حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ أَحْمَدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ حَمْدَانَ بْنِ مَالِكٍ الْقُطَيعِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ زَيْدٍ يَعْنِي ابْنَ أَسْلَمَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُمَا قَالَأَشْرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى فَلَقٍ مِنْ أَفْلَاقِ الْحَرَّةِ وَنَحْنُ مَعَهُ فَقَالَ نِعْمَتِ الْأَرْضُ الْمَدِينَةُ إِذَا خَرَجَ الدَّجَّالُ عَلَى كُلِّ نَقْبٍ مِنْ أَنْقَابِهَا مَلَكٌ لَا يَدْخُلُهَا فَإِذَا كَانَ كَذَلِكَ رَجَفَتْ الْمَدِينَةُ بِأَهْلِهَا ثَلَاثَ رَجَفَاتٍ لَا يَبْقَى مُنَافِقٌ وَلَا مُنَافِقَةٌ إِلَّا خَرَجَ إِلَيْهِ وَأَكْثَرُ يَعْنِي مَنْ يَخْرُجُ إِلَيْهِ النِّسَاءُ وَذَلِكَ يَوْمُ التَّخْلِيصِ وَذَلِكَ يَوْمَ تَنْفِي الْمَدِينَةُ الْخَبَثَ كَمَا يَنْفِي الْكِيرُ خَبَثَ الْحَدِيدِ يَكُونُ مَعَهُ سَبْعُونَ أَلْفًا مِنْ الْيَهُودِ عَلَى كُلِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ سَاجٌ وَسَيْفٌ مُحَلًّى فَتُضْرَبُ رَقَبَتُهُ بِهَذَا الضَّرْبِ الَّذِي عِنْدَ مُجْتَمَعِ السُّيُولِ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا كَانَتْ فِتْنَةٌ وَلَا تَكُونُ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ أَكْبَرَ مِنْ فِتْنَةِ الدَّجَّالِ وَلَا مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا وَقَدْ حَذَّرَ أُمَّتَهُ وَلَأُخْبِرَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مَا أَخْبَرَهُ نَبِيٌّ أُمَّتَهُ قَبْلِي ثُمَّ وَضَعَ يَدَهُ عَلَى عَيْنِهِ ثُمَّ قَالَ أَشْهَدُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَيْسَ بِأَعْوَرَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Harraning bir tepaligiga chiqdilar, biz ham u zot bilan birga edik. U zot dedilar: «Madina — qanday ham yaxshi yer! Dajjol chiqqanida, uning har bir dovoni ustida bir farishta boʻladi, u (Dajjol) unga kira olmaydi. Shunday boʻlganida, Madina ahli bilan uch marta silkinadi va biror munofiq erkak ham, munofiqa ayol ham qolmay, uning oldiga chiqib ketadi. Uning oldiga chiqadiganlarning koʻpi ayollardir. Bu — xalos boʻlish kunidir; bu — bosqon temirning zangini chiqarib tashlaganidek, Madina iflosni chiqarib tashlaydigan kundir. U bilan birga yahudiylardan yetmish ming kishi boʻladi, ularning har birida bir toʻn va zarhal qilingan qilich boʻladi. Uning boʻyni mana shu — suvlar qoʻshiladigan joydagi — zarba bilan uriladi». Soʻng Rasululloh ﷺ: «Qiyomat qoyim boʻlgunga qadar Dajjol fitnasidan kattaroq fitna boʻlmagan va boʻlmaydi ham. Har bir paygʻambar oʻz ummatini undan ogohlantirgan. Men sizlarga mendan oldin hech bir paygʻambar oʻz ummatiga xabar bermagan bir narsani xabar beraman», dedilar. Soʻng qoʻllarini koʻzlariga qoʻyib: «Guvohlik beramanki, Alloh azza va jalla koʻr emas», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳарранинг бир тепалигига чиқдилар, биз ҳам у зот билан бирга эдик. У зот дедилар: «Мадина — қандай ҳам яхши ер! Дажжол чиққанида, унинг ҳар бир довони устида бир фаришта бўлади, у (Дажжол) унга кира олмайди. Шундай бўлганида, Мадина аҳли билан уч марта силкинади ва бирор мунофиқ эркак ҳам, мунофиқа аёл ҳам қолмай, унинг олдига чиқиб кетади. Унинг олдига чиқадиганларнинг кўпи аёллардир. Бу — халос бўлиш кунидир; бу — босқон темирнинг зангини чиқариб ташлаганидек, Мадина ифлосни чиқариб ташлайдиган кундир. У билан бирга яҳудийлардан етмиш минг киши бўлади, уларнинг ҳар бирида бир тўн ва зарҳал қилинган қилич бўлади. Унинг бўйни мана шу — сувлар қўшиладиган жойдаги — зарба билан урилади». Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат қойим бўлгунга қадар Дажжол фитнасидан каттароқ фитна бўлмаган ва бўлмайди ҳам. Ҳар бир пайғамбар ўз умматини ундан огоҳлантирган. Мен сизларга мендан олдин ҳеч бир пайғамбар ўз умматига хабар бермаган бир нарсани хабар бераман», дедилар. Сўнг қўлларини кўзларига қўйиб: «Гувоҳлик бераманки, Аллоҳ азза ва жалла кўр эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا هِشَامٌ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ مِقْسَمٍ قَالَسَأَلَ الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُمَا عَنْ الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ فَقَالَ تَبُلُّ الشَّعْرَ وَتَغْسِلُ الْبَشَرَةَ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْتَسِلُ قَالَ كَانَ يَصُبُّ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثًا قَالَ إِنَّ رَأْسِي كَثِيرُ الشَّعْرِ قَالَ كَانَ رَأْسُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكْثَرَ مِنْ رَأْسِكَ وَأَطْيَبَ

Ubaydulloh ibn Miqsam aytdi: Hasan ibn Muhammad Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan janobat gʻusli haqida soʻradi. U: «Sochni hoʻllaysan va terini yuvasan», dedi. U: «Rasululloh ﷺ qanday gʻusl qilar edilar?» dedi. U: «Boshlariga uch marta (suv) quyar edilar», dedi. U: «Mening boshim sersoch», dedi. U: «Rasululloh ﷺning boshlari sening boshingdan sersochroq va pokizaroq edi», dedi.Убайдуллоҳ ибн Миқсам айтди: Ҳасан ибн Муҳаммад Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан жанобат ғусли ҳақида сўради. У: «Сочни ҳўллайсан ва терини ювасан», деди. У: «Расулуллоҳ ﷺ қандай ғусл қилар эдилар?» деди. У: «Бошларига уч марта (сув) қуяр эдилар», деди. У: «Менинг бошим серсоч», деди. У: «Расулуллоҳ ﷺнинг бошлари сенинг бошингдан серсочроқ ва покизароқ эди», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ أَخْبَرَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ قَيْسٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَبَايَعْنَا نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ عَلَى أَنْ لَا نَفِرَّ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Hudaybiya kuni Allohning Nabiysi ﷺga qochmaslikka bayʼat berdik.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Ҳудайбия куни Аллоҳнинг Набийси ﷺга қочмасликка байъат бердик.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ نُبَيْحٍ الْعَنَزِيِّ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَغَزَوْنَا أَوْ سَافَرْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ يَوْمَئِذٍ بِضْعَةَ عَشَرَ وَمِائَتَانِ فَحَضَرَتْ الصَّلَاةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ فِي الْقَوْمِ مِنْ مَاءٍ فَجَاءَ رَجُلٌ يَسْعَى بِإِدَاوَةٍ فِيهَا شَيْءٌ مِنْ مَاءٍ قَالَ فَصَبَّهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَدَحٍ قَالَ فَتَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ انْصَرَفَ وَتَرَكَ الْقَدَحَ فَرَكِبَ النَّاسُ الْقَدَحَ يَمْسَحُوا وَيَمْسَحُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى رِسْلِكُمْ حِينَ سَمِعَهُمْ يَقُولُونَ ذَلِكَ قَالَ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَفَّهُ فِي الْمَاءِ وَالْقَدَحِ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسْمِ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ أَسْبِغُوا الْوُضُوءَ فَوَالَّذِي هُوَ ابْتَلَانِي بِبَصَرِي لَقَدْ رَأَيْتُ الْعُيُونَ عُيُونَ الْمَاءِ يَوْمَئِذٍ تَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ أَصَابِعِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى تَوَضَّئُوا أَجْمَعُونَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan gʻazotga — yoxud safarga — chiqdik; oʻsha kuni ikki yuz oʻn necha kishi edik. Namoz vaqti kirdi. Rasululloh ﷺ: «Qavmda suv bormi?» dedilar. Shunda bir kishi ichida bir oz suvi bor idishni koʻtarib, shoshib keldi. Rasululloh ﷺ uni bir qadahga quydilar, soʻng tahorat qildilar va tahoratni chiroyli qildilar. Keyin qaytdilar va qadahni qoldirdilar. Odamlar qadahga yopirilib, (suvni) surta boshladilar. Rasululloh ﷺ ularning shunday deyayotganlarini eshitib: «Shoshilmanglar», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ kaftlarini suvga, qadahning ichiga qoʻydilar va: «Bismilloh», dedilar. Keyin: «Tahoratni komil qilinglar», dedilar. Meni koʻzim bilan sinovga qoʻygan Zotga qasamki, oʻsha kuni Rasululloh ﷺning barmoqlari orasidan suv buloqlari chiqayotganini koʻrdim — hattoki hammalari tahorat qildilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан ғазотга — ёхуд сафарга — чиқдик; ўша куни икки юз ўн неча киши эдик. Намоз вақти кирди. Расулуллоҳ ﷺ: «Қавмда сув борми?» дедилар. Шунда бир киши ичида бир оз суви бор идишни кўтариб, шошиб келди. Расулуллоҳ ﷺ уни бир қадаҳга қуйдилар, сўнг таҳорат қилдилар ва таҳоратни чиройли қилдилар. Кейин қайтдилар ва қадаҳни қолдирдилар. Одамлар қадаҳга ёпирилиб, (сувни) сурта бошладилар. Расулуллоҳ ﷺ уларнинг шундай деяётганларини эшитиб: «Шошилманглар», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ кафтларини сувга, қадаҳнинг ичига қўйдилар ва: «Бисмиллоҳ», дедилар. Кейин: «Таҳоратни комил қилинглар», дедилар. Мени кўзим билан синовга қўйган Зотга қасамки, ўша куни Расулуллоҳ ﷺнинг бармоқлари орасидан сув булоқлари чиқаётганини кўрдим — ҳаттоки ҳаммалари таҳорат қилдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ وَأَبُو النَّضْرِ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُمَا قَالَخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُهِلِّينَ بِالْحَجِّ مَعَنَا النِّسَاءُ وَالْوِلْدَانُ فَلَمَّا قَدِمْنَا مَكَّةَ طُفْنَا بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ قُلْنَا أَيُّ الْحِلِّ قَالَ الْحِلُّ كُلُّهُ قَالَ فَأَتَيْنَا النِّسَاءَ وَلَبِسْنَا الثِّيَابَ وَمَسِسْنَا الطِّيبَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ أَهْلَلْنَا بِالْحَجِّ وَكَفَانَا الطَّوَافُ الْأَوَّلُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَشْتَرِكَ فِي الْإِبِلِ وَالْبَقَرِ كُلُّ سَبْعَةٍ مِنَّا فِي بَدَنَةٍ فَجَاءَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَيِّنْ لَنَا دِينَنَا كَأَنَّا خُلِقْنَا الْآنَ أَرَأَيْتَ عُمْرَتَنَا هَذِهِ لِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِلْأَبَدِ فَقَالَ لَا بَلْ لِلْأَبَدِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَيِّنْ لَنَا دِينَنَا كَأَنَّا خُلِقْنَا الْآنَ فِيمَا الْعَمَلُ الْيَوْمَ أَفِيمَا جَفَّتْ بِهِ الْأَقْلَامُ وَجَرَتْ بِهِ الْمَقَادِيرُ أَوْ فِيمَا نَسْتَقْبِلُ قَالَ لَا بَلْ فِيمَا جَفَّتْ بِهِ الْأَقْلَامُ وَجَرَتْ بِهِ الْمَقَادِيرُ قَالَ فَفِيمَ الْعَمَلُ قَالَ أَبُو النَّضْرِ فِي حَدِيثِهِ فَسَمِعْتُ مَنْ سَمِعَ مِنْ أَبِي الزُّبَيْرِ يَقُولُ قَالَ اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌقَالَ حَسَنٌ قَالَ زُهَيْرٌ فَسَأَلْتُ يَاسِينَ مَا قَالَ قَالَ ثُمَّ لَمْ أَفْهَمْ كَلَامًا تَكَلَّمَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga hajga ehrom bogʻlab chiqdik, biz bilan ayollar va bolalar ham bor edi. Makkaga kelganimizda Baytni va Safo bilan Marvani tavof qildik. Shunda Rasululloh ﷺ bizga: «Kim bilan qurbonlik (hadyi) boʻlmasa, ehromdan chiqsin», dedilar. Biz: «Qaysi chiqish?» dedik. U zot: «Toʻla ehromdan chiqish», dedilar. Shunday qilib biz ayollarimizga keldik, kiyimlarimizni kiydik va atir surtdik. Tarviya kuni boʻlganida hajga ehrom bogʻladik. Safo va Marva orasidagi avvalgi tavof bizga kifoya qildi. Soʻng Rasululloh ﷺ bizga tuya va sigirda — har yettovimiz bir qurbonlikda — sherik boʻlishimizni buyurdilar. Shunda Suroqa ibn Molik ibn Juʼshum kelib: «Yo Rasululloh, bizga dinimizni bayon qiling, goʻyo biz endi yaratilgandekmiz. Aytingchi, bu umramiz shu yilimiz uchunmi yoki abadiymi?» dedi. U zot: «Yoʻq, balki abadiydir», dedilar. U: «Yo Rasululloh, bizga dinimizni bayon qiling, goʻyo biz endi yaratilgandekmiz. Bugun amal nima uchun: qalamlar qurib, taqdirlar oʻtib boʻlgan narsa uchunmi yoki oldinda keladigan narsa uchunmi?» dedi. U zot: «Yoʻq, balki qalamlar qurib, taqdirlar oʻtib boʻlgan narsa uchundir», dedilar. U: «Unda amal nima uchun?» dedi. Abu Nazr oʻz hadisida dedi: Men Abu Zubayrdan eshitgan kishidan eshitdim, u: U zot: «Amal qilinglar, har kimga (oʻzi uchun yaratilgan narsa) osonlashtiriladi», dedilar, der edi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ҳажга эҳром боғлаб чиқдик, биз билан аёллар ва болалар ҳам бор эди. Маккага келганимизда Байтни ва Сафо билан Марвани тавоф қилдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Ким билан қурбонлик (ҳадйи) бўлмаса, эҳромдан чиқсин», дедилар. Биз: «Қайси чиқиш?» дедик. У зот: «Тўла эҳромдан чиқиш», дедилар. Шундай қилиб биз аёлларимизга келдик, кийимларимизни кийдик ва атир суртдик. Тарвия куни бўлганида ҳажга эҳром боғладик. Сафо ва Марва орасидаги аввалги тавоф бизга кифоя қилди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бизга туя ва сигирда — ҳар еттовимиз бир қурбонликда — шерик бўлишимизни буюрдилар. Шунда Суроқа ибн Молик ибн Жуъшум келиб: «Ё Расулуллоҳ, бизга динимизни баён қилинг, гўё биз энди яратилгандекмиз. Айтингчи, бу умрамиз шу йилимиз учунми ёки абадийми?» деди. У зот: «Йўқ, балки абадийдир», дедилар. У: «Ё Расулуллоҳ, бизга динимизни баён қилинг, гўё биз энди яратилгандекмиз. Бугун амал нима учун: қаламлар қуриб, тақдирлар ўтиб бўлган нарса учунми ёки олдинда келадиган нарса учунми?» деди. У зот: «Йўқ, балки қаламлар қуриб, тақдирлар ўтиб бўлган нарса учундир», дедилар. У: «Унда амал нима учун?» деди. Абу Назр ўз ҳадисида деди: Мен Абу Зубайрдан эшитган кишидан эшитдим, у: У зот: «Амал қилинглар, ҳар кимга (ўзи учун яратилган нарса) осонлаштирилади», дедилар, дер эди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ وَأَبُو النَّضْرِ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا عَدْوَى وَلَا طِيَرَةَ وَلَا غُولَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yuqumlilik yoʻq, badfollik yoʻq, gʻul (odamni adashtiruvchi jin) yoʻq», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Юқумлилик йўқ, бадфоллик йўқ, ғул (одамни адаштирувчи жин) йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ وَحَسَنُ بْنُ مُوسَى قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ يَحْيَى فِي حَدِيثِهِ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَإِذَا انْقَطَعَ شِسْعُ أَحَدِكُمْ فَلَا يَمْشِ فِي نَعْلٍ وَاحِدَةٍ حَتَّى يُصْلِحَ شِسْعَهُ وَلَا يَمْشِ فِي خُفٍّ وَاحِدَةٍ وَلَا يَأْكُلْ بِشِمَالِهِ وَلَا يَحْتَبِ بِالثَّوْبِ الْوَاحِدِ وَلَا يَلْتَحِفُ الصَّمَّاءَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim — yoxud: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Birortangizning oyoq kiyimi tasmasi uzilsa, tasmasini tuzatmaguncha yakka oyoq kiyimda yurmasin; yakka maxsida ham yurmasin; chap qoʻli bilan yemasin; bitta kiyimda tizzasini quchoqlab oʻtirmasin va sammoʻ tarzida oʻralmasin».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим — ёхуд: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бирортангизнинг оёқ кийими тасмаси узилса, тасмасини тузатмагунча якка оёқ кийимда юрмасин; якка махсида ҳам юрмасин; чап қўли билан емасин; битта кийимда тиззасини қучоқлаб ўтирмасин ва саммў тарзида ўралмасин».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي كَرِبٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ إِلَى خَشَبَةٍ فَلَمَّا جُعِلَ مِنْبَرٌ حَنَّتْ حَنِينَ النَّاقَةِ إِلَى وَلَدِهَا فَأَتَاهَا فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَيْهَا فَسَكَنَتْ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir yogʻoch (ustun)ga suyanib xutba qilar edilar. Minbar yasalganida, u (yogʻoch) tuya bolasini (soqinib) ingraganidek ingradi. Shunda u zot uning oldiga borib, qoʻllarini uning ustiga qoʻydilar, u tinchidi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир ёғоч (устун)га суяниб хутба қилар эдилар. Минбар ясалганида, у (ёғоч) туя боласини (соқиниб) инграганидек ингради. Шунда у зот унинг олдига бориб, қўлларини унинг устига қўйдилар, у тинчиди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ ni bitta kiyimga oʻralib, namoz oʻqiyotganlarini koʻrdim.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ ни битта кийимга ўралиб, намоз ўқиётганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَأْكُلَ الرَّجُلُ بِشِمَالِهِ أَوْ يَمْشِيَ فِي نَعْلٍ وَاحِدَةٍ أَوْ يَحْتَبِ بِثَوْبٍ وَاحِدٍ أَوْ يَشْتَمِلَ الصَّمَّاءَ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kishi chap qoʻli bilan yeyishidan, yakka oyoq kiyimda yurishidan, bitta kiyimda tizzasini quchoqlab (ihtiboʼ qilib) oʻtirishidan va sammoʻ tarzida oʻralishidan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ киши чап қўли билан ейишидан, якка оёқ кийимда юришидан, битта кийимда тиззасини қучоқлаб (иҳтибў қилиб) ўтиришидан ва саммў тарзида ўралишидан қайтардилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَرَأَيْتُ أَشْعَثَ بْنَ سَوَّارٍ عِنْدَ أَبِي الزُّبَيْرِ قَائِمًا وَهُوَ يَقُولُ كَيْفَ قَالَ وَإِيشِ قَالَ

Zuhayr aytdi: Men Ashʼas ibn Savvorni Abuz-Zubayrning huzurida tik turgan holida koʻrdim; u: «Qanday dedi? Nima dedi?» der edi.Зуҳайр айтди: Мен Ашъас ибн Савворни Абуз-Зубайрнинг ҳузурида тик турган ҳолида кўрдим; у: «Қандай деди? Нима деди?» дер эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ صُفُوفِ الرِّجَالِ الْمُقَدَّمُ وَشَرُّهَا الْمُؤَخَّرُ وَشَرُّ صُفُوفِ النِّسَاءِ الْمُقَدَّمُ وَخَيْرُهَا الْمُؤَخَّرُ ثُمَّ قَالَ يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ إِذَا سَجَدَ الرِّجَالُ فَاغْضُضْنَ أَبْصَارَكُنَّ لَا تَرَيْنَ عَوْرَاتِ الرِّجَالِ مِنْ ضِيقِ الْأُزُرِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Erkaklar saflarining eng yaxshisi oldingisi, eng yomoni esa keyingisidir. Ayollar saflarining eng yomoni oldingisi, eng yaxshisi esa keyingisidir», dedilar. Soʻng: «Ey ayollar jamoasi, erkaklar sajda qilganlarida koʻzlaringizni pastga tushiringlar, izorlarning torligidan erkaklarning avratlarini koʻrmanglar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эркаклар сафларининг энг яхшиси олдингиси, энг ёмони эса кейингисидир. Аёллар сафларининг энг ёмони олдингиси, энг яхшиси эса кейингисидир», дедилар. Сўнг: «Эй аёллар жамоаси, эркаклар сажда қилганларида кўзларингизни пастга туширинглар, изорларнинг торлигидан эркакларнинг авратларини кўрманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ أَخْبَرَنِي أَبُو هَانِئٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيَّ يَقُولُإِنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ بَرَكَ بِهِ بَعِيرٌ قَدْ أَزْحَفَ بِهِ فَمَرَّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ مَا لَكَ يَا جَابِرُ فَأَخْبَرَهُ فَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْبَعِيرِ ثُمَّ قَالَ ارْكَبْ يَا جَابِرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ لَا يَقُومُ فَقَالَ لَهُ ارْكَبْ فَرَكِبَ جَابِرٌ الْبَعِيرَ ثُمَّ ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَعِيرَ بِرِجْلِهِ فَوَثَبَ الْبَعِيرُ وَثْبَةً لَوْلَا أَنَّ جَابِرًا تَعَلَّقَ بِالْبَعِيرِ لَسَقَطَ مِنْ فَوْقِهِ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِجَابِرٍ تَقَدَّمْ يَا جَابِرُ الْآنَ عَلَى أَهْلِكَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَى تَجِدْهُمْ قَدْ يَسَّرُوا لَكَ كَذَا وَكَذَا حَتَّى ذَكَرَ الْفُرُشَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِرَاشٌ لِلرَّجُلِ وَفِرَاشٌ لِامْرَأَتِهِ وَالثَّالِثُ لِلضَّيْفِ وَالرَّابِعُ لِلشَّيْطَانِ

Abu Abdurrahmon al-Hubuliy aytdi: Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriyning tuyasi holdan toyib, uni koʻtarolmay choʻkib qoldi. Shunda Rasululloh ﷺ uning yonidan oʻtib qoldilar va unga: «Senga nima boʻldi, ey Jobir?» dedilar. U (holini) aytib berdi. Bas, Rasululloh ﷺ tuyaning oldiga tushdilar, soʻng: «Min, ey Jobir», dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, u turmaydi», dedi. U zot unga: «Min», dedilar. Jobir tuyaga mindi. Soʻng Rasululloh ﷺ tuyani oyoqlari bilan urdilar, shunda tuya shunday sakradiki, agar Jobir tuyaga yopishib olmaganida, uning ustidan yiqilib tushardi. Soʻng Rasululloh ﷺ Jobirga: «Ey Jobir, endi ahling oldiga bor, Alloh taolo xohlasa, ular senga ana u va mana buni tayyorlab qoʻyganlarini topasan», dedilar — hatto toʻshaklarni ham zikr qildilar. Bas, Rasululloh ﷺ: «Bir toʻshak kishi uchun, bir toʻshak uning ayoli uchun, uchinchisi mehmon uchun, toʻrtinchisi esa shayton uchundir», dedilar.Абу Абдурраҳмон ал-Ҳубулий айтди: Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорийнинг туяси ҳолдан тойиб, уни кўтаролмай чўкиб қолди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг ёнидан ўтиб қолдилар ва унга: «Сенга нима бўлди, эй Жобир?» дедилар. У (ҳолини) айтиб берди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ туянинг олдига тушдилар, сўнг: «Мин, эй Жобир», дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, у турмайди», деди. У зот унга: «Мин», дедилар. Жобир туяга минди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ туяни оёқлари билан урдилар, шунда туя шундай сакрадики, агар Жобир туяга ёпишиб олмаганида, унинг устидан йиқилиб тушарди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ Жобирга: «Эй Жобир, энди аҳлинг олдига бор, Аллоҳ таоло хоҳласа, улар сенга ана у ва мана буни тайёрлаб қўйганларини топасан», дедилар — ҳатто тўшакларни ҳам зикр қилдилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ: «Бир тўшак киши учун, бир тўшак унинг аёли учун, учинчиси меҳмон учун, тўртинчиси эса шайтон учундир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِثَلَاثٍ يَقُولُ لَا يَمُوتَنَّ أَحَدُكُمْ إِلَّا وَهُوَ يُحْسِنُ بِاللَّهِ الظَّنَّ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning vafotlaridan uch (kun) oldin shunday deganlarini eshitdim: «Sizlardan birortangiz, albatta, Alloh haqida yaxshi gumonda boʻlgan holidagina vafot etsin».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг вафотларидан уч (кун) олдин шундай деганларини эшитдим: «Сизлардан бирортангиз, албатта, Аллоҳ ҳақида яхши гумонда бўлган ҳолидагина вафот этсин».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْسِكُوا عَلَيْكُمْ أَمْوَالَكُمْ وَلَا تُعْطُوهَا أَحَدًا فَمَنْ أُعْمِرَ شَيْئًا فَهُوَ لَهُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Mol-mulklaringizni oʻzingizda ushlab turing va ularni birovga bermang. Kimga biror narsa umro (umrbod inʼom) qilib berilsa, u oʻshaniki boʻladi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мол-мулкларингизни ўзингизда ушлаб туринг ва уларни бировга берманг. Кимга бирор нарса умро (умрбод инъом) қилиб берилса, у ўшаники бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَرَوْحٌ قَالَا حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَنَحَرْنَا بِالْحُدَيْبِيَةِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَدَنَةَ عَنْ سَبْعَةٍ وَالْبَقَرَةَ عَنْ سَبْعَةٍ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Hudaybiyada Rasululloh ﷺ bilan birga bitta tuyani yetti kishi nomidan, bitta sigirni ham yetti kishi nomidan qurbonlik soʻydik.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Ҳудайбияда Расулуллоҳ ﷺ билан бирга битта туяни етти киши номидан, битта сигирни ҳам етти киши номидан қурбонлик сўйдик.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اسْتَجْمَرَ أَحَدُكُمْ فَلْيُوتِرْ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz toshlar bilan tozalanganda, toq (son) qilsin», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз тошлар билан тозаланганда, тоқ (сон) қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ قَيْسٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَطَاءٍ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَيْ جَابِرٍ يُحَدِّثَانِ عَنْ أَبِيهِمَا قَالَبَيْنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ مَعَ أَصْحَابِهِ شَقَّ قَمِيصَهُ حَتَّى خَرَجَ مِنْهُ فَقِيلَ لَهُ فَقَالَ وَاعَدْتُهُمْ يُقَلِّدُونَ هَدْيًا الْيَوْمَ فَنَسِيتُ

Jobirning ikki oʻgʻli otalaridan rivoyat qildilar: Nabiy ﷺ ashoblari bilan oʻtirgan chogʻlarida koʻylaklarini yirtib, undan chiqdilar. Bu haqda u zotdan soʻralganida: «Men ularga bugun hadyga qiloda bogʻlashni vaʼda qilgan edim, unutibman», dedilar.Жобирнинг икки ўғли оталаридан ривоят қилдилар: Набий ﷺ ашоблари билан ўтирган чоғларида кўйлакларини йиртиб, ундан чиқдилар. Бу ҳақда у зотдан сўралганида: «Мен уларга бугун ҳадйга қилода боғлашни ваъда қилган эдим, унутибман», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَا يَوْمَ النَّحْرِ بِالْمَدِينَةِ فَتَقَدَّمَ رِجَالٌ فَنَحَرُوا وَظَنُّوا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ نَحَرَ فَأَمَرَ مَنْ كَانَ قَدْ نَحَرَ قَبْلَهُ أَنْ يُعِيدَ بِنَحْرٍ آخَرَ وَلَا وَلِيَنْحَرْ حَتَّى يَنْحَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bizga Madinada Nahr (qurbonlik) kuni (namoz) oʻqidilar. Shunda baʼzi kishilar oldin oʻtib (jonivorlarini) soʻydilar va Nabiy ﷺ allaqachon soʻygan deb oʻyladilar. Bas, Nabiy ﷺ u zotdan oldin soʻygan kishilarni boshqasini qaytadan soʻyishga buyurdilar va Nabiy ﷺ soʻymaguncha (jonivorlarini) soʻymasliklarini (amr qildilar).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бизга Мадинада Наҳр (қурбонлик) куни (намоз) ўқидилар. Шунда баъзи кишилар олдин ўтиб (жониворларини) сўйдилар ва Набий ﷺ аллақачон сўйган деб ўйладилар. Бас, Набий ﷺ у зотдан олдин сўйган кишиларни бошқасини қайтадан сўйишга буюрдилар ва Набий ﷺ сўймагунча (жониворларини) сўймасликларини (амр қилдилар).

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَإِنَّمَا الْعُمْرَى الَّتِي أَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَقُولَ هِيَ لَكَ وَلِعَقِبِكَ فَأَمَّا إِذَا قَالَ هِيَ لَكَ مَا عِشْتَ فَإِنَّهَا تَرْجِعُ إِلَى صَاحِبِهَا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ruxsat bergan umro (umrbod inʼom) faqat shu: (inʼom qiluvchi): «Bu senga va sendan keyingi avlodingga (tegishli)», desa (bu umrodir). Agar: «Bu sen tirik ekansan, senga (tegishli)», desa, u (mol-mulk inʼom qiluvchi) egasiga qaytadi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рухсат берган умро (умрбод инъом) фақат шу: (инъом қилувчи): «Бу сенга ва сендан кейинги авлодингга (тегишли)», деса (бу умродир). Агар: «Бу сен тирик экансан, сенга (тегишли)», деса, у (мол-мулк инъом қилувчи) эгасига қайтади.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَزَوَّجْتَ فَقُلْتُ نَعَمْ فَقَالَ أَبِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا فَقُلْتُ لَا بَلْ ثَيِّبًا لِي أَخَوَاتٌ وَعَمَّاتٌ فَكَرِهْتُ أَنْ أَضُمَّ إِلَيْهِنَّ خَرْقَاءَ مِثْلَهُنَّ قَالَ أَفَلَا بِكْرًا تُلَاعِبُهَا قَالَ لَكُمْ أَنْمَاطٌ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَّى فَقَالَ خَفْ أَمَا إِنَّهَا سَتَكُونُ لَكُمْ أَنْمَاطٌ فَأَنَا الْيَوْمَ أَقُولُ لِامْرَأَتِي نَحِّي عَنِّي أَنْمَاطَكِ فَتَقُولُ نَعَمْ أَلَمْ يَقُلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهَا سَتَكُونُ لَكُمْ أَنْمَاطٌ فَأَتْرُكُهَا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uylandingmi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Bokiragami yoki tul ayolgami?» dedilar. Men: «Yoʻq, balki tul ayolga. Mening singillarim va ammalarim bor, ularning oldiga oʻzlariga oʻxshagan bir noʻnoqni qoʻshishni yoqtirmadim», dedim. U zot: «Bokira boʻlsa boʻlmasmidi, u bilan oʻynashar eding?» dedilar. Soʻng: «Sizlarda anmot (naqshli gilamlar) bormi?» dedilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, qayerdan boʻlsin?» dedim. U zot: «Sekin, sizlarda albatta anmot boʻladi», dedilar. Bugun men ayolimga: «Anmotlaringni mendan narida tut», deyman, u esa: «Rasululloh ﷺ: ‹Sizlarda albatta anmot boʻladi›, demaganmidilar?» deydi. Shunda men uni oʻz holiga qoʻyaman.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уйландингми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Бокирагами ёки тул аёлгами?» дедилар. Мен: «Йўқ, балки тул аёлга. Менинг сингилларим ва аммаларим бор, уларнинг олдига ўзларига ўхшаган бир нўноқни қўшишни ёқтирмадим», дедим. У зот: «Бокира бўлса бўлмасмиди, у билан ўйнашар эдинг?» дедилар. Сўнг: «Сизларда анмот (нақшли гиламлар) борми?» дедилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, қаердан бўлсин?» дедим. У зот: «Секин, сизларда албатта анмот бўлади», дедилар. Бугун мен аёлимга: «Анмотларингни мендан нарида тут», дейман, у эса: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Сизларда албатта анмот бўлади›, демаганмидилар?» дейди. Шунда мен уни ўз ҳолига қўяман.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُأَعْتَقَ رَجُلٌ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غُلَامًا لَهُ لَيْسَ لَهُ مَالٌ غَيْرُهُ عَلَى دُبُرٍ مِنْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ يَبْتَاعُهُ مِنِّي فَقَالَ نُعَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَا أَبْتَاعُهُ فَابْتَاعَهُفَقَالَ عَمْرٌو قَالَ جَابِرٌ غُلَامٌ قِبْطِيٌّ وَمَاتَ عَامَ الْأَوَّلِ زَادَ فِيهَا أَبُو الزُّبَيْرِ يُقَالُ لَهُ يَعْقُوبُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonlarida bir kishi undan boshqa moli boʻlmagani holda oʻz qulini, oʻzining oʻlimidan keyin ozod boʻladigan qilib (mudabbar qilib) ozod qildi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni mendan kim sotib oladi?» dedilar. Nuaym ibn Abdulloh: «Men sotib olaman», dedi va uni sotib oldi. Amr aytdi: Jobir dedi: U qibtiy qul edi va oʻtgan yili vafot etdi. Abuz-Zubayr bunga: unga Yaʼqub deyilardi, deb (soʻz) qoʻshdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонларида бир киши ундан бошқа моли бўлмагани ҳолда ўз қулини, ўзининг ўлимидан кейин озод бўладиган қилиб (мудаббар қилиб) озод қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни мендан ким сотиб олади?» дедилар. Нуайм ибн Абдуллоҳ: «Мен сотиб оламан», деди ва уни сотиб олди. Амр айтди: Жобир деди: У қибтий қул эди ва ўтган йили вафот этди. Абуз-Зубайр бунга: унга Яъқуб дейиларди, деб (сўз) қўшди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ وَرَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ قَالَ عَطَاءٌ وَقَالَ رَوْحٌ فِي حَدِيثِهِ قَالَ وَقَالَ لِي عَطَاءٌ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَجْمَعُوا بَيْنَ الرُّطَبِ وَالْبُسْرِ وَالزَّبِيبِ وَالتَّمْرِ نَبِيذًا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Rutab (yumshoq xurmo) bilan busrni (xom xurmoni), mayiz bilan xurmoni nabiz uchun birga qoʻshmanglar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Рутаб (юмшоқ хурмо) билан бусрни (хом хурмони), майиз билан хурмони набиз учун бирга қўшманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا عَقِيلُ بْنُ مَعْقِلٍ سَمِعْتُ وَهْبَ بْنَ مُنَبِّهٍ يُحَدِّثُ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ النَّشْرَةِ فَقَالَ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U: «Nabiy ﷺdan nushra (sehrni sehr bilan yechish) haqida soʻralganida, u zot: ‹U shayton ishidandir›, dedilar», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У: «Набий ﷺдан нушра (сеҳрни сеҳр билан ечиш) ҳақида сўралганида, у зот: ‹У шайтон ишидандир›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ وَأَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ مُتَوَشِّحًا بِهِقَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ وَرَأَيْتُ أَنَا جَابِرًا يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ مُتَوَشِّحًا بِهِ قَالَ أَبُو نُعَيْمٍ فِي حَدِيثِهِ وَرَأَيْتُ جَابِرًا يُصَلِّي وَلَمْ يُسَمِّ أَبَا الزُّبَيْرِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺni bitta kiyimni oʻzlariga oʻrab olgan holda namoz oʻqiyotganlarini koʻrdim. Abuz-Zubayr aytdi: Men ham Jobirni bitta kiyimni oʻziga oʻrab olgan holda namoz oʻqiyotganini koʻrdim. Abu Nuaym oʻz rivoyatida: «Men Jobirni namoz oʻqiyotganini koʻrdim», dedi va Abuz-Zubayrni nomlab aytmadi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺни битта кийимни ўзларига ўраб олган ҳолда намоз ўқиётганларини кўрдим. Абуз-Зубайр айтди: Мен ҳам Жобирни битта кийимни ўзига ўраб олган ҳолда намоз ўқиётганини кўрдим. Абу Нуайм ўз ривоятида: «Мен Жобирни намоз ўқиётганини кўрдим», деди ва Абуз-Зубайрни номлаб айтмади.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ وَأَبُو نُعَيْمٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَجَاءَ أَبُو حُمَيْدٍ الْأَنْصَارِيُّ بِإِنَاءٍ مِنْ لَبَنٍ نَهَارًا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ بِالْبَقِيعِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا خَمَّرْتَهُ وَلَوْ أَنْ تَعْرُضَ عَلَيْهِ عُودًاحَدَّثَنَا عَقِيلُ بْنُ مَعْقِلٍ هُوَ أَبُو إِبْرَاهِيمَ بْنُ عَقِيلٍ قَالَ ذَهَبْتُ إِلَى إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَقِيلٍ وَكَانَ عَسِرًا لَا يُوصَلُ إِلَيْهِ فَأَقَمْتُ عَلَى بَابِهِ بِالْيَمَنِ يَوْمًا أَوْ يَوْمَيْنِ حَتَّى وَصَلْتُ إِلَيْهِ فَحَدَّثَنِي بِحَدِيثَيْنِ وَكَانَ عِنْدَهُ أَحَادِيثُ وَهْبٍ عَنْ جَابِرٍ فَلَمْ أَقْدِرْ أَنْ أَسْمَعَهَا مِنْ عُسْرِهِ وَلَمْ يُحَدِّثْنَا بِهَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ الْكَرِيمِ لِأَنَّهُ كَانَ حَيًّا أَفَلَمْ أَسْمَعْهَا مِنْ أَحَدٍ آخَرَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Abu Humayd al-Ansoriy kunduzi Nabiy ﷺning huzurlariga sut solingan idish keltirdi, u zot Baqiʼda edilar. Shunda Nabiy ﷺ: «Uni yopib qoʻysang boʻlmasmidi, hech boʻlmasa ustiga bir choʻp koʻndalang qoʻysang ham», dedilar. Aqil ibn Maʼqil — u Ibrohim ibn Aqilning otasidir — aytdi: Men Ibrohim ibn Aqilning oldiga bordim; u qiyin (odam) edi, uning huzuriga yetish oson emas edi. Men Yamanda uning eshigi oldida bir yoki ikki kun turdim, toki uning oldiga yetdim. Bas, u menga ikki hadis aytib berdi. Uning huzurida Vahbning Jobirdan (rivoyat qilgan) hadislari bor edi, ammo uning qiyinligidan ularni eshitishga qodir boʻlmadim. Ismoil ibn Abdulkarim ham bizga ularni aytib bermadi, chunki u (Ibrohim) tirik edi. Ularni boshqa birovdan ham eshitmadim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Абу Ҳумайд ал-Ансорий кундузи Набий ﷺнинг ҳузурларига сут солинган идиш келтирди, у зот Бақиъда эдилар. Шунда Набий ﷺ: «Уни ёпиб қўйсанг бўлмасмиди, ҳеч бўлмаса устига бир чўп кўндаланг қўйсанг ҳам», дедилар. Ақил ибн Маъқил — у Иброҳим ибн Ақилнинг отасидир — айтди: Мен Иброҳим ибн Ақилнинг олдига бордим; у қийин (одам) эди, унинг ҳузурига етиш осон эмас эди. Мен Яманда унинг эшиги олдида бир ёки икки кун турдим, токи унинг олдига етдим. Бас, у менга икки ҳадис айтиб берди. Унинг ҳузурида Ваҳбнинг Жобирдан (ривоят қилган) ҳадислари бор эди, аммо унинг қийинлигидан уларни эшитишга қодир бўлмадим. Исмоил ибн Абдулкарим ҳам бизга уларни айтиб бермади, чунки у (Иброҳим) тирик эди. Уларни бошқа бировдан ҳам эшитмадим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَجَدَ جَافَى حَتَّى يُرَى بَيَاضُ إِبْطَيْهِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ sajda qilganlarida qoʻltiqlarining oqligi koʻringuncha qoʻllarini yon tomonlaridan uzoq tutar edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ сажда қилганларида қўлтиқларининг оқлиги кўрингунча қўлларини ён томонларидан узоқ тутар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَوْبَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَأَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِتَبُوكَ عِشْرِينَ يَوْمًا يَقْصُرُ الصَّلَاةَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u shunday dedi: «Rasululloh ﷺ Tabukda yigirma kun turib, namozni qisqartirib oʻqidilar».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ Табукда йигирма кун туриб, намозни қисқартириб ўқидилар».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُلَمَّا بُنِيَتْ الْكَعْبَةُ ذَهَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَبَّاسٌ يَنْقُلَانِ حِجَارَةً فَقَالَ عَبَّاسٌ اجْعَلْ إِزَارَكَ عَلَى رَقَبَتِكَ مِنْ الْحِجَارَةِ فَفَعَلَ فَخَرَّ إِلَى الْأَرْضِ وَطَمَحَتْ عَيْنَاهُ إِلَى السَّمَاءِ ثُمَّ قَامَ فَقَالَ إِزَارِي إِزَارِي فَشُدَّ عَلَيْهِ إِزَارُهُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Kaʼba qurilayotganda, Nabiy ﷺ va Abbos tosh tashir edilar. Abbos: «Izoringni toshdan (himoya uchun) boʻyningga qoʻy», dedi. (Nabiy ﷺ) shunday qildilar, shunda yerga qulab tushdilar va koʻzlari osmonga tikildi. Soʻng turib: «Izorim, izorim!» dedilar. Bas, izorlari (yana) mahkam bogʻlab qoʻyildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Каъба қурилаётганда, Набий ﷺ ва Аббос тош ташир эдилар. Аббос: «Изорингни тошдан (ҳимоя учун) бўйнингга қўй», деди. (Набий ﷺ) шундай қилдилар, шунда ерга қулаб тушдилар ва кўзлари осмонга тикилди. Сўнг туриб: «Изорим, изорим!» дедилар. Бас, изорлари (яна) маҳкам боғлаб қўйилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أُقَاتِلُ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Odamlar ‹Lo ilaha illalloh› deguncha ular bilan jang qilaman. Buni qilsalar, qonlarini va mollarini (mendan) saqlagan boʻladilar, magar uning haqqi (boʻyicha boʻlsa, boshqa gap); hisoblari esa Allohning zimmasidadir».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Одамлар ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› дегунча улар билан жанг қиламан. Буни қилсалар, қонларини ва молларини (мендан) сақлаган бўладилар, магар унинг ҳаққи (бўйича бўлса, бошқа гап); ҳисоблари эса Аллоҳнинг зиммасидадир».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ وَرَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَطَبَ يَسْتَنِدُ إِلَى جِذْعِ نَخْلَةٍ مِنْ سَوَارِي الْمَسْجِدِ فَلَمَّا صُنِعَ لَهُ مِنْبَرُهُ اسْتَوَى عَلَيْهِ اضْطَرَبَتْ تِلْكَ السَّارِيَةُ كَحَنِينِ النَّاقَةِ حَتَّى سَمِعَهَا أَهْلُ الْمَسْجِدِ حَتَّى نَزَلَ إِلَيْهَا فَاعْتَنَقَهَا فَسَكَنَتْ وَقَالَ رَوْحٌ فَسَكَتَتْ وَقَالَ ابْنُ بَكْرٍ فَاضْطَرَبَتْ تِلْكَ السَّارِيَةُ وَقَالَ رَوْحٌ اضْطَرَبَتْ كَحَنِينِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ xutba qilganlarida masjid ustunlaridan boʻlgan bir xurmo tanasiga suyanar edilar. U zotga minbar yasalib, unga chiqib olganlarida, oʻsha ustun tuyaning ingraganidek larzaga keldi, hatto uni masjid ahli ham eshitdi. Nihoyat u zot uning oldiga tushib, uni quchoqladilar, shunda u tinchidi. Ravh: «U jim boʻldi», dedi. Ibn Bakr: «Oʻsha ustun larzaga keldi», dedi; Ravh esa: «Ingraganidek larzaga keldi», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ хутба қилганларида масжид устунларидан бўлган бир хурмо танасига суянар эдилар. У зотга минбар ясалиб, унга чиқиб олганларида, ўша устун туянинг инграганидек ларзага келди, ҳатто уни масжид аҳли ҳам эшитди. Ниҳоят у зот унинг олдига тушиб, уни қучоқладилар, шунда у тинчиди. Равҳ: «У жим бўлди», деди. Ибн Бакр: «Ўша устун ларзага келди», деди; Равҳ эса: «Инграганидек ларзага келди», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى أَخْبَرَنَا جَابِرٌأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُقِيمُ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ ثُمَّ يُخَالِفُهُ إِلَى مَقْعَدِهِ وَلَكِنْ لِيَقُلْ افْسَحُوا

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Biringiz juma kuni oʻz birodarini (oʻrnidan) turgʻizib, soʻng uning joyiga oʻzi oʻtirmasin. Lekin: ‹Joy bering›, desin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Бирингиз жума куни ўз биродарини (ўрнидан) турғизиб, сўнг унинг жойига ўзи ўтирмасин. Лекин: ‹Жой беринг›, десин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنِي جَابِرٌأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُقِيمُ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَلَكِنْ لِيَقُلْ افْسَحُوا

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Biringiz juma kuni oʻz birodarini (oʻrnidan) turgʻizmasin. Lekin: ‹Joy bering›, desin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Бирингиз жума куни ўз биродарини (ўрнидан) турғизмасин. Лекин: ‹Жой беринг›, десин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ خَطَبَ يَوْمًا فَذَكَرَ رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِهِ قُبِضَ فَكُفِّنَ فِي كَفَنٍ غَيْرِ طَائِلٍ وَقُبِرَ لَيْلًا فَزَجَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُقْبَرَ الرَّجُلُ بِاللَّيْلِ حَتَّى يُصَلَّى عَلَيْهِ إِلَّا أَنْ يُضْطَرَّ إِنْسَانٌ إِلَى ذَلِكَ وَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَفَّنَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ فَلْيُحْسِنْ كَفَنَهُحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ قَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى سُئِلَ جَابِرٌ عَنْ الْكَفَنِ فَأَخْبَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ يَوْمًا فَذَكَرَ رَجُلًا قُبِضَ وَكُفِّنَ فِي كَفَنٍ غَيْرِ طَائِلٍ فَذَكَرَ مِثْلَهُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan Nabiy ﷺ haqlarida rivoyat qilinadiki, u zot bir kuni xutba qilib, ashoblaridan biri vafot etgani, sifati past kafanga kafanlangani va kechasi koʻmilganini zikr qildilar. Bas, Nabiy ﷺ kishi (mayyit) janoza namozi oʻqilmaguncha kechasi koʻmilishidan qaytardilar, magar bir inson bunga majbur boʻlsa (boshqa gap). Nabiy ﷺ: «Biringiz oʻz birodarini kafanlasa, uning kafanini chiroyli qilsin», dedilar. Sulaymon ibn Muso aytdi: Jobirdan kafan haqida soʻralganida, u Nabiy ﷺ bir kuni xutba qilganlarini va vafot etib, sifati past kafanga kafanlangan bir kishini zikr qilganlarini xabar berdi, soʻng shuning kabisini zikr qildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан Набий ﷺ ҳақларида ривоят қилинадики, у зот бир куни хутба қилиб, ашобларидан бири вафот этгани, сифати паст кафанга кафанлангани ва кечаси кўмилганини зикр қилдилар. Бас, Набий ﷺ киши (маййит) жаноза намози ўқилмагунча кечаси кўмилишидан қайтардилар, магар бир инсон бунга мажбур бўлса (бошқа гап). Набий ﷺ: «Бирингиз ўз биродарини кафанласа, унинг кафанини чиройли қилсин», дедилар. Сулаймон ибн Мусо айтди: Жобирдан кафан ҳақида сўралганида, у Набий ﷺ бир куни хутба қилганларини ва вафот этиб, сифати паст кафанга кафанланган бир кишини зикр қилганларини хабар берди, сўнг шунинг кабисини зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِجَنَازَةٍ مَرَّتْ بِهِ حَتَّى تَوَارَتْقَالَ فَأَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَيْضًا أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُ قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ لِجَنَازَةِ يَهُودِيٍّ حَتَّى تَوَارَتْ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oldilaridan oʻtgan bir janoza uchun, u koʻzdan gʻoyib boʻlgunicha, oʻrinlaridan turdilar. (Ibn Jurayj) aytdi: Menga Abuz-Zubayr yana xabar berdiki, u Jobirning shunday deganini eshitgan: Nabiy ﷺ va ashoblari bir yahudiyning janozasi uchun, u koʻzdan gʻoyib boʻlgunicha, oʻrinlaridan turdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ олдиларидан ўтган бир жаноза учун, у кўздан ғойиб бўлгунича, ўринларидан турдилар. (Ибн Журайж) айтди: Менга Абуз-Зубайр яна хабар бердики, у Жобирнинг шундай деганини эшитган: Набий ﷺ ва ашоблари бир яҳудийнинг жанозаси учун, у кўздан ғойиб бўлгунича, ўринларидан турдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْهَى أَنْ يُقْعَدَ عَلَى الْقَبْرِ وَأَنْ يُقَصَّصَ أَوْ يُبْنَى عَلَيْهِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning qabr ustiga oʻtirishdan, uning ustini suvashdan yoki uning ustiga bino qurishdan qaytarganlarini eshitdim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг қабр устига ўтиришдан, унинг устини сувашдан ёки унинг устига бино қуришдан қайтарганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ قَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى قَالَ قَالَ جَابِرٌسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْهَى أَنْ يَقْعُدَ الرَّجُلُ عَلَى الْقَبْرِ وَأَنْ يُجَصَّصَ أَوْ يُبْنَى عَلَيْهِ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺning kishi qabr ustiga oʻtirishidan, uning ustini gips bilan suvashdan yoki uning ustiga bino qurishdan qaytarganlarini eshitdim.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг киши қабр устига ўтиришидан, унинг устини гипс билан сувашдан ёки унинг устига бино қуришдан қайтарганларини эшитдим.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ تُوُفِّيَ الْيَوْمَ رَجُلٌ صَالِحٌ مِنْ الْحَبَشِ هَلُمَّ فَصُفُّوا قَالَ فَصَفَفْنَا فَصَلَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِ وَنَحْنُحَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ و قَالَ اسْمُ النَّجَاشِيِّ أَصْحَمَةُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bugun Habashadan solih bir kishi vafot etdi; kelinglar, saf tortinglar», dedilar. (Jobir) dedi: Biz saf tortdik, soʻng Nabiy ﷺ unga (janoza) namozini oʻqidilar, biz esa (saflarda) edik. Boshqa bir rivoyatda Ato Jobirdan hadisni zikr qildi va: Najoshiyning ismi Ashama edi, dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бугун Ҳабашадан солиҳ бир киши вафот этди; келинглар, саф тортинглар», дедилар. (Жобир) деди: Биз саф тортдик, сўнг Набий ﷺ унга (жаноза) намозини ўқидилар, биз эса (сафларда) эдик. Бошқа бир ривоятда Ато Жобирдан ҳадисни зикр қилди ва: Нажошийнинг исми Ашама эди, деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُدَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا نَخْلًا لِبَنِي النَّجَّارِ فَسَمِعَ أَصْوَاتَ رِجَالٍ مِنْ بَنِي النَّجَّارِ مَاتُوا فِي الْجَاهِلِيَّةِ يُعَذَّبُونَ فِي قُبُورِهِمْ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَزِعًا فَأَمَرَ أَصْحَابَهُ أَنْ تَعَوَّذُوا مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kuni Banu Najjorning xurmozoriga kirdilar va Banu Najjordan boʻlgan, johiliyatda vafot etgan kishilarning qabrlarida azoblanayotgan ovozlarini eshitdilar. Bas, Rasululloh ﷺ qoʻrqqan holda chiqdilar va ashoblarini qabr azobidan (Allohga) panoh tilashga buyurdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир куни Бану Нажжорнинг хурмозорига кирдилар ва Бану Нажжордан бўлган, жоҳилиятда вафот этган кишиларнинг қабрларида азобланаётган овозларини эшитдилар. Бас, Расулуллоҳ ﷺ қўрққан ҳолда чиқдилар ва ашобларини қабр азобидан (Аллоҳга) паноҳ тилашга буюрдилар.

قَالَ وَأَخْبَرَنِي أَيْضًا أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ وَجَنَازَةُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ مَوْضُوعَةٌ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ اهْتَزَّ لَهَا عَرْشُ الرَّحْمَنِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U: «Saʼd ibn Muozning janozasi (odamlar) oldida qoʻyilgan holda, men Rasululloh ﷺning: ‹U sababli Rahmonning Arshi larzaga keldi›, deganlarini eshitdim», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У: «Саъд ибн Муознинг жанозаси (одамлар) олдида қўйилган ҳолда, мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹У сабабли Раҳмоннинг Арши ларзага келди›, деганларини эшитдим», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جُبَيْرٍ أَنَّهُ أَخْبَرَهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّوَهُوَ يَطُوفُ بِالْبَيْتِ أَسَمِعْتَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْهَى عَنْ صِيَامِ يَوْمِ الْجُمُعَةِ قَالَ نَعَمْ وَرَبِّ هَذَا الْبَيْتِ

Muhammad ibn Abbod ibn Jaʼfar aytdi: Men Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriydan, u Baytni tavof qilib yurgan holida: «Nabiy ﷺning juma kuni roʻza tutishdan qaytarganlarini eshitganmisan?» deb soʻradim. U: «Ha, mana shu Baytning Robbiga qasamki», dedi.Муҳаммад ибн Аббод ибн Жаъфар айтди: Мен Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорийдан, у Байтни тавоф қилиб юрган ҳолида: «Набий ﷺнинг жума куни рўза тутишдан қайтарганларини эшитганмисан?» деб сўрадим. У: «Ҳа, мана шу Байтнинг Роббига қасамки», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُزَجَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ تَصِلَ الْمَرْأَةُ بِرَأْسِهَا شَيْئًا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ayol kishi boshiga (sochiga) biror narsa ulashidan qaytardilar (taqiqladilar).Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ аёл киши бошига (сочига) бирор нарса улашидан қайтардилар (тақиқладилар).

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي وَهُوَ عَلَى رَاحِلَتِهِ النَّوَافِلَ فِي كُلِّ جِهَةٍ وَلَكِنَّهُ يَخْفِضُ السُّجُودَ مِنْ الرَّكْعَةِ وَيُومِئُ إِيمَاءً

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺning ulovlari ustida, har qaysi tomonga qarab nafl namozlarini oʻqiyotganlarini koʻrdim. Lekin u zot sajdani rukudan pastroq qilib, ishora bilan qilar edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺнинг уловлари устида, ҳар қайси томонга қараб нафл намозларини ўқиётганларини кўрдим. Лекин у зот саждани рукудан пастроқ қилиб, ишора билан қилар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَإِنَّمَا جَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشُّفْعَةَ فِي كُلِّ مَالٍ لَمْ يُقْسَمْ فَإِذَا وَقَعَتْ الْحُدُودُ وَصُرِّفَتْ الطُّرُقُ فَلَا شُفْعَةَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shufʼani faqat boʻlinmagan har bir mol-mulkda joriy qildilar. Qachonki chegaralar belgilansa va yoʻllar ajratilsa, shufʼa boʻlmaydi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шуфъани фақат бўлинмаган ҳар бир мол-мулкда жорий қилдилар. Қачонки чегаралар белгиланса ва йўллар ажратилса, шуфъа бўлмайди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ {النَّبِيُّ أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ} عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ جَابِرٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ أَنَا أَوْلَى بِكُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ نَفْسِهِ فَأَيُّمَا رَجُلٍ مَاتَ وَتَرَكَ دَيْنًا فَإِلَيَّ وَمَنْ تَرَكَ مَالًا فَهُوَ لِوَرَثَتِهِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Men har bir moʻminga oʻzidan koʻra yaqinroqdirman. Bas, qaysi bir kishi vafot etib, qarz qoldirsa, u (qarzni uzish) menga (oid). Kim mol qoldirsa, u vorislariga (oid)», deb aytar edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мен ҳар бир мўминга ўзидан кўра яқинроқдирман. Бас, қайси бир киши вафот этиб, қарз қолдирса, у (қарзни узиш) менга (оид). Ким мол қолдирса, у ворисларига (оид)», деб айтар эдилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُصَلِّي عَلَى رَجُلٍ عَلَيْهِ دَيْنٌ فَأُتِيَ بِمَيِّتٍ فَسَأَلَ هَلْ عَلَيْهِ دَيْنٌ قَالُوا نَعَمْ دِينَارَانِ قَالَ صَلُّوا عَلَى صَاحِبِكُمْ فَقَالَ أَبُو قَتَادَةَ هُمَا عَلَيَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَصَلَّى عَلَيْهِ فَلَمَّا فَتَحَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى رَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَنَا أَوْلَى بِكُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ نَفْسِهِ فَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا فَعَلَيَّ وَمَنْ تَرَكَ مَالًا فَلِوَرَثَتِهِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ zimmasida qarzi bor kishiga (janoza) namozini oʻqimas edilar. Bir marta u zotning oldilariga bir mayyit keltirildi. U zot: «Uning zimmasida qarz bormi?» deb soʻradilar. Ular: «Ha, ikki dinor», dedilar. U zot: «Sherigingizga namoz oʻqinglar», dedilar. Abu Qatoda: «Ey Allohning Rasuli, ular mening zimmamda», dedi. Shunda u zot unga namoz oʻqidilar. Alloh azza va jalla Oʻz Rasuli ﷺga fath ato etgach, u zot: «Men har bir moʻminga oʻz jonidan koʻra yaqinroqman. Kim qarz qoldirsa, u mening zimmamda; kim mol qoldirsa, u vorislariga tegishli», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ зиммасида қарзи бор кишига (жаноза) намозини ўқимас эдилар. Бир марта у зотнинг олдиларига бир маййит келтирилди. У зот: «Унинг зиммасида қарз борми?» деб сўрадилар. Улар: «Ҳа, икки динор», дедилар. У зот: «Шеригингизга намоз ўқинглар», дедилар. Абу Қатода: «Эй Аллоҳнинг Расули, улар менинг зиммамда», деди. Шунда у зот унга намоз ўқидилар. Аллоҳ азза ва жалла Ўз Расули ﷺга фатҳ ато этгач, у зот: «Мен ҳар бир мўминга ўз жонидан кўра яқинроқман. Ким қарз қолдирса, у менинг зиммамда; ким мол қолдирса, у ворисларига тегишли», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَلَمَّا مَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحِجْرِ قَالَ لَا تَسْأَلُوا الْآيَاتِ وَقَدْ سَأَلَهَا قَوْمُ صَالِحٍ فَكَانَتْ تَرِدُ مِنْ هَذَا الْفَجِّ وَتَصْدُرُ مِنْ هَذَا الْفَجِّ فَعَتَوْا عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ فَعَقَرُوهَا فَكَانَتْ تَشْرَبُ مَاءَهُمْ يَوْمًا وَيَشْرَبُونَ لَبَنَهَا يَوْمًا فَعَقَرُوهَا فَأَخَذَتْهُمْ صَيْحَةٌ أَهْمَدَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَنْ تَحْتَ أَدِيمِ السَّمَاءِ مِنْهُمْ إِلَّا رَجُلًا وَاحِدًا كَانَ فِي حَرَمِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قِيلَ مَنْ هُوَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هُوَ أَبُو رِغَالٍ فَلَمَّا خَرَجَ مِنْ الْحَرَمِ أَصَابَهُ مَا أَصَابَ قَوْمَهُ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Hijrdan oʻtganlarida: «Oyat (moʻjiza)larni soʻramanglar. Solihning qavmi ularni soʻragan edi. Bas, (tuya) mana bu daradan kelib, mana bu daradan chiqar edi. Ular Robbilarining amridan bosh tortib, uni soʻyib yubordilar. U bir kun ularning suvini ichar, ular bir kun uning sutini ichar edilar. Ular uni soʻyishgach, ularni (halokatli) qichqiriq tutdi. Alloh azza va jalla osmon gumbazi ostidagi ularning barchasini halok qildi, faqat bir kishidan boshqa — u Alloh azza va jallaning Haramida edi», dedilar. «Ey Allohning Rasuli, u kim?» deyildi. U zot: «U Abu Rigʻoldir. Haramdan chiqqanida, qavmiga yetgan (azob) unga ham yetdi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Ҳижрдан ўтганларида: «Оят (мўжиза)ларни сўраманглар. Солиҳнинг қавми уларни сўраган эди. Бас, (туя) мана бу дарадан келиб, мана бу дарадан чиқар эди. Улар Роббиларининг амридан бош тортиб, уни сўйиб юбордилар. У бир кун уларнинг сувини ичар, улар бир кун унинг сутини ичар эдилар. Улар уни сўйишгач, уларни (ҳалокатли) қичқириқ тутди. Аллоҳ азза ва жалла осмон гумбази остидаги уларнинг барчасини ҳалок қилди, фақат бир кишидан бошқа — у Аллоҳ азза ва жалланинг Ҳарамида эди», дедилар. «Эй Аллоҳнинг Расули, у ким?» дейилди. У зот: «У Абу Риғолдир. Ҳарамдан чиққанида, қавмига етган (азоб) унга ҳам етди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُخَرَصَهَا ابْنُ رَوَاحَةَ أَرْبَعِينَ أَلْفَ وَسْقٍ وَزَعَمَ أَنَّ الْيَهُودَ لَمَّا خَيَّرَهُمْ ابْنُ رَوَاحَةَ أَخَذُوا الثَّمَرَ وَعَلَيْهِمْ عِشْرُونَ أَلْفَ وَسْقٍ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Ibn Ravoha uni (Xaybar hosilini) qirq ming vasq deb chama bilan oʻlchadi. (Rivoyat qiluvchi) Ibn Ravoha yahudiylarni ixtiyorli qilganda, ular mevalarni oʻzlarida olib qolib, zimmalariga yigirma ming vasq (xurmo musulmonlarga berish majburiyati) yuklandi, deb gumon qildi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ибн Равоҳа уни (Хайбар ҳосилини) қирқ минг васқ деб чама билан ўлчади. (Ривоят қилувчи) Ибн Равоҳа яҳудийларни ихтиёрли қилганда, улар меваларни ўзларида олиб қолиб, зиммаларига йигирма минг васқ (хурмо мусулмонларга бериш мажбурияти) юкланди, деб гумон қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنْبَأَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا صَدَقَةَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوَاقٍ وَلَا فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوْسُقٍ وَلَا فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ ذَوْدٍ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Besh oʻqiyadan kamda zakot yoʻqdir, besh vasqdan kamda zakot yoʻqdir va besh (bosh) tuyadan kamda zakot yoʻqdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Беш ўқиядан камда закот йўқдир, беш васқдан камда закот йўқдир ва беш (бош) туядан камда закот йўқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنَا عَطَاءٌ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ يَوْمَ الْفِطْرِ فَبَدَأَ بِالصَّلَاةِ قَبْلَ الْخُطْبَةِ ثُمَّ خَطَبَ النَّاسَ فَلَمَّا فَرَغَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَزَلَ فَأَتَى النِّسَاءَ فَذَكَّرَهُنَّ وَهُوَ يَتَوَكَّأُ عَلَى يَدِ بِلَالٍ وَبِلَالٌ بَاسِطٌ ثَوْبَهُ يُلْقِينَ فِيهِ النِّسَاءُ صَدَقَةً قَالَ تُلْقِي الْمَرْأَةُ فَتْخَهَا وَيُلْقِينَ قَالَ ابْنُ بَكْرٍ فَتْخَتَهَا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Fitr kuni turib, xutbadan oldin namozdan boshladilar, soʻng odamlarga xutba qildilar. Allohning Nabiysi ﷺ (xutbani) tugatgach, (pastga) tushdilar va ayollarning oldiga kelib, ularga vaʼz-nasihat qildilar. U zot Bilolning qoʻliga suyanib turar, Bilol esa oʻz kiyimini yoyib turar, ayollar unga sadaqa tashlar edilar. (Rovi) dedi: Ayol oʻz halqasini tashlar, (boshqalar) ham tashlar edilar. Ibn Bakr: «oʻz halqasini», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Фитр куни туриб, хутбадан олдин намоздан бошладилар, сўнг одамларга хутба қилдилар. Аллоҳнинг Набийси ﷺ (хутбани) тугатгач, (пастга) тушдилар ва аёлларнинг олдига келиб, уларга ваъз-насиҳат қилдилар. У зот Билолнинг қўлига суяниб турар, Билол эса ўз кийимини ёйиб турар, аёллар унга садақа ташлар эдилар. (Рови) деди: Аёл ўз ҳалқасини ташлар, (бошқалар) ҳам ташлар эдилар. Ибн Бакр: «ўз ҳалқасини», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ ثَوْبَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَرَأَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِمَارًا قَدْ وُسِمَ فِي وَجْهِهِ فَقَالَ لَعَنَ اللَّهُ مَنْ فَعَلَ هَذَا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ yuziga dogʻ bosilgan bir eshakni koʻrdilar va: «Buni qilgan kishini Alloh laʼnatlasin», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ юзига доғ босилган бир эшакни кўрдилар ва: «Буни қилган кишини Аллоҳ лаънатласин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ أَنَّ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ أَوْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَا أَشُكُّ أَخْبَرَهُ قَالَسَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الضَّبُعِ فَقَالَ حَلَالٌ فَقُلْتُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: (Rovi) aytdi: Men Jobir ibn Abdullohdan sirtlon haqida soʻradim. U: «Halol», dedi. Men: «Buni Rasululloh ﷺdan(mi)?» dedim. U: «Ha», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: (Рови) айтди: Мен Жобир ибн Абдуллоҳдан сиртлон ҳақида сўрадим. У: «Ҳалол», деди. Мен: «Буни Расулуллоҳ ﷺдан(ми)?» дедим. У: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنِي أَبِي وَيَحْيَى بْنُ مَعِينٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ زَيْدٍ الصَّنْعَانِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا الزُّبَيْرِ الْمَكِّيَّ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ ثَمَنِ الْهِرِّ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ mushukning narxidan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ мушукнинг нархидан қайтардилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ وَقَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى قَالَ جَابِرٌقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا وَفَاءَ لِنَذْرٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ: «Alloh azza va jallaga maʼsiyat boʻlgan nazrni bajarish yoʻq», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ: «Аллоҳ азза ва жаллага маъсият бўлган назрни бажариш йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ بَكْرٍ قَالَا أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُلَا وَفَاءَ لِنَذْرٍ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَلَمْ يَرْفَعَاهُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) shunday der edi: «Alloh azza va jallaga maʼsiyat boʻlgan nazrni bajarish yoʻq». Ikkovlari uni marfuʼ qilmadilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) шундай дер эди: «Аллоҳ азза ва жаллага маъсият бўлган назрни бажариш йўқ». Икковлари уни марфуъ қилмадилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ نُبَيْحٍ عَنْ جَابِرٍأَنَّ قَتْلَى أُحُدٍ حُمِلُوا مِنْ مَكَانِهِمْ فَنَادَى مُنَادِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ رُدُّوا الْقَتْلَى إِلَى مَضَاجِعِهَا

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Uhudda halok boʻlganlar oʻz joylaridan koʻtarib olib ketildi. Shunda Rasululloh ﷺning jarchisi: «Halok boʻlganlarni yotgan joylariga qaytaringlar», deb jar soldi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Уҳудда ҳалок бўлганлар ўз жойларидан кўтариб олиб кетилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺнинг жарчиси: «Ҳалок бўлганларни ётган жойларига қайтаринглар», деб жар солди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ نُبَيْحٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَانْطَلَقْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي دَيْنٍ كَانَ عَلَى أَبِي فَأَتَيْتُهُ كَأَنِّي شَرَارَةٌقَالَ عَبْد اللَّهِ قَالَ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ قَالَ لِي عَبْدُ الرَّزَّاقِ اكْتُبْ عَنِّي وَلَوْ حَدِيثًا وَاحِدًا مِنْ غَيْرِ كِتَابٍ فَقُلْتُ لَا وَلَا حَرْفًا قَالَ سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ وَكِيعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي وَذَكَرَ عَبْدَ الرَّزَّاقِ فَقَالَ يُشْبِهُ رِجَالَ أَهْلِ الْعِرَاقِ حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ وَمَا كَانَ فِي قَرْيَةِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ بِئْرٌ فَكُنَّا نَذْهَبُ نُبَكِّرُ عَلَى مِيلَيْنِ نَتَوَضَّأُ وَنَحْمِلُ مَعَنَا الْمَاءَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Men otamning zimmasidagi qarz sababli Rasululloh ﷺning huzurlariga bordim; u zotning oldilariga xuddi bir uchqundek (alangalanib) keldim. Abdulloh aytdi: Yahyo ibn Maʼin dedi: Menga Abdurrazzoq: «Mendan kitobsiz boʻlsa ham, bitta hadis yozib ol», dedi. Men: «Yoʻq, bir harf ham (yozmayman)», dedim. U dedi: Men Sufyon ibn Vakiʼdan eshitdim, u: «Men otamdan eshitdim, u Abdurrazzoqni zikr qilib: ‹U Iroq ahlining kishilariga oʻxshaydi›, dedi», dedi. Abdulloh bizga aytib berdi: Men otamning shunday deganini eshitdim: Abdurrazzoqning qishlogʻida quduq yoʻq edi, biz erta tongda ikki mil naridan borib tahorat qilar va suvni oʻzimiz bilan olib kelar edik.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен отамнинг зиммасидаги қарз сабабли Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига бордим; у зотнинг олдиларига худди бир учқундек (алангаланиб) келдим. Абдуллоҳ айтди: Яҳё ибн Маъин деди: Менга Абдурраззоқ: «Мендан китобсиз бўлса ҳам, битта ҳадис ёзиб ол», деди. Мен: «Йўқ, бир ҳарф ҳам (ёзмайман)», дедим. У деди: Мен Суфён ибн Вакиъдан эшитдим, у: «Мен отамдан эшитдим, у Абдурраззоқни зикр қилиб: ‹У Ироқ аҳлининг кишиларига ўхшайди›, деди», деди. Абдуллоҳ бизга айтиб берди: Мен отамнинг шундай деганини эшитдим: Абдурраззоқнинг қишлоғида қудуқ йўқ эди, биз эрта тонгда икки мил наридан бориб таҳорат қилар ва сувни ўзимиз билан олиб келар эдик.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ وثَنَا رَوْحٌ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ سَعِيدٍ عَنِ الْوَلِيدِ أَبِي بِشْرٍ عَنْ طَلْحَةَ قَالَ عَبْدُ الْوَهَّابِ الْإِسْكَافُ إِنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُأَنَّ سُلَيْكًا جَاءَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ فَجَلَسَ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ قَالَ مُحَمَّدٌ فِي حَدِيثِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ إِذَا جَاءَ أَحَدُكُمْ وَالْإِمَامُ يَخْطُبُ فَلْيُصَلِّ رَكْعَتَيْنِ يَتَجَوَّزُ فِيهِمَا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Sulayk keldi, Rasululloh ﷺ esa xutba qilib turgan edilar. U (namoz oʻqimay) oʻtirdi. Shunda Nabiy ﷺ unga ikki rakaat oʻqishni buyurdilar. Muhammad oʻz rivoyatida (shunday) dedi: Soʻng u zot odamlarga yuzlanib: «Biringiz kelganda imom xutba qilayotgan boʻlsa, ikki rakaat oʻqisin va ularni qisqa qilsin», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Сулайк келди, Расулуллоҳ ﷺ эса хутба қилиб турган эдилар. У (намоз ўқимай) ўтирди. Шунда Набий ﷺ унга икки ракаат ўқишни буюрдилар. Муҳаммад ўз ривоятида (шундай) деди: Сўнг у зот одамларга юзланиб: «Бирингиз келганда имом хутба қилаётган бўлса, икки ракаат ўқисин ва уларни қисқа қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ لِأَهْلِهَا أَوْ مِيرَاثٌ لِأَهْلِهَا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Umro (umrbod inʼom) uning ahliga joizdir», yoki: «uning ahliga merosdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Умро (умрбод инъом) унинг аҳлига жоиздир», ёки: «унинг аҳлига меросдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ أَنَّ مُحَمَّدًا حَدَّثَ أَنَّ ذَكْوَانَ أَبَا صَالِحٍ حَدَّثَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُمْنَهَوْا عَنْ الصَّرْفِ وَرَفَعَهُ رَجُلَانِ مِنْهُمْ

Zakvon Abu Solih Abu Said al-Xudriy, Jobir ibn Abdulloh va Abu Hurayra (roziyallohu anhum)dan rivoyat qildiki, ular sarfdan (naqd pulni naqd pulga almashishdan) qaytardilar; ulardan ikki kishi buni marfuʼ qildi.Заквон Абу Солиҳ Абу Саид ал-Худрий, Жобир ибн Абдуллоҳ ва Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳум)дан ривоят қилдики, улар сарфдан (нақд пулни нақд пулга алмашишдан) қайтардилар; улардан икки киши буни марфуъ қилди.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءَ بْنَ أَبِي رَبَاحٍ يُحَدِّثُ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Umro (umrbod inʼom) joizdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Умро (умрбод инъом) жоиздир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Umro (umrbod inʼom) joizdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Умро (умрбод инъом) жоиздир», дедилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ سَمِعْتُ شُعْبَةَ يُحَدِّثُ غَيْرَ مَرَّةٍ عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُتَزَوَّجْتُ ثَيِّبًا فَقَالَ لِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لَكَ وَلِلْعَذَارَى وَلِعَابِهَا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Men tul ayolga uylandim. Shunda Nabiy ﷺ menga: «Senga nima boʻldi, bokiralar va ular bilan oʻynashish (qani)?» dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен тул аёлга уйландим. Шунда Набий ﷺ менга: «Сенга нима бўлди, бокиралар ва улар билан ўйнашиш (қани)?» дедилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَرْبُ خَدْعَةٌ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Urush — hiyladir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уруш — ҳийладир», дедилар.

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَرَوْحٌ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَمْشِ فِي نَعْلٍ وَاحِدَةٍ وَلَا تَحْتَبِيَنَّ فِي إِزَارٍ وَاحِدٍ وَلَا تَأْكُلْ بِشِمَالِكَ وَلَا تَشْتَمِلْ الصَّمَّاءَ وَلَا تَضَعْ إِحْدَى رِجْلَيْكَ عَلَى الْأُخْرَى إِذَا اسْتَلْقَيْتَقُلْتُ لِأَبِي الزُّبَيْرِ أَوَضْعُهُ رِجْلَهُ عَلَى الرُّكْبَةِ مُسْتَلْقِيًا قَالَ نَعَمْ قَالَ أَمَّا الصَّمَّاءُ فَهِيَ إِحْدَى اللِّبْسَتَيْنِ تَجْعَلُ دَاخِلَةَ إِزَارِكَ وَخَارِجَتَهُ عَلَى إِحْدَى عَاتِقَيْكَ قُلْتُ لِأَبِي الزُّبَيْرِ فَإِنَّهُمْ يَقُولُونَ لَا يَحْتَبِي فِي إِزَارٍ وَاحِدٍ مُفْضِيًا قَالَ كَذَلِكَ سَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُ لَا يَحْتَبِي فِي إِزَارٍ وَاحِدٍ قَالَ حَجَّاجٌ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ عَمْرٌو لِي مُفْضِيًا

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yakka oyoq kiyimda yurma, bir izorda tizzangni quchoqlab oʻtirma, chap qoʻling bilan yema, sammoʻ tarzida oʻralma va chalqancha yotganingda bir oyogʻingni ikkinchisining ustiga qoʻyma», dedilar. Men Abuz-Zubayrga: «Chalqancha yotib, oyogʻini tizzasi ustiga qoʻyishimi?» dedim. U: «Ha», dedi. U aytdi: Sammoʻga kelsak, u ikki (xil) kiyinishning biri boʻlib, izoringning ichki va tashqi tomonini bitta yelkang ustiga qilishingdir. Men Abuz-Zubayrga: «Ular: ‹Avrati ochiq holda bir izorda tizzasini quchoqlab oʻtirmasin›, deyishadi», dedim. U: «Men Jobirning: ‹Bir izorda tizzasini quchoqlab oʻtirmasin›, deganini shunday eshitganman», dedi. Hajjoj Ibn Jurayjdan (rivoyat qilib): Amr menga: «Avrati ochiq holda», dedi, dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Якка оёқ кийимда юрма, бир изорда тиззангни қучоқлаб ўтирма, чап қўлинг билан ема, саммў тарзида ўралма ва чалқанча ётганингда бир оёғингни иккинчисининг устига қўйма», дедилар. Мен Абуз-Зубайрга: «Чалқанча ётиб, оёғини тиззаси устига қўйишими?» дедим. У: «Ҳа», деди. У айтди: Саммўга келсак, у икки (хил) кийинишнинг бири бўлиб, изорингнинг ички ва ташқи томонини битта елканг устига қилишингдир. Мен Абуз-Зубайрга: «Улар: ‹Аврати очиқ ҳолда бир изорда тиззасини қучоқлаб ўтирмасин›, дейишади», дедим. У: «Мен Жобирнинг: ‹Бир изорда тиззасини қучоқлаб ўтирмасин›, деганини шундай эшитганман», деди. Ҳажжож Ибн Журайждан (ривоят қилиб): Амр менга: «Аврати очиқ ҳолда», деди, деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ أَنَّ ذَكْوَانَ أَبَا صَالِحٍ وَأَثْنَى عَلَيْهِ خَيْرًا يُحَدِّثُ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُمْنَهَوْا عَنْ الصَّرْفِ رَفَعَهُ رَجُلَانِ مِنْهُمْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Zakvon Abu Solih — uni yaxshilik bilan maqtadi — Jobir ibn Abdulloh, Abu Said va Abu Hurayra (roziyallohu anhum)dan rivoyat qildiki, ular sarfdan (naqd pulni naqd pulga almashishdan) qaytardilar; ulardan ikki kishi buni Rasululloh ﷺga marfuʼ qildi.Заквон Абу Солиҳ — уни яхшилик билан мақтади — Жобир ибн Абдуллоҳ, Абу Саид ва Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳум)дан ривоят қилдики, улар сарфдан (нақд пулни нақд пулга алмашишдан) қайтардилар; улардан икки киши буни Расулуллоҳ ﷺга марфуъ қилди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ يَزِيدَ الْفَقِيرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى بِهِمْ صَلَاةَ الْخَوْفِ فَقَامَ صَفٌّ بَيْنَ يَدَيْهِ وَصَفٌّ خَلْفَهُ فَصَلَّى بِالَّذِي خَلْفَهُ رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِ ثُمَّ تَقَدَّمَ هَؤُلَاءِ حَتَّى قَامُوا فِي مَقَامِ أَصْحَابِهِمْ وَجَاءَ أُولَئِكَ حَتَّى قَامُوا مَقَامَ هَؤُلَاءِ فَصَلَّى بِهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَةً وَسَجْدَتَيْنِ ثُمَّ سَلَّمَ فَكَانَتْ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَيْنِ وَلَهُمْ رَكْعَةً

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ularga xavf namozini oʻqib berdilar. Bir saf u zotning oldilarida, bir saf esa orqalarida turdi. U zot orqalaridagilar bilan bir rakaat va ikki sajda oʻqidilar. Soʻng bular oldinga oʻtib, oʻz sheriklari turgan joyga bordilar, anavilar esa kelib bularning oʻrniga turdilar va Rasululloh ﷺ ular bilan bir rakaat va ikki sajda oʻqidilar. Soʻng salom berdilar. Shunday qilib, Nabiy ﷺ uchun ikki rakaat, ular uchun esa bir rakaat boʻldi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ уларга хавф намозини ўқиб бердилар. Бир саф у зотнинг олдиларида, бир саф эса орқаларида турди. У зот орқаларидагилар билан бир ракаат ва икки сажда ўқидилар. Сўнг булар олдинга ўтиб, ўз шериклари турган жойга бордилар, анавилар эса келиб буларнинг ўрнига турдилар ва Расулуллоҳ ﷺ улар билан бир ракаат ва икки сажда ўқидилар. Сўнг салом бердилар. Шундай қилиб, Набий ﷺ учун икки ракаат, улар учун эса бир ракаат бўлди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ قَالَسَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَصْحَابِ الشَّجَرَةِ قَالَ فَقَالَ لَوْ كُنَّا مِائَةَ أَلْفٍ لَكَفَانَا كُنَّا أَلْفًا وَخَمْسَ مِائَةٍ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: undan daraxt ahli haqida soʻralganida: Agar biz bir yuz ming boʻlganimizda ham, u (suv) bizga kifoya qilardi. Biz bir ming besh yuz kishi edik, dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: ундан дарахт аҳли ҳақида сўралганида: Агар биз бир юз минг бўлганимизда ҳам, у (сув) бизга кифоя қиларди. Биз бир минг беш юз киши эдик, деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَحَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَ حَجَّاجٌ فِي حَدِيثِهِ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ قَالَفَذُكِرَ ذَلِكَ لِجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ عَلَى يَدَيَّ دَارَ الْحَدِيثُ تَمَتَّعْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Bu (masala) Jobir ibn Abdullohga aytilganda, u: «Bu hadis mening qoʻlimda aylangan (men shohidman). Biz Rasululloh ﷺ bilan tamattuʼ qildik», dedi.Бу (масала) Жобир ибн Абдуллоҳга айтилганда, у: «Бу ҳадис менинг қўлимда айланган (мен шоҳидман). Биз Расулуллоҳ ﷺ билан таматтуъ қилдик», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَحَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنِي شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ يُحَدِّثُ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ قَالَ حَجَّاجٌ فِي حَدِيثِهِ قَالَ سَمِعْتُ سَالِمًا عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ وُلِدَ لَهُ غُلَامٌ فَأَرَادَ أَنْ يُسَمِّيَهُ مُحَمَّدًا فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ أَحْسَنَتْ الْأَنْصَارُ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلَا تَكَنَّوْا بِكُنْيَتِي

Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ansorlardan bir kishining oʻgʻil farzandi tugʻildi va u unga Muhammad deb ot qoʻymoqchi boʻldi. Bas, Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, u zotdan (bu haqda) soʻradi. U zot: «Ansorlar yaxshi ish qildilar. Mening ismim bilan ot qoʻyinglar, lekin mening kunyam bilan kunya olmanglar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ансорлардан бир кишининг ўғил фарзанди туғилди ва у унга Муҳаммад деб от қўймоқчи бўлди. Бас, Набий ﷺ ҳузурларига келиб, у зотдан (бу ҳақда) сўради. У зот: «Ансорлар яхши иш қилдилар. Менинг исмим билан от қўйинглар, лекин менинг куням билан куня олманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَيَّارٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ إِذَا دَخَلْتَ لَيْلًا فَلَا تَدْخُلْ عَلَى أَهْلِكَ حَتَّى تَسْتَحِدَّ الْمُغِيبَةُ وَتَمْتَشِطَ الشَّعِثَةُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ unga: «(Safardan) kechasi kirsang, eri gʻoyib boʻlgan (xotin) badanini tozalab, sochi toʻzigan (xotin) sochini tarab olmaguncha, ahling huzuriga kirma», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ унга: «(Сафардан) кечаси кирсанг, эри ғойиб бўлган (хотин) баданини тозалаб, сочи тўзиган (хотин) сочини тараб олмагунча, аҳлинг ҳузурига кирма», дедилар.

قَالَوَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلْتَ فَعَلَيْكَ الْكَيْسَ وَالْكَيْسَ

(Roviy) aytdi: Rasululloh ﷺ: «(Ahling huzuriga) kirsang, senga kays (aql-farosat bilan ish tutish) lozim, kays lozim», dedilar.(Ровий) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «(Аҳлинг ҳузурига) кирсанг, сенга кайс (ақл-фаросат билан иш тутиш) лозим, кайс лозим», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَحَجَّاجٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ قَالَاسْتَأْذَنْتُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَنْ ذَا فَقُلْتُ أَنَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا أَنَاقَالَ مُحَمَّدٌ كَأَنَّهُ كَرِهَ قَوْلَهُ أَنَا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Nabiy ﷺ huzurlariga kirishga izn soʻradim. U zot: «Kim u?» dedilar. Men: «Men», dedim. Shunda Nabiy ﷺ: «Men, men!» dedilar. Muhammad (ibn al-Munkadir) aytdi: Goʻyo u zot uning «men» deyishini yoqtirmadilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Набий ﷺ ҳузурларига киришга изн сўрадим. У зот: «Ким у?» дедилар. Мен: «Мен», дедим. Шунда Набий ﷺ: «Мен, мен!» дедилар. Муҳаммад (ибн ал-Мункадир) айтди: Гўё у зот унинг «мен» дейишини ёқтирмадилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ وَحَجَّاجٌ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ الْمُنْكَدِرِ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ قَالَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا وَجِعٌ لَا أَعْقِلُ قَالَ فَتَوَضَّأَ ثُمَّ صَبَّ عَلَيَّ أَوْ قَالَ صَبُّوا عَلَيَّ فَعَقَلْتُ فَقُلْتُ إِنَّهُ لَا يَرِثُنِي إِلَّا كَلَالَةٌ فَكَيْفَ الْمِيرَاثُ قَالَ فَنَزَلَتْ آيَةُ الْفَرْضِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Men ogʻriqdan hushimni yoʻqotgan holimda Rasululloh ﷺ huzurimga kirdilar. U zot tahorat qildilar, soʻng (tahorat suvini) ustimga sepdilar — yoki: «Uning ustiga sepinglar», dedilar. Shunda men hushimga keldim va: «Menga faqat kalola meros boʻladi, bas, meros qanday boʻladi?» dedim. Shunda farz (meros) oyati nozil boʻldi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен оғриқдан ҳушимни йўқотган ҳолимда Расулуллоҳ ﷺ ҳузуримга кирдилар. У зот таҳорат қилдилар, сўнг (таҳорат сувини) устимга сепдилар — ёки: «Унинг устига сепинглар», дедилар. Шунда мен ҳушимга келдим ва: «Менга фақат калола мерос бўлади, бас, мерос қандай бўлади?» дедим. Шунда фарз (мерос) ояти нозил бўлди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَحَجَّاجٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ الْمُنْكَدِرِ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ قَالَلَمَّا قُتِلَ أَبِي قَالَ جَعَلْتُ أَكْشِفُ الثَّوْبَ عَنْ وَجْهِهِ قَالَ فَجَعَلَ الْقَوْمُ يَنْهَوْنِي وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَنْهَانِي قَالَ فَجَعَلَتْ عَمَّتِي فَاطِمَةُ بِنْتُ عَمْرٍو تَبْكِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَبْكِينَ أَوْ لَا تَبْكِينَ مَا زَالَتْ الْمَلَائِكَةُ تُظِلُّهُ بِأَجْنِحَتِهِمْ حَتَّى رَفَعْتُمُوهُ قَالَ حَجَّاجٌ فِي حَدِيثِهِ تُظَلِّلُهُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Otam qatl etilganda, men uning yuzidan kiyimni ocha boshladim. Odamlar meni bundan qaytarar, Rasululloh ﷺ esa meni qaytarmas edilar. Ammam Fotima binti Amr yigʻlay boshladi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Yigʻlaysanmi yoki yigʻlamaysanmi — siz uni koʻtarguningizcha farishtalar qanotlari bilan unga soya solib turdilar», dedilar. Hajjoj oʻz hadisida: «soyalab turdilar», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Отам қатл этилганда, мен унинг юзидан кийимни оча бошладим. Одамлар мени бундан қайтарар, Расулуллоҳ ﷺ эса мени қайтармас эдилар. Аммам Фотима бинти Амр йиғлай бошлади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Йиғлайсанми ёки йиғламайсанми — сиз уни кўтаргунингизча фаришталар қанотлари билан унга соя солиб турдилар», дедилар. Ҳажжож ўз ҳадисида: «соялаб турдилар», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مِخْوَلٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُفْرِغُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلَاثًا قَالَ شُعْبَةُ أَظُنُّهُ فِي الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي هَاشِمٍ إِنَّ شَعْرِي كَثِيرٌ فَقَالَ جَابِرٌ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكْثَرَ شَعْرًا مِنْكَ وَأَطْيَبَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ boshlariga uch marta (suv) quyar edilar. Shuʼba aytdi: Bu janobatdan gʻusl qilish haqida deb oʻylayman. Bani Hoshimdan bir kishi: «Mening sochim koʻp», dedi. Shunda Jobir: «Rasululloh ﷺning sochlari sendan koʻproq va xushboʻyroq edi», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бошларига уч марта (сув) қуяр эдилар. Шуъба айтди: Бу жанобатдан ғусл қилиш ҳақида деб ўйлайман. Бани Ҳошимдан бир киши: «Менинг сочим кўп», деди. Шунда Жобир: «Расулуллоҳ ﷺнинг сочлари сендан кўпроқ ва хушбўйроқ эди», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ سَمِعْتُ عَبْدَ رَبِّهِ يُحَدِّثُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ ابْنِ جَابِرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي قَتْلَى أُحُدٍ لَا تُغَسِّلُوهُمْ فَإِنَّ كُلَّ جُرْحٍ أَوْ كُلَّ دَمٍ يَفُوحُ مِسْكًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْهِمْ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot Uhud shahidlari haqida: «Ularni gʻusl qildirmanglar, zero har bir jarohat — yoki har bir qon — Qiyomat kuni mushk boʻlib taralib turadi», dedilar va ularga (janoza) namozini oʻqimadilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот Уҳуд шаҳидлари ҳақида: «Уларни ғусл қилдирманглар, зеро ҳар бир жароҳат — ёки ҳар бир қон — Қиёмат куни мушк бўлиб таралиб туради», дедилар ва уларга (жаноза) намозини ўқимадилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَحَجَّاجٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَأَقْبَلَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ وَمَعَهُ نَاضِحَانِ لَهُ وَقَدْ جَنَحَتْ الشَّمْسُ وَمُعَاذٌ يُصَلِّي الْمَغْرِبَ فَدَخَلَ مَعَهُ الصَّلَاةَ فَاسْتَفْتَحَ مُعَاذٌ الْبَقَرَةَ أَوْ النِّسَاءَ مُحَارِبٌ الَّذِي يَشُكُّ فَلَمَّا رَأَى الرَّجُلُ ذَلِكَ صَلَّى ثُمَّ خَرَجَ قَالَ فَبَلَغَهُ أَنَّ مُعَاذًا نَالَ مِنْهُ قَالَ حَجَّاجٌ يَنَالُ مِنْهُ قَالَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَفَتَّانٌ أَنْتَ يَا مُعَاذُ أَفَتَّانٌ أَنْتَ يَا مُعَاذُ أَوْ فَاتِنٌ فَاتِنٌ فَاتِنٌ وَقَالَ حَجَّاجٌ أَفَاتِنٌ أَفَاتِنٌ أَفَاتِنٌ فَلَوْلَا قَرَأْتَ سَبِّحْ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى وَالشَّمْسِ وَضُحَاهَا فَصَلَّى وَرَاءَكَ الْكَبِيرُ وَذُو الْحَاجَةِ وَالضَّعِيفُ أَحْسِبُ مُحَارِبًا الَّذِي يَشُكُّ فِي الضَّعِيفِ

Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhu) aytdi: Ansorlardan bir kishi ikkita suv tashuvchi tuyasi bilan kelib qoldi; quyosh ogʻgan, Muoz esa shom namozini oʻqiyotgan edi. U kishi u bilan namozga kirdi. Muoz «Baqara»ni yoki «Niso»ni boshladi — shubha qiluvchi Muhoribdir. U kishi buni koʻrgach, (oʻzi) namozini oʻqib, chiqib ketdi. Soʻng Muoz uni yomonlagani unga yetib bordi. U buni Nabiy ﷺga aytdi. Shunda u zot: «Ey Muoz, sen fitnachimisan?! Ey Muoz, sen fitnachimisan?!» — yoki: «Fotin, fotin, fotin!» — dedilar. Hajjoj esa: «Fotinmisan?! Fotinmisan?! Fotinmisan?!» dedi. «Sabbihisma robbikal aʼlo»ni, «Vash-shamsi va duhoho»ni oʻqisang boʻlmasmidi?! Zero, ortingda keksa ham, hojatmand ham, zaif ham namoz oʻqiydi. Zaif (soʻzi)da shubha qilgan Muhorib deb oʻylayman.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) айтди: Ансорлардан бир киши иккита сув ташувчи туяси билан келиб қолди; қуёш оғган, Муоз эса шом намозини ўқиётган эди. У киши у билан намозга кирди. Муоз «Бақара»ни ёки «Нисо»ни бошлади — шубҳа қилувчи Муҳорибдир. У киши буни кўргач, (ўзи) намозини ўқиб, чиқиб кетди. Сўнг Муоз уни ёмонлагани унга етиб борди. У буни Набий ﷺга айтди. Шунда у зот: «Эй Муоз, сен фитначимисан?! Эй Муоз, сен фитначимисан?!» — ёки: «Фотин, фотин, фотин!» — дедилар. Ҳажжож эса: «Фотинмисан?! Фотинмисан?! Фотинмисан?!» деди. «Саббиҳисма роббикал аъло»ни, «Ваш-шамси ва дуҳоҳо»ни ўқисанг бўлмасмиди?! Зеро, ортингда кекса ҳам, ҳожатманд ҳам, заиф ҳам намоз ўқийди. Заиф (сўзи)да шубҳа қилган Муҳориб деб ўйлайман.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَحَجَّاجٌ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ ح وَحَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ مُحَارِبُ بْنُ دِثَارٍ أَخْبَرَنِي أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكْرَهُ أَنْ يَأْتِيَ أَهْلَهُ طُرُوقًا أَوْ قَالَ كَانَ يَكْرَهُ أَنْ يَأْتِيَ الرَّجُلُ أَهْلَهُ طُرُوقًا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ahllari oldiga tunda (kutilmaganda) kelishni yoqtirmas edilar — yoki: kishi ahli oldiga tunda kelishini yoqtirmas edilar, dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ аҳллари олдига тунда (кутилмаганда) келишни ёқтирмас эдилар — ёки: киши аҳли олдига тунда келишини ёқтирмас эдилар, деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَارِبٍ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ قَالَبِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعِيرًا لِي فِي سَفَرٍ فَلَمَّا أَتَيْنَا الْمَدِينَةَ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ائْتِ الْمَسْجِدَ فَصَلِّ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ وَزَنَ لِي قَالَ شُعْبَةُ أَوْ أَمَرَ فَوُزِنَ لِي فَأَرْجَحَ لِي فَمَا زَالَ عِنْدِي مِنْهَا شَيْءٌ حَتَّى أَصَابَهَا أَهْلُ الشَّامِ يَوْمَ الْحَرَّةِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Men safarda Rasululloh ﷺga oʻzimning bir tuyamni sotdim. Biz Madinaga yetib kelganimizda, Nabiy ﷺ: «Masjidga borib, ikki rakʼat namoz oʻqi», dedilar. Soʻng u zot menga (narxini) tortib berdilar — Shuʼba aytdi: yoki buyurdilar-da, menga tortib berildi — va menga ortigʻi bilan berdilar. Undan bir qismi Harra kuni shomliklar uni olib ketguncha menda turdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен сафарда Расулуллоҳ ﷺга ўзимнинг бир туямни сотдим. Биз Мадинага етиб келганимизда, Набий ﷺ: «Масжидга бориб, икки ракъат намоз ўқи», дедилар. Сўнг у зот менга (нархини) тортиб бердилар — Шуъба айтди: ёки буюрдилар-да, менга тортиб берилди — ва менга ортиғи билан бердилар. Ундан бир қисми Ҳарра куни шомликлар уни олиб кетгунча менда турди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَعْدِ بْنِ زُرَارَةَ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو النَّضْرِ يَعْنِي هَاشِمًا فِي سَفَرٍ قَالَ يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ هَارُونَ بَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَرَأَى رَجُلًا قَدْ اجْتَمَعَ النَّاسُ عَلَيْهِ وَقَدْ ظُلِّلَ عَلَيْهِ قَالُوا هَذَا رَجُلٌ صَائِمٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ الْبِرُّ أَنْ تَصُومُوا فِي السَّفَرِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ — Abun-Nazr, yaʼni Hoshim: «safarda edilar», dedi; Yazid, yaʼni Ibn Horun: «Rasululloh ﷺ safarda ekanlarida», dedi — bir kishini koʻrdilar; odamlar uning atrofiga toʻplangan va unga soya qilingan edi. Ular: «Bu roʻzador kishi», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Safarda roʻza tutishingiz yaxshilik emas», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ — Абун-Назр, яъни Ҳошим: «сафарда эдилар», деди; Язид, яъни Ибн Ҳорун: «Расулуллоҳ ﷺ сафарда эканларида», деди — бир кишини кўрдилар; одамлар унинг атрофига тўпланган ва унга соя қилинган эди. Улар: «Бу рўзадор киши», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сафарда рўза тутишингиз яхшилик эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ نُبَيْحٍ الْعَنَزِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلْتُمْ لَيْلًا فَلَا يَأْتِيَنَّ أَحَدُكُمْ أَهْلَهُ طُرُوقًافَقَالَ جَابِرٌ فَوَاللَّهِ لَقَدْ طَرَقْنَاهُنَّ بَعْدُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kechasi (safardan) kirsangiz, birortangiz ahli oldiga tunda (kutilmaganda) kelmasin», dedilar. Jobir aytdi: Allohga qasamki, biz keyin ularning oldiga tunda kelganmiz.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Кечаси (сафардан) кирсангиз, бирортангиз аҳли олдига тунда (кутилмаганда) келмасин», дедилар. Жобир айтди: Аллоҳга қасамки, биз кейин уларнинг олдига тунда келганмиз.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ زَكَرِيَّا حَدَّثَنِي عَامِرٌ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكُنْتُ أَسِيرُ عَلَى جَمَلٍ لِي فَأَعْيَا فَأَرَدْتُ أَنْ أُسَيِّبَهُ قَالَ فَلَحِقَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَضَرَبَهُ بِرِجْلِهِ وَدَعَا لَهُ فَسَارَ سَيْرًا لَمْ يَسِرْ مِثْلَهُ وَقَالَ بِعْنِيهِ بِوُقِيَّةٍ فَكَرِهْتُ أَنْ أَبِيعَهُ قَالَ بِعْنِيهِ فَبِعْتُهُ مِنْهُ وَاشْتَرَطْتُ حُمْلَانَهُ إِلَى أَهْلِي فَلَمَّا قَدِمْنَا أَتَيْتُهُ بِالْجَمَلِ فَقَالَ ظَنَنْتَ حِينَ مَاكَسْتُكَ أَنْ أَذْهَبَ بِجَمَلِكَ خُذْ جَمَلَكَ وَثَمَنَهُ هُمَا لَكَحَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ قَالَ حَدَّثَنِي جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ كَانَ يَسِيرُ عَلَى جَمَلٍ وَذَكَرَ مَعْنَاهُ وَقَالَ فَاسْتَثْنَيْتُ حُمْلَانَهُ إِلَى أَهْلِي

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Men oʻz tuyamda yurar edim, u charchab qoldi va men uni (boʻsh) qoʻyib yubormoqchi boʻldim. Shunda Rasululloh ﷺ menga yetib keldilar, uni oyoqlari bilan turtdilar va unga duo qildilar. Bas, u misli koʻrilmagan tarzda yurdi. U zot: «Uni menga bir uqiyaga sotgin», dedilar. Men uni sotishni yoqtirmadim. U zot: «Uni menga sot», dedilar. Shunday qilib, men uni u zotga sotdim va ahlim oldiga yetguncha uni minib borishni shart qilib oldim. Biz (Madinaga) kelganimizda, men u zotga tuyani olib keldim. Shunda u zot: «Sen bilan savdolashganimda, tuyangni olib qoʻyaman deb oʻyladingmi? Tuyangni ham, narxini ham ol, ikkovi ham seniki», dedilar. Boshqa rivoyatda Jobir tuyada yurgani zikr qilinib, shu maʼno keltirilgan va unda: «Ahlim oldiga yetguncha uni minib borishni istisno qilib oldim», deyilgan.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен ўз туямда юрар эдим, у чарчаб қолди ва мен уни (бўш) қўйиб юбормоқчи бўлдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ менга етиб келдилар, уни оёқлари билан туртдилар ва унга дуо қилдилар. Бас, у мисли кўрилмаган тарзда юрди. У зот: «Уни менга бир уқияга сотгин», дедилар. Мен уни сотишни ёқтирмадим. У зот: «Уни менга сот», дедилар. Шундай қилиб, мен уни у зотга сотдим ва аҳлим олдига етгунча уни миниб боришни шарт қилиб олдим. Биз (Мадинага) келганимизда, мен у зотга туяни олиб келдим. Шунда у зот: «Сен билан савдолашганимда, туянгни олиб қўяман деб ўйладингми? Туянгни ҳам, нархини ҳам ол, иккови ҳам сеники», дедилар. Бошқа ривоятда Жобир туяда юргани зикр қилиниб, шу маъно келтирилган ва унда: «Аҳлим олдига етгунча уни миниб боришни истисно қилиб олдим», дейилган.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ حَدَّثَنِي حُمَيْدٌ ح وَرَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ قَيْسٍ الْأَعْرَجِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ أَعْطَى أُمَّهُ حَدِيقَةً مِنْ نَخْلٍ حَيَاتَهَا فَمَاتَتْ فَجَاءَ إِخْوَتُهُ فَقَالُوا نَحْنُ فِيهِ شَرْعٌ سَوَاءٌ فَأَبَى فَاخْتَصَمُوا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَسَمَهَا بَيْنَهُمْ مِيرَاثًا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, ansorlardan bir kishi onasiga umri davomida (foydalanishi uchun) bir xurmozorni berdi. Onasi vafot etgach, uning aka-ukalari kelib: «Biz unda barobarmiz», dedilar. U (bunga) unamadi. Shunda ular Nabiy ﷺ huzurlarida daʼvolashdilar, u zot esa uni ular oʻrtasida meros qilib taqsimladilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, ансорлардан бир киши онасига умри давомида (фойдаланиши учун) бир хурмозорни берди. Онаси вафот этгач, унинг ака-укалари келиб: «Биз унда баробармиз», дедилар. У (бунга) унамади. Шунда улар Набий ﷺ ҳузурларида даъволашдилар, у зот эса уни улар ўртасида мерос қилиб тақсимладилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَخْنَسِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا جَلَسَ أَوْ اسْتَلْقَى أَحَدُكُمْ فَلَا يَضَعْ رِجْلَيْهِ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى

Jobir (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Biringiz oʻtirsa yoki chalqancha yotsa, oyoqlarining birini ikkinchisining ustiga qoʻymasin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Бирингиз ўтирса ёки чалқанча ётса, оёқларининг бирини иккинчисининг устига қўймасин», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ نَهَى عَنْ الرُّطَبِ وَالْبُسْرِ وَالتَّمْرِ وَالزَّبِيبِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot ratab (yangi xurmo) va busr (gʻoʻra xurmo)dan hamda quruq xurmo va mayizdan (aralashtirib nabiz qilish)dan qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот ратаб (янги хурмо) ва буср (ғўра хурмо)дан ҳамда қуруқ хурмо ва майиздан (аралаштириб набиз қилиш)дан қайтардилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُرَاقَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ نَحْوَ الْمَشْرِقِ فِي غَزْوَةِ أَنْمَارٍ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Rasululloh ﷺni Anmor gʻazotida ulovlari ustida mashriq tomonga (yuzlanib) namoz oʻqiyotganlarini koʻrdim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни Анмор ғазотида уловлари устида машриқ томонга (юзланиб) намоз ўқиётганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُتَعَاطَى السَّيْفُ مَسْلُولًا

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ qinidan sugʻurilgan qilichni (qoʻldan-qoʻlga) uzatishdan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қинидан суғурилган қилични (қўлдан-қўлга) узатишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ عَنْ جَابِرٍأَنَّ مُعَاذًا صَلَّى بِأَصْحَابِهِ فَقَرَأَ الْبَقَرَةَ فِي الْفَجْرِ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ الْمَغْرِبَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفَتَّانًا أَفَتَّانًا

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Muoz sheriklariga imom boʻlib, bomdodda «Baqara»ni oʻqidi — Abdurrahmon, yaʼni Ibn Mahdiy: «shomda», dedi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Fitnachimisan?! Fitnachimisan?!» dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Муоз шерикларига имом бўлиб, бомдодда «Бақара»ни ўқиди — Абдурраҳмон, яъни Ибн Маҳдий: «шомда», деди. Шунда Набий ﷺ унга: «Фитначимисан?! Фитначимисан?!» дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ مُتَوَشِّحًا بِهِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Rasululloh ﷺni bitta kiyimga oʻralgan holda namoz oʻqiyotganlarini koʻrdim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺни битта кийимга ўралган ҳолда намоз ўқиётганларини кўрдим.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ سَعْدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ مَسْحِ الْحَصَى فَقَالَ وَاحِدَةٌ وَلَئِنْ تُمْسِكْ عَنْهَا خَيْرٌ لَكَ مِنْ مِائَةِ بَدَنَةٍ كُلُّهَا سُودُ الْحَدَقَةِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Men Nabiy ﷺdan (namozda) shagʻalni silash haqida soʻradim. U zot: «Bir marta; agar undan tiyilsang, bu sen uchun hammasining koʻzi qora boʻlgan yuzta tuyadan yaxshiroqdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Мен Набий ﷺдан (намозда) шағални силаш ҳақида сўрадим. У зот: «Бир марта; агар ундан тийилсанг, бу сен учун ҳаммасининг кўзи қора бўлган юзта туядан яхшироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَصُرِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ فَرَسٍ عَلَى جِذْعِ نَخْلَةٍ فَانْفَكَّتْ قَدَمُهُ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ نَعُودُهُ فَوَجَدْنَاهُ يُصَلِّي فَصَلَّيْنَا بِصَلَاتِهِ وَنَحْنُ قِيَامٌ فَلَمَّا صَلَّى قَالَ إِنَّمَا جُعِلَ الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِنْ صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا وَإِنْ صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا وَلَا تَقُومُوا وَهُوَ جَالِسٌ كَمَا يَفْعَلُ أَهْلُ فَارِسٍ بِعُظَمَائِهَا

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ otdan xurmo daraxtining tanasi ustiga yiqilib tushdilar va oyoqlari chiqib ketdi. Biz u zotni yoʻqlagani kirdik va u zotni namoz oʻqiyotgan holda topdik. Biz ham u zotga ergashib, tik turgan holda namoz oʻqidik. U zot namozni tugatgach: «Imom unga ergashilishi uchun (imom) qilingan. Bas, u tik turib oʻqisa, sizlar ham tik turib oʻqinglar; oʻtirib oʻqisa, sizlar ham oʻtirib oʻqinglar. U oʻtirgan holida sizlar tik turmanglar — fors ahli oʻz ulugʻlariga qilganidek (qilmanglar)», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ отдан хурмо дарахтининг танаси устига йиқилиб тушдилар ва оёқлари чиқиб кетди. Биз у зотни йўқлагани кирдик ва у зотни намоз ўқиётган ҳолда топдик. Биз ҳам у зотга эргашиб, тик турган ҳолда намоз ўқидик. У зот намозни тугатгач: «Имом унга эргашилиши учун (имом) қилинган. Бас, у тик туриб ўқиса, сизлар ҳам тик туриб ўқинглар; ўтириб ўқиса, сизлар ҳам ўтириб ўқинглар. У ўтирган ҳолида сизлар тик турманглар — форс аҳли ўз улуғларига қилганидек (қилманглар)», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ أَيْمَنَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ إِلَى جِذْعِ نَخْلَةٍ قَالَ فَقَالَتْ امْرَأَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ كَانَ لَهَا غُلَامٌ نَجَّارٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي غُلَامًا نَجَّارًا أَفَآمُرُهُ أَنْ يَتَّخِذَ لَكَ مِنْبَرًا تَخْطُبُ عَلَيْهِ قَالَ بَلَى قَالَ فَاتَّخَذَ لَهُ مِنْبَرًا قَالَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ الْجُمُعَةِ خَطَبَ عَلَى الْمِنْبَرِ قَالَ فَأَنَّ الْجِذْعُ الَّذِي كَانَ يَقُومُ عَلَيْهِ كَمَا يَئِنُّ الصَّبِيُّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ هَذَا بَكَى لِمَا فَقَدَ مِنْ الذِّكْرِ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ xurmo daraxtining tanasiga (suyanib) xutba aytar edilar. Ansorlardan duradgor quli bor bir ayol: «Yo Rasululloh, mening duradgor qulim bor. Unga siz xutba aytadigan minbar yasashni buyuraymi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. Bas, u (ayol) u zotga minbar yasatdi. Juma kuni boʻlganda, u zot minbar ustida xutba aytdilar. Shunda u zot yonida turadigan tana — bola ingraganidek — ingradi. Nabiy ﷺ: «Bu, zikrdan judo boʻlgani uchun yigʻladi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ хурмо дарахтининг танасига (суяниб) хутба айтар эдилар. Ансорлардан дурадгор қули бор бир аёл: «Ё Расулуллоҳ, менинг дурадгор қулим бор. Унга сиз хутба айтадиган минбар ясашни буюрайми?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Бас, у (аёл) у зотга минбар ясатди. Жума куни бўлганда, у зот минбар устида хутба айтдилар. Шунда у зот ёнида турадиган тана — бола инграганидек — ингради. Набий ﷺ: «Бу, зикрдан жудо бўлгани учун йиғлади», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي لَيْلَى عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ ظَنَّ مِنْكُمْ أَنْ لَا يَسْتَيْقِظَ آخِرَهُ فَلْيُوتِرْ أَوَّلَهُ وَمَنْ ظَنَّ مِنْكُمْ أَنَّهُ يَسْتَيْقِظُ آخِرَهُ فَلْيُوتِرْ آخِرَهُ فَإِنَّ صَلَاةَ آخِرِ اللَّيْلِ مَحْضُورَةٌ وَهِيَ أَفْضَلُ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Sizlardan kim kechaning oxirida uygʻonolmasligini gumon qilsa, vitrni avvalida oʻqisin; kim oxirida uygʻonishini gumon qilsa, vitrni oxirida oʻqisin. Zero, kechaning oxiridagi namozda (farishtalar) hozir boʻladi va u afzaldir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлардан ким кечанинг охирида уйғонолмаслигини гумон қилса, витрни аввалида ўқисин; ким охирида уйғонишини гумон қилса, витрни охирида ўқисин. Зеро, кечанинг охиридаги намозда (фаришталар) ҳозир бўлади ва у афзалдир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ خَلَّفْتُمْ بِالْمَدِينَةِ رِجَالًا مَا قَطَعْتُمْ وَادِيًا وَلَا سَلَكْتُمْ طَرِيقًا إِلَّا شَرَكُوكُمْ فِي الْأَجْرِ حَبَسَهُمْ الْمَرَضُ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sizlar Madinada shunday kishilarni qoldirdingizki, qaysi bir vodiyni kesib oʻtsangiz ham, qaysi bir yoʻldan yursangiz ham, ular ajrda sizlarga sherik boʻldilar. Ularni kasallik toʻxtatib qoldirgan», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизлар Мадинада шундай кишиларни қолдирдингизки, қайси бир водийни кесиб ўтсангиз ҳам, қайси бир йўлдан юрсангиз ҳам, улар ажрда сизларга шерик бўлдилар. Уларни касаллик тўхтатиб қолдирган», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَه إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي بِهَا دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ {فَذَكِّرْ إِنَّمَا أَنْتَ مُذَّكِرٌ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِرٍ}

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Men odamlar ‹Lo ilaha illalloh› deguniga qadar ular bilan jang qilishga buyurildim. Bas, ular buni aytsalar, qonlari va mollarini mendan saqlab qolibdilar, magar uning haqi (boʻyicha boʻlsa, bundan mustasno), hisoblari esa Allohning zimmasidadir», dedilar. Soʻng: {Sen faqat eslatuvchisan. Sen ular uzra hukmron emassan}, deb oʻqidilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамлар ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› дегунига қадар улар билан жанг қилишга буюрилдим. Бас, улар буни айтсалар, қонлари ва молларини мендан сақлаб қолибдилар, магар унинг ҳақи (бўйича бўлса, бундан мустасно), ҳисоблари эса Аллоҳнинг зиммасидадир», дедилар. Сўнг: {Сен фақат эслатувчисан. Сен улар узра ҳукмрон эмассан}, деб ўқидилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْجِهَادِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ عُقِرَ جَوَادُهُ وَأُهْرِيقَ دَمُهُ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: «Yo Rasululloh, qaysi jihod afzal?» deb aytildi. U zot: «Oti soʻyilgan va qoni toʻkilgan kishining (jihodi)», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: «Ё Расулуллоҳ, қайси жиҳод афзал?» деб айтилди. У зот: «Оти сўйилган ва қони тўкилган кишининг (жиҳоди)», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ أَيْمَنَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرٍ قَالَمَكَثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ وَهُمْ يَحْفِرُونَ الْخَنْدَقَ ثَلَاثًا لَمْ يَذُوقُوا طَعَامًا فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هَاهُنَا كُدْيَةً مِنْ الْجَبَلِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُشُّوهَا بِالْمَاءِ فَرَشُّوهَا ثُمَّ جَاءَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ الْمِعْوَلَ أَوْ الْمِسْحَاةَ ثُمَّ قَالَ بِسْمِ اللَّهِ فَضَرَبَ ثَلَاثًا فَصَارَتْ كَثِيبًا يُهَالُ قَالَ جَابِرٌ فَحَانَتْ مِنِّي الْتِفَاتَةٌ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ شَدَّ عَلَى بَطْنِهِ حَجَرًا

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ va ashoblari xandaq qazir edilar; ular uch (kun) taom tatimay turdilar. Ular: «Yo Rasululloh, mana bu yerda togʻdan (qattiq) bir qoya bor», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Uning ustiga suv sepinglar», dedilar. Ular unga suv sepdilar. Soʻng Nabiy ﷺ kelib, ketmon yoki belkurakni oldilar-da: «Bismillah», dedilar va uch marta urdilar. Shunda u (qoya) toʻkilib turadigan qum uyumiga aylandi. Jobir aytdi: Bir qarasam, Rasululloh ﷺ qorinlariga tosh bogʻlab olgan ekanlar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ ва ашоблари хандақ қазир эдилар; улар уч (кун) таом татимай турдилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, мана бу ерда тоғдан (қаттиқ) бир қоя бор», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг устига сув сепинглар», дедилар. Улар унга сув сепдилар. Сўнг Набий ﷺ келиб, кетмон ёки белкуракни олдилар-да: «Бисмиллаҳ», дедилар ва уч марта урдилар. Шунда у (қоя) тўкилиб турадиган қум уюмига айланди. Жобир айтди: Бир қарасам, Расулуллоҳ ﷺ қоринларига тош боғлаб олган эканлар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا حَسَنٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّمَا عَبْدٍ تَزَوَّجَ بِغَيْرِ إِذْنِ مَوَالِيهِ أَوْ أَهْلِهِ فَهُوَ عَاهِرٌ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir qul xoʻjayinlarining yoki ahlining izinisiz uylansa, u zinokordir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир қул хўжайинларининг ёки аҳлининг изинисиз уйланса, у зинокордир», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا قَدِمَ الْمَدِينَةَ نَحَرُوا جَزُورًا أَوْ بَقَرَةً وَقَالَ مَرَّةً نَحَرْتُ جَزُورًا أَوْ بَقَرَةً

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Madinaga kelganlarida, ular bir tuya yoki bir sigir soʻydilar. (Roviy) bir marta: «Men bir tuya yoki bir sigir soʻydim», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Мадинага келганларида, улар бир туя ёки бир сигир сўйдилар. (Ровий) бир марта: «Мен бир туя ёки бир сигир сўйдим», деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَمَّنْ سَمِعَ قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ بَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَمَالُهُ لِلْبَائِعِ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim moli boʻlgan bir qulni sotsa, uning moli sotuvchiga tegishlidir, magar xaridor uni (oʻziga) shart qilib qoʻysa, (boshqa gap).»Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким моли бўлган бир қулни сотса, унинг моли сотувчига тегишлидир, магар харидор уни (ўзига) шарт қилиб қўйса, (бошқа гап).»

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَاعَ الْمُدَبَّرَ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ mudabbar (qul)ni sotdilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мудаббар (қул)ни сотдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي خَالِدٍ وَسُفْيَانُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَاعَ الْمُدَبَّرَ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ mudabbar qulni sotdilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ мудаббар қулни сотдилар.

قَالَ عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَكِيمٍ الْأَوْدِيُّ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَا حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَاعَ الْمُدَبَّرَ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ mudabbar qulni sotdilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ мудаббар қулни сотдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْضَعَ فِي وَادِي مُحَسِّرٍ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Muhassir vodiysida (ulovni) tezlatib yurdilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Муҳассир водийсида (уловни) тезлатиб юрдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِتَأْخُذْ أُمَّتِي مَنَاسِكَهَا وَارْمُوا بِمِثْلِ حَصَى الْخَذْفِ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Ummatim (mendan) oʻz manosiklarini olsin. Xazaf toshchalari kabi (mayda toshlar bilan) otinglar», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Умматим (мендан) ўз маносикларини олсин. Хазаф тошчалари каби (майда тошлар билан) отинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ بْنُ أَيْمَنَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرٍ قَالَلَمَّا حَفَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ الْخَنْدَقَ أَصَابَهُمْ جَهْدٌ شَدِيدٌ حَتَّى رَبَطَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى بَطْنِهِ حَجَرًا مِنْ الْجُوعِ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ va ashoblari xandaq qazishganda, ularga qattiq mashaqqat yetdi, hatto Nabiy ﷺ ochlikdan qorinlariga tosh bogʻladilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ ва ашоблари хандақ қазишганда, уларга қаттиқ машаққат етди, ҳатто Набий ﷺ очликдан қоринларига тош боғладилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ح وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَكَلَ أَحَدُكُمْ طَعَامًا فَلَا يَمْسَحْ يَدَهُ فِي الْمِنْدِيلِ حَتَّى يَلْعَقَهَا أَوْ يُلْعِقَهَا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي فِي أَيِّ طَعَامِهِ الْبَرَكَةُ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz taom yesa, qoʻlini yalamaguncha yoki (birovga) yaladmaguncha uni sochiqqa artmasin. Zero, u taomining qaysi (qism)ida baraka borligini bilmaydi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз таом еса, қўлини яламагунча ёки (бировга) яладмагунча уни сочиққа артмасин. Зеро, у таомининг қайси (қисм)ида барака борлигини билмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ح وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَعَامُ الْوَاحِدِ يَكْفِي الِاثْنَيْنِ وَطَعَامُ الِاثْنَيْنِ يَكْفِي الْأَرْبَعَةَ وَطَعَامُ الْأَرْبَعَةِ يَكْفِي الثَّمَانِيَةَحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ مِثْلَهُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bir kishining taomi ikki kishiga, ikki kishining taomi toʻrt kishiga, toʻrt kishining taomi sakkiz kishiga kifoya qiladi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бир кишининг таоми икки кишига, икки кишининг таоми тўрт кишига, тўрт кишининг таоми саккиз кишига кифоя қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَقَطَتْ لُقْمَةُ أَحَدِكُمْ فَلْيُمِطْ مَا بِهَا مِنْ الْأَذَى وَلْيَأْكُلْهَا وَلَا يَدَعْهَا لِلشَّيْطَانِ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringizning luqmasi tushib ketsa, undagi yuqumni ketkazsin-da, uni yesin va uni shaytonga qoldirmasin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингизнинг луқмаси тушиб кетса, ундаги юқумни кетказсин-да, уни есин ва уни шайтонга қолдирмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْمُثَنَّى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ طَلْحَةَ بْنِ نَافِعٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِعْمَ الْأُدْمُ الْخَلُّ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sirka qanday yaxshi nonxoʻrishdir!», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сирка қандай яхши нонхўришдир!», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَلَمَّا تَزَوَّجْتُ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ اتَّخَذْتُمْ أَنْمَاطًا قَالَ قُلْتُ أَنَّى لَنَا أَنْمَاطٌ قَالَ أَمَا إِنَّهَا سَتَكُونُ وَأَنَا أَقُولُ لِامْرَأَتِي نَحِّي عَنِّي نَمَطَكِ فَتَقُولُ أَوَلَيْسَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهَا سَتَكُونُ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Men uylanganimda Nabiy ﷺ: «Anmot (naqshli gilamlar) tutib qoʻydingizmi?» dedilar. Men: «Bizda anmot qayoqdan boʻlsin?» dedim. U zot: «Ogoh boʻl, albatta u tez orada boʻladi», dedilar. Men xotinimga: «Namatingni mendan nari qoʻy», derdim. U esa: «Rasululloh ﷺ ‹u tez orada boʻladi› demaganmidilar?» derdi.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен уйланганимда Набий ﷺ: «Анмот (нақшли гиламлар) тутиб қўйдингизми?» дедилар. Мен: «Бизда анмот қаёқдан бўлсин?» дедим. У зот: «Огоҳ бўл, албатта у тез орада бўлади», дедилар. Мен хотинимга: «Наматингни мендан нари қўй», дердим. У эса: «Расулуллоҳ ﷺ ‹у тез орада бўлади› демаганмидилар?» дерди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلَا تَكَنَّوْا بِكُنْيَتِي فَإِنِّي أَنَا أَبُو الْقَاسِمِ أَقْسِمُ بَيْنَكُمْ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening ismim bilan ot qoʻyinglar, lekin mening kunyam bilan kunya olmanglar. Chunki men Abul-Qosimman, oranglarda (oʻljani) taqsimlayman», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг исмим билан от қўйинглар, лекин менинг куням билан куня олманглар. Чунки мен Абул-Қосимман, орангларда (ўлжани) тақсимлайман», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ فِطْرٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَغْلِقُوا أَبْوَابَكُمْ وَخَمِّرُوا آنِيَتَكُمْ وَأَطْفِئُوا سُرُجَكُمْ وَأَوْكُوا أَسْقِيَتَكُمْ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَفْتَحُ بَابًا مُغْلَقًا وَلَا يَكْشِفُ غِطَاءً وَلَا يَحُلُّ وِكَاءً وَإِنَّ الْفُوَيْسِقَةَ تُضْرِمُ الْبَيْتَ عَلَى أَهْلِهِ يَعْنِي الْفَأْرَةَ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Eshiklaringizni yopinglar, idishlaringizni yopib qoʻyinglar, chiroqlaringizni oʻchiringlar va meshlaringizning ogʻzini bogʻlanglar. Zero, shayton yopilgan eshikni ochmaydi, yopqichni ochmaydi va bogʻichni yechmaydi. Albatta, fuvaysiqa — yaʼni sichqon — uyni ahli ustiga yondiradi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Эшикларингизни ёпинглар, идишларингизни ёпиб қўйинглар, чироқларингизни ўчиринглар ва мешларингизнинг оғзини боғланглар. Зеро, шайтон ёпилган эшикни очмайди, ёпқични очмайди ва боғични ечмайди. Албатта, фувайсиқа — яъни сичқон — уйни аҳли устига ёндиради», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا عَزْرَةُ بْنُ ثَابِتٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَحَجَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَحَرْنَا الْبَعِيرَ عَنْ سَبْعَةٍ وَالْبَقَرَةَ عَنْ سَبْعَةٍ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga haj qildik. Bitta tuyani yetti kishi nomidan va bitta sigirni yetti kishi nomidan qurbonlik soʻydik.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга ҳаж қилдик. Битта туяни етти киши номидан ва битта сигирни етти киши номидан қурбонлик сўйдик.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْسِكُوا عَلَيْكُمْ أَمْوَالَكُمْ وَلَا تُعْمِرُوهَا فَمَنْ أُعْمِرَ عُمْرَى فَهِيَ سَبِيلُ الْمِيرَاثِ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mollaringizni oʻzingizda ushlab turinglar va ularni umro qilib bermanglar. Kimga bir narsa umro qilib berilsa, u meros yoʻlini tutadi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Молларингизни ўзингизда ушлаб туринглар ва уларни умро қилиб берманглар. Кимга бир нарса умро қилиб берилса, у мерос йўлини тутади», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَكَانَ خَالِي يَرْقِي مِنْ الْعَقْرَبِ فَلَمَّا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الرُّقَى أَتَاهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ نَهَيْتَ عَنْ الرُّقَى وَإِنِّي أَرْقِي مِنْ الْعَقْرَبِ فَقَالَ مَنْ اسْتَطَاعَ أَنْ يَنْفَعَ أَخَاهُ فَلْيَفْعَلْ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Mening bir togʻam bor edi, u chayon (chaqqani)dan ruqya qilar edi. Rasululloh ﷺ ruqyalardan qaytarganlarida, u (togʻam) u zotning huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, siz ruqyalardan qaytardingiz, men esa chayon (chaqqani)dan ruqya qilaman», dedi. Shunda u zot: «Kim birodariga foyda yetkaza olsa, shuni qilsin», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Менинг бир тоғам бор эди, у чаён (чаққани)дан руқя қилар эди. Расулуллоҳ ﷺ руқялардан қайтарганларида, у (тоғам) у зотнинг ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, сиз руқялардан қайтардингиз, мен эса чаён (чаққани)дан руқя қиламан», деди. Шунда у зот: «Ким биродарига фойда етказа олса, шуни қилсин», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مُحَارِبٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَطْرُقَ الرَّجُلُ أَهْلَهُ لَيْلًا أَنْ يُخَوِّنَهُمْ أَوْ يَلْتَمِسَ عَثَرَاتِهِمْ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kishining — ularga xiyonat qildi deb gumon qilib yoki ularning xatolarini axtarib — ahli oldiga tunda kelishidan qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ кишининг — уларга хиёнат қилди деб гумон қилиб ёки уларнинг хатоларини ахтариб — аҳли олдига тунда келишидан қайтардилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْجِهَادِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ عُقِرَ جَوَادُهُ وَأُهْرِيقَ دَمُهُ قَالَ وَسُئِلَ أَيُّ الصَّلَاةِ أَفْضَلُ قَالَ طُولُ الْقُنُوتِ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺdan: «Qaysi jihod afzal?» deb soʻraldi. U zot: «Oti soʻyilgan va qoni toʻkilgan kishining (jihodi)», dedilar. Yana: «Qaysi namoz afzal?» deb soʻraldi. U zot: «Qunuti (qiyomi) uzun boʻlgani», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺдан: «Қайси жиҳод афзал?» деб сўралди. У зот: «Оти сўйилган ва қони тўкилган кишининг (жиҳоди)», дедилар. Яна: «Қайси намоз афзал?» деб сўралди. У зот: «Қунути (қиёми) узун бўлгани», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَاشْتَرَى مِنِّي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعِيرًا فَوَزَنَ لِي ثَمَنَهُ وَأَرْجَحَ لِي قَالَ فَقَالَ لِي هَلْ صَلَّيْتَ صَلِّ رَكْعَتَيْنِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Rasululloh ﷺ mendan bir tuya sotib oldilar va menga uning narxini tortib berdilar hamda ortigʻi bilan berdilar. U zot menga: «Namoz oʻqidingmi? Ikki rakʼat namoz oʻqi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Расулуллоҳ ﷺ мендан бир туя сотиб олдилар ва менга унинг нархини тортиб бердилар ҳамда ортиғи билан бердилар. У зот менга: «Намоз ўқидингми? Икки ракъат намоз ўқи», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ عَنْ مُحَارِبِ بْنِ دِثَارٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانَ لِي عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَيْنٌ فَقَضَانِي وَزَادَنِي

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺning zimmalarida menga (berishlari lozim boʻlgan) qarz bor edi. U zot menga (qarzni) toʻladilar va (ustiga) ziyoda ham qildilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺнинг зиммаларида менга (беришлари лозим бўлган) қарз бор эди. У зот менга (қарзни) тўладилар ва (устига) зиёда ҳам қилдилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ نُبَيْحٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَكَانَ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْشُونَ أَمَامَهُ إِذَا خَرَجَ وَيَدَعُونَ ظَهْرَهُ لِلْمَلَائِكَةِ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Nabiy ﷺ (biror yoqqa) chiqqanlarida, ashoblari u zotning oldilarida yurar va orqalarini farishtalarga boʻsh qoldirar edilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Набий ﷺ (бирор ёққа) чиққанларида, ашоблари у зотнинг олдиларида юрар ва орқаларини фаришталарга бўш қолдирар эдилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ ح وَإِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَتَزَوَّجْتُ امْرَأَةً عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا جَابِرُ أَتَزَوَّجْتَ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ بِكْرًا أَوْ ثَيِّبًا قَالَ قُلْتُ ثَيِّبًا قَالَ أَلَا بِكْرًا تُلَاعِبُهَا قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كُنَّ لِي أَخَوَاتٌ فَخَشِيتُ أَنْ تَدْخُلَ بَيْنِي وَبَيْنَهُنَّ فَقَالَ إِنَّ الْمَرْأَةَ تُنْكَحُ لَدِينِهَا وَمَالِهَا وَجَمَالِهَا فَعَلَيْكَ بِذَاتِ الدِّينِ تَرِبَتْ يَدَاكَ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ davrlarida bir ayolga uylandim. Shunda u zot: «Ey Jobir, uylandingmi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Bokiragami yoki bevagami?» dedilar. Men: «Bevaga», dedim. U zot: «Oʻzing bilan oʻynashadigan bokiraga (uylanmadingmi)?» dedilar. Men: «Yo Rasululloh, mening singillarim bor edi, u ular bilan mening oramga tushib qolishidan qoʻrqdim», dedim. Shunda u zot: «Albatta, ayol dini, moli va goʻzalligi uchun nikohlanadi. Sen dindorini tanla, qoʻling tuproqqa belansin!» dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ даврларида бир аёлга уйландим. Шунда у зот: «Эй Жобир, уйландингми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Бокирагами ёки бевагами?» дедилар. Мен: «Бевага», дедим. У зот: «Ўзинг билан ўйнашадиган бокирага (уйланмадингми)?» дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, менинг сингилларим бор эди, у улар билан менинг орамга тушиб қолишидан қўрқдим», дедим. Шунда у зот: «Албатта, аёл дини, моли ва гўзаллиги учун никоҳланади. Сен диндорини танла, қўлинг тупроққа белансин!» дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَدِمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِأَرْبَعٍ مَضَيْنَ مِنْ ذِي الْحِجَّةِ وَنَحْنُ مُحْرِمُونَ بِالْحَجِّ فَأَمَرَنَا أَنْ نَجْعَلَهَا عُمْرَةً فَضَاقَتْ بِذَلِكَ صُدُورُنَا وَكَبُرَ عَلَيْنَا فَبَلَغَهُ ذَلِكَ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَحِلُّوا فَلَوْلَا الْهَدْيُ الَّذِي مَعِي لَفَعَلْتُ مِثْلَ مَا تَفْعَلُونَ فَفَعَلْنَا حَتَّى وَطِئْنَا النِّسَاءَ مَا يَفْعَلُ الْحَلَالُ حَتَّى إِذَا كَانَ عَشِيَّةُ التَّرْوِيَةِ أَوْ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ جَعَلْنَا مَكَّةَ بِظَهْرٍ وَلَبَّيْنَا بِالْحَجِّحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَدِمْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحْرِمِينَ بِالْحَجِّ فَذَكَرَ مِثْلَهُ وَقَالَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَجَعَلْنَا مَكَّةَ بِظَهْرٍ لَبَّيْنَا بِالْحَجِّ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan Zulhijjaning toʻrt kuni oʻtganda, haj bilan ihromda boʻlgan holimizda (Makkaga) keldik. U zot bizga uni umra qilishni buyurdilar. Bundan koʻnglimiz siqildi va bu bizga ogʻir botdi. Bu u zotga yetganda: «Ey odamlar, ihromdan chiqinglar! Agar men bilan hadyi boʻlmaganida, men ham sizlar qilayotgan ishni qilardim», dedilar. Bas, biz (shunday) qildik, hatto ihromdan chiqqan kishi qiladigandek ayollarimizga yaqinlik ham qildik. Tarviya kechasi — yoki tarviya kuni — boʻlganda esa, Makkani orqamizga olib, haj uchun talbiya aytdik. Boshqa rivoyatda: «Tarviya kuni boʻlganda, Makkani orqamizga olib, haj uchun talbiya aytdik», deyilgan.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан Зулҳижжанинг тўрт куни ўтганда, ҳаж билан иҳромда бўлган ҳолимизда (Маккага) келдик. У зот бизга уни умра қилишни буюрдилар. Бундан кўнглимиз сиқилди ва бу бизга оғир ботди. Бу у зотга етганда: «Эй одамлар, иҳромдан чиқинглар! Агар мен билан ҳадйи бўлмаганида, мен ҳам сизлар қилаётган ишни қилардим», дедилар. Бас, биз (шундай) қилдик, ҳатто иҳромдан чиққан киши қиладигандек аёлларимизга яқинлик ҳам қилдик. Тарвия кечаси — ёки тарвия куни — бўлганда эса, Маккани орқамизга олиб, ҳаж учун талбия айтдик. Бошқа ривоятда: «Тарвия куни бўлганда, Маккани орқамизга олиб, ҳаж учун талбия айтдик», дейилган.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً قَالَ حَدَّثَنَا جَابِرٌ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ التَّمْرِ وَالْبُسْرِ وَالزَّبِيبِ وَالتَّمْرِ أَنْ يُنْبَذَا

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ quruq xurmo bilan gʻoʻra xurmoni, mayiz bilan quruq xurmoni (birga) nabiz qilishdan qaytardilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ қуруқ хурмо билан ғўра хурмони, майиз билан қуруқ хурмони (бирга) набиз қилишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ عَجْلَانَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مِقْسَمٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ كَانَ يُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعِشَاءَ ثُمَّ يَأْتِي قَوْمَهُ فَيُصَلِّي بِهِمْ تِلْكَ الصَّلَاةَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Muoz ibn Jabal Rasululloh ﷺ bilan xufton namozini oʻqir, soʻng oʻz qavmiga kelib, ularga oʻsha namozni oʻqib berardi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Муоз ибн Жабал Расулуллоҳ ﷺ билан хуфтон намозини ўқир, сўнг ўз қавмига келиб, уларга ўша намозни ўқиб берарди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا عَطَاءٌ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ أَوْ عَجَزَ عَنْهَا فَلْيَمْنَحْهَا أَخَاهُ وَلَا يُؤَاجِرْهَا

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning yeri boʻlsa, uni ekib-tiksin. Agar (ekishga) qodir boʻlmasa yoki undan ojiz kelsa, uni birodariga (bepul) bersin, uni ijaraga bermasin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг ери бўлса, уни экиб-тиксин. Агар (экишга) қодир бўлмаса ёки ундан ожиз келса, уни биродарига (бепул) берсин, уни ижарага бермасин», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ جَابِرٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعُمْرَى لِمَنْ وُهِبَتْ لَهُو حَدَّثَنَاه أَبُو دَاوُدَ عَنْ سُفْيَانَ نَحْوَهُ

Jobir (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi, u zot: «Umro — u kimga hiba qilingan boʻlsa, oʻshaniki», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади, у зот: «Умро — у кимга ҳиба қилинган бўлса, ўшаники», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَلَمَّا نَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْأَوْعِيَةِ فَقَالَتْ الْأَنْصَارُ فَلَا بُدَّ لَنَا قَالَ فَلَا إِذًا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi, u kishi aytadilar: Rasululloh ﷺ (mast qiluvchi narsalar solinadigan) idishlardan qaytarganlarida, ansorlar: «Bizga ulardan boshqa iloj yoʻq», dedilar. Shunda u zot ﷺ: «Unday boʻlsa, mayli (foydalaninglar)», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади, у киши айтадилар: Расулуллоҳ ﷺ (маст қилувчи нарсалар солинадиган) идишлардан қайтарганларида, ансорлар: «Бизга улардан бошқа илож йўқ», дедилар. Шунда у зот ﷺ: «Ундай бўлса, майли (фойдаланинглар)», дедилар.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ نُبَيْحٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْتَعِينُهُ فِي دَيْنٍ كَانَ عَلَى أَبِي قَالَ فَقَالَ آتِيكُمْ قَالَ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ لِلْمَرْأَةِ لَا تُكَلِّمِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَسْأَلِيهِ قَالَ فَأَتَانَا فَذَبَحْنَا لَهُ دَاجِنًا كَانَ لَنَا فَقَالَ يَا جَابِرُ كَأَنَّكُمْ عَرَفْتُمْ حُبَّنَا اللَّحْمَ قَالَ فَلَمَّا خَرَجَ قَالَتْ لَهُ الْمَرْأَةُ صَلِّ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي أَوْ صَلِّ عَلَيْنَا قَالَ فَقَالَ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَيْهِمْقَالَ فَقُلْتُ لَهَا أَلَيْسَ قَدْ نَهَيْتُكِ قَالَتْ تَرَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَدْخُلُ عَلَيْنَا وَلَا يَدْعُو لَنَا

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺ huzurlariga otamning zimmasidagi qarz borasida yordam soʻrab keldim. U zot: «Sizlarnikiga boraman», dedilar. Men qaytib kelib, ayolimga: «Rasululloh ﷺ bilan gaplashma va u zotdan hech narsa soʻrama», dedim. U zot biznikiga keldilar, biz u zot uchun uydagi bir qoʻyni soʻydik. Shunda u zot: «Ey Jobir, goʻyo sizlar bizning goʻshtni yaxshi koʻrishimizni bilgandeksizlar», dedilar. U zot chiqayotganlarida ayol u zotga: «Menga va erimga duo qiling» — yoki: «Bizga duo qiling», dedi. U zot: «Allohim, ularga rahmat ayla», dedilar. Men unga: «Seni qaytarmaganmidim?» dedim. U: «Rasululloh ﷺ bizning oldimizga kirib, bizga duo qilmasdan ketadilar deb oʻylaysanmi?» dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺ ҳузурларига отамнинг зиммасидаги қарз борасида ёрдам сўраб келдим. У зот: «Сизларникига бораман», дедилар. Мен қайтиб келиб, аёлимга: «Расулуллоҳ ﷺ билан гаплашма ва у зотдан ҳеч нарса сўрама», дедим. У зот бизникига келдилар, биз у зот учун уйдаги бир қўйни сўйдик. Шунда у зот: «Эй Жобир, гўё сизлар бизнинг гўштни яхши кўришимизни билгандексизлар», дедилар. У зот чиқаётганларида аёл у зотга: «Менга ва эримга дуо қилинг» — ёки: «Бизга дуо қилинг», деди. У зот: «Аллоҳим, уларга раҳмат айла», дедилар. Мен унга: «Сени қайтармаганмидим?» дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ бизнинг олдимизга кириб, бизга дуо қилмасдан кетадилар деб ўйлайсанми?» деди.

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَالظُّهْرُ كَاسْمِهَا وَالْعَصْرُ بَيْضَاءُ حَيَّةٌ وَالْمَغْرِبُ كَاسْمِهَا وَكُنَّا نُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَغْرِبَ ثُمَّ نَأْتِي مَنَازِلَنَا وَهِيَ عَلَى قَدْرِ مِيلٍ فَنَرَى مَوَاقِعَ النَّبْلِ وَكَانَ يُعَجِّلُ الْعِشَاءَ وَيُؤَخِّرُ وَالْفَجْرُ كَاسْمِهَا وَكَانَ يُغَلِّسُ بِهَا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Zuhr — nomiday (kun qoq yarim boʻlganda)dir, asr esa quyosh oq va tirik turganidadir, shom ham nomiday(dir). Biz Rasululloh ﷺ bilan shom namozini oʻqir, soʻng bir mil chamasi masofadagi uylarimizga kelar edik va oʻq tushgan joylarni koʻrar edik. U zot xufton namozini goh erta oʻqir, goh kechiktirar edilar. Bomdod ham nomiday(dir), u zot uni qorongʻulikda oʻqir edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Зуҳр — номидай (кун қоқ ярим бўлганда)дир, аср эса қуёш оқ ва тирик турганидадир, шом ҳам номидай(дир). Биз Расулуллоҳ ﷺ билан шом намозини ўқир, сўнг бир мил чамаси масофадаги уйларимизга келар эдик ва ўқ тушган жойларни кўрар эдик. У зот хуфтон намозини гоҳ эрта ўқир, гоҳ кечиктирар эдилар. Бомдод ҳам номидай(дир), у зот уни қоронғуликда ўқир эдилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ قَالَ حَدَّثَنِي جَابِرٌ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كُنَّ لَهُ ثَلَاثُ بَنَاتٍ يُؤْوِيهِنَّ وَيَرْحَمُهُنَّ وَيَكْفُلُهُنَّ وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ الْبَتَّةَ قَالَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنْ كَانَتْ اثْنَتَيْنِ قَالَ وَإِنْ كَانَتْ اثْنَتَيْنِ قَالَ فَرَأَى بَعْضُ الْقَوْمِ أَنْ لَوْ قَالُوا لَهُ وَاحِدَةً لَقَالَ وَاحِدَةً

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning uchta qizi boʻlsa-yu, ularni panohiga olsa, ularga rahm qilsa va ularning kafilligini oʻz zimmasiga olsa, unga jannat shubhasiz vojib boʻladi», dedilar. Aytildi: «Ey Allohning Rasuli, ikkita boʻlsa-chi?» U zot: «Ikkita boʻlsa ham», dedilar. Qavmdan baʼzilari, agar u zotga: «Bittasi-chi?» deganlarida, u zot: «Bittasi ham», der edilar, deb oʻyladi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг учта қизи бўлса-ю, уларни паноҳига олса, уларга раҳм қилса ва уларнинг кафиллигини ўз зиммасига олса, унга жаннат шубҳасиз вожиб бўлади», дедилар. Айтилди: «Эй Аллоҳнинг Расули, иккита бўлса-чи?» У зот: «Иккита бўлса ҳам», дедилар. Қавмдан баъзилари, агар у зотга: «Биттаси-чи?» деганларида, у зот: «Биттаси ҳам», дер эдилар, деб ўйлади.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَابِرٍ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَلَمَّا رَجَعْنَا ذَهَبْنَا لِنَدْخُلَ فَقَالَ أَمْهِلُوا حَتَّى نَدْخُلَ لَيْلًا أَيْ عِشَاءً لِكَيْ تَمْتَشِطَ الشَّعِثَةُ وَتَسْتَحِدَّ الْمُغِيبَةُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan bir safarda edik. Qaytib kelganimizda kirmoqchi boʻldik. U zot: «Kechqurun kirguningizcha shoshmanglar — toki sochi toʻzigan taransin, eri yoʻqda qolgan (ayol) esa tozalansin», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир сафарда эдик. Қайтиб келганимизда кирмоқчи бўлдик. У зот: «Кечқурун киргунингизча шошманглар — токи сочи тўзиган тарансин, эри йўқда қолган (аёл) эса тозалансин», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَوُلِدَ لِرَجُلٍ مِنَّا غُلَامٌ فَسَمَّاهُ الْقَاسِمَ فَقُلْنَا لَا نُكَنِّيكَ بِهِ حَتَّى نَسْأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْنَا لَهُ فَقَالَ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلَا تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي فَإِنَّمَا بُعِثْتُ قَاسِمًا بَيْنَكُمْ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bizdan bir kishining oʻgʻil farzandi tugʻildi va u unga Qosim deb ot qoʻydi. Biz unga: «Nabiy ﷺdan soʻramagunimizcha seni bu (kunya) bilan kunyalamaymiz», dedik. Soʻng buni u zotga aytdik. U zot: «Mening ismim bilan ot qoʻyinglar, lekin mening kunyam bilan kunya olmanglar. Chunki men oranglarda taqsimlovchi qilib yuborilganman», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биздан бир кишининг ўғил фарзанди туғилди ва у унга Қосим деб от қўйди. Биз унга: «Набий ﷺдан сўрамагунимизча сени бу (куня) билан куняламаймиз», дедик. Сўнг буни у зотга айтдик. У зот: «Менинг исмим билан от қўйинглар, лекин менинг куням билан куня олманглар. Чунки мен орангларда тақсимловчи қилиб юборилганман», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَغْتَسِلُ بِالصَّاعِ وَيَتَوَضَّأُ بِالْمُدِّ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir soʼ (suv) bilan gʻusl qilar, bir mudd (suv) bilan tahorat olar edilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир сў (сув) билан ғусл қилар, бир мудд (сув) билан таҳорат олар эдилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ عَنْ أَبِي هُبَيْرَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَاشْتَرَى مِنِّي بَعِيرًا فَجَعَلَ لِي ظَهْرَهُ حَتَّى أَقْدَمَ الْمَدِينَةَ فَلَمَّا قَدِمْتُ أَتَيْتُهُ بِالْبَعِيرِ فَدَفَعْتُهُ إِلَيْهِ وَأَمَرَ لِي بِالثَّمَنِ ثُمَّ انْصَرَفْتُ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ لَحِقَنِي قَالَ قُلْتُ قَدْ بَدَا لَهُ قَالَ فَلَمَّا أَتَيْتُهُ دَفَعَ إِلَيَّ الْبَعِيرَ وَقَالَ هُوَ لَكَ فَمَرَرْتُ بِرَجُلٍ مِنْ الْيَهُودِ فَأَخْبَرْتُهُ قَالَ فَجَعَلَ يَعْجَبُ قَالَ فَقَالَ اشْتَرَى مِنْكَ الْبَعِيرَ وَدَفَعَ إِلَيْكَ الثَّمَنَ وَوَهَبَهُ لَكَ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan bir safarda edik. U zot mendan bir tuya sotib oldilar va Madinaga yetib borgunimcha uning ustiga minib borishimni menga (inʼom qilib) berdilar. Madinaga kelganimda tuyani u zotga olib kelib topshirdim, u zot menga uning narxini berishga buyurdilar. Soʻng men qaytdim. Shu payt Rasululloh ﷺ ortimdan yetib keldilar. Men: «U zotga (fikr) oʻzgardi shekilli», dedim. U zotning oldilariga kelganimda, tuyani menga qaytarib berib: «U seniki», dedilar. Soʻng men yahudiylardan bir kishining yonidan oʻtib, unga buni aytdim. U hayratlana boshladi-da: «Sendan tuyani sotib oldi, senga narxini berdi va uni oʻzingga hiba qildimi?» dedi. Men: «Ha», dedim.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бир сафарда эдик. У зот мендан бир туя сотиб олдилар ва Мадинага етиб боргунимча унинг устига миниб боришимни менга (инъом қилиб) бердилар. Мадинага келганимда туяни у зотга олиб келиб топширдим, у зот менга унинг нархини беришга буюрдилар. Сўнг мен қайтдим. Шу пайт Расулуллоҳ ﷺ ортимдан етиб келдилар. Мен: «У зотга (фикр) ўзгарди шекилли», дедим. У зотнинг олдиларига келганимда, туяни менга қайтариб бериб: «У сеники», дедилар. Сўнг мен яҳудийлардан бир кишининг ёнидан ўтиб, унга буни айтдим. У ҳайратлана бошлади-да: «Сендан туяни сотиб олди, сенга нархини берди ва уни ўзингга ҳиба қилдими?» деди. Мен: «Ҳа», дедим.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ أَخْبَرَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَرُمِيَ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ يَوْمَ أُحُدٍ بِسَهْمٍ فَأَصَابَ أَكْحَلَهُ فَأَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكُوِيَ عَلَى أَكْحَلِهِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Uhud kuni Ubay ibn Kaʼbga oʻq otilib, uning qoʻlidagi akhal tomiriga tegdi. Shunda Nabiy ﷺ buyurdilar va uning akhal tomiri dogʻlandi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Уҳуд куни Убай ибн Каъбга ўқ отилиб, унинг қўлидаги акҳал томирига тегди. Шунда Набий ﷺ буюрдилар ва унинг акҳал томири доғланди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْجَارُ أَحَقُّ بِشُفْعَةِ جَارِهِ يَنْتَظِرُ بِهَا وَإِنْ كَانَ غَائِبًا إِذَا كَانَ طَرِيقُهُمَا وَاحِدًا

Ahmad ibn Hanbal bizga aytib berdi: Hushaym bizga aytib berdi: Abdulmalik bizga Atodan, u Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan xabar berdi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Qoʻshni oʻz qoʻshnisining shufʼasiga haqliroqdir, agar u (qoʻshni) gʻoyib boʻlsa ham, ikkovining yoʻli bitta boʻlsa, uning (qaytishi) kutiladi», dedilar.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга айтиб берди: Ҳушайм бизга айтиб берди: Абдулмалик бизга Атодан, у Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан хабар берди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қўшни ўз қўшнисининг шуфъасига ҳақлироқдир, агар у (қўшни) ғойиб бўлса ҳам, икковининг йўли битта бўлса, унинг (қайтиши) кутилади», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا دَاوُدُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ لِأَهْلِهَا وَالرُّقْبَى جَائِزَةٌ لِأَهْلِهَا

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Umro (umrbod sovgʻa) oʻzi berilgan kishi uchun joizdir, ruqbo ham oʻzi berilgan kishi uchun joizdir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Умро (умрбод совға) ўзи берилган киши учун жоиздир, руқбо ҳам ўзи берилган киши учун жоиздир», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim menga atayin yolgʻon nisbat bersa, doʻzaxdagi joyiga tayyorlanib qoʻyaversin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким менга атайин ёлғон нисбат берса, дўзахдаги жойига тайёрланиб қўяверсин», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَكُنَّا مَعَ أَبِي عُبَيْدَةَ بَعَثَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهُ فِي سَفَرٍ فَنَفِدَ زَادُنَا فَمَرَرْنَا بِحُوتٍ قَذَفَهُ الْبَحْرُ فَأَرَدْنَا أَنْ نَأْكُلَ مِنْهُ فَمَنَعَنَا أَبُو عُبَيْدَةَ ثُمَّ إِنَّهُ قَالَ بَعْدَ ذَلِكَ نَحْنُ رُسُلُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ كُلُوا قَالَ فَأَكَلْنَا مِنْهُ أَيَّامًا فَلَمَّا قَدِمْنَا ذَكَرْنَا ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنْ كَانَ بَقِيَ مَعَكُمْ مِنْهُ شَيْءٌ فَابْعَثُوا بِهِ إِلَيْنَاحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ سَمِعْتُ أَبَا سُفْيَانَ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا فَذَكَرَ الْحَدِيثَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ فَكَوَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Abu Ubayda bilan birga edik; Nabiy ﷺ bizni u bilan birga bir safarga yuborgan edilar. Ozigʻimiz tugadi. Dengiz qirgʻoqqa chiqarib tashlagan bir katta baliq yonidan oʻtdik va undan yemoqchi boʻldik, ammo Abu Ubayda bizni man qildi. Soʻng u: «Biz Rasululloh ﷺ ning elchilarimiz va Alloh yoʻlidamiz, yenglar», dedi. (Jobir) aytdi: Biz undan bir necha kun yedik. Qaytib kelganimizda buni Rasululloh ﷺga aytdik. U zot: «Agar sizlarda undan biror narsa qolgan boʻlsa, bizga ham yuboringlar», dedilar. Boshqa bir sanad bilan ham roviy shu hadisni keltirdi, faqat u: «Rasululloh ﷺ uni oʻz qoʻllari bilan dogʻladilar», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Абу Убайда билан бирга эдик; Набий ﷺ бизни у билан бирга бир сафарга юборган эдилар. Озиғимиз тугади. Денгиз қирғоққа чиқариб ташлаган бир катта балиқ ёнидан ўтдик ва ундан емоқчи бўлдик, аммо Абу Убайда бизни ман қилди. Сўнг у: «Биз Расулуллоҳ ﷺ нинг элчиларимиз ва Аллоҳ йўлидамиз, енглар», деди. (Жобир) айтди: Биз ундан бир неча кун едик. Қайтиб келганимизда буни Расулуллоҳ ﷺга айтдик. У зот: «Агар сизларда ундан бирор нарса қолган бўлса, бизга ҳам юборинглар», дедилар. Бошқа бир санад билан ҳам ровий шу ҳадисни келтирди, фақат у: «Расулуллоҳ ﷺ уни ўз қўллари билан доғладилар», деди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍأَنَّ سُرَاقَةَ بْنَ مَالِكٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَ الْعَمَلُ أَفِي شَيْءٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ أَوْ فِي شَيْءٍ نَسْتَأْنِفُهُ فَقَالَ بَلْ فِي شَيْءٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ فَفِيمَ الْعَمَلُ إِذًا قَالَ اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Suroqa ibn Molik: «Ey Allohning Rasuli, amal nima haqida — allaqachon bitirib qoʻyilgan narsa haqidami yoki biz endi boshlaydigan narsa haqidami?» dedi. U zot: «Aksincha, allaqachon bitirib qoʻyilgan narsa haqida», dedilar. U: «Unday boʻlsa, amal nimaga (kerak)?» dedi. U zot: «Amal qilinglar, zero har kim nima uchun yaratilgan boʻlsa, oʻshanga oson qilingandir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Суроқа ибн Молик: «Эй Аллоҳнинг Расули, амал нима ҳақида — аллақачон битириб қўйилган нарса ҳақидами ёки биз энди бошлайдиган нарса ҳақидами?» деди. У зот: «Аксинча, аллақачон битириб қўйилган нарса ҳақида», дедилар. У: «Ундай бўлса, амал нимага (керак)?» деди. У зот: «Амал қилинглар, зеро ҳар ким нима учун яратилган бўлса, ўшанга осон қилингандир», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ الْغُسْلِ مِنْ الْجَنَابَةِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا أَنَا فَأُفْرِغُ عَلَى رَأْسِي ثَلَاثًا

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺdan janobatdan gʻusl qilish haqida soʻraldi. Shunda Nabiy ﷺ: «Men esa boshimga uch marta (suv) quyaman», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺдан жанобатдан ғусл қилиш ҳақида сўралди. Шунда Набий ﷺ: «Мен эса бошимга уч марта (сув) қуяман», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْحَكَمِ بْنِ ثَوْبَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ عَادَ مَرِيضًا لَمْ يَزَلْ يَخُوضُ فِي الرَّحْمَةِ حَتَّى يَجْلِسَ فَإِذَا جَلَسَ اغْتَمَسَ فِيهَا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir kasalni ziyorat qilsa, oʻtirgunicha rahmat ichida kechib boraveradi; oʻtirgach esa unga gʻarq boʻladi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир касални зиёрат қилса, ўтиргунича раҳмат ичида кечиб бораверади; ўтиргач эса унга ғарқ бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِعْمَ الْإِدَامُ الْخَلُّ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Sirka qanday yaxshi nonxoʻrishdir!» dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Сирка қандай яхши нонхўришдир!» дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَأَكَلْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ خُبْزًا وَلَحْمًا فَصَلَّوْا وَلَمْ يَتَوَضَّئُوا

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Nabiy ﷺ, Abu Bakr va Umar bilan birga non va goʻsht yedim, soʻng ular tahorat olmasdan namoz oʻqidilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Набий ﷺ, Абу Бакр ва Умар билан бирга нон ва гўшт едим, сўнг улар таҳорат олмасдан намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَلَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آكِلَ الرِّبَا وَمُوكِلَهُ وَشَاهِدَيْهِ وَكَاتِبَهُ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ribo yeguvchini, uni yedirguvchini (toʻlaguvchini), unga guvoh boʻlgan ikki kishini va uni yozguvchini laʼnatladilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ рибо егувчини, уни едиргувчини (тўлагувчини), унга гувоҳ бўлган икки кишини ва уни ёзгувчини лаънатладилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ عَنْ يَزِيدَ الْفَقِيرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُعْطِيتُ خَمْسًا لَمْ يُعْطَهُنَّ أَحَدٌ قَبْلِي بُعِثْتُ إِلَى الْأَحْمَرِ وَالْأَسْوَدِ وَكَانَ النَّبِيُّ إِنَّمَا يُبْعَثُ إِلَى قَوْمِهِ خَاصَّةً وَبُعِثْتُ إِلَى النَّاسِ عَامَّةً وَأُحِلَّتْ لِي الْغَنَائِمُ وَلَمْ تُحَلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ مِنْ مَسِيرَةِ شَهْرٍ وَجُعِلَتْ لِي الْأَرْضُ طَهُورًا وَمَسْجِدًا فَأَيُّمَا رَجُلٍ أَدْرَكَتْهُ الصَّلَاةُ فَلْيُصَلِّ حَيْثُ أَدْرَكَتْهُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Menga mendan oldin hech kimga berilmagan besh (narsa) berildi: men qizil va qora (yaʼni butun insoniyat)ga yuborildim — paygʻambar esa faqat oʻz qavmiga yuborilar edi, men esa barcha odamlarga yuborildim; menga oʻljalar halol qilindi, mendan oldin hech kimga halol qilinmagan edi; menga bir oylik masofadan qoʻrquv bilan yordam berildi; menga yer poklovchi va masjid qilib berildi — qaysi bir kishiga namoz (vaqti) yetib qolsa, qayerda boʻlsa, oʻsha yerda oʻqiyversin», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менга мендан олдин ҳеч кимга берилмаган беш (нарса) берилди: мен қизил ва қора (яъни бутун инсоният)га юборилдим — пайғамбар эса фақат ўз қавмига юборилар эди, мен эса барча одамларга юборилдим; менга ўлжалар ҳалол қилинди, мендан олдин ҳеч кимга ҳалол қилинмаган эди; менга бир ойлик масофадан қўрқув билан ёрдам берилди; менга ер покловчи ва масжид қилиб берилди — қайси бир кишига намоз (вақти) етиб қолса, қаерда бўлса, ўша ерда ўқийверсин», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكُنَّا نَتَمَتَّعُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَذْبَحُ الْبَقَرَةَ عَنْ سَبْعَةٍ نَشْتَرِكُ فِيهَا

Ahmad ibn Hanbal bizga Hushaymdan, u Abdulmalikdan, u Atodan, u Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qildi. (Jobir) dedi: Biz Rasululloh ﷺ zamonlarida tamattuʼ qilar edik, qoramolni yetti kishi nomidan soʻyib, unda sherik boʻlar edik.Аҳмад ибн Ҳанбал бизга Ҳушаймдан, у Абдулмаликдан, у Атодан, у Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилди. (Жобир) деди: Биз Расулуллоҳ ﷺ замонларида таматтуъ қилар эдик, қорамолни етти киши номидан сўйиб, унда шерик бўлар эдик.

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ دَاوُدَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ غُسْلٌ فِي سَبْعَةِ أَيَّامٍ كُلَّ جُمُعَةٍ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Har bir musulmon zimmasida yetti kunda bir kun — har juma kuni gʻusl qilish (lozim)dir», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳар бир мусулмон зиммасида етти кунда бир кун — ҳар жума куни ғусл қилиш (лозим)дир», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُنْتَبَذُ لَهُ فِي سِقَاءٍ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ لَهُ سِقَاءٌ نُبِذَ لَهُ فِي تَوْرٍ مِنْ بِرَامٍ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uchun meshda nabiz tayyorlanar edi; agar u zotda mesh boʻlmasa, u zot uchun toshdan yasalgan idishda nabiz tayyorlanar edi.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ учун мешда набиз тайёрланар эди; агар у зотда меш бўлмаса, у зот учун тошдан ясалган идишда набиз тайёрланар эди.

قَالَوَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْجَرِّ وَالْمُزَفَّتِ

(Jobir) dedi: Rasululloh ﷺ dubbo (qovoq idish), naqir, jarr (sopol koʻza) va muzaffatdan qaytardilar.(Жобир) деди: Расулуллоҳ ﷺ дуббо (қовоқ идиш), нақир, жарр (сопол кўза) ва музаффатдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكُنَّا نَتَمَتَّعُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ حَتَّى نَهَانَا عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَخِيرًا يَعْنِي النِّسَاءَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ, Abu Bakr va Umar (roziyallohu anhum) zamonlarida tamattuʼ qilar edik, toki oxirida Umar (roziyallohu anhu) bizni undan — yaʼni ayollar (bilan boʻladigani)dan — qaytardi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр ва Умар (розияллоҳу анҳум) замонларида таматтуъ қилар эдик, токи охирида Умар (розияллоҳу анҳу) бизни ундан — яъни аёллар (билан бўладигани)дан — қайтарди.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يَزْرَعَهَا أَوْ عَجَزَ عَنْهَا فَلْيَمْنَحْهَا أَخَاهُ الْمُسْلِمَ وَلَا يُؤَاجِرْهَا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi, u zot shunday dedilar: «Kimning yeri boʻlsa, uni oʻzi ekib-tiklasin; agar uni ekishga qodir boʻlmasa yoki undan ojiz kelsa, uni musulmon birodariga (bekorga) bersin va uni ijaraga bermasin».Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади, у зот шундай дедилар: «Кимнинг ери бўлса, уни ўзи экиб-тикласин; агар уни экишга қодир бўлмаса ёки ундан ожиз келса, уни мусулмон биродарига (бекорга) берсин ва уни ижарага бермасин».

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعُمْرَى لِمَنْ وُهِبَتْ لَهُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Umro — oʻzi hiba qilingan kishi uchundir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Умро — ўзи ҳиба қилинган киши учундир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ الْمُهَلَّبِيُّ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَحْيَا أَرْضًا مَيْتَةً فَلَهُ مِنْهَا يَعْنِي أَجْرًا وَمَا أَكَلَتْ الْعَوَافِي مِنْهَا فَهُوَ لَهُ صَدَقَةٌ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻlik yerni obod qilsa, unga undan ajr bordir; undan yovvoyi jonivorlar yeganlari esa unga sadaqadir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўлик ерни обод қилса, унга ундан ажр бордир; ундан ёввойи жониворлар еганлари эса унга садақадир», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ نَحْوَ الْمَشْرِقِ فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يُصَلِّيَ الْمَكْتُوبَةَ نَزَلَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ulovlarida sharq tomonga yuzlanib (nafl) namoz oʻqir edilar; farz namozni oʻqimoqchi boʻlganlarida esa (ulovdan) tushib, qiblaga yuzlanar edilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ уловларида шарқ томонга юзланиб (нафл) намоз ўқир эдилар; фарз намозни ўқимоқчи бўлганларида эса (уловдан) тушиб, қиблага юзланар эдилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ يُقَالُ لَهُ أَبُو مَذْكُورٍ أَعْتَقَ غُلَامًا لَهُ يُقَالُ لَهُ يَعْقُوبُ عَنْ دُبُرٍ لَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ غَيْرُهُ فَدَعَا بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَنْ يَشْتَرِيهِ مَنْ يَشْتَرِيهِ فَاشْتَرَاهُ نُعَيْمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ النَّحَّامُ بِثَمَانِ مِائَةِ دِرْهَمٍ فَدَفَعَهَا إِلَيْهِ وَقَالَ إِذَا كَانَ أَحَدُكُمْ فَقِيرًا فَلْيَبْدَأْ بِنَفْسِهِ وَإِنْ كَانَ فَضْلًا فَعَلَى عِيَالِهِ وَإِنْ كَانَ فَضْلًا فَعَلَى ذَوِي قَرَابَتِهِ أَوْ قَالَ عَلَى ذَوِي رَحِمِهِ وَإِنْ كَانَ فَضْلًا فَهَاهُنَا وَهَاهُنَا

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, ansorlardan Abu Mazkur deb ataladigan bir kishi Yaʼqub degan qulini mudabbar qilib ozod qilgan edi, uning bu quldan boshqa moli yoʻq edi. Rasululloh ﷺ uni chaqirtirib: «Uni kim sotib oladi? Uni kim sotib oladi?» dedilar. Uni Nuʼaym ibn Abdulloh an-Nahhom sakkiz yuz dirhamga sotib oldi. U zot pulni haligi kishiga berib: «Biringiz kambagʻal boʻlsa, avval oʻzidan boshlasin; agar ortsa, oilasiga; agar ortsa, qarindoshlariga — yoki: mahramlariga — dedilar; agar ortsa, mana bunday va mana bunday (sarflasin)», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, ансорлардан Абу Мазкур деб аталадиган бир киши Яъқуб деган қулини мудаббар қилиб озод қилган эди, унинг бу қулдан бошқа моли йўқ эди. Расулуллоҳ ﷺ уни чақиртириб: «Уни ким сотиб олади? Уни ким сотиб олади?» дедилар. Уни Нуъайм ибн Абдуллоҳ ан-Наҳҳом саккиз юз дирҳамга сотиб олди. У зот пулни ҳалиги кишига бериб: «Бирингиз камбағал бўлса, аввал ўзидан бошласин; агар ортса, оиласига; агар ортса, қариндошларига — ёки: маҳрамларига — дедилар; агар ортса, мана бундай ва мана бундай (сарфласин)», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَكَّةَ عِنْدَ غُرُوبِ الشَّمْسِ فَلَمْ يُصَلِّ حَتَّى أَتَى سَرِفَ وَهِيَ تِسْعَةُ أَمْيَالٍ مِنْ مَكَّةَ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ quyosh botayotgan paytda Makkadan chiqdilar va Makkadan toʻqqiz mil (masofadagi) Sarifga yetib kelmagunlaricha namoz oʻqimadilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ қуёш ботаётган пайтда Маккадан чиқдилар ва Маккадан тўққиз мил (масофадаги) Сарифга етиб келмагунларича намоз ўқимадилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَثَلُ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ الْمَكْتُوبَاتِ كَمَثَلِ نَهَرٍ جَارٍ بِبَابِ أَحَدِكُمْ يَغْتَسِلُ مِنْهُ كُلَّ يَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Besh vaqt farz namozning misoli birortangizning eshigi oldida oqib turgan daryoga oʻxshaydi — u undan har kuni besh marta gʻusl qiladi».Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Беш вақт фарз намознинг мисоли бирортангизнинг эшиги олдида оқиб турган дарёга ўхшайди — у ундан ҳар куни беш марта ғусл қилади».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ فَلَا يَفْتَرِشْ ذِرَاعَيْهِ افْتِرَاشَ الْكَلْبِ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz namoz oʻqiganda, itning yerga yotishi kabi ikki bilagini yerga yozib qoʻymasin», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз намоз ўқиганда, итнинг ерга ётиши каби икки билагини ерга ёзиб қўймасин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنِ الْحَسَنِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سِرْتُمْ فِي الْخِصْبِ فَأَمْكِنُوا الرِّكَابَ أَسْنَانَهَا وَلَا تُجَاوِزُوا الْمَنَازِلَ وَإِذَا سِرْتُمْ فِي الْجَدْبِ فَاسْتَجِدُّوا وَعَلَيْكُمْ بِالدَّلْجِ فَإِنَّ الْأَرْضَ تُطْوَى بِاللَّيْلِ وَإِذَا تَغَوَّلَتْ لَكُمْ الْغِيلَانُ فَنَادُوا بِالْأَذَانِ وَإِيَّاكُمْ وَالصَّلَاةَ عَلَى جَوَادِّ الطَّرِيقِ وَالنُّزُولَ عَلَيْهَا فَإِنَّهَا مَأْوَى الْحَيَّاتِ وَالسِّبَاعِ وَقَضَاءِ الْحَاجَةِ فَإِنَّهَا الْمَلَاعِنُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Serhosil-sergiyoh yerda yursangiz, ulovlarga oʻz ulushini beringlar va manzillardan oshib oʻtmanglar. Qurgʻoq yerda yursangiz, (yurishni) tezlatinglar va tunda yurishni lozim tutinglar, chunki yer kechasi yigʻib qoʻyiladi. Agar sizlarga gʻullar turlanib koʻrinsa, azon aytinglar. Yoʻlning oʻrtasida namoz oʻqishdan va u yerga tushishdan saqlaninglar, chunki u ilonlar va yirtqichlarning maskanidir; u yerda hojat chiqarishdan ham (saqlaninglar), chunki u laʼnatga sabab boʻladigan joylardir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Серҳосил-сергиёҳ ерда юрсангиз, уловларга ўз улушини беринглар ва манзиллардан ошиб ўтманглар. Қурғоқ ерда юрсангиз, (юришни) тезлатинглар ва тунда юришни лозим тутинглар, чунки ер кечаси йиғиб қўйилади. Агар сизларга ғуллар турланиб кўринса, азон айтинглар. Йўлнинг ўртасида намоз ўқишдан ва у ерга тушишдан сақланинглар, чунки у илонлар ва йиртқичларнинг масканидир; у ерда ҳожат чиқаришдан ҳам (сақланинглар), чунки у лаънатга сабаб бўладиган жойлардир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِقَالَ جَعْفَرٌ قَالَ أَبِي وَقَضَى بِهِ عَلِيٌّ بِالْعِرَاقِ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ كَانَ أَبِي قَدْ ضَرَبَ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ وَلَمْ يُوَافِقْ أَحَدٌ الثَّقَفِيَّ عَلَى جَابِرٍ فَلَمْ أَزَلْ بِهِ حَتَّى قَرَأَهُ عَلَيَّ وَكَتَبَ عَلَيْهِ هُوَ صَحَّ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ guvoh bilan birga qasam (asosida) hukm qildilar. Jaʼfar aytdi: otam: «Buning bilan Ali Iroqda hukm qilgan», dedi. Abu Abdurrahmon aytdi: otam bu hadis ustiga chiziq tortgan edi. U: «Saqafiyga Jobir (dan rivoyat qilishda) hech kim muvofiq boʻlmagan», dedi. Men undan (soʻrayverdim), nihoyat u buni menga oʻqib berdi va uning ustiga: «U sahihdir», deb yozdi.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ гувоҳ билан бирга қасам (асосида) ҳукм қилдилар. Жаъфар айтди: отам: «Бунинг билан Али Ироқда ҳукм қилган», деди. Абу Абдурраҳмон айтди: отам бу ҳадис устига чизиқ тортган эди. У: «Сақафийга Жобир (дан ривоят қилишда) ҳеч ким мувофиқ бўлмаган», деди. Мен ундан (сўрайвердим), ниҳоят у буни менга ўқиб берди ва унинг устига: «У саҳиҳдир», деб ёзди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ حَدَّثَنَا حَبِيبٌ يَعْنِي الْمُعَلِّمَ عَنْ عَطَاءٍ حَدَّثَنِي جَابِرٌأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهَلَّ وَأَصْحَابُهُ بِالْحَجِّ وَلَيْسَ مَعَ أَحَدٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ هَدْيٌ إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَطَلْحَةَ وَكَانَ عَلِيٌّ قَدِمَ مِنْ الْيَمَنِ وَمَعَهُ الْهَدْيُ فَقَالَ أَهْلَلْتُ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ أَصْحَابَهُ أَنْ يَجْعَلُوهَا عُمْرَةً وَيَطُوفُوا ثُمَّ يُقَصِّرُوا وَيَحِلُّوا إِلَّا مَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَالُوا نَنْطَلِقُ إِلَى مِنًى وَذَكَرُ أَحَدِنَا يَقْطُرُ فَبَلَغَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَوْ أَنِّي أَسْتَقْبِلُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتُدْبِرَ مَا أَهْدَيْتُ وَلَوْلَا أَنَّ مَعِي الْهَدْيَ لَأَحْلَلْتُ وَأَنَّ عَائِشَةَ حَاضَتْ فَنَسَكَتْ الْمَنَاسِكَ كُلَّهَا غَيْرَ أَنَّهَا لَمْ تَطُفْ بِالْبَيْتِ فَلَمَّا طَهُرَتْ طَافَتْ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتَنْطَلِقُونَ بِحَجٍّ وَعُمْرَةٍ وَأَنْطَلِقُ بِالْحَجِّ فَأَمَرَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ أَنْ يَخْرُجَ مَعَهَا إِلَى التَّنْعِيمِ فَاعْتَمَرَتْ بَعْدَ الْحَجِّ فِي ذِي الْحِجَّةِ وَأَنَّ سُرَاقَةَ بْنَ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ لَقِيَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْعَقَبَةِ وَهُوَ يَرْمِيهَا فَقَالَ أَلَكُمْ هَذِهِ خَاصَّةً يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ لَا بَلْ لِلْأَبَدِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ va sahobalari haj uchun ehrom bogʻladi va Paygʻambar ﷺ hamda Talha(dan) boshqa hech kimda Hadiy yoʻq edi. Ali Yamandan keldi va unda Hadiy bor edi. U (Ali): «Men Allohning Rasuli ﷺ niyat qilganidek niyat bilan ehrom bogʻladim», — dedi. Paygʻambar ﷺ sahobalarini — oʻzlari (haj uchun) keltirgan ehromni umra (niyatiga) burishga, Kaʼbani (hamda Safo bilan Marvani) tavof qilishga, sochlarini qisqartirishga va ehromdan chiqishga — buyurdi; magar yonlarida Hadiy boʻlganlar (mustasno). Ular: «Bizning jinsiy aʼzolarimizdan (maniy) tomib turgan holda Minoga boramizmi?» — dedi. Paygʻambar ﷺ buni eshitib: «Agar men hozir bilgan narsani (avvaldan) bilganimda, Hadiyni keltirmas edim. Agar menda Hadiy boʻlmaganda, men ehromdan chiqar edim», — dedilar. Oisha hayz koʻrdi va — Baytni tavof qilishdan boshqa — (hajning) barcha marosimlarini bajardi. Bas, u poklanganda tavof qildi va: «Yo Rasululloh, (hammangiz) haj va umra bilan qaytyapsiz, men esa faqat haj bilan qaytyapman!» — dedi. Bas, u zot Abdurrahmonni u bilan birga Tanʼimga borishga buyurdilar. Shunday qilib, u Zulhijja oyida — hajdan keyin — umra qildi. Suroqa ibn Molik ibn Juʼshum Paygʻambar ﷺ ni — u zot Aqabaga tosh otayotgan paytda — uchratdi va: «Yo Rasululloh, bu faqat sizlar uchunmi?» — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Yoʻq, balki abadiydir», — dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ ва саҳобалари ҳаж учун эҳром боғлади ва Пайғамбар ﷺ ҳамда Талҳа(дан) бошқа ҳеч кимда Ҳадий йўқ эди. Али Ямандан келди ва унда Ҳадий бор эди. У (Али): «Мен Аллоҳнинг Расули ﷺ ният қилганидек ният билан эҳром боғладим», — деди. Пайғамбар ﷺ саҳобаларини — ўзлари (ҳаж учун) келтирган эҳромни умра (ниятига) буришга, Каъбани (ҳамда Сафо билан Марвани) тавоф қилишга, сочларини қисқартиришга ва эҳромдан чиқишга — буюрди; магар ёнларида Ҳадий бўлганлар (мустасно). Улар: «Бизнинг жинсий аъзоларимиздан (маний) томиб турган ҳолда Минога борамизми?» — деди. Пайғамбар ﷺ буни эшитиб: «Агар мен ҳозир билган нарсани (аввалдан) билганимда, Ҳадийни келтирмас эдим. Агар менда Ҳадий бўлмаганда, мен эҳромдан чиқар эдим», — дедилар. Оиша ҳайз кўрди ва — Байтни тавоф қилишдан бошқа — (ҳажнинг) барча маросимларини бажарди. Бас, у покланганда тавоф қилди ва: «Ё Расулуллоҳ, (ҳаммангиз) ҳаж ва умра билан қайтяпсиз, мен эса фақат ҳаж билан қайтяпман!» — деди. Бас, у зот Абдурраҳмонни у билан бирга Танъимга боришга буюрдилар. Шундай қилиб, у Зулҳижжа ойида — ҳаждан кейин — умра қилди. Суроқа ибн Молик ибн Жуъшум Пайғамбар ﷺ ни — у зот Ақабага тош отаётган пайтда — учратди ва: «Ё Расулуллоҳ, бу фақат сизлар учунми?» — деди. Пайғамбар ﷺ: «Йўқ, балки абадийдир», — дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو قَطَنٍ وَرَوْحٌ قَالَا حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ رَوْحٌ ابْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ احْتَجَمَ وَهُوَ مُحْرِمٌ مِنْ وَثْيٍ كَانَ بِوَرِكِهِ أَوْ ظَهْرِهِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ehromda boʻlgan hollarida, sonlarida yoki belida boʻlgan lat yeyish sababli hijoma qildirdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ эҳромда бўлган ҳолларида, сонларида ёки белида бўлган лат ейиш сабабли ҳижома қилдирдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سُلَيْمَانَ يَعْنِي التَّيْمِيَّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِقَلِيلٍ أَوْ بِشَهْرٍ مَا مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ أَوْ مَا مِنْكُمْ مِنْ نَفْسٍ الْيَوْمَ مَنْفُوسَةٍ يَأْتِي عَلَيْهَا مِائَةُ سَنَةٍ وَهِيَ يَوْمَئِذٍ حَيَّةٌ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafotlaridan sal oldin — yoki bir oy oldin — shunday dedilar: «Tugʻilgan biror jon yoʻqki — yoki: bugun sizlardan tugʻilgan biror jon yoʻqki — unga yuz yil kelganda, u oʻsha kunda tirik boʻlsa».Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафотларидан сал олдин — ёки бир ой олдин — шундай дедилар: «Туғилган бирор жон йўқки — ёки: бугун сизлардан туғилган бирор жон йўқки — унга юз йил келганда, у ўша кунда тирик бўлса».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ جَابِرٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُومُ فِي أَصْلِ شَجَرَةٍ أَوْ قَالَ إِلَى جِذْعٍ ثُمَّ اتَّخَذَ مِنْبَرًا قَالَ فَحَنَّ الْجِذْعُ قَالَ جَابِرٌ حَتَّى سَمِعَهُ أَهْلُ الْمَسْجِدِ حَتَّى أَتَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَسَحَهُ فَسَكَنَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَوْ لَمْ يَأْتِهِ لَحَنَّ أَبَدًا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir daraxtning tagida — yoki bir xurmo tanasi yonida — turar edilar, soʻng minbar tayyorladilar. Shunda tana nola qildi. Jobir aytdi: uni masjid ahli eshitdi, hatto Rasululloh ﷺ uning oldiga kelib, uni silab, u tinchidi. Baʼzilari: «Agar u zot uning oldiga kelmaganlarida, u qiyomat kunigacha nola qilardi», deyishdi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир дарахтнинг тагида — ёки бир хурмо танаси ёнида — турар эдилар, сўнг минбар тайёрладилар. Шунда тана нола қилди. Жобир айтди: уни масжид аҳли эшитди, ҳатто Расулуллоҳ ﷺ унинг олдига келиб, уни силаб, у тинчиди. Баъзилари: «Агар у зот унинг олдига келмаганларида, у қиёмат кунигача нола қиларди», дейишди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ ح وَيَزِيدُ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ الْمَعْنَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَزِيدُ فِي حَدِيثِهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا سَمِعْتُمْ نُبَاحَ الْكِلَابِ وَنُهَاقَ الْحَمِيرِ مِنْ اللَّيْلِ فَتَعَوَّذُوا بِاللَّهِ فَإِنَّهَا تَرَى مَا لَا تَرَوْنَ وَأَقِلُّوا الْخُرُوجَ إِذَا هَدَأَتْ الرِّجْلُ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَبُثُّ فِي لَيْلِهِ مِنْ خَلْقِهِ مَا شَاءَ وَأَجِيفُوا الْأَبْوَابَ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَفْتَحُ بَابًا أُجِيفَ وَذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَأَوْكِئُوا الْأَسْقِيَةَ وَغَطُّوا الْجِرَارَ وَأَكْفِئُوا الْآنِيَةَ قَالَ يَزِيدُ وَأَوْكِئُوا الْقِرَبَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Kechasi itlarning akillashini va eshaklarning hangrashini eshitsangiz, Allohga panoh soʻranglar, chunki ular sizlar koʻrmaydigan narsani koʻradi. Odamlar (harakati) tinchiganda tashqariga kam chiqinglar, zero aziz va jalil Alloh oʻz kechasida maxluqotidan xohlagan narsasini tarqatadi. Eshiklarni yopinglar va ularga Allohning ismini zikr qilinglar, chunki eshik yopilib, unga Allohning ismi zikr qilinsa, shayton uni ocha olmaydi. Meshlarning ogʻzini bogʻlanglar, koʻzalarni yopinglar va idishlarni agʻdarib qoʻyinglar». Yazid (oʻz rivoyatida): «Meshlarning ogʻzini bogʻlanglar», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Кечаси итларнинг акиллашини ва эшакларнинг ҳанграшини эшитсангиз, Аллоҳга паноҳ сўранглар, чунки улар сизлар кўрмайдиган нарсани кўради. Одамлар (ҳаракати) тинчиганда ташқарига кам чиқинглар, зеро азиз ва жалил Аллоҳ ўз кечасида махлуқотидан хоҳлаган нарсасини тарқатади. Эшикларни ёпинглар ва уларга Аллоҳнинг исмини зикр қилинглар, чунки эшик ёпилиб, унга Аллоҳнинг исми зикр қилинса, шайтон уни оча олмайди. Мешларнинг оғзини боғланглар, кўзаларни ёпинглар ва идишларни ағдариб қўйинглар». Язид (ўз ривоятида): «Мешларнинг оғзини боғланглар», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُجَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَايَعَهُ عَلَى الْإِسْلَامِ فَوُعِكَ فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَقِلْنِي فَأَبَى ثُمَّ أَتَاهُ فَأَبَى فَقَالَ أَقِلْنِي فَأَبَى فَسَأَلَ عَنْهُ فَقَالُوا خَرَجَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمَدِينَةَ كَالْكِيرِ تَنْفِي خَبَثَهَا وَتَنْصَعُ طَيِّبَهَا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Nabiy ﷺ huzurlariga kelib, u zotga Islom uzra bayʼat berdi. Soʻng uni isitma tutdi va u Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Meni (bayʼatdan) ozod qiling», dedi. U zot koʻnmadilar. Soʻng yana keldi, u zot yana koʻnmadilar. «Meni ozod qiling», dedi, u zot koʻnmadilar. Keyin u zot uni soʻradilar, ular: «Chiqib ketdi», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, Madina bosqonga oʻxshaydi: u oʻz iflosligini chiqarib tashlaydi va pokini tozalab beradi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Набий ﷺ ҳузурларига келиб, у зотга Ислом узра байъат берди. Сўнг уни иситма тутди ва у Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Мени (байъатдан) озод қилинг», деди. У зот кўнмадилар. Сўнг яна келди, у зот яна кўнмадилар. «Мени озод қилинг», деди, у зот кўнмадилар. Кейин у зот уни сўрадилар, улар: «Чиқиб кетди», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Мадина босқонга ўхшайди: у ўз ифлослигини чиқариб ташлайди ва покини тозалаб беради», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مَحْمُودِ بْنِ لَبِيدٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ مَاتَ لَهُ ثَلَاثَةٌ مِنْ الْوَلَدِ فَاحْتَسَبَهُمْ دَخَلَ الْجَنَّةَ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاثْنَانِ قَالَ وَاثْنَانِقَالَ مَحْمُودٌ فَقُلْتُ لِجَابِرٍ أَرَاكُمْ لَوْ قُلْتُمْ وَوَاحِدٌ لَقَالَ وَوَاحِدٌ قَالَ وَأَنَا وَاللَّهِ أَظُنُّ ذَاكَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Kimning uchta farzandi vafot etsa-yu, ularning (ajrini) Allohdan umid qilib sabr qilsa, jannatga kiradi». Biz: «Ey Allohning Rasuli, ikkitasi-chi?» dedik. U zot: «Ikkitasi ham», dedilar. Mahmud aytdi: Men Jobirga: «Agar sizlar: ‹Bittasi-chi?› deganingizda, u zot: ‹Bittasi ham›, der edilar deb oʻylayman», dedim. U: «Allohga qasamki, men ham shunday gumon qilaman», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Кимнинг учта фарзанди вафот этса-ю, уларнинг (ажрини) Аллоҳдан умид қилиб сабр қилса, жаннатга киради». Биз: «Эй Аллоҳнинг Расули, иккитаси-чи?» дедик. У зот: «Иккитаси ҳам», дедилар. Маҳмуд айтди: Мен Жобирга: «Агар сизлар: ‹Биттаси-чи?› деганингизда, у зот: ‹Биттаси ҳам›, дер эдилар деб ўйлайман», дедим. У: «Аллоҳга қасамки, мен ҳам шундай гумон қиламан», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ عَنْ مَالِكٍ عَنْ وَهْبِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَخْبَرَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ سَرِيَّةً ثَلَاثَ مِائَةٍ وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ أَبَا عُبَيْدَةَ بْنَ الْجَرَّاحِ فَنَفِدَ زَادُنَا فَجَمَعَ أَبُو عُبَيْدَةَ زَادَهُمْ فَجَعَلَهُ فِي مِزْوَدٍ فَكَانَ يُقِيتُنَا حَتَّى كَانَ يُصِيبُنَا كُلَّ يَوْمٍ تَمْرَةٌ فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ وَمَا كَانَتْ تُغْنِي عَنْكُمْ تَمْرَةٌ قَالَ قَدْ وَجَدْنَا فَقْدَهَا حِينَ ذَهَبَتْ حَتَّى انْتَهَيْنَا إِلَى السَّاحِلِ فَإِذَا حُوتٌ مِثْلُ الظَّرِبِ الْعَظِيمِ قَالَ فَأَكَلَ مِنْهُ ذَلِكَ الْجَيْشُ ثَمَانِ عَشْرَةَ لَيْلَةً ثُمَّ أَخَذَ أَبُو عُبَيْدَةَ ضِلَعَيْنِ مِنْ أَضْلَاعِهِ فَنَصَبَهُمَا ثُمَّ أَمَرَ بِرَاحِلَتِهِ فَرُحِلَتْ فَمَرَّتْ تَحْتَهُمَا فَلَمْ يُصِبْهَا شَيْءٌ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ uch yuz kishilik sariyya (qoʻshin)ni yubordilar va ularga Abu Ubayda ibn al-Jarrohni amir qilib tayinladilar. Ozigʻimiz tugadi. Shunda Abu Ubayda ularning ozigʻini yigʻib, uni bir xaltaga soldi va bizni shu bilan boqib turdi, hatto har kunimizga bittadan xurmo tegar edi. Bir kishi unga: «Ey Abu Abdulloh, bitta xurmo sizlarga nima ham berardi?» dedi. U: «U ham tugagach, uning yoʻqligini bildik», dedi. Nihoyat dengiz sohiliga yetdik. Qarasak, tepalikdek katta bir baliq (yotibdi). Oʻsha qoʻshin undan oʻn sakkiz kecha yedi. Soʻng Abu Ubayda uning ikkita qovurgʻasini olib tikladi, keyin ulovini egarlashga buyurdi va ulov ikkovining tagidan oʻtdi — unga hech narsa tegmadi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ уч юз кишилик сарийя (қўшин)ни юбордилар ва уларга Абу Убайда ибн ал-Жарроҳни амир қилиб тайинладилар. Озиғимиз тугади. Шунда Абу Убайда уларнинг озиғини йиғиб, уни бир халтага солди ва бизни шу билан боқиб турди, ҳатто ҳар кунимизга биттадан хурмо тегар эди. Бир киши унга: «Эй Абу Абдуллоҳ, битта хурмо сизларга нима ҳам берарди?» деди. У: «У ҳам тугагач, унинг йўқлигини билдик», деди. Ниҳоят денгиз соҳилига етдик. Қарасак, тепаликдек катта бир балиқ (ётибди). Ўша қўшин ундан ўн саккиз кеча еди. Сўнг Абу Убайда унинг иккита қовурғасини олиб тиклади, кейин уловини эгарлашга буюрди ва улов икковининг тагидан ўтди — унга ҳеч нарса тегмади.

حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ يَحْيَى ح وَوَكِيعٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ الْمَعْنَى قَالَسَأَلْتُ أَبَا سَلَمَةَ أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ فَقَالَ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قَالَ يَحْيَى فَقُلْتُ لِأَبِي سَلَمَةَ أَوْ اقْرَأْ فَقَالَ سَأَلْتُ جَابِرًا أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ قَبْلُ فَقَالَ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ فَقُلْتُ أَوْ اقْرَأْ فَقَالَ جَابِرٌ أُحَدِّثُكُمْ مَا حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ جَاوَرْتُ بِحِرَاءَ شَهْرًا فَلَمَّا قَضَيْتُ جِوَارِي نَزَلْتُ فَاسْتَبْطَنْتُ بَطْنَ الْوَادِي فَنُودِيتُ فَنَظَرْتُ أَمَامِي وَخَلْفِي وَعَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ فَنَظَرْتُ فَلَمْ أَرَ أَحَدًا ثُمَّ نُودِيتُ قَالَ الْوَلِيدُ فِي حَدِيثِهِ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَإِذَا هُوَ عَلَى الْعَرْشِ فِي الْهَوَاءِ فَأَخَذَتْنِي وَجْفَةٌ شَدِيدَةٌ وَقَالَا فِي حَدِيثِهِمَا فَأَتَيْتُ خَدِيجَةَ فَقُلْتُ دَثِّرُونِي فَدَثَّرُونِي وَصَبُّوا عَلَيَّ مَاءً فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ} حَدَّثَنَا عَفَّانُ أَخْبَرَنَا أَبَانُ الْعَطَّارُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَيُّ الْقُرْآنِ أُنْزِلَ أَوَّلُ فَقَالَ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ فَلَمَّا قَضَيْتُ جِوَارِي نَزَلْتُ فَاسْتَبْطَنْتُ بَطْنَ الْوَادِي فَنُودِيتُ فَذَكَرَ أَيْضًا قَالَ فَنَظَرْتُ فَوْقِي فَإِذَا هُوَ قَاعِدٌ عَلَى عَرْشٍ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ

Yahyo ibn Abu Kasir aytdi: Men Abu Salamadan: «Qurʼondan qaysi biri avval nozil qilingan?» deb soʻradim. U: «{Ey (koʻrpaga) oʻralib olgan}», dedi. Men: «Yoki {Iqraʼ}mi?» dedim. U dedi: Men Jobirdan: «Qurʼondan qaysi biri avval nozil qilingan?» deb soʻradim. U: «{Ey (koʻrpaga) oʻralib olgan}», dedi. Men: «Yoki {Iqraʼ}mi?» dedim. Shunda Jobir: «Men sizlarga Rasululloh ﷺ bizga hadis qilib aytgan (narsa)ni aytaman», dedi. Rasululloh ﷺ: «Men Hiroda bir oy mujovara boʻldim. Mujovaramni tugatib, (gʻordan) tushdim-da, vodiyning ichkarisiga kirdim. Shunda menga nido qilindi. Men oldimga, orqamga, oʻngimga va chapimga qaradim — biroq hech kimni koʻrmadim. Soʻng menga yana nido qilindi; men qaradim — hech kimni koʻrmadim. Soʻng menga yana nido qilindi; men boshimni koʻtarsam, u havoda, Arsh ustida (oʻtiribdi). Shunda meni qattiq titroq tutdi-da, men Xadijaning oldiga kelib: ‹Meni oʻranglar!› dedim. Bas, ular meni oʻradilar va ustimga suv quydilar. Shunda Alloh azza va jalla {Ey (koʻrpaga) oʻralib olgan (Paygʻambar)! Turib (odamlarni) ogohlantir; Rabbingni ulugʻla; kiyimlaringni poklagin} (oyatlarini) nozil qildi», dedilar. Boshqa bir sanad bilan ham roviy shu hadisni keltirdi, faqat unda: «Mujovaramni tugatib tushdim va vodiyning ichkarisiga kirdim, shunda menga nido qilindi», deyildi va yana: «Tepamga qarasam, u osmon bilan yer orasidagi arsh ustida oʻtiribdi», deyildi.Яҳё ибн Абу Касир айтди: Мен Абу Саламадан: «Қуръондан қайси бири аввал нозил қилинган?» деб сўрадим. У: «{Эй (кўрпага) ўралиб олган}», деди. Мен: «Ёки {Иқраъ}ми?» дедим. У деди: Мен Жобирдан: «Қуръондан қайси бири аввал нозил қилинган?» деб сўрадим. У: «{Эй (кўрпага) ўралиб олган}», деди. Мен: «Ёки {Иқраъ}ми?» дедим. Шунда Жобир: «Мен сизларга Расулуллоҳ ﷺ бизга ҳадис қилиб айтган (нарса)ни айтаман», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мен Ҳирода бир ой мужовара бўлдим. Мужоварамни тугатиб, (ғордан) тушдим-да, водийнинг ичкарисига кирдим. Шунда менга нидо қилинди. Мен олдимга, орқамга, ўнгимга ва чапимга қарадим — бироқ ҳеч кимни кўрмадим. Сўнг менга яна нидо қилинди; мен қарадим — ҳеч кимни кўрмадим. Сўнг менга яна нидо қилинди; мен бошимни кўтарсам, у ҳавода, Арш устида (ўтирибди). Шунда мени қаттиқ титроқ тутди-да, мен Хадижанинг олдига келиб: ‹Мени ўранглар!› дедим. Бас, улар мени ўрадилар ва устимга сув қуйдилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла {Эй (кўрпага) ўралиб олган (Пайғамбар)! Туриб (одамларни) огоҳлантир; Раббингни улуғла; кийимларингни поклагин} (оятларини) нозил қилди», дедилар. Бошқа бир санад билан ҳам ровий шу ҳадисни келтирди, фақат унда: «Мужоварамни тугатиб тушдим ва водийнинг ичкарисига кирдим, шунда менга нидо қилинди», дейилди ва яна: «Тепамга қарасам, у осмон билан ер орасидаги арш устида ўтирибди», дейилди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ سَمِعَهُ مِنْ جَابِرٍكَانَ يُنْتَبَذُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سِقَاءٍ فَإِذَا لَمْ يَكُنْ سِقَاءٌ فَتَوْرٌ مِنْ حِجَارَةٍ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ uchun mesh (tulum)da nabiz tayyorlanar edi; agar mesh boʻlmasa, toshdan yasalgan idishda (tayyorlanar edi).Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ учун меш (тулум)да набиз тайёрланар эди; агар меш бўлмаса, тошдан ясалган идишда (тайёрланар эди).

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ كَسْبِ الْحَجَّامِ فَقَالَ اعْلِفْهُ نَاضِحَكَ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺdan hajjomning (qon oluvchining) kasbi haqida soʻralganda, u zot: «Uni suv tashuvchi tuyangga yem qilib ber», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺдан ҳажжомнинг (қон олувчининг) касби ҳақида сўралганда, у зот: «Уни сув ташувчи туянгга ем қилиб бер», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَبِيعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ دَعُوا النَّاسَ يَرْزُقْ اللَّهُ بَعْضَهُمْ مِنْ بَعْضٍ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shaharlik kishi sahrolik uchun sotmasin. Odamlarni oʻz holiga qoʻyinglar, Alloh ularning baʼzilarini baʼzilari orqali rizqlantiradi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шаҳарлик киши саҳролик учун сотмасин. Одамларни ўз ҳолига қўйинглар, Аллоҳ уларнинг баъзиларини баъзилари орқали ризқлантиради», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّكُمْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ أَوْ نَخْلٌ فَلَا يَبِيعُهَا حَتَّى يَعْرِضَهَا عَلَى شَرِيكِهِ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Sizlardan kimning yeri yoki xurmozori boʻlsa, uni sherigiga taklif qilmagunicha sotmasin».Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Сизлардан кимнинг ери ёки хурмозори бўлса, уни шеригига таклиф қилмагунича сотмасин».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَأَيْتُ كَأَنَّ عُنُقِي ضُرِبَتْ قَالَ لِمَ يُحَدِّثُ أَحَدُكُمْ بِلَعِبِ الشَّيْطَانِ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺ ning huzurlariga kelib: «Men tushimda boʻynim chopilganini koʻrdim», dedi. U zot: «Nega biringiz shaytonning oʻyinini (odamlarga) soʻzlab beradi?» dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир киши Набий ﷺ нинг ҳузурларига келиб: «Мен тушимда бўйним чопилганини кўрдим», деди. У зот: «Нега бирингиз шайтоннинг ўйинини (одамларга) сўзлаб беради?» дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ ابْنُ الْمُنْكَدِرِ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُمَا سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا قَطُّ فَقَالَ لَا

Ibn Munkadir aytdi: Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)ning shunday deganini eshitdim: «Rasululloh ﷺdan biror narsa soʻralib, u zot hech qachon: ‹Yoʻq›, demaganlar».Ибн Мункадир айтди: Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)нинг шундай деганини эшитдим: «Расулуллоҳ ﷺдан бирор нарса сўралиб, у зот ҳеч қачон: ‹Йўқ›, демаганлар».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُجِيءَ بِأَبِي يَوْمَ أُحُدٍ فَوُضِعَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُسَجًّى فَجَعَلْتُ أُرِيدُ أَنْ أَكْشِفَ عَنْ وَجْهِهِ وَيَنْهَانِي قَوْمِي فَسَمِعَ بَاكِيَةً وَقَالَ مَرَّةً صَوْتَ صَائِحَةٍ قَالَ فَقَالَ مَنْ هَذَا فَقَالُوا ابْنَةُ عَمْرٍو أَوْ أُخْتُ عَمْرٍو قَالَ فَلِمَ تَبْكِينَ أَوْ قَالَ أَتَبْكِينَ فَمَا زَالَتْ الْمَلَائِكَةُ تُظِلُّهُ بِأَجْنِحَتِهَا حَتَّى رُفِعَتْ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Uhud kuni otam olib kelinib, usti yopilgan holda Rasululloh ﷺ ning oldilariga qoʻyildi. Men uning yuzini ochmoqchi boʻlaverdim, qavmim esa meni qaytarar edi. Shu payt u zot yigʻlayotgan bir ayolning (ovozini) — (rovi) bir marta: faryod solayotgan ayolning ovozini, dedi — eshitdilar. (Jobir) aytdi: U zot: «Bu kim?» dedilar. Ular: «Amrning qizi» — yoki: «Amrning singlisi», dedilar. U zot: «Nega yigʻlaydi?» — yoki: «Yigʻlayapsanmi? Farishtalar uni (jasadi) koʻtarilgunga qadar qanotlari bilan soyalab turdilar», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Уҳуд куни отам олиб келиниб, усти ёпилган ҳолда Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига қўйилди. Мен унинг юзини очмоқчи бўлавердим, қавмим эса мени қайтарар эди. Шу пайт у зот йиғлаётган бир аёлнинг (овозини) — (рови) бир марта: фарёд солаётган аёлнинг овозини, деди — эшитдилар. (Жобир) айтди: У зот: «Бу ким?» дедилар. Улар: «Амрнинг қизи» — ёки: «Амрнинг синглиси», дедилар. У зот: «Нега йиғлайди?» — ёки: «Йиғлаяпсанми? Фаришталар уни (жасади) кўтарилгунга қадар қанотлари билан соялаб турдилар», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُوُلِدَ لِرَجُلٍ مِنَّا غُلَامٌ فَأَسْمَاهُ الْقَاسِمَ فَقُلْنَا لَا نُكَنِّيكَ أَبَا الْقَاسِمِ وَلَا نُنْعِمُكَ عَيْنًا فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ أَسْمِ ابْنَكَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bizdan bir kishining oʻgʻil farzandi tugʻildi va u unga al-Qosim deb ot qoʻydi. Shunda biz: «Seni Abul-Qosim deb kunyalamaymiz va koʻzingni quvontirmaymiz», dedik. U Nabiy ﷺ huzuriga kelib, bu haqda u zotga aytib berdi. U zot: «Oʻgʻlingga Abdurahmon deb ot qoʻy», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Биздан бир кишининг ўғил фарзанди туғилди ва у унга ал-Қосим деб от қўйди. Шунда биз: «Сени Абул-Қосим деб куняламаймиз ва кўзингни қувонтирмаймиз», дедик. У Набий ﷺ ҳузурига келиб, бу ҳақда у зотга айтиб берди. У зот: «Ўғлингга Абдураҳмон деб от қўй», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُنَدَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ يَوْمَ الْخَنْدَقِ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ ثُمَّ نَدَبَ النَّاسَ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ ثُمَّ نَدَبَ النَّاسَ فَانْتَدَبَ الزُّبَيْرُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِكُلِّ نَبِيٍّ حَوَارِيًّا وَحَوَارِيَّ الزُّبَيْرُقَالَ سُفْيَانُ سَمِعْتُ ابْنَ الْمُنْكَدِرِ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Xandaq kuni Rasululloh ﷺ odamlarni (bir ishga) chaqirdilar, Zubayr koʻngilli chiqdi. Soʻng yana odamlarni chaqirdilar, Zubayr yana koʻngilli chiqdi. Soʻng yana odamlarni chaqirdilar, Zubayr yana koʻngilli chiqdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta, har bir paygʻambarning havoriysi bor; mening havoriyim — Zubayrdir», dedilar. Sufyon aytdi: Men Ibn Munkadirdan buni shu masjidda eshitganman.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Хандақ куни Расулуллоҳ ﷺ одамларни (бир ишга) чақирдилар, Зубайр кўнгилли чиқди. Сўнг яна одамларни чақирдилар, Зубайр яна кўнгилли чиқди. Сўнг яна одамларни чақирдилар, Зубайр яна кўнгилли чиқди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, ҳар бир пайғамбарнинг ҳаворийси бор; менинг ҳаворийим — Зубайрдир», дедилар. Суфён айтди: Мен Ибн Мункадирдан буни шу масжидда эшитганман.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُمَرِضْتُ فَأَتَانِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُنِي هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ مَاشِيَيْنِ وَقَدْ أُغْمِيَ عَلَيَّ فَلَمْ أُكَلِّمْهُ فَتَوَضَّأَ فَصَبَّهُ عَلَيَّ فَأَفَقْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ أَصْنَعُ فِي مَالِي وَلِي أَخَوَاتٌ قَالَ فَنَزَلَتْ آيَةُ الْمِيرَاثِ {يَسْتَفْتُونَكَ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلَالَةِ} كَانَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أَخَوَاتٌ {إِنْ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَهُ وَلَدٌ وَلَهُ أُخْتٌ}

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men kasal boʻlib qoldim. Shunda Nabiy ﷺ va Abu Bakr ikkalalari piyoda yurib meni yoʻqlagani kelishdi. Men esa behush boʻlib qolgan edim, u zotga gapira olmadim. U zot tahorat olib, (suvni) ustimga sepdilar, shunda men hushimga keldim-da: «Yo Rasululloh, mol-mulkim borasida nima qilay, mening opa-singillarim bor», dedim. (Jobir) dedi: Shunda merosga oid oyat — {Ular sendan fatvo soʻraydilar. Ayt: ‹Alloh sizlarga kalola haqida fatvo beradi›} {Agar bir kishi halok boʻlsa, uning farzandi boʻlmasa va uning singlisi boʻlsa} (Niso, 176) nozil boʻldi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен касал бўлиб қолдим. Шунда Набий ﷺ ва Абу Бакр иккалалари пиёда юриб мени йўқлагани келишди. Мен эса беҳуш бўлиб қолган эдим, у зотга гапира олмадим. У зот таҳорат олиб, (сувни) устимга сепдилар, шунда мен ҳушимга келдим-да: «Ё Расулуллоҳ, мол-мулким борасида нима қилай, менинг опа-сингилларим бор», дедим. (Жобир) деди: Шунда меросга оид оят — {Улар сендан фатво сўрайдилар. Айт: ‹Аллоҳ сизларга калола ҳақида фатво беради›} {Агар бир киши ҳалок бўлса, унинг фарзанди бўлмаса ва унинг синглиси бўлса} (Нисо, 176) нозил бўлди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ سَمِعْتُ ابْنَ الْمُنْكَدِرِ غَيْرَ مَرَّةٍ يَقُولُ عَنْ جَابِرٍ وَكَأَنِّي سَمِعْتُهُ مَرَّةً يَقُولُ أَخْبَرَنِي مَنْ سَمِعَ جَابِرًا وَظَنَنْتُهُ سَمِعَهُ مِنْ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكَلَ لَحْمًا ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْوَأَنَّ أَبَا بَكْرٍ أَكَلَ لَحْمًا ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ وَأَنَّ عُمَرَ أَكَلَ لَحْمًا ثُمَّ صَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ goʻsht yedilar, soʻng tahorat olmasdan namoz oʻqidilar; Abu Bakr ham goʻsht yedi, soʻng tahorat olmasdan namoz oʻqidi; Umar ham goʻsht yedi, soʻng tahorat olmasdan namoz oʻqidi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ гўшт едилар, сўнг таҳорат олмасдан намоз ўқидилар; Абу Бакр ҳам гўшт еди, сўнг таҳорат олмасдан намоз ўқиди; Умар ҳам гўшт еди, сўнг таҳорат олмасдан намоз ўқиди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُنْكَدِرِ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُجَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ مِنْ الْأَعْرَابِ فَأَسْلَمَ فَبَايَعَهُ عَلَى الْهِجْرَةِ فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَقِلْنِي فَقَالَ لَا أُقِيلُكَ ثُمَّ أَتَاهُ فَقَالَ أَقِلْنِي فَقَالَ لَا أُقِيلُكَ ثُمَّ أَتَاهُ فَقَالَ أَقِلْنِي فَقَالَ لَا فَفَرَّ فَقَالَ الْمَدِينَةُ كَالْكِيرِ تَنْفِي خَبَثَهَا وَتَنْصَعُ طَيِّبَهَا

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ ning huzurlariga aʼrobiylardan bir kishi kelib, musulmon boʻldi va u zotga hijrat qilishga bayʼat berdi. Koʻp oʻtmay u Nabiy ﷺ ning oldilariga kelib: «Meni (bayʼatdan) ozod qiling», dedi. U zot: «Seni ozod qilmayman», dedilar. Soʻng yana kelib: «Meni ozod qiling», dedi. U zot: «Seni ozod qilmayman», dedilar. Soʻng yana kelib: «Meni ozod qiling», dedi. U zot: «Yoʻq», dedilar. Shunda u qochib ketdi. Rasululloh ﷺ: «Madina bosqonga oʻxshaydi: u oʻz iflosligini chiqarib tashlaydi va pokini tozalab beradi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига аъробийлардан бир киши келиб, мусулмон бўлди ва у зотга ҳижрат қилишга байъат берди. Кўп ўтмай у Набий ﷺ нинг олдиларига келиб: «Мени (байъатдан) озод қилинг», деди. У зот: «Сени озод қилмайман», дедилар. Сўнг яна келиб: «Мени озод қилинг», деди. У зот: «Сени озод қилмайман», дедилар. Сўнг яна келиб: «Мени озод қилинг», деди. У зот: «Йўқ», дедилар. Шунда у қочиб кетди. Расулуллоҳ ﷺ: «Мадина босқонга ўхшайди: у ўз ифлослигини чиқариб ташлайди ва покини тозалаб беради», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ سَمِعَ ابْنُ الْمُنْكَدِرِ جَابِرًا يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ لَقَدْ أَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا وَهَكَذَا قَالَ فَلَمَّا جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ بَعْدَ وَفَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ مَنْ كَانَ لَهُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَيْنٌ أَوْ عِدَةٌ فَلْيَأْتِنِي قَالَ فَجِئْتُ قَالَ فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ قَدْ جَاءَ مَالُ الْبَحْرَيْنِ لَأَعْطَيْتُكَ هَكَذَا وَهَكَذَا ثَلَاثًا قَالَ فَخُذْ قَالَ فَأَخَذْتُ قَالَ بَعْضُ مَنْ سَمِعَهُ فَوَجَدْتُهَا خَمْسَ مِائَةٍ فَأَخَذْتُ ثُمَّ أَتَيْتُهُ فَلَمْ يُعْطِنِي ثُمَّ أَتَيْتُهُ فَلَمْ يُعْطِنِي ثُمَّ أَتَيْتُهُ الثَّالِثَةَ فَلَمْ يُعْطِنِي فَقُلْتُ إِمَّا أَنْ تُعْطِيَنِي وَإِمَّا أَنْ تَبْخَلَ عَنِّي قَالَ أَقُلْتَ تَبْخَلُ عَنِّي وَأَيُّ دَاءٍ أَدْوَأُ مِنْ الْبُخْلِ مَا سَأَلْتَنِي مَرَّةً إِلَّا وَقَدْ أَرَدْتُ أَنْ أُعْطِيَكَ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Agar Bahrayn moli kelsa, senga ana shunday, ana shunday va ana shunday berardim», dedilar. (Jobir) aytdi: Rasululloh ﷺ vafot etganlaridan keyin Bahrayn moli kelganda, Abu Bakr: «Kimning Rasululloh ﷺ zimmalarida qarzi yoki (u zot bergan) vaʼdasi boʻlsa, bizning oldimizga kelsin», dedi. (Jobir) aytdi: Men kelib: «Rasululloh ﷺ menga: ‹Agar Bahrayn moli kelsa, senga ana shunday, ana shunday va ana shunday berardim›, deb uch marta aytgan edilar», dedim. U: «Ol», dedi. (Jobir) aytdi: Men oldim — buni eshitganlarning baʼzisi: «Uni besh yuz (dirham) deb topdim», dedi. Men oldim, soʻng yana uning oldiga keldim, u menga bermadi; yana keldim, bermadi; uchinchi marta keldim, yana bermadi. Shunda men: «Yo menga berasan, yo mendan bahillik qilasan», dedim. U: «‹Mendan bahillik qilasan› dedingmi? Bahillikdan ham ogʻirroq qanday dard bor? Sen mendan har soʻraganingda, men senga berishni istamagan emasman», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Агар Баҳрайн моли келса, сенга ана шундай, ана шундай ва ана шундай берардим», дедилар. (Жобир) айтди: Расулуллоҳ ﷺ вафот этганларидан кейин Баҳрайн моли келганда, Абу Бакр: «Кимнинг Расулуллоҳ ﷺ зиммаларида қарзи ёки (у зот берган) ваъдаси бўлса, бизнинг олдимизга келсин», деди. (Жобир) айтди: Мен келиб: «Расулуллоҳ ﷺ менга: ‹Агар Баҳрайн моли келса, сенга ана шундай, ана шундай ва ана шундай берардим›, деб уч марта айтган эдилар», дедим. У: «Ол», деди. (Жобир) айтди: Мен олдим — буни эшитганларнинг баъзиси: «Уни беш юз (дирҳам) деб топдим», деди. Мен олдим, сўнг яна унинг олдига келдим, у менга бермади; яна келдим, бермади; учинчи марта келдим, яна бермади. Шунда мен: «Ё менга берасан, ё мендан баҳиллик қиласан», дедим. У: «‹Мендан баҳиллик қиласан› дедингми? Баҳилликдан ҳам оғирроқ қандай дард бор? Сен мендан ҳар сўраганингда, мен сенга беришни истамаган эмасман», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ يَعْنِي ابْنَ أَبِي أَيُّوبَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ جَابِرٍ الْحَضْرَمِيُّ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ وَسِتًّا مِنْ شَوَّالٍ فَكَأَنَّمَا صَامَ السَّنَةَ كُلَّهَاحَدَّثَنَاه الْحَسَنُ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ جَابِرٍ الْحَضْرَمِيُّ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitdim: «Kim Ramazon (roʻzasini) tutsa va Shavvoldan olti (kun) tutsa, goʻyo butun yilni roʻza tutgandek boʻladi». Boshqa bir sanad bilan ham roviy shu maʼnoni keltirdi.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитдим: «Ким Рамазон (рўзасини) тутса ва Шавволдан олти (кун) тутса, гўё бутун йилни рўза тутгандек бўлади». Бошқа бир санад билан ҳам ровий шу маънони келтирди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ نُبَيْحٍ عَنْ جَابِرٍنَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَطْرُقَ النِّسَاءَ ثُمَّ طَرَقْنَاهُنَّ بَعْدُ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni ayollarning oldiga tunda toʻsatdan kirishdan qaytardilar, soʻng biz keyin ularning oldiga (shunday) kirdik.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни аёлларнинг олдига тунда тўсатдан киришдан қайтардилар, сўнг биз кейин уларнинг олдига (шундай) кирдик.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْأَسْوَدِ عَنْ نُبَيْحٍ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ بِقَتْلَى أُحُدٍ أَنْ يُرَدُّوا إِلَى مَصَارِعِهِمْ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Uhud shahidlarini oʻzlari shahid boʻlgan joylariga qaytarilishiga buyurdilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Уҳуд шаҳидларини ўзлари шаҳид бўлган жойларига қайтарилишига буюрдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ عَمْرٌو سَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ نَكَحْتَ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَبِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا قُلْتُ ثَيِّبًا قَالَ فَهَلَّا بِكْرًا تُلَاعِبُهَا وَتُلَاعِبُكَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قُتِلَ أَبِي يَوْمَ أُحُدٍ وَتَرَكَ سَبْعَ بَنَاتٍ وَكَرِهْتُ أَنْ أَجْمَعَ إِلَيْهِمْ خَرْقَاءَ مِثْلَهُنَّ وَلَكِنْ امْرَأَةً تُمَشِّطُهُنَّ وَتُقِيمُ عَلَيْهِنَّ قَالَ أَصَبْتَ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ menga: «Uylandingmi?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Bokiragami yoki turmush koʻrgan ayolgami?» dedilar. Men: «Turmush koʻrgan ayolga», dedim. U zot: «Nega bokiraga (uylanmading) — sen u bilan, u sen bilan oʻynashar edingiz?» dedilar. Men: «Yo Rasululloh, otam Uhud kuni oʻldirildi va yetti qiz qoldirdi. Men ularning ustiga yana oʻzlariga oʻxshagan tajribasizni qoʻshishni yoqtirmadim; balki ularning sochini tarab, ularga qarab turadigan ayolni (istadim)», dedim. U zot: «Toʻgʻri qilibsan», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: «Уйландингми?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Бокирагами ёки турмуш кўрган аёлгами?» дедилар. Мен: «Турмуш кўрган аёлга», дедим. У зот: «Нега бокирага (уйланмадинг) — сен у билан, у сен билан ўйнашар эдингиз?» дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, отам Уҳуд куни ўлдирилди ва етти қиз қолдирди. Мен уларнинг устига яна ўзларига ўхшаган тажрибасизни қўшишни ёқтирмадим; балки уларнинг сочини тараб, уларга қараб турадиган аёлни (истадим)», дедим. У зот: «Тўғри қилибсан», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَهُ مِنْ جَابِرٍكَانَ مُعَاذٌ يُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ يَرْجِعُ فَيَؤُمُّنَا وَقَالَ مَرَّةً ثُمَّ يَرْجِعُ فَيُصَلِّي بِقَوْمِهِ فَأَخَّرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً الصَّلَاةَ وَقَالَ مَرَّةً الْعِشَاءَ فَصَلَّى مُعَاذٌ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَاءَ قَوْمَهُ فَقَرَأَ الْبَقَرَةَ فَاعْتَزَلَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ فَصَلَّى فَقِيلَ نَافَقْتَ يَا فُلَانُ قَالَ مَا نَافَقْتُ فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ مُعَاذًا يُصَلِّي مَعَكَ ثُمَّ يَرْجِعُ فَيَؤُمُّنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّمَا نَحْنُ أَصْحَابُ نَوَاضِحَ وَنَعْمَلُ بِأَيْدِينَا وَإِنَّهُ جَاءَ يَؤُمُّنَا فَقَرَأَ سُورَةَ الْبَقَرَةِ فَقَالَ يَا مُعَاذُ أَفَتَّانٌ أَنْتَ أَفَتَّانٌ أَنْتَ اقْرَأْ بِكَذَا وَكَذَاقَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ بِسَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى فَذَكَرْنَا لِعَمْرٍو فَقَالَ أُرَاهُ قَدْ ذَكَرَهُ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Muoz Rasululloh ﷺ bilan namoz oʻqir, soʻng qaytib kelib bizga imomlik qilar edi. (Rovi) bir marta: «Soʻng qaytib kelib oʻz qavmiga namoz oʻqib berar edi», dedi. Bir kechasi Nabiy ﷺ (namozni) kechiktirdilar — (rovi) bir marta: «namozni», bir marta: «xufton namozini», dedi. Muoz Nabiy ﷺ bilan namoz oʻqidi, soʻng kelib qavmiga imomlik qildi va Baqara surasini oʻqidi. Shunda qavmdan bir kishi (jamoatdan) ajralib, (yolgʻiz) namoz oʻqidi. Unga: «Munofiq boʻlib qoldingmi, ey falonchi?» deyildi. U: «Munofiq boʻlganim yoʻq», dedi. Soʻng Nabiy ﷺ ning huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, Muoz siz bilan namoz oʻqiydi, soʻng qaytib kelib bizga imomlik qiladi. Biz esa suv tashuvchi tuyalar egasi boʻlib, oʻz qoʻlimiz bilan ishlaymiz. U kelib bizga imomlik qildi-da, Baqara surasini oʻqidi», dedi. Shunda u zot: «Ey Muoz, sen fitnachimisan? Sen fitnachimisan? Falon va falon (surani) oʻqi», dedilar. Abuz-Zubayr: «{Sabbihisma robbikal aʼlaa} va {Val-layli izaa yagʻshaa}ni (oʻqi, dedilar)», dedi. Buni Amrga aytganimizda, u: «Menimcha, u buni zikr qilgan», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Муоз Расулуллоҳ ﷺ билан намоз ўқир, сўнг қайтиб келиб бизга имомлик қилар эди. (Рови) бир марта: «Сўнг қайтиб келиб ўз қавмига намоз ўқиб берар эди», деди. Бир кечаси Набий ﷺ (намозни) кечиктирдилар — (рови) бир марта: «намозни», бир марта: «хуфтон намозини», деди. Муоз Набий ﷺ билан намоз ўқиди, сўнг келиб қавмига имомлик қилди ва Бақара сурасини ўқиди. Шунда қавмдан бир киши (жамоатдан) ажралиб, (ёлғиз) намоз ўқиди. Унга: «Мунофиқ бўлиб қолдингми, эй фалончи?» дейилди. У: «Мунофиқ бўлганим йўқ», деди. Сўнг Набий ﷺ нинг ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, Муоз сиз билан намоз ўқийди, сўнг қайтиб келиб бизга имомлик қилади. Биз эса сув ташувчи туялар эгаси бўлиб, ўз қўлимиз билан ишлаймиз. У келиб бизга имомлик қилди-да, Бақара сурасини ўқиди», деди. Шунда у зот: «Эй Муоз, сен фитначимисан? Сен фитначимисан? Фалон ва фалон (сурани) ўқи», дедилар. Абуз-Зубайр: «{Саббиҳисма роббикал аълаа} ва {Вал-лайли изаа яғшаа}ни (ўқи, дедилар)», деди. Буни Амрга айтганимизда, у: «Менимча, у буни зикр қилган», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ سَمِعَ عَمْرٌو جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَ مَرَّةً عَمْرٌو سَمِعَهُ مِنْ جَابِرٍ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَرْبُ خَدْعَةٌ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Urush — hiyladir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уруш — ҳийладир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ جَابِرًادَخَلَ رَجُلٌ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَلَّيْتَ قَالَ لَا قَالَ صَلِّ رَكْعَتَيْنِ

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Juma kuni Nabiy ﷺ xutba qilib turganlarida bir kishi (masjidga) kirdi. Nabiy ﷺ unga: «Namoz oʻqidingmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Ikki rakaat namoz oʻqi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Жума куни Набий ﷺ хутба қилиб турганларида бир киши (масжидга) кирди. Набий ﷺ унга: «Намоз ўқидингми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Икки ракаат намоз ўқи», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ قُلْتُ لِعَمْرٍوأَسَمِعْتَ جَابِرًا يَقُولُ مَرَّ رَجُلٌ فِي الْمَسْجِدِ مَعَهُ سِهَامٌ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْسِكْ بِنِصَالِهَا فَقَالَ نَعَمْ

Sufyon aytdi: Men Amrga: «Jobirdan shuni eshitganmisan: bir kishi masjiddan oʻqlar koʻtarib oʻtdi, shunda Nabiy ﷺ unga: ‹Ularning temir uchlaridan ushla›, dedilar?» dedim. U: «Ha», dedi.Суфён айтди: Мен Амрга: «Жобирдан шуни эшитганмисан: бир киши масжиддан ўқлар кўтариб ўтди, шунда Набий ﷺ унга: ‹Уларнинг темир учларидан ушла›, дедилар?» дедим. У: «Ҳа», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ جَابِرًابَاعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدًا مُدَبَّرًا فَاشْتَرَاهُ ابْنُ النَّحَّامِ عَبْدًا قِبْطِيًّا مَاتَ عَامَ الْأَوَّلِ فِي إِمْرَةِ ابْنِ الزُّبَيْرِ دَبَّرَهُ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ مَالٌ غَيْرُهُ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ mudabbar qulni sotdilar, uni Ibn Nahhom sotib oldi. U qibtiy qul boʻlib, Ibn Zubayrning amirligi paytida oʻtgan yili vafot etdi. Uni ansorlardan bir kishi mudabbar qilgan edi va uning oʻshandan boshqa moli yoʻq edi».Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ мудаббар қулни сотдилар, уни Ибн Наҳҳом сотиб олди. У қибтий қул бўлиб, Ибн Зубайрнинг амирлиги пайтида ўтган йили вафот этди. Уни ансорлардан бир киши мудаббар қилган эди ва унинг ўшандан бошқа моли йўқ эди».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ جَابِرٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخْرِجُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ النَّارِ قَوْمًا فَيُدْخِلُهُمْ الْجَنَّةَ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Alloh azza va jalla doʻzaxdan bir qavmni chiqaradi va ularni jannatga kiritadi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳ азза ва жалла дўзахдан бир қавмни чиқаради ва уларни жаннатга киритади», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو سَمِعْتُ جَابِرًا قَالَكُنَّا يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ أَلْفًا وَأَرْبَعَ مِائَةٍ فَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْتُمْ الْيَوْمَ خَيْرُ أَهْلِ الْأَرْضِ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Hudaybiya kuni biz bir ming toʻrt yuz kishi edik. Shunda Rasululloh ﷺ bizga: «Sizlar bugun yer ahlining eng yaxshisisiz», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Ҳудайбия куни биз бир минг тўрт юз киши эдик. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Сизлар бугун ер аҳлининг энг яхшисисиз», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو سَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُقَالَ رَجُلٌ يَوْمَ أُحُدٍ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ قُتِلْتُ فَأَيْنَ أَنَا قَالَ فِي الْجَنَّةِ فَأَلْقَى تَمَرَاتٍ كُنَّ فِي يَدِهِ فَقَاتَلَ حَتَّى قُتِلَ وَقَالَ غَيْرُ عَمْرٍو وَتَخَلَّى مِنْ طَعَامِ الدُّنْيَا

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Uhud kuni bir kishi Rasululloh ﷺga: «Agar oʻldirilsam, qayerda boʻlaman?» dedi. U zot: «Jannatda», dedilar. Shunda u qoʻlidagi xurmolarni tashladi va oʻldirilgunga qadar jang qildi. Amrdan boshqasi: «U dunyo taomidan voz kechdi», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Уҳуд куни бир киши Расулуллоҳ ﷺга: «Агар ўлдирилсам, қаерда бўламан?» деди. У зот: «Жаннатда», дедилар. Шунда у қўлидаги хурмоларни ташлади ва ўлдирилгунга қадар жанг қилди. Амрдан бошқаси: «У дунё таомидан воз кечди», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ سَمِعَ عَمْرٌو جَابِرًا يَقُولُبَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ثَلَاثِ مِائَةِ رَاكِبٍ أَمِيرُنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ فَأَقَمْنَا عَلَى السَّاحِلِ حَتَّى فَنِيَ زَادُنَا حَتَّى أَكَلْنَا الْخَبَطَ ثُمَّ إِنَّ الْبَحْرَ أَلْقَى دَابَّةً يُقَالُ لَهَا الْعَنْبَرُ فَأَكَلْنَا مِنْهُ نِصْفَ شَهْرٍ حَتَّى صَلَحَتْ أَجْسَامُنَا فَأَخَذَ أَبُو عُبَيْدَةَ ضِلَعًا مِنْ أَضْلَاعِهِ فَنَصَبَهُ وَنَظَرَ إِلَى أَطْوَلِ بَعِيرٍ فَجَازَ تَحْتَهُ وَكَانَ رَجُلٌ يَجْزُرُ ثَلَاثَةَ جُزُرٍ ثُمَّ ثَلَاثَةَ جُزُرٍ ثُمَّ ثَلَاثَةَ جُزُرٍ فَنَهَاهُ أَبُو عُبَيْدَةَ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni uch yuz otliq (holida) yubordilar, amirimiz Abu Ubayda ibn Jarroh edi. Biz dengiz sohilida turdik, oxiri ozigʻimiz tugab, xabat (bargi)ni yedik. Soʻng dengiz anbar deb ataladigan bir jonivorni (sohilga) tashladi; biz undan yarim oy yedik, hatto badanlarimiz tuzalib ketdi. Abu Ubayda uning qovurgʻalaridan birini olib tikladi va eng baland tuyani qaradi, u (tuya) uning tagidan oʻtib ketdi. Bir kishi uch tuya, soʻng yana uch tuya, soʻng yana uch tuya soʻyar edi, keyin Abu Ubayda uni (bundan) qaytardi.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни уч юз отлиқ (ҳолида) юбордилар, амиримиз Абу Убайда ибн Жарроҳ эди. Биз денгиз соҳилида турдик, охири озиғимиз тугаб, хабат (барги)ни едик. Сўнг денгиз анбар деб аталадиган бир жониворни (соҳилга) ташлади; биз ундан ярим ой едик, ҳатто баданларимиз тузалиб кетди. Абу Убайда унинг қовурғаларидан бирини олиб тиклади ва энг баланд туяни қаради, у (туя) унинг тагидан ўтиб кетди. Бир киши уч туя, сўнг яна уч туя, сўнг яна уч туя сўяр эди, кейин Абу Убайда уни (бундан) қайтарди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ عَمْرٍو سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِلَمَّا نَزَلَتْ {هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ} قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعُوذُ بِوَجْهِكَ فَلَمَّا نَزَلَتْ {أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ} قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعُوذُ بِوَجْهِكَ فَلَمَّا نَزَلَتْ {أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ} قَالَ هَذِهِ أَهْوَنُ وَأَيْسَرُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: {U sizlarning ustingizdan azob yuborishga qodirdir} (Anʼom 65) oyati nozil boʻlganida, Rasululloh ﷺ: «Sening Yuzing bilan panoh tilayman», dedilar. {Yoki oyoqlaringiz ostidan} (oyati) nozil boʻlganida, Rasululloh ﷺ: «Sening Yuzing bilan panoh tilayman», dedilar. {Yoki sizlarni guruh-guruh aralashtirib, baʼzingizga baʼzingizning zoʻravonligini tattirib qoʻyishga} (oyati) nozil boʻlganida esa: «Bu yengilroq va osonroq», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: {У сизларнинг устингиздан азоб юборишга қодирдир} (Анъом 65) ояти нозил бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ: «Сенинг Юзинг билан паноҳ тилайман», дедилар. {Ёки оёқларингиз остидан} (ояти) нозил бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ: «Сенинг Юзинг билан паноҳ тилайман», дедилар. {Ёки сизларни гуруҳ-гуруҳ аралаштириб, баъзингизга баъзингизнинг зўравонлигини таттириб қўйишга} (ояти) нозил бўлганида эса: «Бу енгилроқ ва осонроқ», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍووَذَكَرُوا الرَّجُلَ يُهِلُّ بِعُمْرَةٍ فَيَحِلُّ هَلْ لَهُ أَنْ يَأْتِيَ قَبْلَ أَنْ يَطُوفَ بِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَسَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ لَا حَتَّى يَطُوفَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَسَأَلْتُ ابْنَ عُمَرَ فَقَالَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ سَبْعًا وَصَلَّى خَلْفَ الْمَقَامِ رَكْعَتَيْنِ وَسَعَى بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ قَالَ {لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ}

Amr ibn Dinor (rahimahulloh) aytadi: Ular umraga ehrom bogʻlab, soʻng ehromdan chiqqan kishi haqida gaplashdilar: u Safo va Marva orasida saʼy qilmasidan avval (ayoliga) yaqinlasha oladimi? Men Jobir ibn Abdullohdan soʻradim, u: «Yoʻq, Safo va Marva orasida saʼy qilmagunicha (yaqinlashmaydi)», dedi. Ibn Umardan ham soʻradim, u: «Rasululloh ﷺ kelib, Baytni yetti marta tavof qildilar, Maqom ortida ikki rakat namoz oʻqidilar va Safo bilan Marva orasida saʼy qildilar», dedi. Soʻng: {Darhaqiqat, sizlar uchun Allohning Rasulida goʻzal namuna bordir} (Ahzob 21), dedi.Амр ибн Динор (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Улар умрага эҳром боғлаб, сўнг эҳромдан чиққан киши ҳақида гаплашдилар: у Сафо ва Марва орасида саъй қилмасидан аввал (аёлига) яқинлаша оладими? Мен Жобир ибн Абдуллоҳдан сўрадим, у: «Йўқ, Сафо ва Марва орасида саъй қилмагунича (яқинлашмайди)», деди. Ибн Умардан ҳам сўрадим, у: «Расулуллоҳ ﷺ келиб, Байтни етти марта тавоф қилдилар, Мақом ортида икки ракат намоз ўқидилар ва Сафо билан Марва орасида саъй қилдилар», деди. Сўнг: {Дарҳақиқат, сизлар учун Аллоҳнинг Расулида гўзал намуна бордир} (Аҳзоб 21), деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ جَابِرٍكُنَّا نَعْزِلُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْقُرْآنُ يَنْزِلُ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ davrida, Qurʼon nozil boʻlib turgan paytda azl qilar edik», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ даврида, Қуръон нозил бўлиб турган пайтда азл қилар эдик», деди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍكُنَّا نَتَزَوَّدُ لُحُومَ الْهَدْيِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ zamonida hadiy (qurbonlik) goʻshtlarini Madinagacha yoʻl ozigʻi qilib olib ketar edik».Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ замонида ҳадий (қурбонлик) гўштларини Мадинагача йўл озиғи қилиб олиб кетар эдик».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ حُمَيْدٍ الْأَعْرَجِ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَتِيقٍ مَكِّيٍّ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ بَيْعِ السِّنِينَ وَوَضَعَ الْجَوَائِحَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ (mevani) yillab (oldindan) sotishdan qaytardilar va ofat yetkazgan (zararlar)ni (xaridordan) soqit qildilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ (мевани) йиллаб (олдиндан) сотишдан қайтардилар ва офат етказган (зарарлар)ни (харидордан) соқит қилдилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو وَابْنِ الْمُنْكَدِرِ سَمِعَا جَابِرًا يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ فَرَأَيْتُ فِيهَا قَصْرًا أَوْ دَارًا فَسَمِعْتُ فِيهَا صَوْتًا فَقُلْتُ لِمَنْ هَذَا فَقِيلَ لِعُمَرَ فَأَرَدْتُ أَنْ أَدْخُلَهَا فَذَكَرْتُ غَيْرَتَكَ يَا أَبَا حَفْصٍ فَبَكَى عُمَرُ وَقَالَ مَرَّةً أُخْرَى فَأَخْبَرَ بِهَا عُمَرَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَعَلَيْكَ يُغَارُ قَالَ سُفْيَانُ سَمِعْتُهُ مِنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ وَعَمْرٍو سَمِعَا جَابِرًاحَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ قَالَ وَجَدْتُ هَذِهِ الْأَحَادِيثَ فِي كِتَابِ أَبِي بِخَطِّ يَدِهِ إِلَى آخِرِ حَدِيثِ الْحَكَمِ بْنِ مُوسَى

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ dedilar: «Jannatga kirdim va unda bir qasrni — yoki bir uyni — koʻrdim. Uning ichidan bir ovoz eshitdim va: ‹Bu kimniki?› dedim. ‹Umarniki›, deyildi. Unga kirmoqchi boʻldim, lekin sening gʻayratingni esladim, ey Abu Hafs». Shunda Umar yigʻladi. (Sufyon) bir marta: Buni Umarga aytdilar, u: «Yo Rasululloh, sizga ham gʻayrat qilinadimi?» dedi, dedi. Sufyon aytdi: Men buni Ibn Munkadir va Amrdan eshitdim, ikkovi Jobirdan eshitgan. Bizga Abdulloh soʻzlab berib: «Men bu hadislarni otamning kitobida, uning oʻz qoʻl yozuvida, Hakam ibn Muso hadisining oxirigacha topdim», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ дедилар: «Жаннатга кирдим ва унда бир қасрни — ёки бир уйни — кўрдим. Унинг ичидан бир овоз эшитдим ва: ‹Бу кимники?› дедим. ‹Умарники›, дейилди. Унга кирмоқчи бўлдим, лекин сенинг ғайратингни эсладим, эй Абу Ҳафс». Шунда Умар йиғлади. (Суфён) бир марта: Буни Умарга айтдилар, у: «Ё Расулуллоҳ, сизга ҳам ғайрат қилинадими?» деди, деди. Суфён айтди: Мен буни Ибн Мункадир ва Амрдан эшитдим, иккови Жобирдан эшитган. Бизга Абдуллоҳ сўзлаб бериб: «Мен бу ҳадисларни отамнинг китобида, унинг ўз қўл ёзувида, Ҳакам ибн Мусо ҳадисининг охиригача топдим», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُدَخَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى عَائِشَةَ وَهِيَ تَبْكِي فَقَالَ مَا لَكِ تَبْكِينَ قَالَتْ أَبْكِي أَنَّ النَّاسَ أَحَلُّوا وَلَمْ أَحْلِلْ وَطَافُوا بِالْبَيْتِ وَلَمْ أَطُفْ وَهَذَا الْحَجُّ قَدْ حَضَرَ قَالَ إِنَّ هَذَا أَمْرٌ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَى بَنَاتِ آدَمَ فَاغْتَسِلِي وَأَهِلِّي بِالْحَجِّ وَحُجِّي قَالَتْ فَفَعَلْتُ ذَلِكَ فَلَمَّا طَهُرْتُ قَالَ طُوفِي بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ قَدْ أَحْلَلْتِ مِنْ حَجِّكِ وَمِنْ عُمْرَتِكِ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَجِدُ فِي نَفْسِي مِنْ عُمْرَتِي أَنِّي لَمْ أَكُنْ طُفْتُ حَتَّى حَجَجْتُ قَالَ فَاذْهَبْ بِهَا يَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ فَأَعْمِرْهَا مِنْ التَّنْعِيمِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytadi: Nabiy ﷺ Oisha (roziyallohu anho)ning huzurlariga kirdilar, u yigʻlab oʻtirardi. U zot: «Senga nima boʻldi, nega yigʻlayapsan?» dedilar. U: «Odamlar ehromdan chiqdilar, men esa chiqmadim; ular Baytni tavof qildilar, men tavof qilmadim. Mana, haj ham yetib keldi — shuning uchun yigʻlayapman», dedi. U zot: «Bu — Alloh Odam qizlariga yozib qoʻygan ishdir. Bas, gʻusl qilib, hajga ehrom bogʻla va haj qil», dedilar. U aytdi: Men shunday qildim. Poklanganimda esa u zot: «Baytni va Safo bilan Marva orasini tavof qil, endi hajingdan ham, umrangdan ham ehromdan chiqding», dedilar. Men: «Yo Rasululloh, umram haqida koʻnglimda bir narsa bor: men haj qilmagunimcha tavof qilmagan edim», dedim. U zot: «Ey Abdurrahmon, uni olib borgin-da, Tanʼimdan umra qildirgin», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтади: Набий ﷺ Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурларига кирдилар, у йиғлаб ўтирарди. У зот: «Сенга нима бўлди, нега йиғлаяпсан?» дедилар. У: «Одамлар эҳромдан чиқдилар, мен эса чиқмадим; улар Байтни тавоф қилдилар, мен тавоф қилмадим. Мана, ҳаж ҳам етиб келди — шунинг учун йиғлаяпман», деди. У зот: «Бу — Аллоҳ Одам қизларига ёзиб қўйган ишдир. Бас, ғусл қилиб, ҳажга эҳром боғла ва ҳаж қил», дедилар. У айтди: Мен шундай қилдим. Покланганимда эса у зот: «Байтни ва Сафо билан Марва орасини тавоф қил, энди ҳажингдан ҳам, умрангдан ҳам эҳромдан чиқдинг», дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, умрам ҳақида кўнглимда бир нарса бор: мен ҳаж қилмагунимча тавоф қилмаган эдим», дедим. У зот: «Эй Абдурраҳмон, уни олиб боргин-да, Танъимдан умра қилдиргин», дедилар.

قَالَ عَبْد اللَّهِ وَجَدْتُ فِي كِتَابِ أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِأَبِي بَكْرٍ مَتَى تُوتِرُ قَالَ أَوَّلَ اللَّيْلِ بَعْدَ الْعَتَمَةِ قَالَ فَأَنْتَ يَا عُمَرُ قَالَ آخِرَ اللَّيْلِ قَالَ أَمَّا أَنْتَ يَا أَبَا بَكْرٍ فَأَخَذْتَ بِالثِّقَةِ وَأَمَّا أَنْتَ يَا عُمَرُ فَأَخَذْتَ بِالْقُوَّةِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Abu Bakrga: «Sen qachon vitr oʻqiysan?» dedilar. U: «Kechaning avvalida, xufton namozidan keyin», dedi. «Sen-chi, ey Umar?» dedilar. U: «Kechaning oxirida», dedi. Shunda u zot: «Ey Abu Bakr, sen ishonchli tomonni tutibsan; ey Umar, sen esa kuch-quvvatli tomonni tutibsan», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакрга: «Сен қачон витр ўқийсан?» дедилар. У: «Кечанинг аввалида, хуфтон намозидан кейин», деди. «Сен-чи, эй Умар?» дедилар. У: «Кечанинг охирида», деди. Шунда у зот: «Эй Абу Бакр, сен ишончли томонни тутибсан; эй Умар, сен эса куч-қувватли томонни тутибсан», дедилар.

قَالَ وَجَدْتُ فِي كِتَابِ أَبِي حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ الْحَكَمِ بْنِ مُوسَى حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا الْمُجَالِدُ بْنُ سَعِيدٍ عَنِ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَلِجُوا عَلَى الْمُغِيبَاتِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يَجْرِي مِنْ أَحَدِكُمْ مَجْرَى الدَّمِ قُلْنَا وَمِنْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ وَمِنِّي وَلَكِنَّ اللَّهَ أَعَانَنِي عَلَيْهِ فَأَسْلَمَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga: «Eri yoʻq (gʻoyib) ayollarning oldiga kirmanglar, chunki shayton biringizning (vujudingizda) qon yurgani kabi yuradi», dedilar. Biz: «Sizning (vujudingizda) hammi, yo Rasululloh?» dedik. U zot: «Mening (vujudimda) ham, lekin Alloh menga uning ustidan yordam berdi, men (undan) salomat boʻldim», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга: «Эри йўқ (ғойиб) аёлларнинг олдига кирманглар, чунки шайтон бирингизнинг (вужудингизда) қон юргани каби юради», дедилар. Биз: «Сизнинг (вужудингизда) ҳамми, ё Расулуллоҳ?» дедик. У зот: «Менинг (вужудимда) ҳам, лекин Аллоҳ менга унинг устидан ёрдам берди, мен (ундан) саломат бўлдим», дедилар.

قَالَ عَبْد اللَّهِ وَجَدْتُ فِي كِتَابِ أَبِي أَخْبَرَنَا الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى قَالَ عَبْد اللَّهِ وَحَدَّثَنَاهُ الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ عَنْ أَبِي وَهْبٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ مُوسَى أَنَّ نَافِعًا حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَعَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ بَاعَ عَبْدًا وَلَهُ مَالٌ فَلَهُ مَالُهُ وَعَلَيْهِ دَيْنُهُ إِلَّا أَنْ يَشْتَرِطَ الْمُبْتَاعُقَالَ عَبْد اللَّهِ إِلَى هَاهُنَا وَجَدْتُ فِي كِتَابِ أَبِي وَالْبَاقِي سَمَاعٌ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim moli bor qulni sotsa, uning moli (sotuvchi)niki va qarzi ham uning zimmasida boʻladi, magar xaridor shart qilib qoʻysa (bundan mustasno)», dedilar. Abdulloh aytdi: Otamning kitobida shu yergacha topdim, qolgani esa (oʻzim) eshitganimdir.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким моли бор қулни сотса, унинг моли (сотувчи)ники ва қарзи ҳам унинг зиммасида бўлади, магар харидор шарт қилиб қўйса (бундан мустасно)», дедилар. Абдуллоҳ айтди: Отамнинг китобида шу ергача топдим, қолгани эса (ўзим) эшитганимдир.

حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَكَّائِيُّ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّمَا قَوْمٍ كَانَتْ بَيْنَهُمْ رِبَاعَةٌ أَوْ دَارٌ فَأَرَادَ أَحَدُهُمْ أَنْ يَبِيعَ نَصِيبَهُ فَلْيَعْرِضْهُ عَلَى شُرَكَائِهِ فَإِنْ أَخَذُوهُ فَهُمْ أَحَقُّ بِهِ بِالثَّمَنِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qaysi bir qavmning oʻrtasida (sherikchilikda) yer yoki uy boʻlsa-yu, ulardan biri oʻz ulushini sotmoqchi boʻlsa, uni sheriklariga taklif qilsin. Agar ular olsalar, ular unga narxi bilan haqliroqdirlar», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қайси бир қавмнинг ўртасида (шерикчиликда) ер ёки уй бўлса-ю, улардан бири ўз улушини сотмоқчи бўлса, уни шерикларига таклиф қилсин. Агар улар олсалар, улар унга нархи билан ҳақлироқдирлар», дедилар.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ بَابٍ عَنْ حَجَّاجٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَطْرُقَ الرَّجُلُ أَهْلَهُ لَيْلًا

Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ kishining kechasi oilasi oldiga kutilmaganda kirib borishidan qaytardilar.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ кишининг кечаси оиласи олдига кутилмаганда кириб боришидан қайтардилар.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ بَابٍ عَنْ حَجَّاجٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ قَالَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لِي يَا جَابِرُ لَوْ قَدْ جَاءَنَا مَالٌ لَحَثَيْتُ لَكَ ثُمَّ حَثَيْتُ لَكَ قَالَ فَقُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ يُنْجِزَ لِي تِلْكَ الْعِدَةَ فَأَتَيْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَدَّثْتُهُفَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَنَحْنُ لَوْ قَدْ جَاءَنَا شَيْءٌ لَحَثَيْتُ لَكَ ثُمَّ حَثَيْتُ لَكَ ثُمَّ حَثَيْتُ لَكَ قَالَ فَأَتَاهُ مَالٌ فَحَثَى لِي حَثْيَةً ثُمَّ حَثْيَةً ثُمَّ قَالَ لَيْسَ عَلَيْكَ فِيهَا صَدَقَةٌ حَتَّى يَحُولَ الْحَوْلُ قَالَ فَوَزَنْتُهَا فَكَانَتْ أَلْفًا وَخَمْسَ مِائَةٍ

Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhumo) aytadi: Men Rasululloh ﷺning huzurlariga kirdim. U zot menga: «Ey Jobir, agar bizga mol kelsa, senga hovuchlab, yana hovuchlab berardim», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ menga oʻsha vaʼdani ado etmasdan vafot etdilar. Men Abu Bakr (roziyallohu anhu)ning huzuriga borib, buni aytib berdim. Abu Bakr: «Bizga ham biror narsa kelsa, senga hovuchlab, yana hovuchlab, yana hovuchlab berardim», dedi. Soʻng unga mol keldi va u menga bir hovuch, yana bir hovuch berdi. Keyin: «Bir yil aylanmaguncha bunga zakot yoʻq», dedi. Men uni tortib koʻrsam, bir ming besh yuz (dirham) ekan.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳумо) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига кирдим. У зот менга: «Эй Жобир, агар бизга мол келса, сенга ҳовучлаб, яна ҳовучлаб берардим», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ менга ўша ваъдани адо этмасдан вафот этдилар. Мен Абу Бакр (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига бориб, буни айтиб бердим. Абу Бакр: «Бизга ҳам бирор нарса келса, сенга ҳовучлаб, яна ҳовучлаб, яна ҳовучлаб берардим», деди. Сўнг унга мол келди ва у менга бир ҳовуч, яна бир ҳовуч берди. Кейин: «Бир йил айланмагунча бунга закот йўқ», деди. Мен уни тортиб кўрсам, бир минг беш юз (дирҳам) экан.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ بَابٍ عَنْ حَجَّاجٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَصَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْعِيدَيْنِ بِغَيْرِ أَذَانٍ وَلَا إِقَامَةٍ ثُمَّ خَطَبَنَا ثُمَّ نَزَلَ فَمَشَى إِلَى النِّسَاءِ وَمَعَهُ بِلَالٌ لَيْسَ مَعَهُ غَيْرُهُ فَأَمَرَهُنَّ بِالصَّدَقَةِ فَجَعَلَتْ الْمَرْأَةُ تُلْقِي تُومَتَهَا وَخَاتَمَهَا إِلَى بِلَالٍ

Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ bizga ikki iyd (namozi)ni azonsiz va iqomatsiz oʻqib berdilar. Soʻng bizga xutba qildilar, keyin (minbardan) tushib, ayollar tomon bordilar; yonlarida Bilol bor edi, undan boshqa hech kim yoʻq edi. U zot ularni sadaqa berishga buyurdilar. Shunda ayollar oʻz marjonlarini va uzuklarini Bilolga tashlay boshladilar.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ бизга икки ийд (намози)ни азонсиз ва иқоматсиз ўқиб бердилар. Сўнг бизга хутба қилдилар, кейин (минбардан) тушиб, аёллар томон бордилар; ёнларида Билол бор эди, ундан бошқа ҳеч ким йўқ эди. У зот уларни садақа беришга буюрдилар. Шунда аёллар ўз маржонларини ва узукларини Билолга ташлай бошладилар.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ بَابٍ عَنْ حَجَّاجٍ عَنِ الذَّيَّالِ بْنِ حَرْمَلَةَ قَالَسَأَلْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا كَمْ كُنْتُمْ يَوْمَ الشَّجَرَةِ قَالَ كُنَّا أَلْفًا وَأَرْبَعَ مِائَةٍ

Zayyol ibn Harmala aytdi: Men Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhumo)dan: «Shajara (bayʼati) kuni necha kishi edingizlar?» deb soʻradim. U: «Biz bir ming toʻrt yuz kishi edik», dedi.Зайёл ибн Ҳармала айтди: Мен Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳумо)дан: «Шажара (байъати) куни неча киши эдингизлар?» деб сўрадим. У: «Биз бир минг тўрт юз киши эдик», деди.

قَالَوَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي كُلِّ تَكْبِيرَةٍ مِنْ الصَّلَاةِ

(Jobir (roziyallohu anhumo) aytdi:) Rasululloh ﷺ namozdagi har bir takbirda qoʻllarini koʻtarar edilar.(Жобир (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ намоздаги ҳар бир такбирда қўлларини кўтарар эдилар.

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ بَابٍ عَنْ حَجَّاجٍ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّهُ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ بَيْعِ الْحَيَوَانِ بِالْحَيَوَانِ نَسِيئَةً اثْنَيْنِ بِوَاحِدٍ وَلَا بَأْسَ بِهِ يَدًا بِيَدٍحَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ قُلْتُ لِأَبِي سَمِعْتُ أَبَا خَيْثَمَةَ يَقُولُ نَصْرُ بْنُ بَابٍ كَذَّابٌ فَقَالَ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ كَذَّابٌ إِنَّمَا عَابُوا عَلَيْهِ أَنَّهُ حَدَّثَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ الصَّائِغِ وَإِبْرَاهِيمُ الصَّائِغُ مِنْ أَهْلِ بَلَدِهِ فَلَا يُنْكَرُ أَنْ يَكُونَ سَمِعَ مِنْهُ

Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ hayvonni hayvonga nasiyaga — ikkitasini bittaga — sotishdan qaytardilar; qoʻlma-qoʻl (boʻlsa) esa unda zarar yoʻq. Abdulloh aytdi: Men otamga: «Abu Xaysamaning: ‹Nasr ibn Bob kazzobdir› deganini eshitdim», dedim. U: «Astagʻfirulloh, kazzob emish! Ular uni faqat Ibrohim as-Soyigʻdan hadis rivoyat qilgani uchun aybladilar, holbuki Ibrohim as-Soyigʻ uning shahri ahlidan; undan eshitgan boʻlishi inkor qilinmaydi», dedi.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ ҳайвонни ҳайвонга насияга — иккитасини биттага — сотишдан қайтардилар; қўлма-қўл (бўлса) эса унда зарар йўқ. Абдуллоҳ айтди: Мен отамга: «Абу Хайсаманинг: ‹Наср ибн Боб каззобдир› деганини эшитдим», дедим. У: «Астағфируллоҳ, каззоб эмиш! Улар уни фақат Иброҳим ас-Сойиғдан ҳадис ривоят қилгани учун айбладилар, ҳолбуки Иброҳим ас-Сойиғ унинг шаҳри аҳлидан; ундан эшитган бўлиши инкор қилинмайди», деди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ سَمِعْتُ جَابِرًا يُحَدِّثُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَنْقُلُ مَعَهُمْ حِجَارَةَ الْكَعْبَةِ وَعَلَيْهِ إِزَارٌ فَقَالَ لَهُ الْعَبَّاسُ عَمُّهُ يَا ابْنَ أَخِي لَوْ حَلَلْتَ إِزَارَكَ فَجَعَلْتَهُ عَلَى مَنْكِبَيْكَ دُونَ الْحِجَارَةِ قَالَ فَحَلَّهُ فَجَعَلَهُ عَلَى مَنْكِبَيْهِ فَسَقَطَ مَغْشِيًّا عَلَيْهِ فَمَا رُئِيَ بَعْدَ ذَلِكَ الْيَوْمِ عُرْيَانًا

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ular bilan birga Kaʼba (qurilishi) uchun tosh tashiyotganlarida — egnilarida izor (bel matosi) bor edi — amakilari Abbos u zotga: ‹Ey jiyanim, izoringni yechib, toshlar ostidan yelkangga qoʻysang (yaxshi boʻlardi)›, dedi. U zot izorini yechib, yelkalariga qoʻydilar, lekin hushsiz yiqildilar; shundan keyin u zot hech qachon yalangʻoch koʻrinmadilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ улар билан бирга Каъба (қурилиши) учун тош ташиётганларида — эгниларида изор (бел матоси) бор эди — амакилари Аббос у зотга: ‹Эй жияним, изорингни ечиб, тошлар остидан елкангга қўйсанг (яхши бўларди)›, деди. У зот изорини ечиб, елкаларига қўйдилар, лекин ҳушсиз йиқилдилар; шундан кейин у зот ҳеч қачон яланғоч кўринмадилар.

حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ سَلَّامٍ سَمِعْتُهُ مِنْ أَبِي مَرَّتَيْنِ حَدَّثَنَا الْأَجْلَحُ عَنِ الذَّيَّالِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَأَقْبَلْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ سَفَرٍ حَتَّى إِذَا دَفَعْنَا إِلَى حَائِطٍ مِنْ حِيطَانِ بَنِي النَّجَّارِ إِذَا فِيهِ جَمَلٌ لَا يَدْخُلُ الْحَائِطَ أَحَدٌ إِلَّا شَدَّ عَلَيْهِ قَالَ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ حَتَّى أَتَى الْحَائِطَ فَدَعَا الْبَعِيرَ فَجَاءَ وَاضِعًا مِشْفَرَهُ إِلَى الْأَرْضِ حَتَّى بَرَكَ بَيْنَ يَدَيْهِ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَاتُوا خِطَامًا فَخَطَمَهُ وَدَفَعَهُ إِلَى صَاحِبِهِ قَالَ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَى النَّاسِ قَالَ إِنَّهُ لَيْسَ شَيْءٌ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ إِلَّا يَعْلَمُ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَّا عَاصِيَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan safardan qaytdik. Banu Najjor bogʻlaridan biriga yetganimizda, u yerda bir tuya bor ekan; bogʻga kim kirsa, unga tashlanar edi. Buni Nabiy ﷺga aytishdi. U zot kelib bogʻga yetdilar va tuyani chaqirdilar. U labini yerga qoʻygan holda kelib, u zotning oldilarida choʻkdi. Nabiy ﷺ: «Jilov keltiringlar», dedilar-da, uni jilovlab, egasiga topshirdilar. Soʻng odamlarga oʻgirilib: «Osmon bilan yer orasida men Allohning Rasuli ekanimni bilmaydigan hech narsa yoʻq, faqat jin va insning osiylari bundan mustasno», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан сафардан қайтдик. Бану Нажжор боғларидан бирига етганимизда, у ерда бир туя бор экан; боғга ким кирса, унга ташланар эди. Буни Набий ﷺга айтишди. У зот келиб боғга етдилар ва туяни чақирдилар. У лабини ерга қўйган ҳолда келиб, у зотнинг олдиларида чўкди. Набий ﷺ: «Жилов келтиринглар», дедилар-да, уни жиловлаб, эгасига топширдилар. Сўнг одамларга ўгирилиб: «Осмон билан ер орасида мен Аллоҳнинг Расули эканимни билмайдиган ҳеч нарса йўқ, фақат жин ва инснинг осийлари бундан мустасно», дедилар.

حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ سَلَّامٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرٍ قَالَخَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ بِمَا هُوَ لَهُ أَهْلٌ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ أَصْدَقَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ وَإِنَّ أَفْضَلَ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ وَشَرَّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ ثُمَّ يَرْفَعُ صَوْتَهُ وَتَحْمَرُّ وَجْنَتَاهُ وَيَشْتَدُّ غَضَبُهُ إِذَا ذَكَرَ السَّاعَةَ كَأَنَّهُ مُنْذِرُ جَيْشٍ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ أَتَتْكُمْ السَّاعَةُ بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةُ هَكَذَا وَأَشَارَ بِأُصْبُعَيْهِ السَّبَّابَةِ وَالْوُسْطَى صَبَّحَتْكُمْ السَّاعَةُ وَمَسَّتْكُمْ مَنْ تَرَكَ مَالًا فَلِأَهْلِهِ وَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا أَوْ ضَيَاعًا فَإِلَيَّ وَعَلَيَّ وَالضَّيَاعُ يَعْنِي وَلَدَهُ الْمَسَاكِينَ

Jobir (roziyallohu anhumo) aytadi: Rasululloh ﷺ bizga xutba qildilar: Allohga hamd aytib, Uni Oʻziga loyiq (soʻzlar) bilan ulugʻladilar, soʻng: «Ammo baʼd: albatta, soʻzlarning eng rosti — Allohning Kitobi, yoʻllarning eng afzali — Muhammadning yoʻli, ishlarning eng yomoni — (dinda) yangi chiqarilganlari, har bir bidʼat — zalolatdir», dedilar. Soʻng qiyomatni zikr qilganlarida u zotning ovozlari koʻtarilar, yuzlari qizarar va gʻazablari kuchayar edi — xuddi (yov) qoʻshinidan ogohlantirayotgan kishidek. Soʻng: «Qiyomat sizlarga keldi. Men va qiyomat mana shunday (birga) yuborildik», deb koʻrsatkich va oʻrta barmoqlari bilan ishora qilardilar. «Qiyomat sizlarga tongda keldi va sizlarga tegdi. Kim mol qoldirsa, u ahliniki; kim qarz yoki (boquvsiz) oila qoldirsa, u menga (tegishli) va mening zimmamdadir», (dedilar). Zayoʼ — uning miskin bolalari (demakdir).Жобир (розияллоҳу анҳумо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ бизга хутба қилдилар: Аллоҳга ҳамд айтиб, Уни Ўзига лойиқ (сўзлар) билан улуғладилар, сўнг: «Аммо баъд: албатта, сўзларнинг энг рости — Аллоҳнинг Китоби, йўлларнинг энг афзали — Муҳаммаднинг йўли, ишларнинг энг ёмони — (динда) янги чиқарилганлари, ҳар бир бидъат — залолатдир», дедилар. Сўнг қиёматни зикр қилганларида у зотнинг овозлари кўтарилар, юзлари қизарар ва ғазаблари кучаяр эди — худди (ёв) қўшинидан огоҳлантираётган кишидек. Сўнг: «Қиёмат сизларга келди. Мен ва қиёмат мана шундай (бирга) юборилдик», деб кўрсаткич ва ўрта бармоқлари билан ишора қилардилар. «Қиёмат сизларга тонгда келди ва сизларга тегди. Ким мол қолдирса, у аҳлиники; ким қарз ёки (боқувсиз) оила қолдирса, у менга (тегишли) ва менинг зиммамдадир», (дедилар). Зайў — унинг мискин болалари (демакдир).

حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ قَالَ وَجَدْتُ هَذَا الْحَدِيثَ فِي كِتَابِ أَبِي بِخَطِّ يَدِهِ وَسَمِعْتُهُ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنِي شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنِي سِنَانُ بْنُ أَبِي سِنَانٍ الدُّؤَلِيُّ وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَ أَنَّهُغَزَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةً قِبَلَ نَجْدٍ فَلَمَّا قَفَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَفَلَ مَعَهُمْ فَأَدْرَكَتْهُمْ الْقَائِلَةُ يَوْمًا فِي وَادٍ كَثِيرِ الْعِضَاهِ فَنَزَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَفَرَّقَ النَّاسُ فِي الْعِضَاهِ يَسْتَظِلُّونَ بِالشَّجَرِ وَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَظِلُّ تَحْتَ شَجَرَةٍ فَعَلَّقَ بِهَا سَيْفَهُ قَالَ جَابِرٌ فَنِمْنَا بِهَا نَوْمَةً ثُمَّ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدْعُونَا فَأَتَيْنَاهُ فَإِذَا عِنْدَهُ أَعْرَابِيٌّ جَالِسٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ هَذَا اخْتَرَطَ سَيْفَهُ وَأَنَا نَائِمٌ فَاسْتَيْقَظْتُ وَهُوَ فِي يَدِهِ صَلْتًا فَقَالَ مَنْ يَمْنَعُكَ مِنِّي فَقُلْتُ اللَّهُ فَقَالَ مَنْ يَمْنَعُكَ مِنِّي فَقُلْتُ اللَّهُ فَشَامَ السَّيْفَ وَجَلَسَ فَلَمْ يُعَاقِبْهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ فَعَلَ ذَلِكَ

Jobir ibn Abdulloh al-Ansoriy (roziyallohu anhumo) — u Nabiy ﷺning sahobalaridan edi — xabar berishicha, u Rasululloh ﷺ bilan Najd tomonga gʻazot qildi. Rasululloh ﷺ qaytganlarida, u ham ular bilan qaytdi. Bir kuni ularni tikanli daraxtlari koʻp bir vodiyda peshin uyqusi tutdi. Nabiy ﷺ (ulovdan) tushdilar, odamlar esa tikanli daraxtlar orasida tarqalib, daraxtlar soyasida soyalandilar. Rasululloh ﷺ bir daraxt tagida soyalanib tushdilar va qilichlarini unga ildilar. Jobir aytdi: Biz u yerda bir uxlab oldik, soʻng Nabiy ﷺ bizni chaqirdilar. Biz u zotning huzurlariga keldik, qarasak, yonlarida bir aʼrobiy oʻtiribdi. Rasululloh ﷺ: «Bu (kishi) men uxlab yotganimda qilichimni sugʻurib oldi. Men uygʻonsam, u (qilich) uning qoʻlida yalangʻoch (sugʻurilgan) holda edi. U: ‹Seni mendan kim toʻsadi?› dedi. Men: ‹Alloh›, dedim. U yana: ‹Seni mendan kim toʻsadi?› dedi. Men: ‹Alloh›, dedim», dedilar. Shunda u qilichni qiniga soldi va oʻtirdi. Nabiy ﷺ uni jazolamadilar, garchi u shunday qilgan boʻlsa ham.Жобир ибн Абдуллоҳ ал-Ансорий (розияллоҳу анҳумо) — у Набий ﷺнинг саҳобаларидан эди — хабар беришича, у Расулуллоҳ ﷺ билан Нажд томонга ғазот қилди. Расулуллоҳ ﷺ қайтганларида, у ҳам улар билан қайтди. Бир куни уларни тиканли дарахтлари кўп бир водийда пешин уйқуси тутди. Набий ﷺ (уловдан) тушдилар, одамлар эса тиканли дарахтлар орасида тарқалиб, дарахтлар соясида сояландилар. Расулуллоҳ ﷺ бир дарахт тагида сояланиб тушдилар ва қиличларини унга илдилар. Жобир айтди: Биз у ерда бир ухлаб олдик, сўнг Набий ﷺ бизни чақирдилар. Биз у зотнинг ҳузурларига келдик, қарасак, ёнларида бир аъробий ўтирибди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу (киши) мен ухлаб ётганимда қиличимни суғуриб олди. Мен уйғонсам, у (қилич) унинг қўлида яланғоч (суғурилган) ҳолда эди. У: ‹Сени мендан ким тўсади?› деди. Мен: ‹Аллоҳ›, дедим. У яна: ‹Сени мендан ким тўсади?› деди. Мен: ‹Аллоҳ›, дедим», дедилар. Шунда у қилични қинига солди ва ўтирди. Набий ﷺ уни жазоламадилар, гарчи у шундай қилган бўлса ҳам.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ غَزَوْنَا جَيْشَ الْخَبَطِ وَأَمِيرُنَا أَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ الْجَرَّاحِ فَجُعْنَا جُوعًا شَدِيدًا فَأَلْقَى لَنَا الْبَحْرُ حُوتًا لَمْ نَرَ مِثْلَهُ يُقَالُ لَهُ الْعَنْبَرُ فَأَكَلْنَا مِنْهُ نِصْفَ شَهْرٍ وَأَخَذَ أَبُو عُبَيْدَةَ عَظْمًا مِنْ عِظَامِهِ فَكَانَ الرَّاكِبُ يَمُرُّ تَحْتَهُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يُخْبِرُ نَحْوًا مِنْ خَبَرِ عَمْرٍو هَذَا وَزَادَ فِيهِ قَالَوَزَوَّدَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جِرَابًا مِنْ تَمْرٍ فَكَانَ يَقْبِضُ لَنَا قَبْضَةً قَبْضَةً ثُمَّ تَمْرَةً تَمْرَةً فَنَمْضُغُهَا وَنَشْرَبُ عَلَيْهَا الْمَاءَ حَتَّى اللَّيْلِ ثُمَّ نَفِدَ مَا فِي الْجِرَابِ فَكُنَّا نَجْتَنِي الْخَبَطَ بِقِسِيِّنَا فَجُعْنَا جُوعًا شَدِيدًا فَأَلْقَى لَنَا الْبَحْرُ حُوتًا مَيِّتًا فَقَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ غُزَاةٌ وَجِيَاعٌ فَكُلُوا فَأَكَلْنَا فَكَانَ أَبُو عُبَيْدَةَ يَنْصِبُ الضِّلَعَ مِنْ أَضْلَاعِهِ فَيَمُرُّ الرَّاكِبُ عَلَى بَعِيرِهِ تَحْتَهُ وَيَجْلِسُ النَّفَرُ الْخَمْسَةُ فِي مَوْضِعِ عَيْنِهِ فَأَكَلْنَا مِنْهُ وَادَّهَنَّا حَتَّى صَلَحَتْ أَجْسَامُنَا وَحَسُنَتْ سَحْنَاتُنَا قَالَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ قَالَ جَابِرٌ فَذَكَرْنَاهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رِزْقٌ أَخْرَجَهُ اللَّهُ لَكُمْ فَإِنْ كَانَ مَعَكُمْ مِنْهُ شَيْءٌ فَأَطْعِمُونَاهُ قَالَ فَكَانَ مَعَنَا مِنْهُ شَيْءٌ فَأَرْسَلَ بِهِ إِلَيْهِ بَعْضُ الْقَوْمِ فَأَكَلَ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytadi: Biz Xabat qoʻshini (safari)da gʻazot qildik, amirimiz Abu Ubayda ibn Jarroh edi. Biz qattiq ochlikka duchor boʻldik. Shunda dengiz biz uchun anbar deb ataladigan, mislini koʻrmagan bir baliqni (sohilga) tashladi; biz undan yarim oy yedik. Abu Ubayda uning suyaklaridan birini olib (tikladi), otliq uning tagidan oʻtar edi. Abuz-Zubayr Jobir ibn Abdullohdan Amrning shu xabariga oʻxshash (rivoyat) qilib, unga (quyidagini) qoʻshdi: Nabiy ﷺ bizga bir xalta xurmoni oziq qilib berdilar. (Abu Ubayda) bizga hovuch-hovuch, soʻng bittadan xurmo berar edi; biz uni chaynab, ustidan suv ichardik — shu bilan kechgacha (kifoya qilardi). Soʻng xaltadagi narsa tugadi va biz yoylarimiz bilan xabat (bargi)ni qoqib olardik. Biz qattiq ochlikka duchor boʻldik. Shunda dengiz biz uchun oʻlik baliqni tashladi. Abu Ubayda: «Gʻoziysizlar va ochsizlar, yeyaveringlar», dedi. Biz yedik. Abu Ubayda uning qovurgʻalaridan birini tiklardi va otliq tuyasi ustida uning tagidan oʻtar, besh kishi uning koʻzi oʻrnida oʻtirar edi. Biz undan yedik va (yogʻidan) surtdik, hatto badanlarimiz tuzalib, rangimiz yaxshilandi. Madinaga kelganimizda — Jobir aytdi — biz buni Rasululloh ﷺga aytdik. U zot: «U Alloh sizlar uchun chiqargan rizqdir. Agar sizlarda undan biror narsa boʻlsa, bizga ham yediringlar», dedilar. Bizda undan bir narsa bor edi, qavmdan baʼzilari uni u zotga yubordi, u zot yedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтади: Биз Хабат қўшини (сафари)да ғазот қилдик, амиримиз Абу Убайда ибн Жарроҳ эди. Биз қаттиқ очликка дучор бўлдик. Шунда денгиз биз учун анбар деб аталадиган, мислини кўрмаган бир балиқни (соҳилга) ташлади; биз ундан ярим ой едик. Абу Убайда унинг суякларидан бирини олиб (тиклади), отлиқ унинг тагидан ўтар эди. Абуз-Зубайр Жобир ибн Абдуллоҳдан Амрнинг шу хабарига ўхшаш (ривоят) қилиб, унга (қуйидагини) қўшди: Набий ﷺ бизга бир халта хурмони озиқ қилиб бердилар. (Абу Убайда) бизга ҳовуч-ҳовуч, сўнг биттадан хурмо берар эди; биз уни чайнаб, устидан сув ичардик — шу билан кечгача (кифоя қиларди). Сўнг халтадаги нарса тугади ва биз ёйларимиз билан хабат (барги)ни қоқиб олардик. Биз қаттиқ очликка дучор бўлдик. Шунда денгиз биз учун ўлик балиқни ташлади. Абу Убайда: «Ғозийсизлар ва очсизлар, еяверинглар», деди. Биз едик. Абу Убайда унинг қовурғаларидан бирини тикларди ва отлиқ туяси устида унинг тагидан ўтар, беш киши унинг кўзи ўрнида ўтирар эди. Биз ундан едик ва (ёғидан) суртдик, ҳатто баданларимиз тузалиб, рангимиз яхшиланди. Мадинага келганимизда — Жобир айтди — биз буни Расулуллоҳ ﷺга айтдик. У зот: «У Аллоҳ сизлар учун чиқарган ризқдир. Агар сизларда ундан бирор нарса бўлса, бизга ҳам едиринглар», дедилар. Бизда ундан бир нарса бор эди, қавмдан баъзилари уни у зотга юборди, у зот едилар.

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ وَحَسَنُ بْنُ مُوسَى قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَبَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَّرَ عَلَيْنَا أَبَا عُبَيْدَةَ نَتَلَقَّى عِيرًا لِقُرَيْشٍ وَزَوَّدَنَا جِرَابًا مِنْ تَمْرٍ لَمْ يَجِدْ لَنَا غَيْرَهُ قَالَ فَكَانَ أَبُو عُبَيْدَةَ يُعْطِينَا تَمْرَةً تَمْرَةً قَالَ قُلْتُ كَيْفَ كُنْتُمْ تَصْنَعُونَ بِهَا قَالَ نَمَصُّهَا كَمَا يَمَصُّ الصَّبِيُّ ثُمَّ نَشْرَبُ عَلَيْهَا مِنْ الْمَاءِ فَيَكْفِينَا يَوْمَنَا إِلَى اللَّيْلِ قَالَ وَكُنَّا نَضْرِبُ بِعِصِيِّنَا الْخَبَطَ ثُمَّ نَبُلُّهُ بِالْمَاءِ فَنَأْكُلُهُ قَالَ وَانْطَلَقْنَا عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ فَرُفِعَ لَنَا عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ كَهَيْئَةِ الْكَثِيبِ الضَّخْمِ فَأَتَيْنَاهُ فَإِذَا هُوَ دَابَّةٌ يُدْعَى الْعَنْبَرُ قَالَ أَبُو عُبَيْدَةَ مَيْتَةٌ قَالَ حَسَنُ بْنُ مُوسَى ثُمَّ قَالَ لَا بَلْ نَحْنُ رُسُلُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ هَاشِمٌ فِي حَدِيثِهِ قَالَ لَا بَلْ نَحْنُ رُسُلُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَدْ اضْطُرِرْتُمْ فَكُلُوا وَأَقَمْنَا عَلَيْهِ شَهْرًا وَنَحْنُ ثَلَاثُ مِائَةٍ حَتَّى سَمِنَّا وَلَقَدْ رَأَيْتُنَا نَغْتَرِفُ مِنْ وَقْبِ عَيْنَيْهِ بِالْقِلَالِ الدُّهْنَ وَنَقْتَطِعُ مِنْهُ الْفِدَرَ كَالثَّوْرِ أَوْ كَقَدْرِ الثَّوْرِ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizni (jangga) joʻnatib, ustimizga Abu Ubaydani amir qilib tayinladilar; biz Quraysh karvonini kutib olmoqchi edik. (U zot) bizga bir xalta xurmo oziq qilib berdilar, bizga undan boshqa narsa topolmadilar. Abu Ubayda bizga bittadan xurmo berib turardi. (Roviy) dedi: Men: ‹Uni nima qilardingiz?› deb soʻradim. U dedi: ‹Goʻdak emgandek emardik, soʻng ustidan suv ichardik — shu bizga kunimizdan tunimizgacha kifoya qilardi›. Tayoqlarimiz bilan xabat (bargi)ni qoqar, soʻng uni suvga hoʻllab yer edik. Dengiz sohili boʻylab yurdik. Birdan dengiz sohilida bizga katta tepalik koʻrinishidagi narsa koʻrindi. Uning oldiga keldik, qarasak, u anbar deb ataladigan jonivor ekan. Abu Ubayda: ‹(Bu) oʻlaksa›, dedi. Soʻng: ‹Yoʻq, bal biz Rasululloh ﷺning elchilarimiz, Alloh yoʻlidamiz va sizlar nochor qoldingiz, shuning uchun yeyaveringlar›, dedi. Biz uning yonida bir oy turdik, biz uch yuz kishi edik, hatto semirib ketdik. Mana, biz uning koʻz choʻnqirchasidan kosalar bilan moy olayotganimizni va undan hoʻkizdek — yoki hoʻkiz kattaligida — boʻlaklar kesib olayotganimizni koʻrgan edik».Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизни (жангга) жўнатиб, устимизга Абу Убайдани амир қилиб тайинладилар; биз Қурайш карвонини кутиб олмоқчи эдик. (У зот) бизга бир халта хурмо озиқ қилиб бердилар, бизга ундан бошқа нарса тополмадилар. Абу Убайда бизга биттадан хурмо бериб турарди. (Ровий) деди: Мен: ‹Уни нима қилардингиз?› деб сўрадим. У деди: ‹Гўдак эмгандек эмардик, сўнг устидан сув ичардик — шу бизга кунимиздан тунимизгача кифоя қиларди›. Таёқларимиз билан хабат (барги)ни қоқар, сўнг уни сувга ҳўллаб ер эдик. Денгиз соҳили бўйлаб юрдик. Бирдан денгиз соҳилида бизга катта тепалик кўринишидаги нарса кўринди. Унинг олдига келдик, қарасак, у анбар деб аталадиган жонивор экан. Абу Убайда: ‹(Бу) ўлакса›, деди. Сўнг: ‹Йўқ, бал биз Расулуллоҳ ﷺнинг элчиларимиз, Аллоҳ йўлидамиз ва сизлар ночор қолдингиз, шунинг учун еяверинглар›, деди. Биз унинг ёнида бир ой турдик, биз уч юз киши эдик, ҳатто семириб кетдик. Мана, биз унинг кўз чўнқирчасидан косалар билан мой олаётганимизни ва ундан ҳўкиздек — ёки ҳўкиз катталигида — бўлаклар кесиб олаётганимизни кўрган эдик».

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ وَحَسَنُ بْنُ مُوسَى قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَ هَاشِمٌ فِي حَدِيثِهِ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَانَ لَهُ شَرِيكٌ فِي رَبْعَةٍ أَوْ نَخْلٍ فَلَيْسَ لَهُ أَنْ يَبِيعَ حَتَّى يُؤْذِنَ شَرِيكَهُ فَإِنْ رَضِيَ أَخَذَهُ وَإِنْ كَرِهَ تَرَكَهُ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimning hovli yoki xurmozorda sherigi boʻlsa, sherigiga bildirmagunicha (oʻz ulushini) sotmasin. Agar (sherigi) rozi boʻlsa, oʻzi oladi; agar xohlamasa, tark qiladi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг ҳовли ёки хурмозорда шериги бўлса, шеригига билдирмагунича (ўз улушини) сотмасин. Агар (шериги) рози бўлса, ўзи олади; агар хоҳламаса, тарк қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ وَحَسَنٌ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَ هَاشِمٌ فِي حَدِيثِهِ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَبِيعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ دَعُوا النَّاسَ يَرْزُقْ اللَّهُ بَعْضَهُمْ مِنْ بَعْضٍ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Shaharlik koʻchmanchi uchun sotmasin. Odamlarni oʻz holiga qoʻyinglar, Alloh ularning baʼzisini baʼzisi orqali rizqlantiradi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Шаҳарлик кўчманчи учун сотмасин. Одамларни ўз ҳолига қўйинглар, Аллоҳ уларнинг баъзисини баъзиси орқали ризқлантиради», дедилар.

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْسِكُوا عَلَيْكُمْ أَمْوَالَكُمْ فَلَا تُفْسِدُوهَا فَإِنَّهُ مَنْ أَعْمَرَ عُمْرَى فَهِيَ لِلَّذِي أُعْمِرَهَا حَيًّا وَمَيِّتًا وَلِعَقِبِهِ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mollaringizni oʻzingizda ushlab turinglar, ularni buzmanglar. Zero, kim biror narsani umro qilib bersa, u — tirikligida ham, oʻlganidan keyin ham — kimga umro qilib berilgan boʻlsa, oʻshaniki va uning avlodiniki boʻladi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Молларингизни ўзингизда ушлаб туринглар, уларни бузманглар. Зеро, ким бирор нарсани умро қилиб берса, у — тириклигида ҳам, ўлганидан кейин ҳам — кимга умро қилиб берилган бўлса, ўшаники ва унинг авлодиники бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُرْسِلُوا فَوَاشِيَكُمْ وَصِبْيَانَكُمْ إِذَا غَابَتْ الشَّمْسُ حَتَّى تَذْهَبَ فَحْمَةُ الْعِشَاءِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ يُبْعَثُ إِذَا غَابَتْ الشَّمْسُ حَتَّى تَذْهَبَ فَحْمَةُ الْعِشَاءِ

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Quyosh botganidan keyin xufton qorongʻuligi tarqaguncha hayvonlaringizni va bolalaringizni (tashqariga) qoʻyib yubormanglar. Chunki quyosh botganidan keyin xufton qorongʻuligi tarqaguncha shayton yuboriladi», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қуёш ботганидан кейин хуфтон қоронғулиги тарқагунча ҳайвонларингизни ва болаларингизни (ташқарига) қўйиб юборманглар. Чунки қуёш ботганидан кейин хуфтон қоронғулиги тарқагунча шайтон юборилади», дедилар.

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَرُمِيَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ فِي أَكْحَلِهِ فَحَسَمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ بِمِشْقَصٍ ثُمَّ وَرِمَتْ فَحَسَمَهُ الثَّانِيَةَ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Muozning bilak tomiriga (oʻq) tegdi. Shunda Rasululloh ﷺ oʻz qoʻllari bilan keng paykonli oʻq (uchi) bilan uni dogʻladilar. Soʻng (yarasi) shishib ketdi va uni ikkinchi marta dogʻladilar.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Муознинг билак томирига (ўқ) тегди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ ўз қўллари билан кенг пайконли ўқ (учи) билан уни доғладилар. Сўнг (яраси) шишиб кетди ва уни иккинчи марта доғладилар.

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ مُتَوَشِّحًا بِهِ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ لِأَبِي الزُّبَيْرِ الْمَكْتُوبَةَ قَالَ الْمَكْتُوبَةَ وَغَيْرَ الْمَكْتُوبَةِ

Jobir (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bitta kiyimni yopinib olgan holda namoz oʻqidilar. Qavmdan baʼzilari Abuz-Zubayrga: «Farz namozinimi?» dedi. U: «Farzini ham, farzdan boshqasini ham», dedi.Жобир (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ битта кийимни ёпиниб олган ҳолда намоз ўқидилар. Қавмдан баъзилари Абуз-Зубайрга: «Фарз намозиними?» деди. У: «Фарзини ҳам, фарздан бошқасини ҳам», деди.

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَأَرْسَلَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُنْطَلِقٌ إِلَى بَنِي الْمُصْطَلِقِ فَأَتَيْتُهُ وَهُوَ يُصَلِّي عَلَى بَعِيرِهِ فَكَلَّمْتُهُ فَقَالَ بِيَدِهِ هَكَذَا ثُمَّ كَلَّمْتُهُ فَقَالَ بِيَدِهِ هَكَذَا وَأَنَا أَسْمَعُهُ يَقْرَأُ وَيُومِئُ بِرَأْسِهِ فَلَمَّا فَرَغَ قَالَ مَا فَعَلْتَ فِي الَّذِي أَرْسَلْتُكَ فَإِنَّهُ لَمْ يَمْنَعْنِي إِلَّا أَنِّي كُنْتُ أُصَلِّي

Jobir (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ Banu Mustaliq tomon yoʻlga chiqqan holda meni (bir ish bilan) yubordilar. Men u zotning huzurlariga kelganimda, u zot tuyalari ustida namoz oʻqiyotgan edilar. Men u zotga gapirdim, u zot qoʻllari bilan mana bunday ishora qildilar. Yana gapirdim, u zot qoʻllari bilan yana mana bunday ishora qildilar. Men u zotning (Qurʼon) oʻqiyotganlarini eshitib turardim, u zot boshlari bilan ishora qilardilar. (Namozni) tugatganlarida: «Men seni nima uchun yuborgan boʻlsam, oʻsha ishni qanday qilding? Albatta, meni namoz oʻqiyotganimdan boshqa narsa (senga javob berishdan) toʻsmadi», dedilar.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ Бану Мусталиқ томон йўлга чиққан ҳолда мени (бир иш билан) юбордилар. Мен у зотнинг ҳузурларига келганимда, у зот туялари устида намоз ўқиётган эдилар. Мен у зотга гапирдим, у зот қўллари билан мана бундай ишора қилдилар. Яна гапирдим, у зот қўллари билан яна мана бундай ишора қилдилар. Мен у зотнинг (Қуръон) ўқиётганларини эшитиб турардим, у зот бошлари билан ишора қилардилар. (Намозни) тугатганларида: «Мен сени нима учун юборган бўлсам, ўша ишни қандай қилдинг? Албатта, мени намоз ўқиётганимдан бошқа нарса (сенга жавоб беришдан) тўсмади», дедилар.