳ ва Унинг Расулига (ҳавола)дир», дедилар. Шундан сўнг у зот унга уйландилар ва унинг ҳузурига келиб: «Зунаб қани?» дер эдилар. Бир куни Аммор ибн Ёсир келиб, уни (қизни) тортиб олди ва: «Бу (қиз) Расулуллоҳ ﷺни (тинч қўймай) тўсяпти», деди — у (Умму Салама) эса қизни эмизарди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ келиб: «Зунаб қани?» дедилар. Қариба бинти Абу Умайя — унинг ҳузурида бўлгани ҳолда — уни Аммор ибн Ёсир олиб кетганини айтди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мен бу кеча ҳузурингизга келаман», дедилар. У айтди: Мен туриб, хумда турган арпа доналарини чиқардим ва бир оз ёғ чиқардим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَدَخَلَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَقَالَتْ لَهُ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ مِنْ أَصْحَابِي مَنْ لَا يَرَانِي بَعْدَ أَنْ يُفَارِقَنِيقَالَ فَأَتَى عُمَرَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ قَالَ فَأَتَاهَا عُمَرُ فَقَالَ أُذَكِّرُكِ اللَّهَ أَمِنْهُمْ أَنَا قَالَتْ اللَّهُمَّ لَا وَلَنْ أُبْلِيَ أَحَدًا بَعْدَكَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abdurrahmon ibn Avf uning huzuriga kirdi. Shunda u unga: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Sahobalarim orasida shundaylari borki, mendan ajralganidan keyin meni koʻrmaydi›, deganlarini eshitdim», dedi. (Roviy) aytdi: U Umarning oldiga borib, buni unga aytdi. Umar uning huzuriga kelib: «Seni Alloh bilan ogohlantiraman, men ulardanmanmi?» dedi. U: «Yoʻq, Allohga qasam. Va sendan keyin hech kimni oqlamayman», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абдурраҳмон ибн Авф унинг ҳузурига кирди. Шунда у унга: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Саҳобаларим орасида шундайлари борки, мендан ажралганидан кейин мени кўрмайди›, деганларини эшитдим», деди. (Ровий) айтди: У Умарнинг олдига бориб, буни унга айтди. Умар унинг ҳузурига келиб: «Сени Аллоҳ билан огоҳлантираман, мен уларданманми?» деди. У: «Йўқ, Аллоҳга қасам. Ва сендан кейин ҳеч кимни оқламайман», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ وَرَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ أَنَّ عَطَاءَ بْنَ يَسَارٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَاقَرَّبَتْ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَنْبًا مَشْوِيًّا فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ وَلَمْ يَتَوَضَّأْ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u Nabiy ﷺga qovurilgan biqin (goʻshti)ni yaqinlashtirdi (taqdim etdi), u zot undan yedilar, soʻng namozga turdilar va tahorat qilmadilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у Набий ﷺга қовурилган биқин (гўшти)ни яқинлаштирди (тақдим этди), у зот ундан едилар, сўнг намозга турдилар ва таҳорат қилмадилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَالْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهَا إِنْ شِئْتِ سَبَّعْتُ لَكِ وَإِنْ أُسَبِّعْ لَكِ أُسَبِّعْ لِنِسَائِي

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ unga: «Xohlasang, sening huzuringda yetti kun turaman; agar sening huzuringda yetti kun tursam, (boshqa) ayollarimning ham huzurida yetti kundan turaman», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унга: «Хоҳласанг, сенинг ҳузурингда етти кун тураман; агар сенинг ҳузурингда етти кун турсам, (бошқа) аёлларимнинг ҳам ҳузурида етти кундан тураман», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ وَحَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَعَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُدْرِكُهُ الْفَجْرُ وَهُوَ جُنُبٌ مِنْ أَهْلِهِ ثُمَّ يَغْتَسِلُ فَيَصُومُ قَالَ ابْنُ بَكْرٍ زَوْجَتَيْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ummu Salama va Oisha (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺni ahllaridan junub holda subh (fajr) topar, soʻng gʻusl qilib roʻza tutar edilar. Ibn Bakr: «Nabiy ﷺning ikki zavjalari», dedi.Умму Салама ва Оиша (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺни аҳлларидан жунуб ҳолда субҳ (фажр) топар, сўнг ғусл қилиб рўза тутар эдилар. Ибн Бакр: «Набий ﷺнинг икки завжалари», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مَمْلَكٍأَنَّهُ سَأَلَ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صَلَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِاللَّيْلِ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ يُسَبِّحُ ثُمَّ يُصَلِّي بَعْدَهَا مَا شَاءَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ اللَّيْلِ ثُمَّ يَنْصَرِفُ فَيَرْقُدُ مِثْلَ مَا يُصَلِّي ثُمَّ يَسْتَيْقِظُ مِنْ نَوْمَتِهِ تِلْكَ فَيُصَلِّي مِثْلَ مَا نَامَ وَصَلَاتُهُ تِلْكَ الْآخِرَةُ تَكُونُ إِلَى الصُّبْحِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan Nabiy ﷺning kechasi oʻqiydigan namozlari haqida soʻralganida, u shunday dedi: Nabiy ﷺ oxirgi xufton namozini oʻqir, soʻng tasbeh aytar, keyin undan soʻng kechaning Alloh azza va jalla xohlagan qismida namoz oʻqir edilar. Soʻng qaytib, oʻqigan namozlaricha uxlar edilar. Soʻng shu uyqularidan uygʻonib, uxlagan muddatlaricha namoz oʻqir edilar. Ularning oʻsha oxirgi namozlari tong otguncha davom etar edi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан Набий ﷺнинг кечаси ўқийдиган намозлари ҳақида сўралганида, у шундай деди: Набий ﷺ охирги хуфтон намозини ўқир, сўнг тасбеҳ айтар, кейин ундан сўнг кечанинг Аллоҳ азза ва жалла хоҳлаган қисмида намоз ўқир эдилар. Сўнг қайтиб, ўқиган намозларича ухлар эдилар. Сўнг шу уйқуларидан уйғониб, ухлаган муддатларича намоз ўқир эдилар. Уларнинг ўша охирги намозлари тонг отгунча давом этар эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْسَمِعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَجَبَةَ خَصْمٍ عِنْدَ بَابِ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ فَخَرَجَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ إِنَّكُمْ تَخْتَصِمُونَ وَإِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ وَلَعَلَّ بَعْضَكُمْ أَنْ يَكُونَ أَعْلَمَ بِحُجَّتِهِ مِنْ بَعْضٍ فَأَقْضِيَ لَهُ بِمَا أَسْمَعُ مِنْهُ فَأَظُنُّهُ صَادِقًا فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ بِشَيْءٍ مِنْ حَقِّ أَخِيهِ فَإِنَّهَا قِطْعَةٌ مِنْ النَّارِ فَلْيَأْخُذْهَا أَوْ لِيَدَعْهَاحَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ زَيْنَبَ ابْنَةَ أَبِي سَلَمَةَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهَا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سَمِعَ خُصُومَةً بِبَابِ حُجْرَتِهِ فَخَرَجَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ummu Salamaning eshigi oldida daʼvolashayotganlarning shovqinini eshitdilar. U aytdi: U zot ularning oldiga chiqib: «Sizlar daʼvolashyapsizlar, men esa faqat bir insonman. Balki baʼzingiz oʻz hujjatini boshqasidan koʻra yaxshiroq bilar; men esa undan eshitganimga koʻra unga hukm qilarman va uni rostgoʻy deb oʻylarman. Bas, men kimga birodarining haqidan bir narsani hukm qilib bersam, u — doʻzaxdan bir boʻlakdir; xohlasa olsin, xohlasa tark qilsin», dedilar. Yana bir rivoyatda: u zot hujralarining eshigi oldida bir tortishuvni eshitib, ularning oldiga chiqdilar va: «Men faqat bir insonman», dedilar — soʻng shu maʼnodagini zikr qildi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Умму Саламанинг эшиги олдида даъволашаётганларнинг шовқинини эшитдилар. У айтди: У зот уларнинг олдига чиқиб: «Сизлар даъволашяпсизлар, мен эса фақат бир инсонман. Балки баъзингиз ўз ҳужжатини бошқасидан кўра яхшироқ билар; мен эса ундан эшитганимга кўра унга ҳукм қиларман ва уни ростгўй деб ўйларман. Бас, мен кимга биродарининг ҳақидан бир нарсани ҳукм қилиб берсам, у — дўзахдан бир бўлакдир; хоҳласа олсин, хоҳласа тарк қилсин», дедилар. Яна бир ривоятда: у зот ҳужраларининг эшиги олдида бир тортишувни эшитиб, уларнинг олдига чиқдилар ва: «Мен фақат бир инсонман», дедилар — сўнг шу маънодагини зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ امْرَأَةً أَهْدَتْ لَهَا رِجْلَ شَاةٍ تُصُدِّقَ عَلَيْهَا بِهَا فَأَمَرَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ تَقْبَلَهَا

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol unga oʻziga sadaqa qilib berilgan qoʻy oyogʻini hadya qildi. Nabiy ﷺ esa unga buni qabul qilishni buyurdilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, бир аёл унга ўзига садақа қилиб берилган қўй оёғини ҳадя қилди. Набий ﷺ эса унга буни қабул қилишни буюрдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنِي نَبْهَانُ مُكَاتَبُ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَ إِنِّي لَأَقُودُ بِهَا بِالْبَيْدَاءِ أَوْ قَالَ بِالْأَبْوَاءِ فَقَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا كَانَ عِنْدَ الْمُكَاتَبِ مَا يُؤَدِّي فَاحْتَجِبِي مِنْهُ

Ummu Salamaning mukotabi Nabhon aytadi: Men al-Baydoda — yoki al-Abvoda dedi — uning (ulovini) yetaklab borardim. Shunda u: Men Rasululloh ﷺning: «Mukotabda (ozodlik haqini) toʻlaydigan narsa boʻlsa, undan pardalan», deganlarini eshitdim, dedi.Умму Саламанинг мукотаби Набҳон айтади: Мен ал-Байдода — ёки ал-Абвода деди — унинг (уловини) етаклаб борардим. Шунда у: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Мукотабда (озодлик ҳақини) тўлайдиган нарса бўлса, ундан пардалан», деганларини эшитдим, деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ قَالَسَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَدْرَكَهُ الصُّبْحُ جُنُبًا فَلَا صَوْمَ لَهُ قَالَ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأَبِي فَدَخَلْنَا عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ وَعَائِشَةَ فَسَأَلْنَاهُمَا عَنْ ذَلِكَ فَأَخْبَرَتَانَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ غَيْرِ حُلُمٍ ثُمَّ يَصُومُ فَلَقِينَا أَبَا هُرَيْرَةَ فَحَدَّثَهُ أَبِي فَتَلَوَّنَ وَجْهُ أَبِي هُرَيْرَةَ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا حَدَّثَنِي الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ وَهُنَّ أَعْلَمُ

Abu Bakr ibn Abdurrahmon ibn al-Horis ibn Hishom aytadi: Men Abu Hurayraning: Rasululloh ﷺ: «Kim junub holda subhni topsa, unga roʻza yoʻq», dedilar, deganini eshitdim. (Roviy) aytdi: Shunda men va otam borib, Ummu Salama va Oishaning huzuriga kirdik va ulardan bu haqda soʻradik. Ikkovlari bizga xabar berdilarki, Rasululloh ﷺ ehtilomsiz junub holda tongni qarshilar, soʻng roʻza tutar edilar. Soʻng biz Abu Hurayrani uchratdik, otam unga (buni) aytdi. Abu Hurayraning yuzi oʻzgardi, soʻng u: «Menga shunday deb Fazl ibn Abbos aytgan edi. Ular esa biluvchiroqdirlar», dedi.Абу Бакр ибн Абдурраҳмон ибн ал-Ҳорис ибн Ҳишом айтади: Мен Абу Ҳурайранинг: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким жунуб ҳолда субҳни топса, унга рўза йўқ», дедилар, деганини эшитдим. (Ровий) айтди: Шунда мен ва отам бориб, Умму Салама ва Оишанинг ҳузурига кирдик ва улардан бу ҳақда сўрадик. Икковлари бизга хабар бердиларки, Расулуллоҳ ﷺ эҳтиломсиз жунуб ҳолда тонгни қаршилар, сўнг рўза тутар эдилар. Сўнг биз Абу Ҳурайрани учратдик, отам унга (буни) айтди. Абу Ҳурайранинг юзи ўзгарди, сўнг у: «Менга шундай деб Фазл ибн Аббос айтган эди. Улар эса билувчироқдирлар», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ وَحَدَّثَنِي حَجَّاجٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنِ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ أُمَّ سُلَيْمٍ قَالَ حَجَّاجٌ امْرَأَةَ أَبِي طَلْحَةَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْمَرْأَةُ تَرَى زَوْجَهَا فِي الْمَنَامِ يَقَعُ عَلَيْهَا أَعَلَيْهَا غُسْلٌ قَالَ نَعَمْ إِذَا رَأَتْ بَلَلًا فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ أَوَتَفْعَلُ ذَلِكَ فَقَالَ تَرِبَتْ يَمِينُكِ أَنَّى يَأْتِي شَبَهُ الْخُؤُولَةِ إِلَّا مِنْ ذَلِكِ أَيُّ النُّطْفَتَيْنِ سَبَقَتْ إِلَى الرَّحِمِ غَلَبَتْ عَلَى الشَّبَهِ وَقَالَ حَجَّاجٌ فِي حَدِيثِهِ تَرِبَ جَبِينُكِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Ummu Sulaym — Hajjoj: Abu Talhaning xotini, dedi — : «Ey Allohning Rasuli, ayol tushida erini oʻziga yaqinlashayotganini koʻrsa, unga gʻusl bormi?» dedi. U zot: «Ha, agar hoʻllikni koʻrsa», dedilar. Shunda Ummu Salama: «Ayol ham shunday qiladimi?» dedi. U zot: «Qoʻling tuproqqa belansin! Tugʻishganlarga oʻxshashlik qayerdan keladi, shundan boʻlmasa? Ikki suvdan qaysi biri bachadonga oldin yetsa, oʻxshashlikda oʻsha gʻolib keladi», dedilar. Hajjoj oʻz hadisida: «Peshonang tuproqqa belansin», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Умму Сулайм — Ҳажжож: Абу Талҳанинг хотини, деди — : «Эй Аллоҳнинг Расули, аёл тушида эрини ўзига яқинлашаётганини кўрса, унга ғусл борми?» деди. У зот: «Ҳа, агар ҳўлликни кўрса», дедилар. Шунда Умму Салама: «Аёл ҳам шундай қиладими?» деди. У зот: «Қўлинг тупроққа белансин! Туғишганларга ўхшашлик қаердан келади, шундан бўлмаса? Икки сувдан қайси бири бачадонга олдин етса, ўхшашликда ўша ғолиб келади», дедилар. Ҳажжож ўз ҳадисида: «Пешонанг тупроққа белансин», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي أُخْتِي ابْنَةِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ فَأَفْعَلُ مَاذَا قَالَتْ تَنْكِحُهَا قَالَ وَذَاكَ أَحَبُّ إِلَيْكِ قَالَتْ نَعَمْ لَسْتُ لَكَ بِمُخْلِيَةٍ وَأَحَبُّ مَنْ شَرِكَنِي فِي الْخَيْرِ أُخْتِي قَالَ إِنَّهَا لَا تَحِلُّ لِي قُلْتُ فَإِنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّكَ تَخْطُبُ دُرَّةَ ابْنَةَ أَبِي سَلَمَةَ قَالَ ابْنَةُ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ نَعَمْ قَالَ فَوَاللَّهِ لَوْ لَمْ تَكُنْ رَبِيبَتِي فِي حِجْرِي لَمَا حَلَّتْ لِي إِنَّهَا ابْنَةُ أَخِي مِنْ الرَّضَاعَةِ أَرْضَعَتْنِي وَأَبَاهَا ثُوَيْبَةُ فَلَا تَعْرِضْنَ عَلَيَّ بَنَاتِكُنَّ وَلَا أَخَوَاتِكُنَّ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Ummu Habiba: «Ey Allohning Rasuli, singlim — Abu Sufyonning qiziga ragʻbatingiz bormi?» dedi. U zot: «Nima qilay?» dedilar. U: «Unga uylansangiz», dedi. U zot: «Buni yoqtirasanmi?» dedilar. U: «Ha, men sizga yolgʻiz xotin emasman; shu yaxshilikda menga sherik boʻladiganlarning eng suyuklisi singlim boʻlishini istayman», dedi. U zot: «Albatta, u menga halol emas», dedilar. Men: «Menga sizning Abu Salamaning qizi Durrani xostgorlik qilayotganingiz xabari yetgan edi», dedim. U zot: «Ummu Salamaning qizinimi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Vallohi, agar u mening tarbiyamdagi oʻgay qizim boʻlmaganida ham, menga halol boʻlmas edi. Chunki u mening sut akamning qizidir; meni ham, uning otasini ham Suvayba emizgan. Bas, menga qizlaringizni ham, singillaringizni ham taklif qilmanglar», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Умму Ҳабиба: «Эй Аллоҳнинг Расули, синглим — Абу Суфённинг қизига рағбатингиз борми?» деди. У зот: «Нима қилай?» дедилар. У: «Унга уйлансангиз», деди. У зот: «Буни ёқтирасанми?» дедилар. У: «Ҳа, мен сизга ёлғиз хотин эмасман; шу яхшиликда менга шерик бўладиганларнинг энг суюклиси синглим бўлишини истайман», деди. У зот: «Албатта, у менга ҳалол эмас», дедилар. Мен: «Менга сизнинг Абу Саламанинг қизи Дуррани хостгорлик қилаётганингиз хабари етган эди», дедим. У зот: «Умму Саламанинг қизиними?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Валлоҳи, агар у менинг тарбиямдаги ўгай қизим бўлмаганида ҳам, менга ҳалол бўлмас эди. Чунки у менинг сут акамнинг қизидир; мени ҳам, унинг отасини ҳам Сувайба эмизган. Бас, менга қизларингизни ҳам, сингилларингизни ҳам таклиф қилманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا طَلْحَةُ بْنُ يَحْيَى قَالَ زَعَمَ لِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَأَنَّ مُعَاوِيَةَ أَرْسَلَ إِلَى عَائِشَةَ يَسْأَلُهَا هَلْ صَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ الْعَصْرِ شَيْئًا قَالَتْ أَمَّا عِنْدِي فَلَا وَلَكِنَّ أُمَّ سَلَمَةَ أَخْبَرَتْنِي أَنَّهُ فَعَلَ ذَلِكَ فَأَرْسِلْ إِلَيْهَا فَاسْأَلْهَا فَأَرْسَلَ إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَقَالَتْ نَعَمْ دَخَلَ عَلَيَّ بَعْدَ الْعَصْرِ فَصَلَّى سَجْدَتَيْنِ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أُنْزِلَ عَلَيْكَ فِي هَاتَيْنِ السَّجْدَتَيْنِ قَالَ لَا وَلَكِنْ صَلَّيْتُ الظُّهْرَ فَشُغِلْتُ فَاسْتَدْرَكْتُهَا بَعْدَ الْعَصْرِ

Ubaydulloh ibn Abdulloh ibn Utba aytadi: Muoviya Oishaga odam yuborib, Nabiy ﷺ asrdan keyin biror namoz oʻqiganmilar, deb soʻradi. U: «Menikida boʻlmagan, ammo Ummu Salama menga u zot shunday qilganlarini xabar bergan. Unga odam yuborib, oʻzidan soʻra», dedi. Shunda u Ummu Salamaga odam yubordi. U: «Ha, u zot asrdan keyin huzurimga kirib, ikki rakat namoz oʻqidilar. Men: ‹Ey Allohning Nabiysi, bu ikki rakat haqida sizga (vahiy) nozil boʻldimi?› dedim. U zot: ‹Yoʻq, lekin men peshinni oʻqib, (undan keyingisidan) band boʻlib qolgan edim, uni asrdan keyin qazo qildim›, dedilar», dedi.Убайдуллоҳ ибн Абдуллоҳ ибн Утба айтади: Муовия Оишага одам юбориб, Набий ﷺ асрдан кейин бирор намоз ўқиганмилар, деб сўради. У: «Меникида бўлмаган, аммо Умму Салама менга у зот шундай қилганларини хабар берган. Унга одам юбориб, ўзидан сўра», деди. Шунда у Умму Саламага одам юборди. У: «Ҳа, у зот асрдан кейин ҳузуримга кириб, икки ракат намоз ўқидилар. Мен: ‹Эй Аллоҳнинг Набийси, бу икки ракат ҳақида сизга (ваҳий) нозил бўлдими?› дедим. У зот: ‹Йўқ, лекин мен пешинни ўқиб, (ундан кейингисидан) банд бўлиб қолган эдим, уни асрдан кейин қазо қилдим›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ الْحَكَمِ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَ سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ تَقُولُنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ كُلِّ مُسْكِرٍ وَمُفْتِرٍ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytadi: Rasululloh ﷺ har bir mast qiluvchi va sustlashtiruvchi narsadan qaytardilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ҳар бир маст қилувчи ва сустлаштирувчи нарсадан қайтардилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ سَعِيدٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ كَثِيرٍ عَنِ ابْنِ سَفِينَةَ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَا مِنْ عَبْدٍ تُصِيبُهُ مُصِيبَةٌ فَيَقُولُ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ اللَّهُمَّ أْجُرْنِي فِي مُصِيبَتِي وَاخْلُفْنِي خَيْرًا مِنْهَا إِلَّا أَجَرَهُ اللَّهُ فِي مُصِيبَتِهِ وَخَلَفَ لَهُ خَيْرًا مِنْهَاقَالَتْ فَلَمَّا تُوُفِّيَ أَبُو سَلَمَةَ قُلْتُ مَنْ خَيْرٌ مِنْ أَبِي سَلَمَةَ صَاحِبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ ثُمَّ عَزَمَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِي فَقُلْتُهَا اللَّهُمَّ أْجُرْنِي فِي مُصِيبَتِي وَاخْلُفْ لِي خَيْرًا مِنْهَا قَالَتْ فَتَزَوَّجْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Qaysi bir bandaga musibat yetsa-yu, u: ‹Innaa lillaahi va innaa ilayhi rojiʼun. Allohumma ʼjurniy fiy musiybatiy vaxlufniy xoyron minhaa› (Albatta, biz Allohnikimiz va albatta, biz Uning huzuriga qaytguvchimiz. Ey Allohim, musibatim uchun menga ajr ber va menga undan koʻra yaxshiroq narsani ato et), — desa, albatta Alloh unga musibatida ajr berib, unga undan koʻra yaxshiroq narsani ato etadi». U aytdi: Abu Salama vafot etganida, men: «Rasululloh ﷺning sahobalari boʻlmish Abu Salamadan kim yaxshiroq boʻlardi?» dedim. Soʻng Alloh azza va jalla menga (buni aytishni) qatʼiy qildi va men uni aytdim: «Allohumma ʼjurniy fiy musiybatiy vaxluf liy xoyron minhaa». U aytdi: Shundan soʻng men Rasululloh ﷺga turmushga chiqdim.Набий ﷺнинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Қайси бир бандага мусибат етса-ю, у: ‹Иннаа лиллааҳи ва иннаа илайҳи рожиъун. Аллоҳумма ъжурний фий мусийбатий вахлуфний хойрон минҳаа› (Албатта, биз Аллоҳникимиз ва албатта, биз Унинг ҳузурига қайтгувчимиз. Эй Аллоҳим, мусибатим учун менга ажр бер ва менга ундан кўра яхшироқ нарсани ато эт), — деса, албатта Аллоҳ унга мусибатида ажр бериб, унга ундан кўра яхшироқ нарсани ато этади». У айтди: Абу Салама вафот этганида, мен: «Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобалари бўлмиш Абу Саламадан ким яхшироқ бўларди?» дедим. Сўнг Аллоҳ азза ва жалла менга (буни айтишни) қатъий қилди ва мен уни айтдим: «Аллоҳумма ъжурний фий мусийбатий вахлуф лий хойрон минҳаа». У айтди: Шундан сўнг мен Расулуллоҳ ﷺга турмушга чиқдим.

حَدَّثَنَا يَعْلَي قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ وَيَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ صَفِيَّةَ ابْنَةِ أَبِي عُبَيْدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذُيُولِ النِّسَاءِ فَقَالَ شِبْرًا فَقُلْتُ إِذَنْ تَخْرُجَ أَقْدَامُهُنَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَذِرَاعٌ لَا تَزِدْنَ عَلَيْهِ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺdan ayollarning etaklari haqida soʻradim. U zot: «Bir qarich», dedilar. Men: «Unda ularning oyoqlari ochilib qoladi-ku, ey Allohning Rasuli», dedim. U zot: «Unda bir gaz, undan ortiq qilmasinlar», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺдан аёлларнинг этаклари ҳақида сўрадим. У зот: «Бир қарич», дедилар. Мен: «Унда уларнинг оёқлари очилиб қолади-ку, эй Аллоҳнинг Расули», дедим. У зот: «Унда бир газ, ундан ортиқ қилмасинлар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْجَزَّارِ قَالَدَخَلَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَقَالُوا يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ حَدِّثِينَا عَنْ سِرِّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ كَانَ سِرُّهُ وَعَلَانِيَتُهُ سَوَاءً ثُمَّ نَدِمْتُ فَقُلْتُ أَفْشَيْتُ سِرَّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ فَلَمَّا دَخَلَ أَخْبَرَتْهُ فَقَالَ أَحْسَنْتِ

Yahyo ibn al-Jazzor aytadi: Rasululloh ﷺning sahobalaridan bir necha kishi Ummu Salamaning huzuriga kirib: «Ey moʻminlarning onasi, bizga Rasululloh ﷺning siri haqida gapirib bering», dedilar. U: «U zotning siri ham, oshkorasi ham bir xil edi», dedi. Soʻng men nadomat qilib: «Men Rasululloh ﷺning sirini oshkor qildim», dedim. U aytdi: U zot kirganlarida, unga (buni) aytdi. U zot: «Yaxshi qilibsan», dedilar.Яҳё ибн ал-Жаззор айтади: Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларидан бир неча киши Умму Саламанинг ҳузурига кириб: «Эй мўминларнинг онаси, бизга Расулуллоҳ ﷺнинг сири ҳақида гапириб беринг», дедилар. У: «У зотнинг сири ҳам, ошкораси ҳам бир хил эди», деди. Сўнг мен надомат қилиб: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг сирини ошкор қилдим», дедим. У айтди: У зот кирганларида, унга (буни) айтди. У зот: «Яхши қилибсан», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ مُظَفَّرُ بْنُ مُدْرِكٍ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي سَهْلٍ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ مُسَّةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَتْ النُّفَسَاءُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَقْعُدُ بَعْدَ نِفَاسِهَا أَرْبَعِينَ يَوْمًا أَوْ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً قَالَتْ وَكُنَّا نَطْلِي عَلَى وُجُوهِنَا الْوَرْسَ مِنْ الْكَلَفِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida nifosli ayol nifosidan soʻng qirq kun yoki qirq kecha (namozdan) toʻxtab oʻtirar edi. U aytdi: Biz esa yuzlarimizdagi dogʻlar uchun vars surtar edik.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида нифосли аёл нифосидан сўнг қирқ кун ёки қирқ кеча (намоздан) тўхтаб ўтирар эди. У айтди: Биз эса юзларимиздаги доғлар учун варс суртар эдик.

حَدَّثَنَا مَعْمَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الرَّقِّيُّ حَدَّثَنَا خُصَيْفٌ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهَاسَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الذَّهَبِ يُرْبَطُ بِهِ أَوْ يُرْبَطُ بِهِ الْمِسْكُ قَالَ اجْعَلِيهِ فِضَّةً وَصَفِّرِيهِ بِشَيْءٍ مِنْ زَعْفَرَانٍ

Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺdan (uzukka yoki mushkka) bogʻlanadigan oltin haqida soʻradi. U zot: «Uni kumushdan qil va zaʼfaron bilan sargʻaytir», dedilar.Набий ﷺнинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺдан (узукка ёки мушкка) боғланадиган олтин ҳақида сўради. У зот: «Уни кумушдан қил ва заъфарон билан сарғайтир», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ فُضَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا هُنَيْدَةُ الْخُزَاعِيُّ عَنْ أُمِّهِ قَالَتْدَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَسَأَلْتُهَا عَنْ الصِّيَامِ فَقَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُنِي أَنْ أَصُومَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ أَوَّلُهَا الِاثْنَيْنِ وَالْجُمُعَةُ وَالْخَمِيسُ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men uning huzuriga kirib, roʻza haqida soʻradim. U: «Nabiy ﷺ menga har oyda uch kun — boshlanishi dushanba, juma va payshanba (kunlari) roʻza tutishni buyurar edilar», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен унинг ҳузурига кириб, рўза ҳақида сўрадим. У: «Набий ﷺ менга ҳар ойда уч кун — бошланиши душанба, жума ва пайшанба (кунлари) рўза тутишни буюрар эдилар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوتِرُ بِخَمْسٍ أَوْ سَبْعٍ لَا يَفْصِلُ بَيْنَهُنَّ بِكَلَامٍ وَلَا تَسْلِيمٍ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ besh yoki yetti (rakat) bilan vitr oʻqir, ular orasini na soʻz bilan, na salom bilan ajratar edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ беш ёки етти (ракат) билан витр ўқир, улар орасини на сўз билан, на салом билан ажратар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّهَا قَالَتْيَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ بَنِي أَبِي سَلَمَةَ فِي حِجْرِي وَلَيْسَ لَهُمْ شَيْءٌ إِلَّا مَا أَنْفَقْتُ عَلَيْهِمْ وَلَسْتُ بِتَارِكَتِهِمْ كَذَا وَلَا كَذَا أَفَلِي أَجْرٌ إِنْ أَنْفَقْتُ عَلَيْهِمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْفِقِي عَلَيْهِمْ فَإِنَّ لَكِ أَجْرَ مَا أَنْفَقْتِ عَلَيْهِمْ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli, Abu Salamaning bolalari mening tarbiyamda; ularga men sarflagan narsadan boshqa hech vaqolari yoʻq. Men ularni mana bunday ham, mana bunday ham tashlab qoʻyuvchi emasman. Ularga sarflasam, menga ajr bormi?» dedim. Shunda Nabiy ﷺ: «Ularga sarfla, chunki ularga sarflagan narsangning ajri senga bordir», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, Абу Саламанинг болалари менинг тарбиямда; уларга мен сарфлаган нарсадан бошқа ҳеч вақолари йўқ. Мен уларни мана бундай ҳам, мана бундай ҳам ташлаб қўювчи эмасман. Уларга сарфласам, менга ажр борми?» дедим. Шунда Набий ﷺ: «Уларга сарфла, чунки уларга сарфлаган нарсангнинг ажри сенга бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ ابْنِ خُثَيْمٍ عَنْ ابْنِ سَابِطٍ عَنْ حَفْصَةَ ابْنَةِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَ أَبِي وَفِي مَوْضِعٍ آخَرَ مَعْمَرٌ عَنْ ابْنِ خُثَيْمٍ عَنْ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ امْرَأَةً سَأَلَتْهَا عَنْ الرَّجُلِ يَأْتِي امْرَأَتَهُ مُجَبِّيَةً فَسَأَلَتْ أُمُّ سَلَمَةَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ {نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ} صِمَامًا وَاحِدًا

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, bir ayol undan erkakning xotiniga muk tushgan holida yaqinlashishi haqida soʻradi. Shunda Ummu Salama Rasululloh ﷺdan soʻradi. U zot: «{Ayollaringiz sizlar uchun ekinzordir; ekinzoringizga xohlagan tarafingizdan kelinglar} — bir teshikdan», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, бир аёл ундан эркакнинг хотинига мук тушган ҳолида яқинлашиши ҳақида сўради. Шунда Умму Салама Расулуллоҳ ﷺдан сўради. У зот: «{Аёлларингиз сизлар учун экинзордир; экинзорингизга хоҳлаган тарафингиздан келинглар} — бир тешикдан», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنِ هِنْدِ ابْنَةِ الْحَارِثِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَلَّمَ مَكَثَ قَلِيلًا وَكَانُوا يَرَوْنَ أَنَّ ذَلِكَ كَيْمَا يَنْفُذُ النِّسَاءُ قَبْلَ الرِّجَالِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ salom berganlarida, ozgina (oʻrinlarida) toʻxtab turardilar. Odamlar buni ayollar erkaklardan oldin (masjiddan) chiqib ketishlari uchun deb bilardilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ салом берганларида, озгина (ўринларида) тўхтаб турардилар. Одамлар буни аёллар эркаклардан олдин (масжиддан) чиқиб кетишлари учун деб билардилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْلَمْ أَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى بَعْدَ الْعَصْرِ قَطُّ إِلَّا مَرَّةً وَاحِدَةً جَاءَهُ نَاسٌ بَعْدَ الظُّهْرِ فَشَغَلُوهُ فِي شَيْءٍ فَلَمْ يُصَلِّ بَعْدَ الظُّهْرِ شَيْئًا حَتَّى صَلَّى الْعَصْرَ قَالَتْ فَلَمَّا صَلَّى الْعَصْرَ دَخَلَ بَيْتِي فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ

Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning asrdan keyin namoz oʻqiganlarini bir martadan boshqa hech koʻrmadim: peshindan keyin u zotning huzurlariga bir necha kishi kelib, bir ish bilan band qilib qoʻydilar, shu sababli u zot asrni oʻqiguncha peshindan keyin hech narsa oʻqimadilar. U aytdi: Asrni oʻqiganlaridan soʻng uyimga kirib, ikki rakat namoz oʻqidilar.Набий ﷺнинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг асрдан кейин намоз ўқиганларини бир мартадан бошқа ҳеч кўрмадим: пешиндан кейин у зотнинг ҳузурларига бир неча киши келиб, бир иш билан банд қилиб қўйдилар, шу сабабли у зот асрни ўқигунча пешиндан кейин ҳеч нарса ўқимадилар. У айтди: Асрни ўқиганларидан сўнг уйимга кириб, икки ракат намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ الدَّسْتَوَائِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُقَبِّلُهَا وَهُوَ صَائِمٌ وَكَانَا يَغْتَسِلَانِ فِي إِنَاءٍ وَاحِدٍ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ roʻzador holda uni oʻpar edilar; ikkovlari bir idishdan gʻusl qilar edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ рўзадор ҳолда уни ўпар эдилар; икковлари бир идишдан ғусл қилар эдилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ قَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشَدَّ تَعْجِيلًا لِلظُّهْرِ مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ أَشَدُّ تَعْجِيلًا لِلْعَصْرِ مِنْهُ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ peshinni sizlardan koʻra qattiqroq shoshilib oʻqir edilar, sizlar esa asrni u zotdan koʻra qattiqroq shoshilib oʻqiysizlar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ пешинни сизлардан кўра қаттиқроқ шошилиб ўқир эдилар, сизлар эса асрни у зотдан кўра қаттиқроқ шошилиб ўқийсизлар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَحَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ عَامِرٍ أَخِي أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ غَيْرِ احْتِلَامٍ ثُمَّ يَصُومُ يَوْمَهُقَالَ فَتَرَكَ أَبُو هُرَيْرَةَ فُتْيَاهُ حَدَّثَنَا ابْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ عَامِرِ بْنِ أَبِي أُمَيَّةَ أَخِي أُمِّ سَلَمَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ أُمَّ سَلَمَةَ مِثْلَهُ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ehtilomsiz junub holda tongni qarshilar, soʻng oʻsha kuni roʻza tutar edilar. (Roviy) aytdi: Shundan keyin Abu Hurayra oʻz fatvosini tark qildi. Yana bir sanadda Said Qatodadan, u Said ibn al-Musayyabdan, u Ummu Salamaning akasi Omir ibn Abu Umayyadan shunga oʻxshashini rivoyat qildi, ammo Ummu Salamani zikr qilmadi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ эҳтиломсиз жунуб ҳолда тонгни қаршилар, сўнг ўша куни рўза тутар эдилар. (Ровий) айтди: Шундан кейин Абу Ҳурайра ўз фатвосини тарк қилди. Яна бир санадда Саид Қатодадан, у Саид ибн ал-Мусайябдан, у Умму Саламанинг акаси Омир ибн Абу Умайядан шунга ўхшашини ривоят қилди, аммо Умму Саламани зикр қилмади.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ خَالِدًا يُحَدِّثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي الْحَسَنِ عَنْ أُمِّهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِعَمَّارٍ تَقْتُلُكَ الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ammorga: «Seni bir tajovuzkor (zolim) toʻda oʻldiradi», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Амморга: «Сени бир тажовузкор (золим) тўда ўлдиради», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ قَالَسَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْحَارِثِ عَنْ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ فَقَالَ كُنَّا عِنْدَ مُعَاوِيَةَ فَحَدَّثَ عَنْ ابْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّيهِمَا فَأَرْسَلَ مُعَاوِيَةُ إِلَى عَائِشَةَ وَأَنَا فِيهِمْ فَسَأَلْنَاهَا فَقَالَتْ لَمْ أَسْمَعْهُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَكِنْ حَدَّثَتْنِي أُمُّ سَلَمَةَ فَسَأَلْتُهَا فَحَدَّثَتْ أُمُّ سَلَمَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أُتِيَ بِشَيْءٍ فَجَعَلَ يَقْسِمُهُ حَتَّى حَضَرَتْ صَلَاةُ الْعَصْرِ فَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ صَلَّى بَعْدَهَا رَكْعَتَيْنِ فَلَمَّا صَلَّاهَا قَالَ هَاتَانِ الرَّكْعَتَانِ كُنْتُ أُصَلِّيهِمَا بَعْدَ الظُّهْرِ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ وَلَقَدْ حَدَّثْتُهَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْهُمَا قَالَ فَأَتَيْتُ مُعَاوِيَةَ فَأَخْبَرْتُهُ بِذَلِكَ فَقَالَ ابْنُ الزُّبَيْرِ أَلَيْسَ قَدْ صَلَّاهُمَا لَا أَزَالُ أُصَلِّيهِمَا فَقَالَ لَهُ مُعَاوِيَةُ إِنَّكَ لَمُخَالِفٌ لَا تَزَالُ تُحِبُّ الْخِلَافَ مَا بَقِيتَ

Yazid ibn Abu Ziyod aytadi: Men Abdulloh ibn al-Horisdan asrdan keyingi ikki rakat haqida soʻradim. U dedi: Biz Muoviyaning huzurida edik. U Ibn az-Zubayrdan, u Oishadan Nabiy ﷺ ularni oʻqiganlarini rivoyat qildi. Shunda Muoviya Oishaga odam yubordi — men ham ular orasida edim — va biz undan soʻradik. U: «Men buni Nabiy ﷺdan eshitmadim, lekin menga Ummu Salama aytgan», dedi. Men undan soʻradim, Ummu Salama shunday dedi: Nabiy ﷺ peshinni oʻqidilar, soʻng u zotga bir narsa keltirildi va uni taqsimlay boshladilar, hatto asr namozi vaqti kirdi. U zot turib, asrni oʻqidilar, soʻng undan keyin ikki rakat oʻqidilar. Ularni oʻqib boʻlgach: «Bu ikki rakatni men peshindan keyin oʻqir edim», dedilar. Ummu Salama aytdi: Men unga Rasululloh ﷺ bu ikkovidan qaytarganlarini aytgan edim. (Roviy) aytdi: Men Muoviyaning oldiga kelib, buni unga aytdim. Ibn az-Zubayr: «U zot ularni oʻqimaganmilar? Men ularni oʻqiyveraman», dedi. Muoviya unga: «Sen haqiqatan xilofchisan; tirik ekansan, xilofni sevaverasan», dedi.Язид ибн Абу Зиёд айтади: Мен Абдуллоҳ ибн ал-Ҳорисдан асрдан кейинги икки ракат ҳақида сўрадим. У деди: Биз Муовиянинг ҳузурида эдик. У Ибн аз-Зубайрдан, у Оишадан Набий ﷺ уларни ўқиганларини ривоят қилди. Шунда Муовия Оишага одам юборди — мен ҳам улар орасида эдим — ва биз ундан сўрадик. У: «Мен буни Набий ﷺдан эшитмадим, лекин менга Умму Салама айтган», деди. Мен ундан сўрадим, Умму Салама шундай деди: Набий ﷺ пешинни ўқидилар, сўнг у зотга бир нарса келтирилди ва уни тақсимлай бошладилар, ҳатто аср намози вақти кирди. У зот туриб, асрни ўқидилар, сўнг ундан кейин икки ракат ўқидилар. Уларни ўқиб бўлгач: «Бу икки ракатни мен пешиндан кейин ўқир эдим», дедилар. Умму Салама айтди: Мен унга Расулуллоҳ ﷺ бу икковидан қайтарганларини айтган эдим. (Ровий) айтди: Мен Муовиянинг олдига келиб, буни унга айтдим. Ибн аз-Зубайр: «У зот уларни ўқимаганмилар? Мен уларни ўқийвераман», деди. Муовия унга: «Сен ҳақиқатан хилофчисан; тирик экансан, хилофни севаверасан», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَحَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ نَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ زَيْنَبَ ابْنَةَ أَبِي سَلَمَةَ تُحَدِّثُ عَنْ أُمِّهَاأَنَّ امْرَأَةً تُوُفِّيَ زَوْجُهَا فَخَافُوا عَلَى عَيْنِهَا فَأَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَأْذَنُوهُ فِي الْكُحْلِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كَانَتْ إِحْدَاكُنَّ تَكُونُ فِي بَيْتِهَا فِي أَحْلَاسِهَا أَوْ فِي شَرِّ أَحْلَاسِهَا فِي بَيْتِهَا حَوْلًا فَإِذَا مَرَّ كَلْبٌ رَمَتْ بِبَعْرَةٍ فَخَرَجَتْ فَلَا أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayolning eri vafot etdi. (Qarindoshlari) uning koʻzidan xavotirga tushib, Nabiy ﷺning oldiga kelib, surma surtishga ruxsat soʻrashdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sizlardan biringiz oʻz uyida eski kiyimlarida — yoki uyida eng yomon eski kiyimlarida — bir yil turar edi. Qachon it oʻtib qolsa, (uni) tezak bilan uloqtirib (azadan) chiqardi. Nahotki (endi) toʻrt oy oʻn kun ham (sabr qilmasa)?!» dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёлнинг эри вафот этди. (Қариндошлари) унинг кўзидан хавотирга тушиб, Набий ﷺнинг олдига келиб, сурма суртишга рухсат сўрашди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан бирингиз ўз уйида эски кийимларида — ёки уйида энг ёмон эски кийимларида — бир йил турар эди. Қачон ит ўтиб қолса, (уни) тезак билан улоқтириб (азадан) чиқарди. Наҳотки (энди) тўрт ой ўн кун ҳам (сабр қилмаса)?!» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ تَوْبَةَ الْعَنْبَرِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ يَصُومُ مِنْ السَّنَةِ شَهْرًا تَامًّا يُعْلَمُ إِلَّا شَعْبَانَ يَصِلُ بِهِ رَمَضَانَ

Ummu Salama (roziyallohu anho) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot yil davomida Shaʼbondan boshqa biror oyni toʻlaligicha roʻza tutmas edilar, uni Ramazonga ulardilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот йил давомида Шаъбондан бошқа бирор ойни тўлалигича рўза тутмас эдилар, уни Рамазонга улардилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ عُمَرَ أَوْ عَمْرِو بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ أَرَادَ أَنْ يَنْحَرَ فِي هِلَالِ ذِي الْحِجَّةِ فَلَا يَأْخُذْ مِنْ شَعْرِهِ وَأَظْفَارِهِحَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ عَمَّارِ بْنِ أُكَيْمَةَ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ قَالَ سَمِعْتُ أُمَّ سَلَمَةَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zot: «Kim zulhijja hiloli (chiqqanida) qurbonlik soʻymoqchi boʻlsa, sochidan ham, tirnoqlaridan ham olmasin», dedilar. Yana bir sanadda Umar ibn Muslim: Men Said ibn al-Musayyabning: «Men Ummu Salamadan eshitdim», deganini eshitdim, deb hadisni zikr qildi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зот: «Ким зулҳижжа ҳилоли (чиққанида) қурбонлик сўймоқчи бўлса, сочидан ҳам, тирноқларидан ҳам олмасин», дедилар. Яна бир санадда Умар ибн Муслим: Мен Саид ибн ал-Мусайябнинг: «Мен Умму Саламадан эшитдим», деганини эшитдим, деб ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ نَبْهَانَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا وَجَدَ الْمُكَاتَبُ مَا يُؤَدِّي فَاحْتَجِبْنَ مِنْهُ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Mukotab (ozodlik haqini) toʻlaydigan narsani topsa, undan pardalaninglar», deganlarini eshitdim.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Мукотаб (озодлик ҳақини) тўлайдиган нарсани топса, ундан пардаланинглар», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ عَنْ سَفِينَةَ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ حُضِرَ جَعَلَ يَقُولُ الصَّلَاةَ الصَّلَاةَ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ فَجَعَلَ يَتَكَلَّمُ بِهَا وَمَا يَكَادُ يَفِيضُ بِهَا لِسَانُهُ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ (vafotlari) yaqinlashganida: «Namoz, namoz! Va qoʻlingiz ostidagilar (haqida Allohdan qoʻrqinglar)!» deb takrorlar edilar. U zot buni aytar, tillari esa uni zoʻrgʻa aylantirar edi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ (вафотлари) яқинлашганида: «Намоз, намоз! Ва қўлингиз остидагилар (ҳақида Аллоҳдан қўрқинглар)!» деб такрорлар эдилар. У зот буни айтар, тиллари эса уни зўрға айлантирар эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَحَجَّاجٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ رَبِّهِ بْنَ سَعِيدٍ أَخَا يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَاخْتَلَفَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَابْنُ عَبَّاسٍ فِي الْمُتَوَفَّى عَنْهَا زَوْجُهَا إِذَا وَضَعَتْ حَمْلَهَا فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ تُزَوَّجُ وَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَبْعَدَ الْأَجَلَيْنِ قَالَ فَبَعَثُوا إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَقَالَتْ تُوُفِّيَ زَوْجُ سُبَيْعَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ فَوَلَدَتْ بَعْدَ وَفَاتِهِ بِخَمْسَ عَشْرَةَ لَيْلَةً فَخَطَبَهَا رَجُلَانِ قَالَ فَحَطَّتْ بِنَفْسِهَا إِلَى أَحَدِهِمَا فَلَمَّا خَشُوا أَنْ تَفْتَاتَ بِنَفْسِهَا إِلَى أَحَدِهِمَا قَالُوا إِنَّكِ لَمْ تَحِلِّي فَانْطَلَقَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَدْ حَلَلْتِ فَانْكِحِي مَنْ شِئْتِ

Abu Salama ibn Abdurrahmon aytadi: Eri vafot etgan ayol homilasini tugʻqanida (nima boʻlishi) haqida Abu Hurayra bilan Ibn Abbos ixtilof qildilar. Abu Hurayra: «Turmushga chiqaveradi», dedi. Ibn Abbos esa: «Ikki muddatning uzogʻi (bilan)», dedi. (Roviy) aytdi: Shunda ular Ummu Salamaga odam yuborishdi. U dedi: Subayʼa binti al-Horisning eri vafot etib, u eri vafotidan oʻn besh kecha keyin koʻzi yoridi. Ikki kishi unga sovchi qoʻydi, u ulardan biriga moyil boʻldi. Odamlar uning oʻz boshimchaligicha ulardan biriga (chiqib) qolishidan qoʻrqib: «Sen hali halol boʻlmagansan», deyishdi. Shunda u Rasululloh ﷺning huzurlariga bordi. U zot: «Sen halol boʻlding, xohlaganingga turmushga chiqaver», dedilar.Абу Салама ибн Абдурраҳмон айтади: Эри вафот этган аёл ҳомиласини туғқанида (нима бўлиши) ҳақида Абу Ҳурайра билан Ибн Аббос ихтилоф қилдилар. Абу Ҳурайра: «Турмушга чиқаверади», деди. Ибн Аббос эса: «Икки муддатнинг узоғи (билан)», деди. (Ровий) айтди: Шунда улар Умму Саламага одам юборишди. У деди: Субайъа бинти ал-Ҳориснинг эри вафот этиб, у эри вафотидан ўн беш кеча кейин кўзи ёриди. Икки киши унга совчи қўйди, у улардан бирига мойил бўлди. Одамлар унинг ўз бошимчалигича улардан бирига (чиқиб) қолишидан қўрқиб: «Сен ҳали ҳалол бўлмагансан», дейишди. Шунда у Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига борди. У зот: «Сен ҳалол бўлдинг, хоҳлаганингга турмушга чиқавер», дедилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَدَخَلَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَقَالَتْ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ مِنْ أَصْحَابِي لَمَنْ لَا يَرَانِي بَعْدَ أَنْ أَمُوتَ أَبَدًاقَالَ فَخَرَجَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ مِنْ عِنْدِهَا مَذْعُورًا حَتَّى دَخَلَ عَلَى عُمَرَ فَقَالَ لَهُ اسْمَعْ مَا تَقُولُ أُمُّكَ فَقَامَ عُمَرُ حَتَّى أَتَاهَا فَدَخَلَ عَلَيْهَا فَسَأَلَهَا ثُمَّ قَالَ أَنْشُدُكِ بِاللَّهِ أَمِنْهُمْ أَنَا فَقَالَتْ لَا وَلَنْ أُبَرِّئَ بَعْدَكَ أَحَدًا

Masruq aytadi: Abdurrahmon Ummu Salamaning huzuriga kirdi. Shunda u: «Men Nabiy ﷺning: ‹Sahobalarim orasida shundaylari borki, men vafot etganimdan keyin meni hech koʻrmaydi›, deganlarini eshitdim», dedi. (Roviy) aytdi: Abdurrahmon uning huzuridan qoʻrqib chiqib, Umarning oldiga kirdi va unga: «Onang nima deyayotganini eshit», dedi. Umar turib, uning huzuriga bordi, kirdi va undan soʻradi, soʻng: «Seni Alloh bilan qasam ichirib soʻrayman, men ulardanmanmi?» dedi. U: «Yoʻq. Va sendan keyin hech kimni oqlamayman», dedi.Масруқ айтади: Абдурраҳмон Умму Саламанинг ҳузурига кирди. Шунда у: «Мен Набий ﷺнинг: ‹Саҳобаларим орасида шундайлари борки, мен вафот этганимдан кейин мени ҳеч кўрмайди›, деганларини эшитдим», деди. (Ровий) айтди: Абдурраҳмон унинг ҳузуридан қўрқиб чиқиб, Умарнинг олдига кирди ва унга: «Онанг нима деяётганини эшит», деди. Умар туриб, унинг ҳузурига борди, кирди ва ундан сўради, сўнг: «Сени Аллоҳ билан қасам ичириб сўрайман, мен уларданманми?» деди. У: «Йўқ. Ва сендан кейин ҳеч кимни оқламайман», деди.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ قَالَ حَدَّثَنَا عُقَيْلٌ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّهُ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَمْعَةَ أَنَّ أُمَّهُ زَيْنَبَ ابْنَةَ أَبِي سَلَمَةَ أَخْبَرَتْهُ أَنَّ أُمَّهَا أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَكَانَتْ تَقُولُ أَبَى سَائِرُ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُدْخِلْنَ عَلَيْهِنَّ أَحَدًا بِتِلْكَ الرَّضَاعَةِ وَقُلْنَ لِعَائِشَةَ وَاللَّهِ مَا نُرَى هَذَا إِلَّا رُخْصَةً أَرْخَصَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِسَالِمٍ خَاصَّةً فَمَا هُوَ بِدَاخِلٍ عَلَيْنَا أَحَدٌ بِهَذِهِ الرَّضَاعَةِ وَلَا رَائِينَا

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U shunday der edi: Nabiy ﷺning boshqa xotinlari oʻsha (turdagi) emizish bilan oldilariga birovning kirishidan bosh tortdilar va Oishaga: «Allohga qasamki, biz buni Rasululloh ﷺ faqat Solimga xos qilib bergan ruxsatdan boshqa (narsa) deb bilmaymiz. Bu (turdagi) emizish bilan oldimizga hech kim kirmaydi va bizni koʻrmaydi (ham)», — dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У шундай дер эди: Набий ﷺнинг бошқа хотинлари ўша (турдаги) эмизиш билан олдиларига бировнинг киришидан бош тортдилар ва Оишага: «Аллоҳга қасамки, биз буни Расулуллоҳ ﷺ фақат Солимга хос қилиб берган рухсатдан бошқа (нарса) деб билмаймиз. Бу (турдаги) эмизиш билан олдимизга ҳеч ким кирмайди ва бизни кўрмайди (ҳам)», — дедилар.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ أَنَّ أَبَا عِيَاضٍ حَدَّثَأَنَّ مَرْوَانَ بَعَثَ إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرْسَلَ إِلَيْهَا مَوْلَاهَا فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصْبِحُ جُنُبًا فَيَصُومُ وَلَا يُفْطِرُ قَالَ فَرَجَعَ إِلَيْهِ فَأَخْبَرَهُ قَالَ فَبَعَثَ إِلَى عَائِشَةَ فَبَعَثَ إِلَيْهَا مَوْلَاهَا أَوْ غُلَامَهَا ذَكْوَانَ فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ جِمَاعٍ غَيْرِ حُلُمٍ فَيَصُومُ وَلَا يُفْطِرُ فَقَالَ لَهُ ائْتِ أَبَا هُرَيْرَةَ فَأَخْبِرْهُ فَانْطَلَقَ إِلَى أَبِي هُرَيْرَةَ فَأَخْبَرَهُ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَعَنْ عَائِشَةَ فَقَالَ هُمَا أَعْلَمُ

Abu Iyoz aytadi: Marvon Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salamaga odam yubordi — uning oldiga uning mavlosini yubordi. U shunday dedi: Rasululloh ﷺ junub holda tongni qarshilar, roʻza tutar va roʻzasini ochmas edilar. (Roviy) aytdi: U qaytib kelib, unga (buni) xabar berdi. Soʻng u Oishaga odam yubordi — uning oldiga uning mavlosini yoki gʻulomi Zakvonni yubordi. U shunday dedi: Rasululloh ﷺ ehtilomdan emas, jimoʼ tufayli junub holda tongni qarshilar, roʻza tutar va roʻzasini ochmas edilar. Shunda u unga: «Abu Hurayraning oldiga borib, unga xabar ber», dedi. U Abu Hurayraning oldiga borib, unga Ummu Salama va Oishadan (kelgan xabarni) aytdi. U: «Ikkovi biluvchiroqdirlar», dedi.Абу Иёз айтади: Марвон Набий ﷺнинг завжалари Умму Саламага одам юборди — унинг олдига унинг мавлосини юборди. У шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ жунуб ҳолда тонгни қаршилар, рўза тутар ва рўзасини очмас эдилар. (Ровий) айтди: У қайтиб келиб, унга (буни) хабар берди. Сўнг у Оишага одам юборди — унинг олдига унинг мавлосини ёки ғуломи Заквонни юборди. У шундай деди: Расулуллоҳ ﷺ эҳтиломдан эмас, жимў туфайли жунуб ҳолда тонгни қаршилар, рўза тутар ва рўзасини очмас эдилар. Шунда у унга: «Абу Ҳурайранинг олдига бориб, унга хабар бер», деди. У Абу Ҳурайранинг олдига бориб, унга Умму Салама ва Оишадан (келган хабарни) айтди. У: «Иккови билувчироқдирлар», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ عَنْ أَبِي عِيَاضٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍأَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ بَعَثَهُ إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ وَعَائِشَةَ قَالَ فَلَقِيتُ غُلَامَهَا نَافِعًا فَأَرْسَلْتُهُ إِلَيْهَا فَسَأَلَهَا قَالَ فَرَجَعَ إِلَيَّ فَأَخْبَرَنِي أَنَّهَا قَالَتْ إِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصْبِحُ جُنُبًا وَيُصْبِحُ صَائِمًا قَالَ ثُمَّ بَعَثَنِي إِلَى عَائِشَةَ فَلَقِيتُ غُلَامَهَا ذَكْوَانَ فَأَرْسَلْتُهُ إِلَيْهَا فَرَجَعَ إِلَيَّ فَأَخْبَرَنِي أَنَّهَا قَالَتْ إِنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ جِمَاعٍ غَيْرِ احْتِلَامٍ ثُمَّ يُصْبِحُ صَائِمًا قَالَ فَأَتَيْتُ مَرْوَانَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ لَتَأْتِيَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ فَلَتُخْبِرَنَّهُ بِهِ فَأَتَيْتُهُ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ هُنَّ أَعْلَمُحَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ رَبِّهِ عَنْ أَبِي عِيَاضٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ بَعَثَهُ إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ وَعَائِشَةَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ ثُمَّ لَقِيَ غُلَامَ عَائِشَةَ ذَكْوَانَ أَبَا عَمْرٍو وَقَالَ لَقِيتُ نَافِعًا غُلَامَ أُمِّ سَلَمَةَ

Abdurrahmon ibn al-Horis ibn Hishomdan rivoyat qilinadiki, Marvon ibn al-Hakam uni Ummu Salama va Oishaning oldiga yubordi. U aytdi: Men uning gʻulomi Nofeʼni uchratib, uni uning oldiga yubordim, u undan soʻradi. (Roviy) aytdi: U menga qaytib kelib xabar berdiki, u shunday degan: Allohning Nabiysi ﷺ junub holda tongni qarshilar va roʻzador holda tong topar edilar. (Roviy) aytdi: Soʻng u meni Oishaning oldiga yubordi. Men uning gʻulomi Zakvonni uchratib, uni uning oldiga yubordim. U menga qaytib kelib xabar berdiki, u shunday degan: Allohning Nabiysi ﷺ ehtilomdan emas, jimoʼ tufayli junub holda tongni qarshilar, soʻng roʻzador holda tong topar edilar. (Roviy) aytdi: Men Marvonning oldiga kelib, unga xabar berdim. U: «Senga qasam ichirib aytamanki, albatta Abu Hurayraning oldiga borib, buni unga xabar berasan», dedi. Men uning oldiga borib, xabar berdim. U: «Ular biluvchiroqdirlar», dedi. Yana bir sanadda shu maʼnodagi rivoyat keltirildi, faqat unda: «Soʻng Oishaning gʻulomi Zakvon Abu Amrni uchratdi», deyilgan va: «Men Ummu Salamaning gʻulomi Nofeʼni uchratdim», deyilgan.Абдурраҳмон ибн ал-Ҳорис ибн Ҳишомдан ривоят қилинадики, Марвон ибн ал-Ҳакам уни Умму Салама ва Оишанинг олдига юборди. У айтди: Мен унинг ғуломи Нофеъни учратиб, уни унинг олдига юбордим, у ундан сўради. (Ровий) айтди: У менга қайтиб келиб хабар бердики, у шундай деган: Аллоҳнинг Набийси ﷺ жунуб ҳолда тонгни қаршилар ва рўзадор ҳолда тонг топар эдилар. (Ровий) айтди: Сўнг у мени Оишанинг олдига юборди. Мен унинг ғуломи Заквонни учратиб, уни унинг олдига юбордим. У менга қайтиб келиб хабар бердики, у шундай деган: Аллоҳнинг Набийси ﷺ эҳтиломдан эмас, жимў туфайли жунуб ҳолда тонгни қаршилар, сўнг рўзадор ҳолда тонг топар эдилар. (Ровий) айтди: Мен Марвоннинг олдига келиб, унга хабар бердим. У: «Сенга қасам ичириб айтаманки, албатта Абу Ҳурайранинг олдига бориб, буни унга хабар берасан», деди. Мен унинг олдига бориб, хабар бердим. У: «Улар билувчироқдирлар», деди. Яна бир санадда шу маънодаги ривоят келтирилди, фақат унда: «Сўнг Оишанинг ғуломи Заквон Абу Амрни учратди», дейилган ва: «Мен Умму Саламанинг ғуломи Нофеъни учратдим», дейилган.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ وَعَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّهُ كَانَ يُدْرِكُهُ الْفَجْرُ وَهُوَ جُنُبٌ مِنْ أَهْلِهِ ثُمَّ يَغْتَسِلُ وَيَصُومُ

Ummu Salama va Oisha (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u zotni ahllaridan junub holda subh (fajr) topar, soʻng gʻusl qilib roʻza tutar edilar.Умму Салама ва Оиша (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у зотни аҳлларидан жунуб ҳолда субҳ (фажр) топар, сўнг ғусл қилиб рўза тутар эдилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا صَالِحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصْبِحُ جُنُبًا فِي رَمَضَانَ مِنْ أَهْلِهِ ثُمَّ يَغْتَسِلُ وَيَصُومُ

Oisha (roziyallohu anho) xabar berdiki, Rasululloh ﷺ Ramazonda ahllaridan junub holda tongni qarshilar, soʻng gʻusl qilib roʻza tutar edilar.Оиша (розияллоҳу анҳо) хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ Рамазонда аҳлларидан жунуб ҳолда тонгни қаршилар, сўнг ғусл қилиб рўза тутар эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ مَنْ أَصْبَحَ جُنُبًا مِنْ غَيْرِ احْتِلَامٍ فَلَا يَصُومُ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَأَبُوهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَتَّى دَخَلَا عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ وَعَائِشَةَ فَكِلْتَاهُمَا قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ غَيْرِ احْتِلَامٍ ثُمَّ يَصُومُ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَأَبُوهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَأَتَيَا مَرْوَانَ فَحَدَّثَاهُ ثُمَّ قَالَ عَزَمْتُ عَلَيْكُمَا لَمَا انْطَلَقْتُمَا إِلَى أَبِي هُرَيْرَةَ فَحَدَّثْتُمَاهُ فَانْطَلَقَا إِلَى أَبِي هُرَيْرَةَ فَأَخْبَرَاهُ قَالَ قَالَتَاهُ لَكُمَا فَقَالَا نَعَمْ قَالَ هُمَا أَعْلَمُ إِنَّمَا أَنَبَأَنِيهِ الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ

Abdulmalik ibn Abu Bakr otasidan rivoyat qiladiki, u Abu Hurayraning: «Kim ehtilomsiz junub holda tongni qarshilasa, roʻza tutmasin», deganini eshitgan. Shunda Abu Bakr va otasi Abdurrahmon borib, Ummu Salama va Oishaning huzuriga kirdilar. Ikkovi ham: «Rasululloh ﷺ ehtilomsiz junub holda tongni qarshilar, soʻng roʻza tutar edilar», dedilar. Soʻng Abu Bakr va otasi Abdurrahmon Marvonning oldiga borib, unga (buni) aytdilar. U: «Sizlarga qatʼiy aytamanki, albatta Abu Hurayraning oldiga borib, unga aytasizlar», dedi. Ular Abu Hurayraning oldiga borib, unga xabar berdilar. U: «Ikkovi sizlarga shunday deyishdimi?» dedi. Ular: «Ha», dedilar. U: «Ikkovi biluvchiroqdirlar. Menga buni faqat Fazl ibn Abbos xabar bergan edi», dedi.Абдулмалик ибн Абу Бакр отасидан ривоят қиладики, у Абу Ҳурайранинг: «Ким эҳтиломсиз жунуб ҳолда тонгни қаршиласа, рўза тутмасин», деганини эшитган. Шунда Абу Бакр ва отаси Абдурраҳмон бориб, Умму Салама ва Оишанинг ҳузурига кирдилар. Иккови ҳам: «Расулуллоҳ ﷺ эҳтиломсиз жунуб ҳолда тонгни қаршилар, сўнг рўза тутар эдилар», дедилар. Сўнг Абу Бакр ва отаси Абдурраҳмон Марвоннинг олдига бориб, унга (буни) айтдилар. У: «Сизларга қатъий айтаманки, албатта Абу Ҳурайранинг олдига бориб, унга айтасизлар», деди. Улар Абу Ҳурайранинг олдига бориб, унга хабар бердилар. У: «Иккови сизларга шундай дейишдими?» деди. Улар: «Ҳа», дедилар. У: «Иккови билувчироқдирлар. Менга буни фақат Фазл ибн Аббос хабар берган эди», деди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا صَالِحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصْبِحُ جُنُبًا ثُمَّ يَصُومُ يَوْمَهُ

Ummu Salama (roziyallohu anho) xabar berdiki, Rasululloh ﷺ junub holda tongni qarshilar, soʻng oʻsha kuni roʻza tutar edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ жунуб ҳолда тонгни қаршилар, сўнг ўша куни рўза тутар эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ مَنْ أَصْبَحَ جُنُبًا فَلَا يَصُومُ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَأَبُوهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَتَّى دَخَلَا عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ وَعَائِشَةَ فَكِلْتَاهُمَا قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصْبِحُ جُنُبًا مِنْ غَيْرِ احْتِلَامٍ ثُمَّ يَصُومُ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَأَبُوهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَأَتَيَا مَرْوَانَ فَحَدَّثَاهُ ثُمَّ قَالَ عَزَمْتُ عَلَيْكُمَا لَمَا انْطَلَقْتُمَا إِلَى أَبِي هُرَيْرَةَ فَحَدَّثْتُمَاهُ فَانْطَلَقَا إِلَى أَبِي هُرَيْرَةَ فَأَخْبَرَاهُ قَالَ هُمَا قَالَتَاهُ لَكُمَا فَقَالَا نَعَمْ قَالَ هُمَا أَعْلَمُ إِنَّمَا أَنَبَأَنِيهِ الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ

Abdulmalik ibn Abu Bakr otasidan rivoyat qiladiki, u Abu Hurayraning: «Kim junub holda tongni qarshilasa, roʻza tutmasin», deganini eshitgan. Shunda Abu Bakr va otasi Abdurrahmon borib, Ummu Salama va Oishaning huzuriga kirdilar. Ikkovi ham: «Rasululloh ﷺ ehtilomsiz junub holda tongni qarshilar, soʻng roʻza tutar edilar», dedilar. Soʻng Abu Bakr va otasi Abdurrahmon Marvonning oldiga borib, unga (buni) aytdilar. U: «Sizlarga qatʼiy aytamanki, albatta Abu Hurayraning oldiga borib, unga aytasizlar», dedi. Ular Abu Hurayraning oldiga borib, unga xabar berdilar. U: «Ikkovi sizlarga shunday deyishdimi?» dedi. Ular: «Ha», dedilar. U: «Ikkovi biluvchiroqdirlar. Menga buni faqat Fazl ibn Abbos xabar bergan edi», dedi.Абдулмалик ибн Абу Бакр отасидан ривоят қиладики, у Абу Ҳурайранинг: «Ким жунуб ҳолда тонгни қаршиласа, рўза тутмасин», деганини эшитган. Шунда Абу Бакр ва отаси Абдурраҳмон бориб, Умму Салама ва Оишанинг ҳузурига кирдилар. Иккови ҳам: «Расулуллоҳ ﷺ эҳтиломсиз жунуб ҳолда тонгни қаршилар, сўнг рўза тутар эдилар», дедилар. Сўнг Абу Бакр ва отаси Абдурраҳмон Марвоннинг олдига бориб, унга (буни) айтдилар. У: «Сизларга қатъий айтаманки, албатта Абу Ҳурайранинг олдига бориб, унга айтасизлар», деди. Улар Абу Ҳурайранинг олдига бориб, унга хабар бердилар. У: «Иккови сизларга шундай дейишдими?» деди. Улар: «Ҳа», дедилар. У: «Иккови билувчироқдирлар. Менга буни фақат Фазл ибн Аббос хабар берган эди», деди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ بِمِنًى عَنْ أَبِيهِ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ أَبُو سَلَمَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَصَابَ أَحَدَكُمْ مُصِيبَةٌ فَلْيَقُلْ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ عِنْدَكَ احْتَسَبْتُ مُصِيبَتِي وَأْجُرْنِي فِيهَا وَأَبْدِلْنِي مَا هُوَ خَيْرٌ مِنْهَا فَلَمَّا احْتُضِرَ أَبُو سَلَمَةَ قَالَ اللَّهُمَّ اخْلُفْنِي فِي أَهْلِي بِخَيْرٍ فَلَمَّا قُبِضَ قُلْتُ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ اللَّهُمَّ عِنْدَكَ أَحْتَسِبُ مُصِيبَتِي فَأْجُرْنِي فِيهَا قَالَتْ وَأَرَدْتُ أَنْ أَقُولَ وَأَبْدِلْنِي خَيْرًا مِنْهَا فَقُلْتُ وَمَنْ خَيْرٌ مِنْ أَبِي سَلَمَةَ فَمَا زِلْتُ حَتَّى قُلْتُهَا فَلَمَّا انْقَضَتْ عِدَّتُهَا خَطَبَهَا أَبُو بَكْرٍ فَرَدَّتْهُ ثُمَّ خَطَبَهَا عُمَرُ فَرَدَّتْهُ فَبَعَثَ إِلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ مَرْحَبًا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبِرَسُولِهِ أَخْبِرْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنِّي امْرَأَةٌ غَيْرَى وَأَنِّي مُصْبِيَةٌ وَأَنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَوْلِيَائِي شَاهِدًا فَبَعَثَ إِلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا قَوْلُكِ إِنِّي مُصْبِيَةٌ فَإِنَّ اللَّهَ سَيَكْفِيكِ صِبْيَانَكِ وَأَمَّا قَوْلُكِ إِنِّي غَيْرَى فَسَأَدْعُو اللَّهَ أَنْ يُذْهِبَ غَيْرَتَكِ وَأَمَّا الْأَوْلِيَاءُ فَلَيْسَ أَحَدٌ مِنْهُمْ شَاهِدٌ وَلَا غَائِبٌ إِلَّا سَيَرْضَانِي قُلْتُ يَا عُمَرُ قُمْ فَزَوِّجْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Abu Salama dedi: Rasululloh ﷺ: «Birontangizga musibat yetsa, u: ‹Innaa lillaahi va innaa ilayhi rojiʼun. Senda musibatimning ajrini umid qildim; menga unda ajr ber va menga undan koʻra yaxshiroq narsani badal qilib ber›, desin», dedilar. Abu Salamaning ajali yaqinlashganida u: «Allohim, mening ahlimga mendan keyin yaxshilik bilan xalifa boʻl», dedi. U vafot etganida men: «Innaa lillaahi va innaa ilayhi rojiʼun. Allohim, Senda musibatimning ajrini umid qildim, menga unda ajr ber», dedim. U aytdi: Men: «Menga undan koʻra yaxshiroqni badal qilib ber», deyishni istadim-u, lekin: «Abu Salamadan kim yaxshiroq boʻlardi?» dedim. Shunday boʻlsa-da, nihoyat men uni aytdim. Uning iddasi tugagach, Abu Bakr unga sovchi boʻldi, u esa rad qildi; soʻng Umar sovchi boʻldi, uni ham rad qildi. Soʻng Rasululloh ﷺ unga odam yubordilar. U: «Rasululloh ﷺga va u zotning elchisiga marhabo. Rasululloh ﷺga ayting: men rashkchi ayolman, bola-chaqalik ayolman va valiylarimdan hech biri hozir emas», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga (kishi) yuborib: «Bola-chaqalik ayolman deganingga kelsak, Alloh bolalaringga kifoya qiladi. Rashkchiman deganingga kelsak, men Allohdan rashkingni ketkazishini soʻrayman. Valiylarga kelsak, ulardan hoziri ham, gʻoyibi ham menga rozi boʻladi», dedilar. Men: «Ey Umar, tur va Rasululloh ﷺga (meni) nikohlab ber», dedim.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Абу Салама деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Биронтангизга мусибат етса, у: ‹Иннаа лиллааҳи ва иннаа илайҳи рожиъун. Сенда мусибатимнинг ажрини умид қилдим; менга унда ажр бер ва менга ундан кўра яхшироқ нарсани бадал қилиб бер›, десин», дедилар. Абу Саламанинг ажали яқинлашганида у: «Аллоҳим, менинг аҳлимга мендан кейин яхшилик билан халифа бўл», деди. У вафот этганида мен: «Иннаа лиллааҳи ва иннаа илайҳи рожиъун. Аллоҳим, Сенда мусибатимнинг ажрини умид қилдим, менга унда ажр бер», дедим. У айтди: Мен: «Менга ундан кўра яхшироқни бадал қилиб бер», дейишни истадим-у, лекин: «Абу Саламадан ким яхшироқ бўларди?» дедим. Шундай бўлса-да, ниҳоят мен уни айтдим. Унинг иддаси тугагач, Абу Бакр унга совчи бўлди, у эса рад қилди; сўнг Умар совчи бўлди, уни ҳам рад қилди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ унга одам юбордилар. У: «Расулуллоҳ ﷺга ва у зотнинг элчисига марҳабо. Расулуллоҳ ﷺга айтинг: мен рашкчи аёлман, бола-чақалик аёлман ва валийларимдан ҳеч бири ҳозир эмас», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга (киши) юбориб: «Бола-чақалик аёлман деганингга келсак, Аллоҳ болаларингга кифоя қилади. Рашкчиман деганингга келсак, мен Аллоҳдан рашкингни кетказишини сўрайман. Валийларга келсак, улардан ҳозири ҳам, ғойиби ҳам менга рози бўлади», дедилар. Мен: «Эй Умар, тур ва Расулуллоҳ ﷺга (мени) никоҳлаб бер», дедим.

حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ ابْنَةِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لِي مِنْ أَجْرٍ فِي بَنِي أَبِي سَلَمَةَ أَنْ أُنْفِقَ عَلَيْهِمْ وَلَسْتُ بِتَارِكَتِهِمْ هَكَذَا وَهَكَذَا إِنَّمَا هُمْ بَنِيَّ قَالَ نَعَمْ لَكِ فِيهِمْ أَجْرٌ مَا أَنْفَقْتِ عَلَيْهِمْ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, Abu Salamaning bolalariga — ularga nafaqa qilsam — menga ajr bormi? Men ularni mana bunday ham, mana bunday ham tashlab ketuvchi emasman; ular — mening (ham) bolalarim-ku», dedim. U zot: «Ha, senga — ularga nafaqa qilgan (narsang)ning ajri bordir», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, Абу Саламанинг болаларига — уларга нафақа қилсам — менга ажр борми? Мен уларни мана бундай ҳам, мана бундай ҳам ташлаб кетувчи эмасман; улар — менинг (ҳам) болаларим-ку», дедим. У зот: «Ҳа, сенга — уларга нафақа қилган (нарсанг)нинг ажри бордир», дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنِي رِبْعِيُّ بْنُ حِرَاشٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ سَاهِمُ الْوَجْهِ قَالَتْ فَحَسِبْتُ ذَلِكَ مِنْ وَجَعٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَاكَ سَاهِمَ الْوَجْهِ أَفَمِنْ وَجَعٍ فَقَالَ لَا وَلَكِنَّ الدَّنَانِيرَ السَّبْعَةَ الَّتِي أُتِينَا بِهَا أَمْسِ أَمْسَيْنَا وَلَمْ نُنْفِقْهَا نَسِيتُهَا فِي خُصْمِ الْفِرَاشِ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ huzurimga rangi soʻlgan holda kirdilar. Men buni ogʻriqdan deb oʻyladim va: «Ey Allohning Rasuli, sizning rangingizni soʻlgan koʻryapman, ogʻriqdanmi?» dedim. U zot: «Yoʻq, lekin kecha bizga keltirilgan yetti dinorni sarflamay kech qildik; men ularni toʻshak burchagida unutib qoʻyibman», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга ранги сўлган ҳолда кирдилар. Мен буни оғриқдан деб ўйладим ва: «Эй Аллоҳнинг Расули, сизнинг рангингизни сўлган кўряпман, оғриқданми?» дедим. У зот: «Йўқ, лекин кеча бизга келтирилган етти динорни сарфламай кеч қилдик; мен уларни тўшак бурчагида унутиб қўйибман», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ عَمَّارٍ الدُّهْنِيِّ عَنْ امْرَأَةٍ مِنْهُمْ أَنَّهَاسَأَلَتْ أُمَّ سَلَمَةَ عَنْ النَّبِيذِ فَقَالَتْ كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْمُزَفَّتِ وَعَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol undan nabiz haqida soʻradi. U: «Har bir mast qiluvchi narsa haromdir. Rasululloh ﷺ muzaffat (smola surilgan idish)dan, dubbo (qovoq idish)dan va hantamdan qaytardilar», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир аёл ундан набиз ҳақида сўради. У: «Ҳар бир маст қилувчи нарса ҳаромдир. Расулуллоҳ ﷺ музаффат (смола сурилган идиш)дан, дуббо (қовоқ идиш)дан ва ҳантамдан қайтардилар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ وَاصِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ الْفَضْلِ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا الْقَاسِمُ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَجُّ جِهَادُ كُلِّ ضَعِيفٍ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Haj — har bir zaifning jihodidir», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳаж — ҳар бир заифнинг жиҳодидир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ أَنَّ سُلَيْمَانَ بْنَ يَسَارٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سَلَمَةَ أَخْبَرَهُأَنَّهُ اجْتَمَعَ هُوَ وَابْنُ عَبَّاسٍ عِنْدَ أَبِي هُرَيْرَةَ فَبَعَثُوا كُرَيْبًا مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ يَسْأَلُهَا فَذَكَرَتْ أُمُّ سَلَمَةَ أَنَّ سُبَيْعَةَ الْأَسْلَمِيَّةَ تُوُفِّيَ عَنْهَا زَوْجُهَا فَنُفِسَتْ بَعْدَهُ بِلَيَالٍ فَذَكَرَتْ سُبَيْعَةُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَهَا أَنْ تَتَزَوَّجَ

Abu Salama xabar berdiki, u va Ibn Abbos Abu Hurayraning huzurida yigʻilishdi. Ular Ibn Abbosning mavlosi Kuraybni Ummu Salamaning oldiga yuborib, undan soʻratdilar. Ummu Salama zikr qildiki, Subayʼa al-Aslamiyyaning eri vafot etgan, u esa undan bir necha kecha keyin koʻzi yorigan edi. Subayʼa buni Rasululloh ﷺga aytdi, u zot esa unga turmushga chiqishni buyurdilar.Абу Салама хабар бердики, у ва Ибн Аббос Абу Ҳурайранинг ҳузурида йиғилишди. Улар Ибн Аббоснинг мавлоси Курайбни Умму Саламанинг олдига юбориб, ундан сўратдилар. Умму Салама зикр қилдики, Субайъа ал-Асламийянинг эри вафот этган, у эса ундан бир неча кеча кейин кўзи ёриган эди. Субайъа буни Расулуллоҳ ﷺга айтди, у зот эса унга турмушга чиқишни буюрдилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ قَالَ حَدَّثَتْنَا أُمُّ سَلَمَةَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا حَضَرَتْ الصَّلَاةُ وَحَضَرَ الْعَشَاءُ فَابْدَءُوا بِالْعَشَاءِ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Namoz vaqti kirib, kechki taom ham hozir boʻlsa, avval kechki taomdan boshlanglar», deganlarini eshitdim.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Намоз вақти кириб, кечки таом ҳам ҳозир бўлса, аввал кечки таомдан бошланглар», деганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي امْرَأَةٌ أَشُدُّ ضَفْرَ رَأْسِي أَفَأَنْقُضُهُ عِنْدَ الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ فَقَالَ إِنَّمَا يَكْفِيكِ ثَلَاثُ حَفَنَاتٍ تَصُبِّينَهَا عَلَى رَأْسِكِ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: «Ey Allohning Rasuli, men boshimning sochini qattiq oʻrab bogʻlaydigan ayolman. Janobat gʻusli paytida uni yechaymi?» dedim. Shunda u zot: «Senga boshingga quyadigan uch hovuch (suv) kifoya qiladi», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен бошимнинг сочини қаттиқ ўраб боғлайдиган аёлман. Жанобат ғусли пайтида уни ечайми?» дедим. Шунда у зот: «Сенга бошингга қуядиган уч ҳовуч (сув) кифоя қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ الْأَزْرَقِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ ذَكْوَانَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَصْرَ ثُمَّ دَخَلَ بَيْتِي فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّيْتَ صَلَاةً لَمْ تَكُنْ تُصَلِّيهَا فَقَالَ قَدِمَ عَلَيَّ مَالٌ فَشَغَلَنِي عَنْ الرَّكْعَتَيْنِ كُنْتُ أَرْكَعُهُمَا بَعْدَ الظُّهْرِ فَصَلَّيْتُهُمَا الْآنَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَنَقْضِيهِمَا إِذَا فَاتَتَا قَالَ لَا

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Rasululloh ﷺ asrni oʻqidilar, soʻng uyimga kirib, ikki rakat namoz oʻqidilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, siz oʻqimaydigan bir namozni oʻqidingiz», dedim. U zot: «Menga bir mol keltirilib, peshindan keyin oʻqiydigan ikki rakatimdan meni band qilib qoʻydi; men ularni hozir oʻqidim», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, ular qazo boʻlsa, biz ularni qazo qilamizmi?» dedim. U zot: «Yoʻq», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ асрни ўқидилар, сўнг уйимга кириб, икки ракат намоз ўқидилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиз ўқимайдиган бир намозни ўқидингиз», дедим. У зот: «Менга бир мол келтирилиб, пешиндан кейин ўқийдиган икки ракатимдан мени банд қилиб қўйди; мен уларни ҳозир ўқидим», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, улар қазо бўлса, биз уларни қазо қиламизми?» дедим. У зот: «Йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو كَعْبٍ صَاحِبُ الْحَرِيرِ قَالَ حَدَّثَنِي شَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ قَالَقُلْتُ لِأُمِّ سَلَمَةَ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ مَا كَانَ أَكْثَرَ دُعَاءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانَ عِنْدَكِ قَالَتْ كَانَ أَكْثَرُ دُعَائِهِ يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ قَالَتْ فَقُلْتُ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَكْثَرَ دُعَاءَكَ يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ قَالَ يَا أُمَّ سَلَمَةَ مَا مِنْ آدَمِيٍّ إِلَّا وَقَلْبُهُ بَيْنَ أُصْبُعَيْنِ مِنْ أَصَابِعِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مَا شَاءَ أَقَامَ وَمَا شَاءَ أَزَاغَقَالَ عَبْد اللَّهِ سَأَلْتُ أَبِي عَنْ أَبِي كَعْبٍ فَقَالَ ثِقَةٌ وَاسْمُهُ عَبْدُ رَبِّهِ بْنُ عُبَيْدٍ

Shahr ibn Havshab aytadi: Men Ummu Salamaga: «Ey moʻminlarning onasi, Rasululloh ﷺ sizning huzuringizda boʻlganlarida eng koʻp aytadigan duolari nima edi?» dedim. U: «Eng koʻp aytadigan duolari: ‹Yaa muqollibal-qulub, sabbit qolbiy alaa diynik› (Ey qalblarni oʻzgartiruvchi Zot, qalbimni dining ustida sobit qil) edi», dedi. U aytdi: Men u zotga: «Ey Allohning Rasuli, nega ‹Yaa muqollibal-qulub, sabbit qolbiy alaa diynik› deb koʻp duo qilasiz?» dedim. U zot: «Ey Ummu Salama, hech bir odam yoʻqki, uning qalbi Alloh azza va jallaning barmoqlaridan ikki barmogʻi orasida boʻlmasin. Bas, U xohlaganini (toʻgʻri) tutib turadi, xohlaganini ogʻdirib yuboradi», dedilar. Abdulloh aytdi: Men otamdan Abu Kaʼb haqida soʻradim, u: «Ishonchli; ismi Abdu Robbihi ibn Ubayd», dedi.Шаҳр ибн Ҳавшаб айтади: Мен Умму Саламага: «Эй мўминларнинг онаси, Расулуллоҳ ﷺ сизнинг ҳузурингизда бўлганларида энг кўп айтадиган дуолари нима эди?» дедим. У: «Энг кўп айтадиган дуолари: ‹Яа муқоллибал-қулуб, саббит қолбий алаа дийник› (Эй қалбларни ўзгартирувчи Зот, қалбимни дининг устида собит қил) эди», деди. У айтди: Мен у зотга: «Эй Аллоҳнинг Расули, нега ‹Яа муқоллибал-қулуб, саббит қолбий алаа дийник› деб кўп дуо қиласиз?» дедим. У зот: «Эй Умму Салама, ҳеч бир одам йўқки, унинг қалби Аллоҳ азза ва жалланинг бармоқларидан икки бармоғи орасида бўлмасин. Бас, У хоҳлаганини (тўғри) тутиб туради, хоҳлаганини оғдириб юборади», дедилар. Абдуллоҳ айтди: Мен отамдан Абу Каъб ҳақида сўрадим, у: «Ишончли; исми Абду Роббиҳи ибн Убайд», деди.

حَدَّثَنَا مُعَاذٌ حَدَّثَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ أُمِّهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْمَا نَسِيتُهُ يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَقَدْ اغْبَرَّ صَدْرُهُ وَهُوَ يُعَاطِيهِمُ اللَّبَنَ وَيَقُولُ اللَّهُمَّ إِنَّ الْخَيْرَ خَيْرُ الْآخِرَهْفَاغْفِرْ لِلْأَنْصَارِ وَالْمُهَاجِرَهْقَالَ فَأَقْبَلَ عَمَّارٌ فَلَمَّا رَآهُ قَالَ وَيْحَكَ ابْنَ سُمَيَّةَ تَقْتُلُكَ الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُقَالَ فَحَدَّثْتُهُ مُحَمَّدًا فَقَالَ عَنْ أُمِّهِ أَمَا إِنَّهَا قَدْ كَانَتْ تَلِجُ عَلَى أَمِّ الْمُؤْمِنِينَ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Men u zotni Xandaq kunida — koʻkraklari changga belangan holda odamlarga sut uzatib turib: «Allohumma innal-xoyro xoyrul-oxiroh, fagʻfir lil-ansori val-muhojiroh (Allohim, haqiqiy yaxshilik — oxirat yaxshiligidir; bas, ansorlar va muhojirlarni magʻfirat qil)», deb aytayotganlarini unutmadim. (Roviy) aytdi: Shunda Ammor kelib qoldi, u zot uni koʻrganlarida: «Voy sen, ey Sumayyaning oʻgʻli, seni bir tajovuzkor toʻda oʻldiradi», dedilar. (Roviy) aytdi: Men buni Muhammadga aytdim, u: «Onasidan (rivoyat qildi); u moʻminlarning onasi huzuriga kirib turar edi», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен у зотни Хандақ кунида — кўкраклари чангга беланган ҳолда одамларга сут узатиб туриб: «Аллоҳумма иннал-хойро хойрул-охироҳ, фағфир лил-ансори вал-муҳожироҳ (Аллоҳим, ҳақиқий яхшилик — охират яхшилигидир; бас, ансорлар ва муҳожирларни мағфират қил)», деб айтаётганларини унутмадим. (Ровий) айтди: Шунда Аммор келиб қолди, у зот уни кўрганларида: «Вой сен, эй Сумайянинг ўғли, сени бир тажовузкор тўда ўлдиради», дедилар. (Ровий) айтди: Мен буни Муҳаммадга айтдим, у: «Онасидан (ривоят қилди); у мўминларнинг онаси ҳузурига кириб турар эди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ بِالنِّسَاءِ قَالَ يُرْخِينَ شِبْرًا قُلْتُ إِذَنْ يَنْكَشِفَ عَنْهُنَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَذِرَاعٌ لَا يَزِدْنَ عَلَيْهِ

Ummu Salama (roziyallohu anho) aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, ayollar (etagi) qanday boʻladi?» dedim. U zot: «Bir qarich tushirsinlar», dedilar. Men: «Unda ularning (oyoqlari) ochilib qoladi-ku, ey Allohning Rasuli», dedim. U zot: «Unda bir gaz, undan ortiq qilmasinlar», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо) айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, аёллар (этаги) қандай бўлади?» дедим. У зот: «Бир қарич туширсинлар», дедилар. Мен: «Унда уларнинг (оёқлари) очилиб қолади-ку, эй Аллоҳнинг Расули», дедим. У зот: «Унда бир газ, ундан ортиқ қилмасинлар», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَطَاءٌ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْجَعَلَتْ شَعَائِرَ مِنْ ذَهَبٍ فِي رَقَبَتِهَا فَدَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَعْرَضَ عَنْهَا فَقُلْتُ أَلَا تَنْظُرُ إِلَى زِينَتِهَا فَقَالَ عَنْ زِينَتِكِ أُعْرِضُ قَالَ زَعَمُوا أَنَّهُ قَالَ مَا ضَرَّ إِحْدَاكُنَّ لَوْ جَعَلَتْ خُرْصًا مِنْ وَرِقٍ ثُمَّ جَعَلَتْهُ بِزَعْفَرَانٍ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U boʻyniga oltindan taqinchoqlar taqdi. Shunda Nabiy ﷺ kirib keldilar va undan yuz oʻgirdilar. Men: «Uning ziynatiga qaramaysizmi?» dedim. U zot: «Sening ziynatingdan yuz oʻgiryapman», dedilar. (Roviy) dedi: Ular u zot: «Sizlardan biringiz kumushdan bir sirgʻa yasab, soʻng uni zaʼfaron bilan sargʻaytirsa, unga hech zarari yoʻq», deganlar deb aytishadi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У бўйнига олтиндан тақинчоқлар тақди. Шунда Набий ﷺ кириб келдилар ва ундан юз ўгирдилар. Мен: «Унинг зийнатига қарамайсизми?» дедим. У зот: «Сенинг зийнатингдан юз ўгиряпман», дедилар. (Ровий) деди: Улар у зот: «Сизлардан бирингиз кумушдан бир сирға ясаб, сўнг уни заъфарон билан сарғайтирса, унга ҳеч зарари йўқ», деганлар деб айтишади.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ صَيْفِيٍّ أَنَّ عِكْرِمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَهُ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ أَخْبَرْتُهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَلَفَ أَنْ لَا يَدْخُلَ عَلَى بَعْضِ أَهْلِهِ شَهْرًا فَلَمَّا مَضَى تِسْعَةٌ وَعِشْرُونَ يَوْمًا غَدَا عَلَيْهِمْ أَوْ رَاحَ فَقِيلَ لَهُ حَلَفْتَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ لَا تَدْخُلُ عَلَيْهِمْ شَهْرًا فَقَالَ إِنَّ الشَّهْرَ تِسْعَةٌ وَعِشْرُونَ يَوْمًا

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ baʼzi ayollari (huzuriga) bir oy kirmaslikka qasam ichdilar. Yigirma toʻqqiz kun oʻtgach, ertalab (yoki kechqurun) ularning oldiga keldilar. Shunda u zotga: «Yo Nabiyalloh! Siz huzurimizga bir oy kirmaslikka qasam ichgan edingiz-ku», deyildi. U zot: «Albatta, oy yigirma toʻqqiz kun ham boʻladi», dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ баъзи аёллари (ҳузурига) бир ой кирмасликка қасам ичдилар. Йигирма тўққиз кун ўтгач, эрталаб (ёки кечқурун) уларнинг олдига келдилар. Шунда у зотга: «Ё Набияллоҳ! Сиз ҳузуримизга бир ой кирмасликка қасам ичган эдингиз-ку», дейилди. У зот: «Албатта, ой йигирма тўққиз кун ҳам бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَ سَفِينَةُ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّهُ كَانَ عَامَّةُ وَصِيَّةِ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ مَوْتِهِ الصَّلَاةَ الصَّلَاةَ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ حَتَّى جَعَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُلَجْلِجُهَا فِي صَدْرِهِ وَمَا يَفِيضُ بِهَا لِسَانُهُ

Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Nabiysi ﷺ vafotlari oldidan qilgan vasiyatlarining koʻpi: «Namoz, namoz va qoʻlingiz ostidagilar (haqida)», degan soʻzlari edi. Hatto Allohning Nabiysi ﷺ uni koʻkraklarida gʻuldirab aytar, tillari uni ravon chiqara olmas edi.Набий ﷺнинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Набийси ﷺ вафотлари олдидан қилган васиятларининг кўпи: «Намоз, намоз ва қўлингиз остидагилар (ҳақида)», деган сўзлари эди. Ҳатто Аллоҳнинг Набийси ﷺ уни кўкракларида ғулдираб айтар, тиллари уни равон чиқара олмас эди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَاهْدِنِي السَّبِيلَ الْأَقْوَمَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Robbigʻfir varham vahdiniys-sabiylal-aqvam (Robbim, magʻfirat qilgin, rahm qilgin va meni eng toʻgʻri yoʻlga hidoyat qilgin)», deb aytar edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Роббиғфир варҳам ваҳдинийс-сабийлал-ақвам (Роббим, мағфират қилгин, раҳм қилгин ва мени энг тўғри йўлга ҳидоят қилгин)», деб айтар эдилар.

حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَارَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ قَالَ حَدَّثَتْنِي أُمُّ وَلَدٍ لِابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ قَالَتْكُنْتُ امْرَأَةً لِي ذَيْلٌ طَوِيلٌ وَكُنْتُ آتِي الْمَسْجِدَ وَكُنْتُ أَسْحَبُهُ فَسَأَلْتُ أُمَّ سَلَمَةَ قُلْتُ إِنِّي امْرَأَةٌ ذَيْلِي طَوِيلٌ وَإِنِّي آتِي الْمَسْجِدَ وَإِنِّي أَسْحَبُهُ عَلَى الْمَكَانِ الْقَذِرِ ثُمَّ أَسْحَبُهُ عَلَى الْمَكَانِ الطَّيِّبِ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا مَرَّتْ عَلَى الْمَكَانِ الْقَذِرِ ثُمَّ مَرَّتْ عَلَى الْمَكَانِ الطَّيِّبِ فَإِنَّ ذَلِكَ طَهُورٌ

Abdurrahmon ibn Avfning oʻgʻlining ummu valadi aytdi: Men etagi uzun ayol edim, masjidga borar va etagimni sudrab yurar edim. Shunda Ummu Salamadan soʻrab: «Men etagi uzun ayolman, masjidga boraman va etagimni najosatli joydan sudrab oʻtaman, soʻng pokiza joydan sudrab oʻtaman», dedim. Ummu Salama: Rasululloh ﷺ: «(Etak) najosatli joydan oʻtib, soʻng pokiza joydan oʻtsa, albatta, shu uni poklaydi», dedilar, dedi.Абдурраҳмон ибн Авфнинг ўғлининг умму валади айтди: Мен этаги узун аёл эдим, масжидга борар ва этагимни судраб юрар эдим. Шунда Умму Саламадан сўраб: «Мен этаги узун аёлман, масжидга бораман ва этагимни нажосатли жойдан судраб ўтаман, сўнг покиза жойдан судраб ўтаман», дедим. Умму Салама: Расулуллоҳ ﷺ: «(Этак) нажосатли жойдан ўтиб, сўнг покиза жойдан ўтса, албатта, шу уни поклайди», дедилар, деди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا زَمْعَةُ بْنُ صَالِحٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ شِهَابٍ يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ وَهْبِ بْنِ زَمْعَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ خَرَجَ تَاجِرًا إِلَى بُصْرَى وَمَعَهُ نُعَيْمَانُ وَسُوَيْبِطُ بْنُ حَرْمَلَةَ وَكِلَاهُمَا بَدْرِيٌّ وَكَانَ سُوَيْبِطٌ عَلَى الزَّادِ فَجَاءَهُ نُعَيْمَانُ فَقَالَ أَطْعِمْنِي فَقَالَ لَا حَتَّى يَأْتِيَ أَبُو بَكْرٍ وَكَانَ نُعَيْمَانُ رَجُلًا مِضْحَاكًا مَزَّاحًا فَقَالَ لَأَغِيظَنَّكَ فَذَهَبَ إِلَى أُنَاسٍ جَلَبُوا ظَهْرًا فَقَالَ ابْتَاعُوا مِنِّي غُلَامًا عَرَبِيًّا فَارِهًا وَهُوَ ذُو لِسَانٍ وَلَعَلَّهُ يَقُولُ أَنَا حُرٌّ فَإِنْ كُنْتُمْ تَارِكِيهِ لِذَلِكَ فَدَعُونِي لَا تُفْسِدُوا عَلَيَّ غُلَامِي فَقَالُوا بَلْ نَبْتَاعُهُ مِنْكَ بِعَشْرِ قَلَائِصَ فَأَقْبَلَ بِهَا يَسُوقُهَا وَأَقْبَلَ بِالْقَوْمِ حَتَّى عَقَلَهَا ثُمَّ قَالَ لِلْقَوْمِ دُونَكُمْ هُوَ هَذَا فَجَاءَ الْقَوْمُ فَقَالُوا قَدْ اشْتَرَيْنَاكَ قَالَ سُوَيْبِطٌ هُوَ كَاذِبٌ أَنَا رَجُلٌ حُرٌّ فَقَالُوا قَدْ أَخْبَرَنَا خَبَرَكَ وَطَرَحُوا الْحَبْلَ فِي رَقَبَتِهِ فَذَهَبُوا بِهِ فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ فَأُخْبِرَ فَذَهَبَ هُوَ وَأَصْحَابٌ لَهُ فَرَدُّوا الْقَلَائِصَ وَأَخْذُوهُ فَضَحِكَ مِنْهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ حَوْلًا

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Abu Bakr savdogarlik qilib Busroga chiqdi, u bilan birga Nuʼaymon va Suvaybit ibn Harmala bor edi, ikkalasi ham badrlik edi. Suvaybit ozuqa ustida turardi. Nuʼaymon uning oldiga kelib: «Meni ovqatlantir», dedi. U: «Yoʻq, toki Abu Bakr kelmaguncha», dedi. Nuʼaymon esa kulgichi, hazilkash kishi edi. U: «Seni albatta gʻazablantiraman», dedi. Soʻng ulov keltirgan bir qavmning oldiga borib: «Mendan bir arab qulini sotib olinglar, u chaqqon, tili burro. U «Men hurman» deyishi mumkin. Agar shu sababli uni tark etadigan boʻlsangiz, meni qoʻyinglar, qulimni buzmanglar», dedi. Ular: «Yoʻq, uni sendan oʻnta yosh tuya evaziga sotib olamiz», dedilar. U tuyalarni haydab keldi va qavmni ham boshlab keldi, tuyalarni bogʻlab qoʻydi, soʻng qavmga: «Mana u, olinglar», dedi. Qavm kelib: «Biz seni sotib oldik», dedilar. Suvaybit: «U yolgʻonchi, men hur kishiman», dedi. Ular: «U bizga sening xabaringni aytgan edi», deb boʻyniga arqon soldilar va uni olib ketdilar. Soʻng Abu Bakr kelib, bundan xabar topdi va oʻzi hamda sheriklari borib, tuyalarni qaytardilar va uni olib qaytdilar. Nabiy ﷺ va sahobalari bundan bir yil davomida kulib yurdilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Абу Бакр савдогарлик қилиб Бусрога чиқди, у билан бирга Нуъаймон ва Сувайбит ибн Ҳармала бор эди, иккаласи ҳам бадрлик эди. Сувайбит озуқа устида турарди. Нуъаймон унинг олдига келиб: «Мени овқатлантир», деди. У: «Йўқ, токи Абу Бакр келмагунча», деди. Нуъаймон эса кулгичи, ҳазилкаш киши эди. У: «Сени албатта ғазаблантираман», деди. Сўнг улов келтирган бир қавмнинг олдига бориб: «Мендан бир араб қулини сотиб олинглар, у чаққон, тили бурро. У «Мен ҳурман» дейиши мумкин. Агар шу сабабли уни тарк этадиган бўлсангиз, мени қўйинглар, қулимни бузманглар», деди. Улар: «Йўқ, уни сендан ўнта ёш туя эвазига сотиб оламиз», дедилар. У туяларни ҳайдаб келди ва қавмни ҳам бошлаб келди, туяларни боғлаб қўйди, сўнг қавмга: «Мана у, олинглар», деди. Қавм келиб: «Биз сени сотиб олдик», дедилар. Сувайбит: «У ёлғончи, мен ҳур кишиман», деди. Улар: «У бизга сенинг хабарингни айтган эди», деб бўйнига арқон солдилар ва уни олиб кетдилар. Сўнг Абу Бакр келиб, бундан хабар топди ва ўзи ҳамда шериклари бориб, туяларни қайтардилар ва уни олиб қайтдилар. Набий ﷺ ва саҳобалари бундан бир йил давомида кулиб юрдилар.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَتْنِي هِنْدُ ابْنَةُ الْحَارِثِ الْقُرَشِيَّةُ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهَاأَنَّ النِّسَاءَ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَلَّمَ مِنْ الصَّلَاةِ الْمَكْتُوبَةِ قُمْنَ وَثَبَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَثَبَتَ مَنْ صَلَّى مِنْ الرِّجَالِ مَا شَاءَ اللَّهُ فَإِذَا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ الرِّجَالُ

Ummu Salama (Paygʻambar ﷺ ning zavjasi) (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ hayotlik paytlarida ayollar farz namozlarini salom bilan tugatgach, (darrov) turar edi. Paygʻambar ﷺ va erkaklar esa Alloh xohlagancha oʻz joylarida qolar edi. Paygʻambar ﷺ turganlarida, erkaklar ham turar edi.Умму Салама (Пайғамбар ﷺ нинг завжаси) (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ҳаётлик пайтларида аёллар фарз намозларини салом билан тугатгач, (дарров) турар эди. Пайғамбар ﷺ ва эркаклар эса Аллоҳ хоҳлаганча ўз жойларида қолар эди. Пайғамбар ﷺ турганларида, эркаклар ҳам турар эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ وَحَرَمِيٌّ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ عَنْ صَاحِبٍ لَهُ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَكُونُ اخْتِلَافٌ عِنْدَ مَوْتِ خَلِيفَةٍ فَيَخْرُجُ رَجُلٌ مِنْ الْمَدِينَةِ هَارِبٌ إِلَى مَكَّةَ فَيَأْتِيهِ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ فَيُخْرِجُونَهُ وَهُوَ كَارِهٌ فَيُبَايِعُونَهُ بَيْنَ الرُّكْنِ وَالْمَقَامِ فَيُبْعَثُ إِلَيْهِمْ جَيْشٌ مِنْ الشَّامِ فَيُخْسَفُ بِهِمْ بِالْبَيْدَاءِ فَإِذَا رَأَى النَّاسُ ذَلِكَ أَتَتْهُ أَبْدَالُ الشَّامِ وَعَصَائِبُ الْعِرَاقِ فَيُبَايِعُونَهُ ثُمَّ يَنْشَأُ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ أَخْوَالُهُ كَلْبٌ فَيَبْعَثُ إِلَيْهِ الْمَكِّيُّ بَعْثًا فَيَظْهَرُونَ عَلَيْهِمْ وَذَلِكَ بَعْثُ كَلْبٍ وَالْخَيْبَةُ لِمَنْ لَمْ يَشْهَدْ غَنِيمَةَ كَلْبٍ فَيَقْسِمُ الْمَالَ وَيُعْمِلُ فِي النَّاسِ سُنَّةَ نَبِيِّهِمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيُلْقِي الْإِسْلَامُ بِجِرَانِهِ إِلَى الْأَرْضِ يَمْكُثُ تِسْعَ سِنِينَ قَالَ حَرَمِيٌّ أَوْ سَبْعَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Bir xalifaning oʻlimi paytida ixtilof boʻladi. Shunda Madinadan bir kishi Makkaga qochib chiqadi. Makka ahlidan bir guruh odamlar uning oldiga kelib, uni istamasa-da, (oraga) chiqarishadi va Rukn bilan Maqom oraligʻida unga bayʼat qiladilar. Ularga qarshi Shomdan bir qoʻshin yuboriladi, ammo ular Baydoda yerga yutiladi. Odamlar buni koʻrganlarida, Shomning abdollari va Iroq ahlining guruhlari uning oldiga kelib, unga bayʼat qiladilar. Soʻng Qurayshdan, togʻalari Kalbdan boʻlgan bir kishi paydo boʻladi va makkalik unga qarshi bir qoʻshin yuboradi, (uning kishilari) esa ular ustidan gʻolib keladi. Mana shu Kalbning qoʻshinidir. Kalbning gʻanimatida hozir boʻlmagan kishi noumid boʻladi. U molni taqsimlaydi va odamlar orasida ularning Paygʻambari ﷺning sunnati bilan amal qiladi. Islom yer yuziga oʻz boʻynini qoʻyadi. U toʻqqiz yil turadi», dedilar. Haramiy: «Yoki yetti (yil)», dedi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бир халифанинг ўлими пайтида ихтилоф бўлади. Шунда Мадинадан бир киши Маккага қочиб чиқади. Макка аҳлидан бир гуруҳ одамлар унинг олдига келиб, уни истамаса-да, (орага) чиқаришади ва Рукн билан Мақом оралиғида унга байъат қиладилар. Уларга қарши Шомдан бир қўшин юборилади, аммо улар Байдода ерга ютилади. Одамлар буни кўрганларида, Шомнинг абдоллари ва Ироқ аҳлининг гуруҳлари унинг олдига келиб, унга байъат қиладилар. Сўнг Қурайшдан, тоғалари Калбдан бўлган бир киши пайдо бўлади ва маккалик унга қарши бир қўшин юборади, (унинг кишилари) эса улар устидан ғолиб келади. Мана шу Калбнинг қўшинидир. Калбнинг ғаниматида ҳозир бўлмаган киши ноумид бўлади. У молни тақсимлайди ва одамлар орасида уларнинг Пайғамбари ﷺнинг суннати билан амал қилади. Ислом ер юзига ўз бўйнини қўяди. У тўққиз йил туради», дедилар. Ҳарамий: «Ёки етти (йил)», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ أُمِّهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَيْقَظَ مِنْ مَنَامِهِ وَهُوَ يَسْتَرْجِعُ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا شَأْنُكَ قَالَ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي يُخْسَفُ بِهِمْ ثُمَّ يُبْعَثُونَ إِلَى رَجُلٍ فَيَأْتِي مَكَّةَ فَيَمْنَعُهُ اللَّهُ مِنْهُمْ وَيُخْسَفُ بِهِمْ مَصْرَعُهُمْ وَاحِدٌ وَمَصَادِرُهُمْ شَتَّى قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَكُونُ مَصْرَعُهُمْ وَاحِدًا وَمَصَادِرُهُمْ شَتَّى قَالَ إِنَّ مِنْهُمْ مَنْ يُكْرَهُ فَيَجِيءُ مُكْرَهًاحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ أُمِّهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْ بَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uyqularidan «Inna lillahi va inna ilayhi rojiuun» deb uygʻondilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, sizga nima boʻldi?» dedim. U zot: «Ummatimdan bir toifa yerga yutiladi. Soʻng ular bir kishiga qarshi yuboriladi, u kishi Makkaga keladi, Alloh uni ulardan saqlaydi va ular yerga yutiladi. Ularning halok boʻladigan joyi bitta, ammo kelib chiqishlari turlichadir», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, ularning halok boʻladigan joyi bitta boʻlib, kelib chiqishlari qanday turlicha boʻladi?» dedim. U zot: «Ularning ichida majbur qilinib, istamagan holda keladigani ham bor», dedilar. Affon bizga hadis aytdi, Hammod bizga Ali ibn Zayddan, u Hasandan, u onasidan, u Ummu Salamadan hadis aytdi. U dedi: Rasululloh ﷺ bir kuni... — soʻng shu maʼnoni zikr qildi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уйқуларидан «Инна лиллаҳи ва инна илайҳи рожиуун» деб уйғондилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, сизга нима бўлди?» дедим. У зот: «Умматимдан бир тоифа ерга ютилади. Сўнг улар бир кишига қарши юборилади, у киши Маккага келади, Аллоҳ уни улардан сақлайди ва улар ерга ютилади. Уларнинг ҳалок бўладиган жойи битта, аммо келиб чиқишлари турличадир», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, уларнинг ҳалок бўладиган жойи битта бўлиб, келиб чиқишлари қандай турлича бўлади?» дедим. У зот: «Уларнинг ичида мажбур қилиниб, истамаган ҳолда келадигани ҳам бор», дедилар. Аффон бизга ҳадис айтди, Ҳаммод бизга Али ибн Зайддан, у Ҳасандан, у онасидан, у Умму Саламадан ҳадис айтди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ бир куни... — сўнг шу маънони зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي قَيْسٍ مَوْلَى عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ قَالَقُلْتُ لِأُمِّ سَلَمَةَ أَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ قَالَتْ لَا قُلْتُ فَإِنَّ عَائِشَةَ تُخْبِرُ النَّاسَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُقَبِّلُ وَهُوَ صَائِمٌ قَالَتْ قُلْتُ لَعَلَّهُ أَنْ كَانَ لَا يَتَمَالَكُ عَنْهَا حُبًّا أَمَّا أَنَا فَلَا

Amr ibnul-Osning mavlosi Abu Qays aytdi: Men Ummu Salamaga: «Rasululloh ﷺ roʻzador holda oʻpar edilarmi?» dedim. U: «Yoʻq», dedi. Men: «Oisha esa odamlarga Rasululloh ﷺ roʻzador holda oʻpar edilar, deb xabar bermoqda-ku», dedim. U: «Ehtimol u zot uni sevganlaridan oʻzlarini tuta olmagandirlar. Menga kelsak, yoʻq», dedi.Амр ибнул-Оснинг мавлоси Абу Қайс айтди: Мен Умму Саламага: «Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда ўпар эдиларми?» дедим. У: «Йўқ», деди. Мен: «Оиша эса одамларга Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда ўпар эдилар, деб хабар бермоқда-ку», дедим. У: «Эҳтимол у зот уни севганларидан ўзларини тута олмагандирлар. Менга келсак, йўқ», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ وَابْنُ لَهِيعَةَ قَالَا سَمِعْنَا يَزِيدَ بْنَ أَبِي حَبِيبٍ يَقُولُ حَدَّثَنِي أَبُو عِمْرَانَ قَالَ قَالَتْ لِي أُمُّ سَلَمَةَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَا آلَ مُحَمَّدٍ مَنْ حَجَّ مِنْكُمْ فَلْيُهِلَّ فِي حَجِّهِ أَوْ فِي حَجَّتِهِ شَكَّ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ

Abu Imron aytdi: Ummu Salama menga dedi: Men Rasululloh ﷺning: «Ey Muhammadning oilasi! Sizlardan kim haj qilsa, hajida talbiya aytsin», deganlarini eshitdim. Abu Abdurrahmon (lafzida) shubha qildi.Абу Имрон айтди: Умму Салама менга деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Эй Муҳаммаднинг оиласи! Сизлардан ким ҳаж қилса, ҳажида талбия айтсин», деганларини эшитдим. Абу Абдурраҳмон (лафзида) шубҳа қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ شَقِيقٍ قَالَدَخَلَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَقَالَ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ إِنِّي أَخْشَى أَنْ أَكُونَ قَدْ هَلَكْتُ إِنِّي مِنْ أَكْثَرِ قُرَيْشٍ مَالًا بِعْتُ أَرْضًا لِي بِأَرْبَعِينَ أَلْفَ دِينَارٍ فَقَالَتْ أَنْفِقْ يَا بُنَيَّ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ مِنْ أَصْحَابِي مَنْ لَا يَرَانِي بَعْدَ أَنْ أُفَارِقَهُفَأَتَيْتُ عُمَرَ فَأَخْبَرْتُهُ فَأَتَاهَا فَقَالَ بِاللَّهِ أَنَا مِنْهُمْ قَالَتْ اللَّهُمَّ لَا وَلَنْ أُبَرِّئَ أَحَدًا بَعْدَكَ

Shaqiq aytdi: Abdurrahmon ibn Avf Ummu Salamaning huzuriga kirib: «Ey moʻminlarning onasi! Men halok boʻlgan boʻlsam kerak, deb qoʻrqaman. Men Quraysh ichida moli eng koʻplardanman, yerimni qirq ming dinorga sotdim», dedi. U: «Ey oʻgʻlim, infoq qil. Men Rasululloh ﷺning: «Sahobalarim ichida shundaylari borki, men ulardan ajralganimdan keyin meni koʻrmaydilar», deganlarini eshitganman», dedi. Soʻng men Umarning oldiga kelib, unga buni xabar qildim. U ham uning huzuriga borib: «Alloh haqqi, men ham ulardanmanmi?» dedi. U: «Yoʻq, Allohga qasam. Sendan keyin esa hech kimni oqlamayman», dedi.Шақиқ айтди: Абдурраҳмон ибн Авф Умму Саламанинг ҳузурига кириб: «Эй мўминларнинг онаси! Мен ҳалок бўлган бўлсам керак, деб қўрқаман. Мен Қурайш ичида моли энг кўпларданман, еримни қирқ минг динорга сотдим», деди. У: «Эй ўғлим, инфоқ қил. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Саҳобаларим ичида шундайлари борки, мен улардан ажралганимдан кейин мени кўрмайдилар», деганларини эшитганман», деди. Сўнг мен Умарнинг олдига келиб, унга буни хабар қилдим. У ҳам унинг ҳузурига бориб: «Аллоҳ ҳаққи, мен ҳам уларданманми?» деди. У: «Йўқ, Аллоҳга қасам. Сендан кейин эса ҳеч кимни оқламайман», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو تُمَيْلَةَ يَحْيَى بْنُ وَاضِحٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْمُؤْمِنِ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ أُمِّهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْلَمْ يَكُنْ ثَوْبٌ أَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ قَمِيصٍ

Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺga koʻylakdan suyukliroq boʻlgan kiyim yoʻq edi».Набий ﷺнинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺга кўйлакдан суюклироқ бўлган кийим йўқ эди».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي عَوْنٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ قَالَقَالَ مَرْوَانُ كَيْفَ نَسْأَلُ أَحَدًا وَفِينَا أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَعَثَ إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَأَخْبَرَتْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ فَنَشَلَتْ لَهُ كَتِفًا مِنْ قِدْرٍ فَأَكَلَهَا ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى

Abdulloh ibn Shaddod aytdi: Marvon: «Oramizda Nabiy ﷺning zavjalari turganida, biz qanday qilib boshqa birovdan soʻraymiz?» dedi va Ummu Salamaning oldiga (kishi) yubordi. U esa unga xabar berdiki, Rasululloh ﷺ namozga chiqmoqchi edilar, u qozondan u zotga bir kurak goʻshtini ilib olib berdi, u zot uni yedilar, soʻng chiqib namoz oʻqidilar.Абдуллоҳ ибн Шаддод айтди: Марвон: «Орамизда Набий ﷺнинг завжалари турганида, биз қандай қилиб бошқа бировдан сўраймиз?» деди ва Умму Саламанинг олдига (киши) юборди. У эса унга хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ намозга чиқмоқчи эдилар, у қозондан у зотга бир курак гўштини илиб олиб берди, у зот уни едилар, сўнг чиқиб намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عُمَرَ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ بِمِنًى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَصَابَتْهُ مُصِيبَةٌ فَلْيَقُلْ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ اللَّهُمَّ عِنْدَكَ أَحْتَسِبُ مُصِيبَتِي فَأْجُرْنِي فِيهَا وَأَبْدِلْنِي بِهَا خَيْرًا مِنْهَا فَلَمَّا مَاتَ أَبُو سَلَمَةَ قُلْتُهَا فَجَعَلْتُ كُلَّمَا بَلَغْتُ وَأَبْدِلْنِي بِهَا خَيْرًا مِنْهَا قُلْتُ فِي نَفْسِي وَمَنْ خَيْرٌ مِنْ أَبِي سَلَمَةَ ثُمَّ قُلْتُهَا فَلَمَّا انْقَضَتْ عِدَّتُهَا بَعَثَ إِلَيْهَا أَبُو بَكْرٍ يَخْطُبُهَا فَلَمْ تَزَوَّجْهُ فَبَعَثَ إِلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ يَخْطُبُهَا عَلَيْهِ فَقَالَتْ أَخْبِرْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنِّي امْرَأَةٌ غَيْرَى وَأَنِّي امْرَأَةٌ مُصْبِيَةٌ وَلَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَوْلِيَائِي شَاهِدًا فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ لَهُ ذَلِكَ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَيْهَا فَقُلْ لَهَا أَمَّا قَوْلُكِ إِنِّي امْرَأَةٌ غَيْرَى فَأَدْعُو اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَيُذْهِبُ غَيْرَتَكِ وَأَمَّا قَوْلُكِ إِنِّي امْرَأَةٌ مُصْبِيَةٌ فَسَتُكْفَيْنَ صِبْيَانَكِ وَأَمَّا قَوْلُكِ إِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَوْلِيَائِكِ شَاهِدًا فَلَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَوْلِيَائِكِ شَاهِدٌ وَلَا غَائِبٌ يَكْرَهُ ذَلِكَ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimga bir musibat yetsa, ‹Inna lillahi va inna ilayhi rojiuun. Allohumma, indaka ahtasibu musiybatiy, faʼjurniy fiyha va abdilniy biha xayron minha (Ey Alloh, musibatimning ajrini Sendan umid qilaman, uning ajrini bergin va uning oʻrniga undan yaxshirogʻini bergin)› desin», dedilar. Abu Salama vafot etganida men shu (duo)ni aytdim. Har safar «va abdilniy biha xayron minha» soʻziga yetganimda, koʻnglimda: «Abu Salamadan kim ham yaxshiroq boʻlardi?» der edim. Soʻng yana uni aytdim. Iddasi tugagach, Abu Bakr unga sovchi qoʻyib yubordi, ammo u unga turmushga chiqmadi. Soʻng Rasululloh ﷺ unga Umar ibn al-Xattobni oʻzi uchun sovchi qilib yubordi. U ayol: «Rasululloh ﷺga aytginki, men rashkchi ayolman, bola-chaqali ayolman va valiylarimdan biror kishi bu yerda hozir emas», dedi. Umar Rasululloh ﷺning oldiga kelib buni aytdi. Shunda u zot: «Uning oldiga qaytib borgin va unga aytgin: ‹Men rashkchi ayolman degan soʻzingga kelsak, men Alloh azza va jallaga duo qilaman, U sening rashkingni ketkazadi. Bola-chaqali ayolman degan soʻzingga kelsak, sening bolalaringga yetarli boʻlinadi. Valiylarimdan biror kishi hozir emas degan soʻzingga kelsak, valiylaringdan hozir ham, gʻoyib ham boʻlgan biror kishi bunga norozi emas›», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимга бир мусибат етса, ‹Инна лиллаҳи ва инна илайҳи рожиуун. Аллоҳумма, индака аҳтасибу мусийбатий, фаъжурний фийҳа ва абдилний биҳа хайрон минҳа (Эй Аллоҳ, мусибатимнинг ажрини Сендан умид қиламан, унинг ажрини бергин ва унинг ўрнига ундан яхшироғини бергин)› десин», дедилар. Абу Салама вафот этганида мен шу (дуо)ни айтдим. Ҳар сафар «ва абдилний биҳа хайрон минҳа» сўзига етганимда, кўнглимда: «Абу Саламадан ким ҳам яхшироқ бўларди?» дер эдим. Сўнг яна уни айтдим. Иддаси тугагач, Абу Бакр унга совчи қўйиб юборди, аммо у унга турмушга чиқмади. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ унга Умар ибн ал-Хаттобни ўзи учун совчи қилиб юборди. У аёл: «Расулуллоҳ ﷺга айтгинки, мен рашкчи аёлман, бола-чақали аёлман ва валийларимдан бирор киши бу ерда ҳозир эмас», деди. Умар Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келиб буни айтди. Шунда у зот: «Унинг олдига қайтиб боргин ва унга айтгин: ‹Мен рашкчи аёлман деган сўзингга келсак, мен Аллоҳ азза ва жаллага дуо қиламан, У сенинг рашкингни кетказади. Бола-чақали аёлман деган сўзингга келсак, сенинг болаларингга етарли бўлинади. Валийларимдан бирор киши ҳозир эмас деган сўзингга келсак, валийларингдан ҳозир ҳам, ғойиб ҳам бўлган бирор киши бунга норози эмас›», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَابِطٍ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْلَمَّا قَدِمَ الْمُهَاجِرُونَ الْمَدِينَةَ عَلَى الْأَنْصَارِ تَزَوَّجُوا مِنْ نِسَائِهِمْ وَكَانَ الْمُهَاجِرُونَ يُجَبُّونَ وَكَانَتْ الْأَنْصَارُ لَا تُجَبِّي فَأَرَادَ رَجُلٌ مِنْ الْمُهَاجِرِينَ امْرَأَتَهُ عَلَى ذَلِكَ فَأَبَتْ عَلَيْهِ حَتَّى تَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ فَأَتَتْهُ فَاسْتَحْيَتْ أَنْ تَسْأَلَهُ فَسَأَلَتْهُ أُمُّ سَلَمَةَ فَنَزَلَتْ {نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ} وَقَالَ لَا إِلَّا فِي صِمَامٍ وَاحِدٍو قَالَ وَكِيعٌ ابْنُ سَابِطٍ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Muhojirlar Madinaga, ansorlarning oldiga kelganlarida, ularning ayollariga uylandilar. Muhojirlar (ayollariga) orqa tomonidan yaqinlashar, ansorlar esa bunday qilmas edilar. Muhojirlardan bir kishi ayolidan shuni istadi, ayol esa Rasululloh ﷺdan soʻramaguncha unamadi. U ayol u zotning oldiga keldi-yu, soʻrashga uyaldi, shunda Ummu Salama soʻradi. Bas, {Ayollaringiz sizlar uchun ekinzordir. Ekinzoringizga xohlagan tarzda boring} (oyati) nozil boʻldi. U zot: «Yoʻq, faqat bir teshikda», dedilar. Vakiʼ aytdi: Ibn Sobit Qurayshdan boʻlgan bir kishidir.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Муҳожирлар Мадинага, ансорларнинг олдига келганларида, уларнинг аёлларига уйландилар. Муҳожирлар (аёлларига) орқа томонидан яқинлашар, ансорлар эса бундай қилмас эдилар. Муҳожирлардан бир киши аёлидан шуни истади, аёл эса Расулуллоҳ ﷺдан сўрамагунча унамади. У аёл у зотнинг олдига келди-ю, сўрашга уялди, шунда Умму Салама сўради. Бас, {Аёлларингиз сизлар учун экинзордир. Экинзорингизга хоҳлаган тарзда боринг} (ояти) нозил бўлди. У зот: «Йўқ, фақат бир тешикда», дедилар. Вакиъ айтди: Ибн Собит Қурайшдан бўлган бир кишидир.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا هِشَامٌ وَابْنُ نُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّهَا قَالَتْقَالَ مُخَنَّثٌ لَأَخِيهَا عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي أُمَيَّةَ إِنْ فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ الطَّائِفَ غَدًا دَلَلْتُكَ عَلَى بِنْتِ غَيْلَانَ فَإِنَّهَا تُقْبِلُ بِأَرْبَعٍ وَتُدْبِرُ بِثَمَانٍ فَسَمِعَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَخْرِجُوا هَؤُلَاءِ مِنْ بُيُوتِكُمْ فَلَا يَدْخُلُوا عَلَيْكُمْ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir muxannas uning akasi Abdulloh ibn Abu Umayyaga: «Agar ertaga Alloh sizlarga Toifni fath qilib bersa, men senga Gʻaylonning qizini koʻrsatib qoʻyaman: u toʻrt (burma) bilan keladi, sakkiz (burma) bilan ortga qaytadi», dedi. Buni Nabiy ﷺ eshitib qoldilar va: «Bularni uylaringizdan chiqaringlar, sizlarning oldingizga kirmasinlar!», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир муханнас унинг акаси Абдуллоҳ ибн Абу Умайяга: «Агар эртага Аллоҳ сизларга Тоифни фатҳ қилиб берса, мен сенга Ғайлоннинг қизини кўрсатиб қўяман: у тўрт (бурма) билан келади, саккиз (бурма) билан ортга қайтади», деди. Буни Набий ﷺ эшитиб қолдилар ва: «Буларни уйларингиздан чиқаринглар, сизларнинг олдингизга кирмасинлар!», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ عَنْ مَوْلًى لِأُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فِي حَدِيثِهِ عَمَّنْ سَمِعَ أُمَّ سَلَمَةَ تُحَدِّثُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ فِي دُبُرِ الْفَجْرِ إِذَا صَلَّى اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْمًا نَافِعًا وَعَمَلًا مُتَقَبَّلًا وَرِزْقًا طَيِّبًاحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ عَنْ مَوْلًى لِأُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ إِذَا صَلَّى الصُّبْحَ حِينَ يُسَلِّمُ فَذَكَرَهُ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bomdodni oʻqiganlaridan soʻng: «Allohumma inni asʼaluka ilman nofian, va amalan mutaqabbalan, va rizqan toyyiban», der edilar. Muhammad ibn Jaʼfar bizga hadis aytdi, Shuʼba bizga Muso ibn Abu Oishadan, u Ummu Salamaning bir mavlosidan, u Ummu Salamadan hadis aytdi: Rasululloh ﷺ subhni oʻqib salom berganlarida (shunday) der edilar — soʻng uni zikr qildi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бомдодни ўқиганларидан сўнг: «Аллоҳумма инни асъалука илман нофиан, ва амалан мутақаббалан, ва ризқан тоййибан», дер эдилар. Муҳаммад ибн Жаъфар бизга ҳадис айтди, Шуъба бизга Мусо ибн Абу Оишадан, у Умму Саламанинг бир мавлосидан, у Умму Саламадан ҳадис айтди: Расулуллоҳ ﷺ субҳни ўқиб салом берганларида (шундай) дер эдилар — сўнг уни зикр қилди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي يُونُسَ الْبَاهِلِيِّ قَالَ سَمِعْتُ مُهَاجِرًا الْمَكِّيَّ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْزُو جَيْشٌ البَيْتَ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِبَيْدَاءَ مِنْ الْأَرْضِ خُسِفَ بِهِمْ قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ الْمُكْرَهَ مِنْهُمْ قَالَ يُبْعَثُ عَلَى نِيَّتِهِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir qoʻshin Baytga (hujum qilib) gʻazot qiladi. Ular yerning Baydo (degan joyi)ga yetganlarida, yerga yutiladilar», dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, ularning ichidagi majbur qilinganini nima deysiz?» dedim. U zot: «U niyatiga koʻra qayta tiriltiriladi», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир қўшин Байтга (ҳужум қилиб) ғазот қилади. Улар ернинг Байдо (деган жойи)га етганларида, ерга ютиладилар», дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, уларнинг ичидаги мажбур қилинганини нима дейсиз?» дедим. У зот: «У ниятига кўра қайта тирилтирилади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو وَعَبْدُ الصَّمَدِ قَالَا حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْبَيْنَا أَنَا مُضْطَجِعَةٌ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْخَمِيلَةِ إِذْ حِضْتُ فَانْسَلَلْتُ فَأَخَذْتُ ثِيَابَ حَيْضَتِي فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنُفِسْتِ قُلْتُ نَعَمْ فَدَعَانِي فَاضْطَجَعْتُ مَعَهُ فِي الْخَمِيلَةِ وَكَانَتْ هِيَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْتَسِلَانِ مِنْ الْإِنَاءِ الْوَاحِدِ مِنْ الْجَنَابَةِ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُهَا وَهُوَ صَائِمٌقَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَاه هُدْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبَانُ بْنُ يَزِيدَ الْعَطَّارُ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ بِإِسْنَادِ هَذَا الْحَدِيثِ وَمَعْنَاهُ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ bilan xamila (yungli choyshab)da yotgan edim, shu payt hayz koʻrdim. Bas, sirgʻalib chiqdim-da, hayz kiyimlarimni oldim. Shunda Rasululloh ﷺ menga: «Hayz koʻrdingmi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. Bas, u zot meni chaqirdilar, men u zot bilan xamilada yotdim. U (Ummu Salama) va Rasululloh ﷺ janobatdan bitta idishdan gʻusl qilar edilar. Rasululloh ﷺ roʻzador holda uni oʻpar edilar. Abu Abdurrahmon aytdi: Buni bizga Hudba aytdi, u dedi: Abon ibn Yazid al-Attor bizga Yahyo ibn Abu Kasirdan shu hadisning isnodi va maʼnosi bilan aytdi.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан хамила (юнгли чойшаб)да ётган эдим, шу пайт ҳайз кўрдим. Бас, сирғалиб чиқдим-да, ҳайз кийимларимни олдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга: «Ҳайз кўрдингми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. Бас, у зот мени чақирдилар, мен у зот билан хамилада ётдим. У (Умму Салама) ва Расулуллоҳ ﷺ жанобатдан битта идишдан ғусл қилар эдилар. Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда уни ўпар эдилар. Абу Абдурраҳмон айтди: Буни бизга Ҳудба айтди, у деди: Абон ибн Язид ал-Аттор бизга Яҳё ибн Абу Касирдан шу ҳадиснинг исноди ва маъноси билан айтди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا خَرَجَ مِنْ بَيْتِهِ قَالَ بِاسْمِكَ رَبِّي إِنِّي أَعُوذُ بِكَ أَنْ أَزِلَّ أَوْ أَضِلَّ أَوْ أَظْلِمَ أَوْ أُظْلَمَ أَوْ أَجْهَلَ أَوْ يُجْهَلَ عَلَيَّ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uyidan chiqqanlarida: «Bismika Robbi, inniy aʼuuzu bika an azilla av azilla, av azlima av uzlama, av ajhala av yujhala alayya (Sening isming bilan, Robbim. Toyilishdan yoki adashishdan, zulm qilishdan yoki zulmga uchrashdan, johillik qilishdan yoki menga johillik qilinishidan Senga panoh soʻrayman)», der edilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ уйидан чиққанларида: «Бисмика Робби, инний аъуузу бика ан азилла ав азилла, ав азлима ав узлама, ав ажҳала ав южҳала алайя (Сенинг исминг билан, Роббим. Тойилишдан ёки адашишдан, зулм қилишдан ёки зулмга учрашдан, жоҳиллик қилишдан ёки менга жоҳиллик қилинишидан Сенга паноҳ сўрайман)», дер эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمَّارٍ الدُّهْنِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَوَائِمُ الْمِنْبَرِ رَوَاتِبُ فِي الْجَنَّةِ

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Minbarning oyoqlari jannatda oʻrnatilgandir», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Минбарнинг оёқлари жаннатда ўрнатилгандир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ ابْنِ خُثَيْمٍ عَنْ ابْنِ سَابِطٍ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ {نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ} قَالَ صِمَامًا وَاحِدًا

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Alloh azza va jallaning: {Ayollaringiz sizlar uchun ekinzordir. Ekinzoringizga xohlagan tarzda boring} degan soʻzi haqida: «Bir teshikni (nazarda tutib aytildi)», dedilar.Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Аллоҳ азза ва жалланинг: {Аёлларингиз сизлар учун экинзордир. Экинзорингизга хоҳлаган тарзда боринг} деган сўзи ҳақида: «Бир тешикни (назарда тутиб айтилди)», дедилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ عَنْ لَيْثِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي بُكَيْرٌ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْقَبَّلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ صَائِمٌحَدَّثَنَا يُونُسُ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي بُكَيْرٌ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ فَذَكَرَ مِثْلَهُ بِإِسْنَادِهِ

Nabiy ﷺning zavjalari Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ roʻzador holda oʻpdilar. Yunus bizga hadis aytdi, u dedi: Lays ibn Saʼd bizga aytdi, u dedi: Bukayr menga Abu Bakr ibnul-Munkadirdan, u Abu Salamadan aytdi — soʻng oʻz isnodi bilan uning mislini zikr qildi.Набий ﷺнинг завжалари Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рўзадор ҳолда ўпдилар. Юнус бизга ҳадис айтди, у деди: Лайс ибн Саъд бизга айтди, у деди: Букайр менга Абу Бакр ибнул-Мункадирдан, у Абу Саламадан айтди — сўнг ўз исноди билан унинг мислини зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْمَا مَاتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى كَانَ أَكْثَرَ صَلَاتِهِ قَاعِدًا إِلَّا الْمَكْتُوبَةَ وَكَانَ أَحَبُّ الْعَمَلِ إِلَيْهِ مَا دَاوَمَ الْعَبْدُ عَلَيْهِ وَإِنْ كَانَ يَسِيرًا

Ummu Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ vafot etgunlariga qadar farz namozdan boshqa namozlarining koʻpini oʻtirgan holda oʻqiydigan boʻlib qolgan edilar. U zotga amallarning eng suyuklisi, oz boʻlsa-da, banda doimiy bajarganidir».Умму Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ вафот этгунларига қадар фарз намоздан бошқа намозларининг кўпини ўтирган ҳолда ўқийдиган бўлиб қолган эдилар. У зотга амалларнинг энг суюклиси, оз бўлса-да, банда доимий бажарганидир».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ قَالَ سَمِعْتُ سُفْيَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَوْنٍ يَقُولُ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ شَدَّادٍ يَقُولُسَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُ الْوُضُوءُ مِمَّا مَسَّتْ النَّارُ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ أَوْ ذَكَرَ ذَلِكَ لِمَرْوَانَ فَقَالَ مَا أَدْرِي مَنْ نَسْأَلُ كَيْفَ وَفِينَا أَزْوَاجُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَعَثَنِي إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ فَحَدَّثَتْنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ إِلَى الصَّلَاةِ فَتَنَاوَلَ عَرْقًا فَانْتَهَسَ عَظْمًا ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ

Abdulloh ibn Shaddod aytdi: Men Abu Hurayraning: «Olov tegan narsadan tahorat (yangilanadi)», deganini eshitdim. Buni Marvonga zikr qildim. U: «Oramizda Nabiy ﷺning zavjalari turganida, kimdan soʻrashimni bilmayman», dedi va meni Ummu Salamaning oldiga yubordi. U menga aytdiki, Rasululloh ﷺ namozga chiqdilar, (chiqishdan avval) goʻshtli suyakni olib, undan tishlab yedilar, soʻng namoz oʻqidilar va tahorat qilmadilar.Абдуллоҳ ибн Шаддод айтди: Мен Абу Ҳурайранинг: «Олов теган нарсадан таҳорат (янгиланади)», деганини эшитдим. Буни Марвонга зикр қилдим. У: «Орамизда Набий ﷺнинг завжалари турганида, кимдан сўрашимни билмайман», деди ва мени Умму Саламанинг олдига юборди. У менга айтдики, Расулуллоҳ ﷺ намозга чиқдилар, (чиқишдан аввал) гўштли суякни олиб, ундан тишлаб едилар, сўнг намоз ўқидилар ва таҳорат қилмадилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُمْهَانَ عَنْ سَفِينَةَ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ قَالَأَعْتَقَتْنِي أُمُّ سَلَمَةَ وَاشْتَرَطَتْ عَلَيَّ أَنْ أَخْدُمَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا عَاشَ

Safina Abu Abdurrahmon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Ummu Salama meni ozod qildi va Nabiy ﷺ tirik ekanlar, u zotga xizmat qilishimni shart qilib qoʻydi».Сафина Абу Абдурраҳмон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Умму Салама мени озод қилди ва Набий ﷺ тирик эканлар, у зотга хизмат қилишимни шарт қилиб қўйди».